Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Конфуцианство

Конфуций, \*551 до н. е. — †479 до н. е.
**Конфуцианство** — китайска филозофична школа, котра ся вывинула з учѣня китайского мудерця Конфуция, уцѣлена система моралных, социалных, политичных и религийных думок, котры мали значный вплыв на вывой китайской цивилизации аж до XXI. стороча.

## История

Тота всеобсяжность, синкретизм конфуцианства мать корѣнь в том, же в добѣ Конфуция еще не было росчленованости многых сторон духовной културы: религии, етикы, филозофии, социално-политичной думкы.

Европане ся зачали подробнѣйше дознавати о китайской цивилизации аж в XVII. сторочу, а в XVIII. сторочу конфуцианство ся стало предметом горячого почитаня у французскых просвѣтительох и британскых аристократох. По даяком спадѣ в зачатку XX. стороча в недавной добѣ прудкый успѣшный розвой держав з конфуциансков традициев, якыма суть Тайван, Сингапур, Южна Корея, наконець и сам Китай, веде ку новому росту интереса ку конфуцианству.

Конфуцианство не стратило честованя у людей и при подпорѣ штата и сполоченства звышуе в зачатку XXI. стороча свой потенциал як азийска одповѣдь на «западный» тип сполоченства. В сучасности «конфуцианска цивилизация» противостоить в геополитичном вымѣрѣ «христианской
цивилизации», «исламской цивилизации» або иншым цивилизачным типам.

## Характеристика

Виджѣня свѣта
Конфуцианство ся раз поважуе за филозофию, раз за религию, але мож го характеризовати як виджѣня свѣта, способ думаня и живота, якый дедукуе глубоку побожность и почитаня старшых и предкох. Восточны Азийцѣ можуть быти синтоисты, даоисты, буддисты, могамедане або христиане, але при том не перестануть быти конфуцианами. Хоть конфуцианство мѣняло ся з часом, але в основѣ уже понад 2000 рокы означать додержаня традичных взорох в сполочности, образованю, фамилии.
Основны принципы
Каждый чоловѣк мать чинити тото, ку чому е дестинованый, а додержати нормы справедливого и моралного поступованя.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „
 | *Ку доброму ся справуй добрѣ, ку недоброму — справедливо*.
 | ”
 |
|  |

 В конфуцианствѣ найважнѣйшы суть три аспекты:

* *ли* — добре справованя и поступованя чоловѣка
* *жень* — такт и порозумѣня иншых
* *сяо* — почитаня старшых и предкох

Отець е старшый в одношѣню ку сынови, старшый брат — ку младшому братови, муж (в родинѣ) — ку женѣ, пановник — ку подданому. Лем одношѣня двох приятельох суть ровноправны, а тоты ся нормують подля принципа *жень*.

## Жерела и одказы

* **Забияко А. П.**: Конфуцианство. // Энциклопедия религий / Под ред. А.П. Забияко, А.Н. Красникова, Е.С. Элбакян. — М.: Академический Проект, Гаудеамус, 2008. — 1520 с. (ISBN 978-5-8291-1084-0 Академический Проект) (ISBN 978-5-98426-067-1 Гаудеамус) Сс. 693–698 русс.
* **Tu Weiming**. Confucianism (по англицкы).  [перевірено 2019-11-08].
* **Světová náboženství** (по чешскы).  [перевірено 2019-11-08].

## Референции

*Тоты даны суть часточно або цалком основаны на перекладї статї Konfucianismus на чеській Вікіпедії.*
# Алузія

Титулна сторона глиняної табличкы з Пілосу, на якій зображеный мотив лабірінту — натяк на міфолоґічну борьбу Тесея і Мінотавра.
**Алу́зія** (лат. *allusio* — натяк, фіґля) — риторична фіґура, що содержит упутство, аналоґію ці натяк на історичный, міфолоґічный, літературный, політічный ці бытовыйфакт. Основов аналоґії авадь натяка, що образуют алузію, скорше всёго є всьыми знаємый історичный выслов авадь крылата фраза (*«Прокрустове ложе», «Рубікон перейдено»* і так дале).

