Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Берлін

| Берлін
 |
| --- |
| нїм. *Berlin* |
| , , , ,  |
| Призвіско | Spree-Athen |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Герб Берліна | Прапор Берліна |

 |
| нїм. *Blick von der Siegessäule in Richtung Osten, 2013*  |
|  |
| **Основны інформації** |
| 52°31'N, 13°23'E
 |
| Країна | Нїмецько |
| Админединка |  Нїмецько (суверенна держава, Країна) |
| Часть од | Метрополитенский район Берлин-Бранденбург, Берлінська агломерація |
| Админцентр для | Нїмецько |
| Засноване | 1244 |
| Перша змінка | 1237, 1244 |
| Жытелїв
 | **Помилка Lua у Модуль:Wd у рядку 2006: attempt to concatenate a nil value.** |
| Розлога
 | **Помилка Lua у Модуль:Wd у рядку 2006: attempt to concatenate a nil value.** |
| Густота населїня
 | 4011 особ/км²
 |
| Поштовы індексы | 10115–14199 |
| Телефонный код | 030 |
| Клімат | морський клімат (Cfb) |
| Надморьска вышка
 | 34±1 метер |
| Водный обєкт | Шпрее, Большое Ванзее, Тегельское озеро, Гафель, Даме, Мюггельзе, Tegeler Fließ, Aalemannkanal, Neukölln Ship Canal, Луизенштадтский канал, Тельтов, Ландвер-канал, Westhafen Canal, Gosen Canal, Берлинско-Шпандауский судоходный канал |
| Подїл
  | Мітте, Фрідріксгайн-Кройцберг, Панков, Шарлоттенбурґ-Вільмерсдорф, Шпандау, Штегліц-Целєндорф, Темпельгоф-Шенеберг, Нойкёльн, Трептов-Кепенік, Марцан-Хеллерсдорф, Ліхтенберґ, Райнікендорф |
| Назва жытелїв | Berliner, Berlinerin, Berlinerinnen, Berliner, Berliners, Berlinano, berlinés, berlinesa, Berlinois, Berlinoise, ברלינאי, ברלינאית, Berlijner, Berlijnerin, berlińczyk, berlinianka, berlinez, berlineză, برليني, برلينية, berlinesi, berlinli, Berlinčan, Berlinčanka |
| Братьскы міста | Київ |
| Свято | Межинародный женськый день
 |
| Історія | історія Берліна, timeline of Berlin |
|  |
|  |
| **Містьскый уряд** |
| Вебова сторінка
 |  нѣм., англ., фр., русс. |
| Пріматор
  | Керівний бургомістр Берліну |
|  Медіа у Вікіскладї

---

VIAF:122530980;GND:4005728-8;OSM:62422;

---

Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Еврейская энциклопедия, Брокгауз — Ефрон, Оттів словник научный, Большая советская энциклопедия, 1926—1947, Encyclopædia Britannica, 11th edition |

**Берлін** (нїм. *Berlin*) є містом і тыж сполковов землёв Сполковой републікы Нїмецько. Головным містом Нїмецька ся став року 1991 і од зъєдночіня Нїмецька (і тым обидвох частей міста) належыть Берлін ку найвекшым містам в Европі.

## Референції

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Portable Document Format

Стандардна иконка PDF-файла
**Portable Document Format** або **PDF** тото дигиталный формат, котрый року 1993 внесла компания Adobe Systems про записованя документов в електронной формѣ независимо од софтверу, гардверу и платформы, на котрой были вытворены, ани од аппаратуры, на котрой будуть зображованы. Файлы формата PDF можуть обсяговати тексты, образкы, интерактивны формулары, видео, анимацию, 3D графику, звуковы дражкы и електронны подписы, а найпервым назначѣньем формата е забезпечити, обы ся документ еднако указовав на хотьяком аппаратѣ. На тот формат суть вывинуты розличны переглядачѣ про вшиткы широко поуживаны платформы. Ай компания Adobe ку тому понукла переглядач Adobe Reader, котрый доступный безплатно.
# Іран

