# Україна

| Україна |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |
| **Гімна:**Ще не вмерла Україны укр. *Ще не вмерла України*  |
| Location of Ukraine   |
| **Головне місто** (і найвекше місто) | Кієв ﻿ / ﻿ |
| Урядный язык | україньскый |
| Узнаны реґіоналны языкы | російскый крымскотатарьскый і іншы языкы |
| **Етнічны ґрупы** (2001) | **77.8% Українцї**, 17.3% Русы, 4.9% іншы етнічны ґрупы |
| Етнохоронім | Українець, Українка, Українцї
 |
| Влада | Унітарна напівпрезідентьска републіка |
|  -  | Презідент | Володимир Зеленьскый |
|  -  | Міністер | Юлія Свириденко |
| Legislature | Верьховна Рада |
| Взник |
|  -  | Кієвска Русь | 882  |
|  -  | Руське князївство | 1199  |
|  -  | Козацькый гетманат | 1649  |
|  -  | Україньска народна републіка | 7. новембра 1917  |
|  -  | Западоукраїньска народна републіка | 1. новембра 1918  |
|  -  | Україньска ССР | 30. децембра 1922  |
|  -  | Друга декларація незалежности | 30. юна 1941  |
|  -  | Незалежность од Совєтьского союзу | 24. авґуста 1991  |
| Теріторія |
|  -  | вєдно |  603,628 км2 (46. у світї) 233,090 sq mi  |
|  -  | вода (%) | 7% |
| Популація |
|  -  | шацованя 2021 | 43,745,640 (34. у світї) |
|  -  | списованя 2001 | 48,457,102  |
|  -  | густота | 77/км2 (115-е) 199/sq mi |
| **ГДП** | шацованя 2010 |
|  -  | вєдно | $302.679 billion  |
|  -  | на жытеля | $6,656  |
| **ГДП** (номіналный) | шацованя 2010 |
|  -  | вєдно | $136.561 billion  |
|  -  | на жытеля | $3,003  |
| **Gini** (2006) | 31 (середня)  |
| **ІЛР** (2011) | ▲ 0.710 (высокый) (76. у світї) |
| Валута | Гривна (`UAH`)  |
| Часова зона | Выходоевропскый час (UTC+2) |
|  -  | лїтнїй час | Выходоевропскый лїтнїй час (UTC+3) |
| Сторона движения | right |
| Інтернет-домен | .ua, .укр |
| Телефонный код | +380 |
| 1 An independence referendum was held on December 1, after which Ukrainian independence was finalized on December 26. The current constitution was adopted on June 28, 1996. |

**Украї́на** (підкарп. русин. Укра́йи́на, лем. *Украíна*, укр. *Україна* [ʊkrɐˈjinɐ]  высловность) є суверенный штат, котрый ся находить во выходній і середнїй Европі. Є найрозсяглїшов країнов з розлогов 603 628 км2, теріторія котрой лежыть цалком у рамках европского контіненту, і другов найрозсяглїшов країнов в Европі цїлково (по европскій части Росії). Україна гранічіть з Білорусіёв на северї, з Польском, Словеньском і Мадярьском на западї, з Румуньском і Молдавіёв на югозападї, як ай з Росіёв на выходї і северовыходї. На югу має приступ к Чорному і Азовскому морю, што з нёй робить стратеґічный важный наморный вузел в чорноморьскім реґіонї.

Україна є унітарный штат і парламентно-презідентьска републіка. Сучасна штатность Україны выходить з довгой історічной традіції, котра має своє походжіня од середнёвікой Кієвской Руси (9.–13. стороча), продовжує через Руське кралёвство, Литовске великокнязївство, козацькый штат 17.–18. стороча і народноослободителны бої зачатку 20. стороча. Україна офіціално обновила свою незалежность 24. авґуста 1991 по розпадї Совєтьского союзу, што было леґітімізовано цїлонародным референдумом 1. децембра 1991.

Тота країна зограла ключову задачу в ґлобалній потравиновій безпечности, кедьже належить меджі найвекшых світовых вывозцїв збіжы, сонячніцёвого олїя і кендеріцї, вдяка чому сі в перебігу історії выслужыла прозывку „жытніця Европы“. Окрем польногосподарьского сектора діспонує Україна значным промыселным потенціалом в бранджах металурґії, енерґетікы (в тім чіслї ядровой), строярства і авіачных і козмічных технолоґій. В послїднїх десятьрочах ся країна стала єдным з вызначных европскых центрів інформачных технолоґій і діґіталной трансформації публічных служеб.