Алузія є інтертекстуалным приёмом, єдным зі способів розбераня твору в границях літературної традіції. Понятя алузії в літературі трактуют і ширше — як выдїлна відміна алеґорії, в основі якої конкретнї факты тай події історії і умілства: Ганібалова клятва, Архімедова вага, вічный револуціонер.

## Функції алузії

Цюлунок Юды — скулптурна група Латераньскої базилїкы (Рим).
Н. Глїнка тай А. Мачуляньска выокремили такі функції алузії:

* естетико-познавална;
* оцїно-характеризувална;
* емотивно-експресивна;
* функція підтексту.

## Жерело алузії

Алузії є нерозлучнов частинов културного і літературного контексту. Вны відсылают до знаємыї образїв, сужетїв ці ідей, які мают сімволїчноє значеня. Жерела алузій всякі.

* Міфолоґія (Авґієві стайнї).
* Сяте Письмо (Цюлунок Юды).
* Літературнї творы («Челядницка комедія» О. де Бальзака, «Небожествена комедія» З. Красіньского).

## Виды алузій

Відповідно до жерел, алузії роздїлят ся на відміны.

* **Біблійнї** .
* **Міфічні** .
* **Поетичні** (літературнї).
* **Арталюзії** — вкропеня у творі малярства.
* **Історичнї** .
* **Політіко-публіцстичнї** .

## Зазначкы-
# Антология

**Антоло́гия** гр. *ἀνθολογία* «позберане цвѣтя, цвѣтова загорода») — зберька литературных текстох невеликого обсягу (верши, повѣдань, афоризмох и т.п.) од розличных авторох. До антологии ся выберають тексты подля даякого сполочного критерия: жанра, темы, найвеце вызнамны и типичны и подобне.

В сучасности антологии выдають з намѣром дати можность читательови запознати ся з литературов через взоркы з оглядом на неможность обсягнути ей цѣлу колосалну масу.
Успѣх антологии зависить од смака зберателя, котрый бере на себе тяжку повинность оцѣнити авторох и дѣла и выбрати найвецей характеристичны.

## Жерела и одказы

* Благовѣщенскій Н.М.: Антологiя // Энциклопедический словарь, составленный русскими учёными и литераторами. Том IV. СПб. Тип. И. И. Глазунова и Комп., 1862. *Доступно онлайн* Сс. 539–542.
* Антология // Литературная энциклопедия: В 11 т. — [М.], 1929—1939. Т. 1. — [М.]: Изд-во Ком. Акад., 1930. — Стб. 684—685. *Доступно онлайн*

## Референции
# Монастырь

Василианскый монастырь, Máriapócs, 2017
**Монастырь**, од грец. *μοναστήρϊον* *осамочене бываня* —форма организованя живота монашой громады и комплекс култовых, газдовскых ай иншых будов, обычайно обнесеных муром, мѣсто перебываня монашой громады.

В католицтвѣ поуживать ся назва клаштор (од нѣм. *Kloster* и лат. *claustrum*), або опатство од *опат*, лат. *abbas*.

Монастырѣ были центрами, з котрых ся ширила и упевньовала вѣра, з них были посыланы мисионеры до близкых и оддаленых крайох. Але закладаня монастыря мать окрем набоженского еще вызнам социалный. Монастырѣ ширили образованя и умѣня, при них ся створьовали школы, в них ся пестовали наукы богословскы и свѣтскы, писали ся книгы, лѣтописы, а тыж ширили ся практичны знаня, котры наводили люд ку лѣпшому газдованю, розвивали ся умѣня, архитектура, малярство, скулптура. Окрем того все монастырѣ суть харитативны: про худобных, осамотѣлых, достачають выживу, притулок, иншу помочь.