Прапор Ірану

Країна
| Іран
 |
| --- |
| ایران |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Герб Ірану | Прапор Ірану |

 |
|  |
|  |
| **Основны інформації** |
| 32°N, 53°E
 |
| Часть од | Середнїй Выход |
| Засноване | 1 апріля 1979 |
| Жытелїв
 | 92 417 700 (2025) |
| Розлога
 | 1 648 195 Квадратный кілометер
 |
| Часова зона | UTC+3:30, Іранський стандартний час, Asia/Tehran |
| Водный обєкт | Каспіцьке море, Персийскый залив, Оманська затока |
| Подїл
  | Альборз, Ардебіль, Східний Азербайджан, Західний Азербайджан, Бушир, Чехармехаль і Бахтиарія, Гілян, Голестан, Хамадан, Хормозган, Ілам, Ісфахан, Керман, Фарс, Керманшах, Північний Хорасан, Хорасан-Резаві, Південний Хорасан, Хузестан, Кохгілує і Бойєрахмед, Курдистан, Лурестан, Меркезі, Мазендеран, Казвін, Кум, Семнан, Систан і Белуджистан, Тегеран, Єзд, Зенджан |
| Назва жытелїв | Iranian, Persian, iráni, Iranano, iranano, Liränan, إيراني, إيرانية, إيرانيون, иранец, иранка, иранцы, ایرانی, Iranisch, איראני, איראנית, iranieni, iranian, iraniană, ইরানী, iranien, iraniano, iraniana, iraniani, iraniane, irani, iranín, iranina, ایرونی, ایرانی, iranino, iraniu, irania, iranio, Iranienne, Iranien, Iranerin, Iraner, iraniana, iraniane, iraniani, iranian, إيراني, إيرانية, إيرانيين, إيرانيات, Iranec, Iranka, Iaránach, Ιρανός |
| Історія | Історія Ірану |
|  |
|  |
| **Штатный уряд** |
| Вебова сторінка
 |  |
|  Медіа у Вікісклад

---

VIAF:149669363, 2945159337534613150000;GND:4027653-3;OSM:304938;

---

Еврейская энциклопедия, Брокгауз — Ефрон, Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Encyclopædia Britannica, 11th edition |

**Іран** (перз. ایران, спочатку **Арян**, або тыж земля **Арїв**), офіціална назва **Ісламска Републіка Іран** (перз. جمهوری اسلامی ایران) — мослімскый штат в Переднїй Азії, скоре званый як **Перьсія**. На западї сусїдить з Іраком, на Северозападї з Турецьком, Арменіов і Азербайджаном, на севері з Туркменістаном, на выходї з Афґаністаном і Пакістаном. На югозападї го омывають воды Перьского заліву і Арабського моря, на северї є то море Каспіцьке.

Чіслом жытелїв (71 міліонів) і розлогов дас 1,6 міліонів км² належыть Іран міджі 20 найлюднатїшых і найвекшых країн світа.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Сократ

Сократова буста в Луврі
**Сокра́т** (ґрец. Σωκράτης *Sokrátis*; 4. юла 469 п. н. е, Атены – 399 п. н. е., Атены) быв атеньскый філозоф, Платонів учітель. Є признаваный за єдну з найвызначнїшых фіґур европской філозофії, бо на роздїл од своїх попередників (передсократіків), котры глядали походжіня і прічіны світа, Сократів інтерес ся заміряв на справы чоловіка і громады; як повідать Ціцеро, „знїс філозофію з неба на землю“. Своёв діалектічнов методов положыв основу западного крітічного мыслїня.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# 1967

|  |
| --- |
|  |

| Рокы
 |
| --- |
| 1963 · 1964 · 1965 · 1966 — **1967** — 1968 · 1969 · 1970 · 1971
 |
| Десятьроча
 |
| 1940‑ы · 1950‑ы — **1960‑ы** — 1970‑ы · 1980‑ы
 |
| Стороча
 |
| XIX. стороча
— **XX. стороча— XXI. стороча** |

**1967. рік** подля ґреґоріаньского календаря — непереступный рік, котрый ся зачінав у недїля. То є 1967. рік нашого лїточіслїня, 967. рік 2. тысячроча, 67. рік XX. стороча, 7. рік 7. десятьроча XX. стороча, 8. рік 1960-х років.

