Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Їджіня

**Їджіня** або тыж **страва** є продукт ці матеріал на выжыву людей конзумованый ґамбов в незміненій або управленій формі.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Латинска Америка

**Латинска Америка**, исп. América Latina), сполочна назва держав, положеных в южной части Сѣверной Америкы, на юг од рѣкы Рио Гранде (загорнюючи Середню Америку и Вест-Индию), и в Южной Америцѣ.

Обща плоха 22,8 млн км2. Обывательство 479 млн особ. (2000).

## Дефиниция

* Даколи в широком понятю Латинсков Америков называють вшиткы державы, што суть на юг од США.
* В узшом понятю змежи того широкого беруть лем романоязычны державы (де доминуе испанськый, португалскый, французскый язык).

## Державы

На територии Латинской Америкы лежать 33 державы:

англоязычны
1. Антигуа и Барбуда,
2. Багамы,
3. Барбадос,
4. Белиз,
5. Гваяна,
6. Гренада,
7. Доминика,
8. Святый Винсент и Гренадины,
9. Святый Криштоф и Невис,
10. Свята Луция,
11. Тринидад и Тобаго,
12. Ямайка

нидерландоязычны
1. Суринам

романоязычны
1. Аргентина,
2. Боливия,
3. Бразилия (португалскый),
4. Венезуела,
5. Гайти, (французскый)
6. Гватемала,
7. Гондурас,
8. Доминиканска република,
9. Еквадор,
10. Колумбия,
11. Костарика,
12. Куба,
13. Мексико,
14. Никарагуа,
15. Панама,
16. Парагвай,
17. Перу,
18. Салвадор,
19. Уругвай,
20. Чиле,

в зосталых 18 романоязычных державах доминантный официалный язык — испанскый.

## Етимология

Назва Латинска Америка пошла од латинской основы романскых языкох, котрыма говорить векшина обывательства той части континента.

## Жерела и одказы

* Аяган Б. (гл. ред). Казахстан. Национальная энциклопедия. 3 том. К-М. Алматы: Казак энциклопедиясы, 2005. — 560 с. ISBN 9965-9746-4-0 (тЗ)
* Прохоров А. М. (гл. ред.). Большой энциклопедический словарь. Москва: Советская энциклопедия, 1993. 1630 с. ISBN 5-85270-015-0

## Референции
# 1. апріль

|  |
| --- |
| ← **Апріль** →
 |
| Пн
 | Вт
 | Ср
 | Чт
 | Пт
 | Сб
 | Нд
 |
|  |  | 1
 | 2
 | 3
 | 4
 | 5
 |
| 6
 | 7
 | 8
 | 9
 | 10
 | 11
 | 12
 |
| 13
 | 14
 | 15
 | 16
 | 17
 | 18
 | 19
 |
| 20
 | 21
 | 22
 | 23
 | 24
 | 25
 | 26
 |
| 27
 | 28
 | 29
 | 30
 |  |  |  |
| 2026 |

**1. апріля** (Перше апріля) — 91. день рока (92. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать 274 днїв.

## Святкы, славности

* Дурный апрѣль
* Одеса, Гуморина;

## Подѣи

* 1899 — в Оломоуцу зачав ходити трамвай.

## Уродили ся

* 1809 — Николай Васильевіч Гоголь, російскый прозаік, драматік, поет.
* 1815 — Отто фон Бісмарк, першый міністер Пруска (1862–1890) і першый в рядї нїмецькых канцлерів (1871–1890).
* 1861 — Ириней Леге́за, русинскый писатель, сполоченскый дѣятель, организатор кооперации, грекокатолицкый священник.
* 1876 — Розалия Самойловна Землячка, российска революционарька, совѣтска партийна и державна функционарька, организаторка червеного терора