## Жерела и одказы

* **Ottův slovník naučný**. Illustrovaná encyklopaedie obecných vědomostí. Díl 14. Vyd. J. Otto. V Praze, 1899.
* **Энциклопедия религий** / Под ред. А.П. Забияко, А.Н. Красникова, Е.С. Элбакян. — М.: Академический Проект, Гаудеамус, 2008. — 1520 с. (ISBN 978-5-8291-1084-0 Академический Проект) (ISBN 978-5-98426-067-1 Гаудеамус)
* **Доц. ПгДр. Василь ЯБУР, к.н., ПгДр. Анна ПЛЇШКОВА, ПгД., ПгДр. Кветослава КОПОРОВА**: Русиньска лексіка на основі змін у правилах русиньского языка про основны і середнї школы з навчалным русиньскым языком і з навчанём русиньского языка — Пряшів: Русин і Народны новинкы, 2007

Доц. ПгДр. Василь ЯБУР, к.н., ПгДр. Анна ПЛЇШКОВА, ПгД., ПгДр. Кветослава КОПОРОВА. Русиньска лексіка.  [перевірено 2019-09-12].
## Референции
# Назывникы

**Назывник** (тыж *субстантів*) є незмінна часть речі, повнозначне слово, котре означає назвы особ, звірят, предметів, властностей і дїй. Назывник є головнов (і кідь не єдинов) частёв речі, котрый у речіню выступує як арґумент часослова.

У русиньскій ґраматіцї то є єдна з десятёх частей речі.

## Роздїлїня назывників

### Дїлїня 1

* **конкретны** - назвы особ, звірят і предметів
	+ **невластны** - общі назвы напр. авто, отець, село
	+ **властны** - конкретны - Василь, Ужгород
	+ **жывы** - особы, звірята
	+ **нежывы** - предметы, абстрактны назвы
* **абстрактны** - выражають назвы властностей, дїй і статусу (любов, красота, мытя)

### Дїлїня 2

* **зраховательны** - єднотность і многость
* **громадны і матеріаловы** - не мають значіня єднотности або многости

## Ґраматічны катеґорії назывників

У назывників становлюєме тоты катеґорії: **пад**, **чісло** і **род**.

### Пад (casus)

**Пад** є морфолоґічнов катеґоріов, котров флектівны языкы звычайно выражають одношіня назывників ку другым членам речіня.

**Чісло падів у дакотрых языках:**

2: булгарьскый язык, анґліцькый, шведьскый
4: нїмецькый язык
6: латиньскый, словеньскый, російскый
7: чеськый, польскый, оперед і словеньскый
14: естоньскый
15: фіньскый
**Пады в русинчінї:**

1. Номінатів (хто, што),
2. Ґенітів (кого, чого),
3. Датів (кому, чому),
4. Акузатів (кого, што),
5. Локал ((о) кім, (о) чім),
6. Інштрументал ((з) кым, (з) чім),
7. Вокатів (ословлїня - клична форма)

### Чісло (numerus)

**Чісло** є морфолоґічнов катеґоріов, котра означать множество предметів названых даным назывником.

### Род (genus)

**Род** є морфолоґічнов катеґоріёв, котра овплывнює склонёваня назывників. Род є часто звязаный з поглавём і з жывостёв ці нежывостёв. Женьскый і мужскый род є природный і середнїй неприродный.

Каждый язык мать властный інвентарь взорів склонёваня назывників.

## Література

* *Василь Ябур, Анна Плїшкова*. Русиньскый язык про 1. - 4. класу середнїх школ із навчалным русиньскым языком і з навчанём русиньского языка — 1. — Пряшів: Русин і Народны новинкы, 2007. — С. 53 - 56. — 288 с. — ISBN 978-80-88769-77-4.

## Референції

*Тоты даны суть часточно або цалком основаны на перекладї статї Podstatné jméno на чеській Вікіпедії.*

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Часослово

**Часослово** (лат. *verbum*) є змінна часть речі, яка выражать дїяня (напр.*іти*), статус (напр. *лежати*) або зміну статусу (напр. *зачервенїти*).

## Ґраматічны катеґорії часослов

Часослова годен часовати, у векшынї языків своёв формов выражають:

* особу,
* чісло,
* час,
* способ,
* рід,
* вид,

### Особа

Тіпічно екзістують три катеґорії особы, котры означають одношіня дїяня к субєктови:

* перша особа
* друга особа
* третя особа

### Чісло

**Чісло** (*numerus*) є ґраматічна катеґорія, котра выражать чісло субєктів дїяня.

### Час

**Час** (*tempus*) в лінґвістіцї значіть часослово выражаюче часовый момент, у котрім дїя ся учінила/чінить/буде чінити. В різных языках ся можуть часы дїлити на актуалны (минулый, теперішнїй, будучій) і релатівны (напр. передминулый, передтерперішнїй, передбудучій), котры служать на выражаня передчасности ці наслїдности дїй.