1967
в іншых календарях| Ґреґоріаньскый  | 1967 *MCMLXVII* |
| Ab urbe condita | 2720 |
| Арменьскый  | 1416 ԹՎ ՌՆԺԶ |
| Асірьскый  | 6717 |
| Багайскый  | 123–124 |
| Бенґальскый  | 1374 |
| Берберьскый  | 2917 |
| Будгістьскый  | 2511 |
| Бармскый  | 1329 |
| Візантійскый  | 7475–7476 |
| Кітайскый  | 丙午年 (огняный кінь) 4663 або 4603     *— до —* 丁未年 (огняный козел) 4664 або 4604 |
| Коптьскый  | 1683–1684 |
| Етіопскый  | 1959–1960 |
| Гебрейскый  | 5727–5728 |
| Гіндіцькы календарї |  |
|  - *Вікрам Самват* | 2023–2024 |
|  - *Шака Самват* | 1888–1889 |
|  - *Калі Юґа* | 5067–5068 |
| Іраньскый  | 1345–1346 |
| Ісламскый  | 1386–1387 |
| Японьскый  | Сьова 42 (昭和４２年) |
| Яваньскый  | 1898–1899 |
| Календарь чучхе | 56 |
| Юліаньскый  | Ґреґоріаньскый мінус 13 д. |
| Корейскый  | 4300 |
| Тайваньскый  | РК 56 民國56年 |
| Тайскый сонячный | 2510 |

## Подѣи

* 5. юн — остров Суртсей на юг при Исландии, роснучый наслѣдком вулканичной ерупции од року 1963, перестав рости, набравши плоху 2,7 км2.

## Уродили ся

## Умерли

* 26. марец - Ґріґорій Жатковіч - америцькый правник і русиньскый політік, доктор права, адвокат і журналіста, першый ґувернер Підкарпатьской Руси.
* 20. юл — Моррис Сводеш, вплывный и контроверзный америцькый лингвиста.
* 20. авґуст — Богдан Загайкевіч — лемківскый науковый і громадяньскый дїятель.
* 16. септембер — Павло Тычина, украинскый совѣтскый поет и высокый штатный урядник.
* 6. октобер — Петро Миговк, учитель, прозаик, поет, драматик.
# 1924

| Рокы
 |
| --- |
| 1920 · 1921 · 1922 · 1923 — **1924** — 1925 · 1926 · 1927 · 1928
 |
| Десятьроча
 |
| 1900‑ы · 1910‑ы — **1920‑ы** — 1930‑ы · 1940‑ы
 |
| Стороча
 |
| XIX. стороча
— **XX. стороча— XXI. стороча** |

**1924. рік** подля ґреґоріаньского календаря — переступный рік, котрый ся зачінав у віторок. То є 1924. рік нашого лїточіслїня, 924. рік 2. тысячроча, 24. рік XX. стороча, 4. рік 3. десятьроча XX. стороча, 5. рік 1920-х років.

1924
в іншых календарях| Ґреґоріаньскый  | 1924 *MCMXXIV* |
| Ab urbe condita | 2677 |
| Арменьскый  | 1373 ԹՎ ՌՅՀԳ |
| Асірьскый  | 6674 |
| Багайскый  | 80–81 |
| Бенґальскый  | 1331 |
| Берберьскый  | 2874 |
| Будгістьскый  | 2468 |
| Бармскый  | 1286 |
| Візантійскый  | 7432–7433 |
| Кітайскый  | 癸亥年 (водяный кабан) 4620 або 4560     *— до —* 甲子年 (деревяный щур) 4621 або 4561 |
| Коптьскый  | 1640–1641 |
| Етіопскый  | 1916–1917 |
| Гебрейскый  | 5684–5685 |
| Гіндіцькы календарї |  |
|  - *Вікрам Самват* | 1980–1981 |
|  - *Шака Самват* | 1845–1846 |
|  - *Калі Юґа* | 5024–5025 |
| Іраньскый  | 1302–1303 |
| Ісламскый  | 1342–1343 |
| Японьскый  | Тайсьо 13 (大正１３年) |
| Яваньскый  | 1854–1855 |
| Календарь чучхе | 13 |
| Юліаньскый  | Ґреґоріаньскый мінус 13 д. |
| Корейскый  | 4257 |
| Тайваньскый  | КР 13 民國13年 |
| Тайскый сонячный | 2466–2467 |

## Подѣи

* 26. януар — Петроград переименованый на Ленинград.

