Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ґрамотность

**Ґрамотность** — традічно ся означує як уміня чітати і писати та й уміня хосновати язык, жебы чітати, писати ці бісїдовати.

Рівень грамотності у світі
Традічно ся під словом *ґрамотный* думать чоловік, котрый годен чітати і писати або лем чітати будь-якым языком. В сучаснім розумлїню то означать способность писати згодно із заведеныма нормами ґраматікы і правопису. Людей, што знають лем чітати, тыж зовуть «напівґрамотныма».

## Вонкашнї лінкы

* United Nations Educational, Scientific, and Cultural Organization (ЮНЕСКО), Портал Ґрамотность

## Референції

*Тоты даны суть часточно або цалком основаны на перекладї статї Грамотність на україньскій Вікіпедії.*

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Пінїнь

**Пінї́нь** (кит. 拼音, пін. pīnyīn), повна офіціальна назва **Ханюй пінїнь** (кит. 汉语拼音, пін. Hànyǔ pīnyīn, *«Запис звуку китайського языка»*) — май розширеный стандарт латинізуваня китайського языка (мандаринського діалекта), позначеня звуку китайського из помаганям латинської абеткы. Пінїнь быв вчиненый в кунцьови 50. году XX. стогудя, офіціально принятый на континентальнуй частї Китая в 1979. годї и принятый як межинародный стандарт у 1991. годї. Пінїнь так само хоснуют для написаня ієрогліфу на компютерови тай для гляданя слов у словниках. Альтернативна назва — «**китайськый фонетичный алфавіт**» (КФА).

## Удкликованя

*Тоты даны суть часточно або цалком основаны на перекладї статї Піньїнь на україньскій Вікіпедії.*
# Калька

**Калька** (з фр. *calque* — копія) — языкова єдиніця (слово ці фраза), пожычена з іншого языка буквалным (дословным ці докорїнным) переложінём.

Калькы ся дїлять на:

**Словотворны** — репродукує ся морфолоґічна штруктура слова:

* «вызерати» — з нїм. *aussehen*
* «світонагляд» — з нїм. *Weltanschauung*
* «православный» — з ґр. *ὀρθόδοξος*
* «свідомость» — з лат. *conscientia* (калька з ґр. *συνείδησις*, кальков з котрого є «совість»)

**Фразеолоґічны** — дословноє переложіня ідіоматічного словоспоїня:

* «знаш што?» — з нїм. *weißt du was?*

**Семантічны** — пожычіня переносного значіня слова:

* «корїнь» (в языкознавствї) — з лат. *radix*

Словотворна калька обычайно є ай семантічнов. Наприклад, «председа», так само як і лат. *praesidens* — не просто тот, хто сидить перед дакым, а тот, хто при сёму выконує даякы функції (ай не є нутно, же десь сидить).
Даколи передача іншоязычного слова не є цалком точнов: порівн. рус. «залежати» і рос. «зависеть» (обидва з лат. *dependere*, де *pendere* — «вісїти»).
# Телефон

Телефон
**Телефон** (ґрецькы: теле = далекый і фон = голос) є телекомунікачный апарат, котрый переношать повіданя посередництвом електрічных сіґналів.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.