### Способ

**Способ** (*modus*) є катеґоріов часослова, котре пописує одношіня часослова і реалности ці умыслу.

Русинчіна розлишує лем способ ознамовый, условный і росказовый, дакотры языкы мають сістему часословных способів зложытїшу.

### Рід

**Часословный рід** (*genus verbi*) є катеґорія часослова. Звычайно є в різных языках двоїтый, а то актів і пасів.

### Вид

**Вид** (*aspekt*) є катеґоріов часослова, котра выражать, же часословне дїяня ся усвідомлює:

* огранічене, цілостне
* протїкаюче, неогранічене

## Література

* *Василь Ябур, Анна Плїшкова*. Русиньскый язык про 1. - 4. класу середнїх школ із навчалным русиньскым языком і з навчанём русиньского языка — 1. — Пряшів: Русин і Народны новинкы, 2007. — С. 76-83. — 288 с. — ISBN 978-80-88769-77-4.

## Референції

*Тоты даны суть часточно або цалком основаны на перекладї статї Sloveso на чеській Вікіпедії.*

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Окупация Японии

Окупирована Япония:
1 - японска метрополия, окупирована США
2 - Тайвань анексованый Китаем
3 - Южный Сахалин и курилскы острова (Курилы), анексованы СССР
4 - Корея разделена на америцку и совѣтску зону окупации
5 - Квантунска область окупирована СССР
6 - Южна-Манчжурска желѣзниця анексованы Китаем
7 - южно-тихоокеанскый мандат, окупирована США
**Окупация Японии союзными войсками** (яп. 連合国軍占領下の日本, анґл. *Occupation of Japan*) — началась в 1945–1952 роков после капитулации в Другой свѣтовой войны. Быв период проведеня Токийского процесу, была принята нова конштитуция, зачаток восстановеня японской економикы.
# Ґрецькый алфавіт

**Ґрецькый алфавіт** (ґрец. Ελληνικό αλφάβητο) — алфавіт, котрый ся хосновав в ґрецькім языцї на писаная од 9. стороча до н. е. Найпершый алфавіт в узькім сенсї, на ёго основі створены были латиньскы та й кірілічны алфавіты.

## Буквы

русс.

| Буква
 | Назва
 | Произношение
 | Финикий- ский прообраз
 | Латинская транслитерация
 | Числовое значение
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| др.-греч.
 | визан- тийское
 | совр. греч.
 | русское
 | др.-греч.
 | совр. греч.
 | др.-греч.
 | совр. греч.
 |
| Α α
 | Шаблона:Lang-grc2
 | άλφα | альфа
 | [a] [aː] | [a] |  алеф
 | a
 | 1
 |

## Референції

*Тоты даны суть часточно або цалком основаны на перекладї статї Грецька абетка на україньскій Вікіпедії.*

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Емоджі

Емоджі із соціалної мрежи X(Twitter)
**Emoji** (**емо́дзі**, **емо́джі**, від яп. 絵  — картинка і 文字 — знак, сімбол; яп. высловлёваня [emodʑi]) — особливый язык ідеоґрам і смайлів, які широко хоснуют у електронных оповістках тай на вебовых сторонках.

## Історія

Майпершый комплект сімболів сёго ґрафічного языка быв положеный у 1995 роцї японцём Шігетака Куріта, якый быв членом команды, що розроблює технолоґію i-mode для мобілного інтернету. Ушиткі сімболы мали розмір 12×12 пікселів. Їх первотным завданём было упрощиня мінянкы електронными оповістками. Сімболы емодзі відличали ся I-MODE від иншакых технолоґій, які адаптуют інтернет-інформацію тай інтернет-службы для мобілных телефонїв.