## Уродили ся

* 15. марец — Михаил Михалина, вызнамный шпортовець Подкарпатской Руси, Мадярщины и Украины, заслуженый майстер шпорта СССР.
* 27. май — Юрий Думнич, дохтор, организатор медицины, сполоченскый активиста, публициста.
* 5. новембер - Анна Горват - скулпторка, ґрафічка, журналістка.

## Умерли

* 21. януар — «вождь свѣтового пролетариата» Ленин.
* 3. фебруар — Вудро Вилсон, 28-й Президент США.
* 3. юн - Франц Кафка - пражскый писатель жыдівского походжіня.
* 29. новембер - Джакомо Пуччіні - італскый композітор
# Старовік

| **Историчны добы** |
| --- |
| **Правѣк** (3 милионы - 3500 до Р. Х.) |
| Камяна доба
Бронзова доба
Желѣзна доба

 |
| **Старовѣк** (3500 до Р. Х. - 6. ст.) |
| Вандрованя народох
 |
| **Середновѣк** (6. - 15. столѣтя) |
| Ранный середновѣк
Зрѣлый середновѣк
Поздный середновѣк

 |
| **Нововѣк** (15. ст. - сучасность) |
| Ренесанция
Реформация
Ранный нововѣк
Найновша история
21. столѣтя

 |
| v • d • e |

Египет. Памятникы старовѣку
Термін **старовік** означує в історіоґрафії історічну епоху взнику і розвоя першых цівілізацій на Середнїм выходї, в области Середоморя і в южній і выходній Азії. Часово ся дасть тота епоха огранічіти кінцём правіку коло половины 4. тісячроча п. н. е. і початком середовіку в 6. аж 7. сторочу.

За зачаток старовіку ся звычайно бере періода першой протошумерьской писемности, котру пізнїше наслїдовав шумерьскый клинопис і еґіпетьскы гієроґліфы. Зглядованя старовіку є зато тяжке, же до днешнїх днїв ся сохранило лем обмеджене чісло писемных документів, котры не дають повну картину о жывотї в тім періодї. Єдны зос найлїпше сохраненых археолоґічных находок того часу суть теракотова армія і знамы еґіпетьскы піраміды.

## Повязаны темы

* Старовіке Ґрецько
* Старовікый Рим
* Старовікый Еґіпет
* Старовікый Сумер

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Скоб

| Скоб
 |
| --- |
|  |
| Тіпічно складжены крыла скоба в часї лову
 |
| Ступінь огрожіня
 |
|  Найменше знепокоївый  (IUCN 3.1) |
| Біолоґічна класіфікація
 |
| царьство:
 | Animalia |
| тіп:
 | Chordata |
| клас:
 | Aves |
| ряд:
 | Falconiformes |
| родина:
 | Pandionidae |
| род:
 |  *Pandion*  |
| вид:
 | P. haliaetus |
| Бінарна назва
 |
| Pandion haliaetus Лінней, 1758 |
|  |
| Ареал росшырїня
 |

**Скоб** або тыж **скопа** (лат. *Pandion haliaetus*) — хищовый птах єдиный з родины скобовых. Є то середнї великый хищ, досягуючі довжкы 55-58цм і роспятя крыл 145-170 цм. Мать буро опірену верьхню часть тїла і сивобілу спідню часть тїла зо шыроков смужков през око.

Скобам выговує шырока шкала становищ, жыє головно в околицї морьскых берегів і внутроземных вод (озера і векшы рікы), де мать достаточны множества стравы. Може го найти на вшыткых контінентах з вынятком Антарктіды, і кідь в южній Америцї жыє лем як міґруючій вид. Цалкова европска популація є гадана дас на 9 тісяч парів.

Страва скоба ся складать скоро лем з рыб, котры їмать на поверьхнї водной уровни. Лову є приспособленый як фізічныма властностями, так оєдинелым справованём при властнім лову і хапаню уловків.

## Попис

 *Pandion haliaetus*Піря на верьхнїй части тїла є тмаве і блищачо буре, закля што грудь є біла, даколи буро проквітнута. Піря спіднёй части тїла є біле. Біла і голова скоба, котра мать тмаву смужку через око, котра ся тягать напрямом до заднёй части карку. Очны дуговкы суть золоты аж буры і решта є ясно синя. Дзёбак є чорный з синёв оздобов і ногы білы з чорныма пазурами. Куртый хвіст і довгы узькы крыла придавають скобови барз выразный взгляд.

