Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Японія

| Японіяяп. 日本国 Ніхонкоку/Ніппонкоку |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **Гімна:**Кіміґаё яп. 君が代  |
| **Печатка:**  |
| Projection of Asia with Japan's Area colored green Теріторія, контролёвана Японіёв, позначена темнозеленым цвітом; Теріторія, на котру претендує, айбо не контролёвати ся Японіёв, позначена світлозеленым цвітом. |
| **Головне місто** (і найвекше місто) | Токіо
 |
| Урядный язык | японьскый (*де факто*) |
| Етнохоронім | Японцї
  |
| Влада | Unitary parliamentary constitutional monarchy |
|  -  | Імператор | Наругіто |
|  -  | Премєр-міністер | Санаэ Такаити |
| Legislature | National Diet |
|  -  | Upper House | House of Councillors |
|  -  | Lower House | House of Representatives |
| Історія |
|  -  | Основаня імперьской дінастії | 11. фебруар 660 до н.е.  |
|  -  | Конштітуція Мейдзі | 29. новембер 1890  |
|  -  | Конштітуція Японії | 3. май 1947  |
| Теріторія |
|  -  | вєдно |  377,975 км2 (62-е) **Хыба выразу: Нерозпознаный роздїловый знак „,“** sq mi  |
|  -  | вода (%) | 1.4 (2015) |
| Популація |
|  -  | шацованя 2022 | Шаблона:DecreaseNeutral 124,840,000 (11) |
|  -  | списованя 2020 | 126,226,568  |
|  -  | густота | 330/км2 (44th) 854,7/sq mi |
| **ГДП** | шацованя 2022 |
|  -  | вєдно | ▲ $6.139 trillion (4) |
|  -  | на жытеля | ▲ $49,044 (36) |
| **ГДП** (номіналный) | шацованя 2022 |
|  -  | вєдно |  $4.234 trillion (3) |
|  -  | на жытеля |  $33,822 (28th) |
| **Gini** (2018) | 33.4  |
| **ІЛР** (2021) | 0.925 (19) |
| Валута | Японьскый єн (¥)  |
| Часова зона | JST (UTC+09:00) |
| Сторона движения | left |
| Інтернет-домен | .jp |
| Телефонный код | +81 |

**Япо́нія** (яп. 日本; Ніхон/Ніппон), офіціално **Япо́ньскый штат** (яп. 日本国; Ніхонкоку/Ніппонкоку) — є островный штат во выходній Азії. На западї го корейскый перелив оддїлює од берега Кореї, японьске море го оддїлює од Северной Кореї і Росії. Японьскы островы Рюкю з выходу огранічують Выходокітайске море і на югу сягають аж ку Тайвану.

## Етімолоґія

Назва Японії дослова значіть Земля выходячого сонця: 日 (ні, сонце) 本 (хон, походжіня) 国 (коку, государство). Кітайскы ся тоты знакы чітають Ж-пен-куо, скадыль видительно походять назвы в европскых языках (франц. *Japon* [жапон], анґл. *Japan* [дж'пен]).

## См. тыж

* Наругіто, 126-й імператор Японії

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.

## Референції
# Упрощены гиероглифы

**Упрощены гиероглифы** — процес розробкы и додаваня новых норм писма в Китайской Людовой Републике, а потом и в другых штатах, стремлячый на упрощеня китайского писма. В рамках реформы было изменено написаня понад 2235 гиероглифов, што мають зложное начертаня.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.

## Референции
# Китайськоє писаня

**Китайськоє писаня** (кіт. 中文; піньїнь: zhōngwén, «китайськоє писаня») — стародавньый и цїлохоснованый метод записа китайського языка. Китайські ієрогліфы пошорені за логосилабічным принципом, а не абетковым. Каждый знак — єдносилабічноє слово, так называєма логоґрама, вадь єдносилабічна складова даякого слова. Ієрогліф вадь ієрогліфічна комбінація позначают фізичні обєкты, абстрактні понятя вадь выговор.