Україна є закладаючім членом Орґанізації споєных народів, членом Рады Европы і Світовой торговой орґанізації і має штатут кандідатьской країны на вступ до Европской унії. Непозераючі на проблемы споєны з охранов теріторіалной інтеґріты і суверенности зіставать Україна ключовым субєктом европской безпечности і меджінародного права. Головным містом і найвекшов метрополов країны є Кієв – історічный центр выходославяньской цівілізації і хрістіанства.

## Етімолоґія і назва

Топонім „Україна“ ся першыраз споминать в Кієвскім лїтописї (подля Іпатієвского кодексу) в роцї 1187. В розповіди о смерти переяславского князя Владіміра Ґлебовіча лїтописець позначовать, же за ним „оукраина много постона“ (Україна много нарїкала). Пізнїше ся тот термін повторно стрїчать в лїтописах (головно в роках 1189, 1213 і 1282) в звязаности з розлічныма теріторіями Руси.

В сучасній історіоґрафії і языкознавстві екзістують дві главны теорії o оріґіналнім вызнамі того слова. Перша з них – „пограніча“ або „окраїна“ – Тота теорія традічно доміновала в російскій і польскій передреволучній науцї і підпорує ю ай ряд западных і дакотры сучасны україньскы науковцїв. Подля нёй топонім походить з праславяньского слова „оукраина“ і cпочатку ся хосновало як обща назва про погранічны теріторії. Подля того выкладу лїтопис з року 1187 говорив о Переяславскім князївстві як о теріторіях гранічачіх з половецькым степом, і в 16.–17. сторочу ся тот термін одношовав на погранічі Републікы обох народів і Російской імперії.

Наопак, в сучасній україньскій академічній науцї домінує друга теорія – верзія „краю“, „країны“ або „властной земли“. Єй поклонници твердять, же термін „оукраина“ є одводженый од слова „край“ (во вызнамі „родна земля“, „теріторія“, „самостатне князївство“) з помочі префікса „у-“ (значіть „внутрїшня земля“, вычленена з цїлку). Подля той верзії лїтописець з року 1187 не называть термін „оукраина“ погранічём, але праві Переяславску землю як самостатне князївство.

Без огляду на оріґіналный етімолоґічный вызнам ся історіци сугласили, же в протягу 16.–17. сторочу, головно в періоды козацькых воєн і екзістенції Козацького гетманату, термін „Україна“ поступно стратив чісто ґеоґрафічный (реґіоналный) характер. Трансформовав ся на властне мено, чім ся став політічным і етнічным ідентіфікатором теріторії обываной Українцями.

## Адміністратівне дїлїня

*Головна статя: Адміністративноє діленя Украйины*
Україна є дїлена на 24 области і Автономну Републіку Крым, мимо того 2 міста мають шпеціалный статус — Київ і Севастополь.

Адміністратівны части Україны:

* Вінницька область
* Волыньска область
* Днїпропетровска область
* Житомирьска область
* Донецька область
* Закарпатьска область
* Запорізька область
* Івано-Франківска область
* Кієвска область
* Кіровоградьска область
* Луганьска область
* Львівска область
* Миколаївска область
* Одеска область
* Полтавска область
* Рівненьска область
* Сумска область
* Тернопільска область
* Харківска область
* Херсоньска область
* Хмельницька область
* Черкаска область
* Чернівецька область
* Чернїгівска область
* Автономна Републіка Крым
* місто Київ
* місто Севастополь

**ВолиньРівнеЖытомирКыёвХмельн-
ицькыйТернопільІвано-
ФранківскЗакарпатяЧернівцїВінницяЧеркасыКіровоградМиколаївПолтаваЧернїгівСумыХарьковДнїпропетровскОдесаХерсонЗапоріжяДонецькАвтономна републіка КрымЛуганьскКыёвСевастопольЛьвів**
•
•

**2013**
## Одказы

* **Country comparison: population** (по англицкы). The World Factbook. 2021.  [перевірено 2021-04-10].

## Референції