## Умерли
# Штат

**Штат** ці тыж **держава** є інштітуція (ці орґанізація) діспонуюча моцов панованя, моцов судити і створёвати законы громады (штату). Штат є ограніченый штатнов моцов, штатныма людми (штатным обчанством) і штатнов теріторіов. Суверенный штат не є під жаднов іншов штатнов моцов як внутрїшнёв так ай вонкашнёв.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Абсолутна вышка

В центрѣ Нѣредьгазы нивелачный знак указуе абсолутну вышку 110,34 м н. м. односно уровня Балтицкого моря
**Абсолутна вышка** (англ. *absolute altitude*) — оддаленость по вертикали даякой точкы поверху Землѣ од середнього уровня поверха Свѣтового океана. Мѣрять ся в метрах над морьом, куртанка **мн.м**.

Абсолутна вышка точок, положеных над уровньом океана, ся поважуе за позитивну, а под уровньом океана — за негативну.

Понеже уровень моря не е стабилный, а в каждом морю иншакый, намѣсто реалного уровня Свѣтового океана поуживають понятя геоида и квазигеоида, котры суть конвенчны емпиричны моделы поверха Землѣ (не маючы аналитичного выразу). Про Восточну Европу базова нулова точка, одповѣдаюча тым моделам в сучасности принята нулова точка Кронштадтского водоуказовача в Балтицком морю.

## Жерела и одказы

* **Білецький В. С.**, ред. //Мала гірнича енциклопедія. В 3 т. / за ред. В.С. Білецького. – Донецьк : Схід. видав. дім, — 2004. Том 1. ISBN 966-7804-14-3 укр..
* **Івченко А. С.**, ред.. Абсолютна висота (по украинскы). Велика українська енциклопедія (онлайн).  [перевірено 2019-07-27].
* **Трёшников А.Ф.**, ред. Географический энциклопедический словарь: Понятия и термины. /Гл. ред. А. Ф. Трёшников. — М.: Сов. энциклопедия, 1988.— 432 с. русс..

## Референции
# 1860

|  |
| --- |
|  |

| Рокы
 |
| --- |
| 1856 · 1857 · 1858 · 1859 — **1860** — 1861 · 1862 · 1863 · 1864
 |
| Десятьроча
 |
| 1840‑ы · 1850‑ы — **1860‑ы** — 1870‑ы · 1880‑ы
 |
| Стороча
 |
| XVIII. стороча
— **XIX. стороча— XX. стороча** |

**1860. рік** подля ґреґоріаньского календаря — переступный рік, котрый ся зачінав у недїля. То є 1860. рік нашого лїточіслїня, 860. рік 2. тысячроча, 60. рік XIX. стороча, 10. рік 6. десятьроча XIX. стороча, 1. рік 1860-х років.

1860
в іншых календарях| Ґреґоріаньскый  | 1860 *MDCCCLX* |
| Ab urbe condita | 2613 |
| Арменьскый  | 1309 ԹՎ ՌՅԹ |
| Асірьскый  | 6610 |
| Багайскый  | 16–17 |
| Бенґальскый  | 1267 |
| Берберьскый  | 2810 |
| Будгістьскый  | 2404 |
| Бармскый  | 1222 |
| Візантійскый  | 7368–7369 |
| Кітайскый  | 己未年 (земляный козел) 4556 або 4496     *— до —* 庚申年 (металовый макак) 4557 або 4497 |
| Коптьскый  | 1576–1577 |
| Етіопскый  | 1852–1853 |
| Гебрейскый  | 5620–5621 |
| Гіндіцькы календарї |  |
|  - *Вікрам Самват* | 1916–1917 |
|  - *Шака Самват* | 1781–1782 |
|  - *Калі Юґа* | 4960–4961 |
| Іраньскый  | 1238–1239 |
| Ісламскый  | 1276–1277 |
| Японьскый  | Ансей 7 / Ман'ей 1 (万延元年) |
| Яваньскый  | 1788–1789 |
| Юліаньскый  | Ґреґоріаньскый мінус 12 д. |
| Корейскый  | 4193 |
| Тайваньскый  | 52 до РК 民前52年 |
| Тайскый сонячный | 2402–2403 |

## Подѣи

## Уродили ся

* 29. януар - Антон Чехов - російскый драматік і прозаік.
* 2. юн — Микола Губаш, пѣвцоучитель и културный роботник меджи войводянскыма Руснаками в Коцурѣ.
* 7. юл - Ґустав Малер, австрійскый музичный складатель.