У 2015 роцї Оксфордськый словник анґліцького языка, першый раз назвав словом року «emoji» — значок, якый офіціално кличе ся «лице із слызами радости».

У януарї 2017 рока під час першого масштабного ослїжованя хоснованя емоджі, слїдитилї з Мічиґанського універзітета проаналізовали поверх 1,2 міліарда оповісток, уведеных через клавіатуру Kika Emoji, і оголосили, що «лице із слызами радости» было майпопуларным емоджі. Емоджі «Серце» тай «Очи у формі серця» взяли другоє тай тритёє місто відповідно.

## Одкликаня

 - Унікод із вшиткыми сімболами

## Зазначкы
# Кітайскый язык

**Кіта́йскый язы́к**, ці **чі́ньскый язы́к** (кіт. трад. 漢語, спр. 汉语, пін. **Hànyǔ**) — є язык сіно-тібетьской языковой родины, котрым ся бісїдує головно в Кітаї, Тайванї, Сінґапурі, Малайзії і в кітайскых комунітах в загранічу.

## Екстерны одказы

*  Слободный он-лайн сервіс по учіню кітайського языка

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Зен

**Зен** (кітайскы　禅 чхан, вєтнамскы тгіен, корейскы сон, санскртьскы дгяна) є означіня ветвы магаянового будгізму, котра взникла в 5. сторочу в Кітаї.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Токіо

| Токіо
 |
| --- |
| 東京都, とうきょうと, Tōkyō-to |
| ,  |
| На честь | головне місто, восток |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| flag of Tokyo |

 |
|  |
|  |
| **Основны інформації** |
| 35°41'22"N, 139°41'30"E
 |
| Країна | Японія |
| Админединка |  Японія (суверенна держава, Островный штат, Країна) |
| Часть од | 南関東, Токійська агломерація |
| Админцентр для | Японія |
| Засноване | 6 септембра 1868 |
| Жытелїв
 | 14 264 798 (2022) |
| Розлога
 | 2 194,05 Квадратный кілометер
 |
| Часова зона | Японський стандартний час |
| Клімат | вологий субтропічний клімат (Cfa) |
| Надморьска вышка
 | 6 метер |
| Географично | Кантоська рівнина |
| Водный обєкт | Токійська затока |
| Подїл
  | Район Адачі, Район Аракава, Район Бункьо, Район Чійода, Район Чюо, Район Едоґава, Район Ітабаші, Район Кацушіка, Район Кіта, Район Кото, Район Меґуро, Район Мінато, Район Накано, Район Неріма, Район Ота, Район Сетаґая, Район Шібуя, Район Шінаґава, Район Шінджюку, Район Суґінамі, Район Тошіма, Район Тайто, Район Суміда, Хачіоджі, Тачікава, Мусашіно, Мітака, Оме, Фучю, Акішіма, Чьофу, Мачіда, Коґаней, Кодайра, Хіно, Хіґаші-Мураяма, Кокубунджі, Кунітачі, Фусса, Комае, Хіґаші-Ямато, Кійосе, Хіґаші-Куруме, Мусаші-Мураяма, Тама, Інаґі, Хамура, Акіруно, Ніші-Токьо, Мідзухо, Хіноде, Хінохара, Окутама, Ошіма, Острів Тошіма, Ніїджіма, Кодзушіма, Міяке, Мікураджіма, Аоґашіма, Оґасавара, Хачіджьо |
| Назва жытелїв | Tokyote, Tokyoïte, tokijczyk, tokijka, tokijczycy, tokijki, toquiota, Tokyoite, Tokijčan, Tokijčanka, tokyotu |
| Братьскы міста | Берлін, Ню Йорк, Новий Південний Вельс, Джакарта, Соул, Каїр, Пекінґ, Рим, Паріж, Москва, Сан Пауло, Лондон, Дамаск, Амман, Касабланка, Делі, Гонолулу |
| Історія | Історія Токіо, timeline of Tokyo |
|  |
|  |
| **Містьскый уряд** |
| Вебова сторінка
 |   |
| Пріматор
  | губернатор Токіо |
|  Медіа у Вікіскладї

---

VIAF:140713831;GND:4078337-6;OSM:1543125;

---

Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Encyclopædia Britannica, 11th edition |

Токіо - ночне віджіня
**То́кіо** (яп. 東京), тыж **Метрополітне місто Токіо** (яп. 東京都) — є головным містом Японії і резіденціёв японьского царя. Назва значіть Выходне головне місто.