Знакы китайського писаня (кіт. 漢字 / 汉字; піньїнь: hànzì, ханьцзы, «буквы Хань»). Они шыроко хоснуют ся не лиш в Китайови, ай и в японському и корейському писаньови, а до 1945. года хосновали ся у Вєтнамови. У контекстови інтернаціоналізації, писаня, захоснованого на китайському, называют CJK (Chinese, Japanese, Korean) вадь CJKV (з добавленьом Vietnamese). У 20. стогудї китайськоє писаня пережило розкол через політичный розкол самого Китая на КНР и Републіку Китай. В останюй хоснуют традиційну систему писаня, а в першуй — спрощену.

Число китайськых ієрогліфу, согласно из китайськым класичным словником Кансі, складає 47 035 знаку. Бульше половины из них сут архаїзмами и у нынїшньому китайському языкови не хоснуют ся. Обычно, образованый китаїць знає 4 — 5 тисяч ієрогліфу. Кроме ієрогліфу є спеціальна латыниця для фонетичної передачі китайського языка.

Традиційный (из лїва) и спрощеный запис (из права) китайського слова *ханьцзи*.
## Удкликованя

*Тоты даны суть часточно або цалком основаны на перекладї статї Китайська писемність на україньскій Вікіпедії.*
# Писаня

Писаня
**Писаня** є процес зазначіня інформацій на медіум так, же ся дасть чітати іншым людям і в будучности.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Реставрація Мейджі

*Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.

**Реставрація Мейджі** (яп. 明治維新 *Meiji Ishin*, [mei.(d)ʑi iꜜ.ɕiɴ, meː-]), у свуй час знама як **Благородна реставрація** (яп. 御維新／御一新 *Goi(s)shin*), знама и як **реновація**, **револуція**, **реформа**, **удновліня Мейджі** была політична подія, котра удновила імперськоє правліня у Японії у 1868. році пуд проводом Імператора Мейджі. Імператоры были и сперед тым, айбо реставрація Мейджі удновила практичну власть імператора Японії тай консолідовала пуд ним політичну систему. Реставрація стала читавов змінов у японськуй політичнуй и соціалнуй структурі тай припала на період пузнього Едо – зачатку еры Мейджі, кой Японія ся скоро індустріалізовала и принимала западні ідеалы, выробні методы тай технолоґії.

Причинов реформы стали економічні тай політичні сложності, котрі пережывав шоґунат Токуґава. Тоты проблемы ся доповньовали приходом чужоземных держав у реґіон — головно експедиції Перрі на наказ президента Споєных штатув Америкы Мілларда Філмора — котрі были угрозов про токуґавську політику *сакоку*. Подля нерувных договореностий Японію силовали удкрыти порты Западови, бючи по політичному авторитетови шоґуна тай японському суверенітету. Імператорськый удказ уд дій шоґуна став причинов ідеолоґічного розділеня у самурайськум класі, котрі пережывали за свої феудалні обоязкы перед и шоґуном, и імператором. Многі низко- тай середньоранґові самураї стали *шіші* („чоловіками духа“), уддаными імператорськым планам „укіряти варварув“. Фракційні споры удну японськых князтв привели д конфліктови подакотрых князтв из Токуґавов. Они ся орґанізовали у антитокуґавськый аліанс и пуд проводом Сацумы и Чошу зверли шоґунувську систему.

3. януара 1868. року імператор Мейджі уголосив удновліня політичної власти імператорського дома. Цілі нового уряду были укладені новым імператором у присязі на пять статий. Далшый опур Токуґавы новому урядови ся проявив у Бошінськуй войні тай недовгочаснуй Республіці Езо, айбо на 1870. рокы імператорська власть уже практично ся не пуддавала сомніву. Нова власть реформовала цілі соціалні верствы, вывела з оборота стару валуту, систему князтв, а пак и класову позицію самураюв.

Скасованя шоґуната тай індустріалізація общества на подобу западных імперій спричинила Саґськоє тай Сацумськоє повстаня, айбо завершило епоху феудалізма у японському обществі. Реставрація Мейджі стала фундаментом про інституції Японської імперії тай мала читаві наслідкы у восточнуй Азії, де Японія вела колоніалну політику в бук свойих сосідув. Конституція Мейджі 1889. року была платна до окупації Японії Союзниками по кунцьови Другої світової войны.

## Зазначкы

## Референції