Скоб з рыбовСамцї і саміцї собі дость подобны, роздїлом міджі дорослыма екземпларрями суть тонше тїло і узшы крыла у самця. Роздїлна бывать і грудь, котра є у самцїв слабша як у саміць і опірїня спіднёй части крыл, котре бывать у самцїв бляде рівномірнїше. Поглавя годен простїше становити парї як у самостатно жыючого екземпларя.

Про скоба є в часї лову призначный поскладаный твар крыл, в послїднїй фазї приближіня к водному зеркалу вытягне пазуры, котрыма поїмать ловлену рыбу. Ёго кликаня ся проявує острым писканём.

## Ареалы росшырїня

Скоб є цілосвітово росшыреный і годен го найти в областях мірного і тропічного клімату вшыткых контінентів окрем Антарктіды.

## Страва

Страву скоба творять з 99 % рыбы. Обычайно суть то рыбы з вагов 150-300 ґрамів о довжцї 25-35цм. Вага ся може рушати од 50 до 2000 ґрамів. Нагодно може скоб хапати мышы, зяцї, жабы ці пташкы.

## Міґрація

Европскы екземпларї зимують в Африцї, закля што америцькы і канадьскы зимують в южній Америцї, бо дакотры североамерицькы екземпларї зіставають в южных штатах США.

## Референції
# Фотбал

Світовый шампіонат 1996
**Фотбал** (за анґліцького *football*, *foot*=нога, *ball*=лобда), є колектівна лобдова гра, котра є найпопуларнїшым колектівным шпортом на світї.

У фотбалї грають дві дружства по єденадцять грачів на обдовжниковім гріску, найчастїше на траві. Їх цілём є здобыти веце (ґолів) як противник. Ґол ся здобуде тогды, коли лобда перейде бранковов чаров міджі тычами бранкы. Грать ся переважно ногами, але граче можуть про граня хосновати будьякы части тїла окрем рук. Лем бранкарь може близко властной бранкы грати і руками.

Фотбал пришов з Анґлії.

Найвысшы плацы мають фотбалісте в Европі.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Нововік

| **Историчны добы** |
| --- |
| **Правѣк** (3 милионы - 3500 до Р. Х.) |
| Камяна доба
Бронзова доба
Желѣзна доба

 |
| **Старовѣк** (3500 до Р. Х. - 6. ст.) |
| Вандрованя народох
 |
| **Середновѣк** (6. - 15. столѣтя) |
| Ранный середновѣк
Зрѣлый середновѣк
Поздный середновѣк

 |
| **Нововѣк** (15. ст. - сучасность) |
| Ренесанция
Реформация
Ранный нововѣк
Найновша история
21. столѣтя

 |
| v • d • e |

Колумб в Новом Свѣтѣ. Тов подѣев зачав ся нововѣк.
**Нововѣк** в историчной науцѣ означать добу в европской и мимоевропской истории, котрой добы символичным зачатком найчастѣйше ся поважуе рок 1492, коли Кристофор Колумб объявив Америку. Яко иншы межникы уважуе ся тыж рок 1485, коли в Англии укончила ся Война Руж, дале 1453 (добытя Конcтантинопола Турками), вынайджѣня Гуттенбергом книгопечатаня (перед роком 1450), 1517 (выголошѣня 95 тез Мартином Лутером), або 1526 (Битва под Могачом).

Конець нововѣку (и зачаток найновшой истории) мож покласти на конець 18. ст. (Велика французска револуция, рок 1789), або на конець 19. ст., ци на зачаток 20. ст.(конець Первой свѣтовой войны, рок 1918).

В ширшом поятю мож ся вшак стрѣтити з означѣньом *1492 аж по сучасность*, што обсягуе найновшу историю яко сучасть нововѣку.

## Периодизация

* Ренесанция 14. ст. – 16. ст.
* Объявительскы морскы выправы
* Реформация
* Освѣтенскый абсолутизм
* Велика французска револуция
* Взник народностных держав и колонизация
* Перва свѣтова война

## Жерела и одказы

* Fordham university: Internet Modern History Sourcebook
* Кареев Н. И. Общий курс истории XIX и XX века до начала мировой войны // Сайт «Руниверс»