Находить ся на острові Гоншу в реґіонї Канто. Жыє в нїм веце як 12 міліонів жытелїв (з передмістями коло 40 міліонів), што є дас 10 % (респ. 25%) японьской популації і є найвекшым містом Японії. Аж до року 1868 ся місто звало Едо. Токіо може мати днесь проблемы зато, же лежыть в сеізміцькы актівній области.

## Референції

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Осака

Державный город в Японии
| Осака
 |
| --- |
| 大阪市, おおさかし, Ōsaka-shi |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| miotsukushi |

 |
|  |
|  |
| **Основны інформації** |
| 34°41'37,5"N, 135°30'7,6"E
 |
| Країна | Японія |
| Админединка |  Префектура Осака (префектура Японії, фу) |
| Часть од | Santo, six greatest cities in Japan (1922), three major cities in Japan, Кэйхансин, Osaka metropolitan area |
| Админцентр для | Префектура Осака |
| Засноване | 1 апріля 1889 |
| Жытелїв
 | 2 751 862 (1 марец 2021) |
| Розлога
 | 223,000 Квадратный кілометер
 |
| Поштовы індексы | 530-0001 |
| Телефонный код | 6 |
| Часова зона | UTC+9 |
| Надморьска вышка
 | 20 метер |
| Географично | Осакская равнина |
| Водный обєкт | Higashi-Yokobori River, Aji River, Осацька затока |
| Подїл
  | Миякодзима-ку, Фукусима-ку, Конохана-ку, Ниси-ку, Минато-ку, Тайсё-ку, Тэннодзи-ку, Нанива-ку, Нисиёдогава-ку, Хигасиёдогава-ку, Хигасинари-ку, Айкуно-ку, Асахи-ку, Дзёто-ку, Абэно-ку, Сумиёси-ку, Хигасисумиёси-ку, Нисинари-ку, Йодогава-ку, Цуруми-ку, Суминоэ-ку, Хирано-ку, Кіта-ку, Тюо-ку |
| Назва жытелїв | Osakien, Osakienne, Osakan |
| Братьскы міста | Сан Пауло, Город Мельбурн, Санкт-Петербурґ, Милано, Чикаго, Гамбург, Шанґгай, Будапешть, Буенос Аірес, Маніла, Аксарай, Дубай, Гвадалахара (Мексико) |
| Історія | timeline of Osaka |
|  |
|  |
| **Містьскый уряд** |
| Вебова сторінка
 |  |
| Пріматор
  | mayor of Osaka |
|  Медіа у Вікіскладї

---

VIAF:122548794;GND:4043961-6;OSM:358674;

---

Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Encyclopædia Britannica, 11th edition |

**О́сака** (яп. 大阪市) — третьый по обывательству варош Японії, котрый находит ся в южнуй часті острова Хонсю, коло горла рікы Йодо в заливі Осака. З 1956 года має статус вароша.

Площадь вароша складає 223,00 км², обывателю — 2 685 481 чоловік (1. авґуста 2014), густота обывателю — 12 042,52 чол./км². Осака, є третьым по обывательству варошом Японії, рахує ся третьым по безпечності варошом на Землі (пусля Токіо и Сінґапура).

## Географія

Осакськый залив и ріка Йодо из космоса
Осака находит ся в западнуй часті префектуры Осака, в середині острова Хонсю. У вароша є выход ид Внутрішньому Японському морьови. Рельєф Осакы рувнинный. Сама высока точка — гора Нова Цурумі в районі Цурумі, высотов 37,5 м. Самая низька точка — містнусть Яматода в районі Нісі-Йодогава, она находит ся на позначці −2,21 ниже уровня моря.

.
# Монґольскый язык

| Монґольскый язык |
| --- |
| монгол хэл, mongol khel ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠬᠡᠯᠡ |
| Region | Монґолія, Кітай, Кірґістан, Росія |
| Native speakers |  |
| Языкова родина | Алтайска
* Монґольска
	+ '
 |
| Писомна сістема | старомонґольска і кіріліця |
| Офіціалный статус |
| Реґулованый | Штатна рада языка |
| Языковы коды |
| ISO 639-1 | `mn` |
| ISO 639-2 | `mon` |
| ISO 639-3 | `mon` |
|  |

Чоловік, говоре по монгольскы
**Монґольскый язык** (монґ. *монгол хэл, mongol khel*) – штатный язык Монґолії. Основны говорці є Монґолы.

## Референції

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Языкова родина

**Языкова родина** або **Языкова фамилія** (*ґенеалоґічна класіфікація языків*) – є сістема класіфікації языків, якій в їй основі даный прінціп прибузности. Сесь прінціп ся базує на єствуваню частых і усталеных сістемных фонетічных, ґраматічных і лексемічных роздїлів, котры закономірно споєны міджі собов в близкых языках. Єднакы языкы ся комбінують у підґрупы, ґрупы (ветвы), фамилії або родины, а тыж на великы сістемы - надродины (*гіперфамилії*). Вшыткых рахуєме коло 240 языковых фамилій, бівше 100 ізолатів і до 100 некласіфікованых языків.

До языковой фамилії входять вшыткы класіфікованы їй языкы із їх ідіомом — міджі собов споєны языкы + наріча + діалекты + говоры + говірки. Найбівше легшым способом класіфікації такого значного чісла языковых фамілій є не ґенетічный, а ґеоґрафічный — за певнинами або контінентами, а про меншы ґрупы - реґіонами.

* Европа + Азія: вшыткого **21** языковых родин/фамилій, **4** ізолатів і **12** некласіфікованых языків.
* Африка і Южно-Западна Азія: вшыткого **28** языковых родин/фамилій, **10** ізолатів і **10** некласіфікованых языків.
* Океанія: «папуаньскы» і австральскы языкы - вшыткого **100** языковых родин/фамилій і **32** ізолатів.
* Северна Америка (*у тім чіслї Месоамерика*): вшыткого **42** языковых родин/фамилій, **28** ізолатів і **6** некласіфікованых языків.
* Южна Америка: **55** языковых родин/фамилій, **43** ізолатів і **77** некласіфікованых языків.

## Далше чітаня

* Meillet A., Gohen М. Les langues du monde. Paris, 1952;
* Иванов В. В. Генеал. классификация языков и понятие языкового родства. М., 1954;
* Шарадзенидзе Т. С. Классификации языков и их принципы. Тбилиси, 1955;
* Pinnow Н. J. Die nordamerikanischen Indianersprachen. Wiesbaden, 1964;
* Greenberg J. H. The Languages of Africa. Bloomington — The Hague, 1966;
* Voegelin C. S., Voegelin F. M. Classification and Index of the World's Languages. N. J. — Amsterdam, 1977;
* Teop. основы классификации языков мира. Проблема родства. М., 1982;
* Языки и диалекты мира. М., 1982;
* Ruhlen M. A Guide to the World's Languages, v. 1. Genetic Classification. Draft, 1983;
* Sala M., Vintila — Radulescu I. Les langues du monde. Petite encyclopédie. Bucureşti — Paris, 1984.

## Екстерны одказы

* Список і опис языків на сайтї Етнолоґ англ.
* Назвы языків різныма языкамі англ.
* Проєкт ETHEO: Языкы народів світа англ.

## Референції

<references>
# Турецькый язык

**Турецькый язык** (тур. *Türkçe, Türk dili*) – є турькічный язык хоснованый переважно в Турції, Булгарії, на Кіпрі, на теріторії колишнёй Османьской рішы і тыж є языком пару міліонів іміґрантів в країнах Европской Унії.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Земный ґаз

Natural gas production by countries in cubic meters per year.
**Земный ґаз** є природный ґаз хоснованый як вызначне ґазове фосілне паливо. Ёго головнов частёв є метан (звычайно через 90 %) і етган (1–6 %). Находить ся під землёв будь самостатно, або вєдно з ропов ці чорным углём.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.