## Умерли
# Алеґорія

Скулптор М. Б. Браун. Хронос — алеґорія часу, Цитолїбы, Чехія
Лоран де Ла Гір. «Алеґорія музикы з двома путтї», 1649 рік
**Алеґо́рія** (дав.-гр. ἀλληγορία — иноказаня) — воплоченя двопланового образового зображеня, що основує ся на скрытї реалных особ, яв і предметїв під конкретными образами з відповідными асоціаціями тай характерными признаками скрытого. Алеґорові образы переважно є воплоченём абстрактных понять, які усе мож розкрыти аналітічно. Значеня алеґорії, на против від багатозначного сімболу, однозначноє і выдїленоє від образу; споєня межи значенём і образом становлює ся за похожостёв (наприклад, лев — сила, власть ці царёваня).

## Образописноє умілство

В образописному умілстві виражає ся даякыми атрібутами —

* Феміда — «правосудство» зображают як жену з вагами
* Час (тобто Хронос) — дрічный старый з косов тай пісковов годинков
* Вакх (бог винарства) — з кытицями винограду

## Языкова алеґорія

### Краснописемство

Приклады:

* «несперяємый царізмом Кавказ» — Прометей (поема «Кавказ» Т. Шевченка);
* «своєвольство панства над беззащитним челядником» — «Вовк тай Ягня» (одноіменна байка Л. Глїбова);
* «борцы за волю Украйины» — мурникы (одноіменна поезія І. Франка).

## Ґалерія

* Корнеліс Антоніс. Гравюра Алеґорія чоловічої і женочої мудрости, 1530 рік
* Ск. М.Б. Браун. «Алеґорія Пыхатости», цікл «Гріхы», замок Кукс, Чехія
* Скулптор Клодїон, «Алеґорія рікы Рейн»
* Пєтро Барата, «Алеґорія Миру», Павловськ, Великі кругы
* Артістичный надгробок з алеґоріёв, церьков Сен-Сюльпіс, Паріж
* «Алеґорія любви з полёваням на чоловіків»
* Nosce Te Ipsum - алеґорія пустославы (1650), наслідованя сюжета Якова Йорданса

## Зазначкы

## Одкликаня

* Алеґорія // Енціклопедичный словник класичных языків / Л. Л. Звонська, Н. В. Корольова, О. В. Лазер-Паньків та ін. ; за ред. Л. Л. Звонської. — 2-ге вид. випр. і допов. — К. : ВПЦ «Київський універзітет», 2017. — С. 28. — ISBN 978-966-439-921-7.

* Алеґорія [Архівовано 28. авґуста 2016 у Wayback Machine.] // УРЕ
* *М. С. Бургін*. Алеґорія [Архівовано 22. новембра 2016 у Wayback Machine.] // Юридічна енціклопедія : [у 6 т.] / ред. кол.: Ю. С. Шемшученко (відп. ред.) [та ін.]. — К. : Украйинска енціклопедія ім. М. П. Бажана, 1998. — Т. 1 : А — Г. — 672 с. — ISBN 966-7492-00-X.
*  [Архівовано 27. семптембра 2016 у Wayback Machine.] (товмаченя алеґорії)
# 1982

| Рокы
 |
| --- |
| 1978 · 1979 · 1980 · 1981 — **1982** — 1983 · 1984 · 1985 · 1986
 |
| Десятьроча
 |
| 1960‑ы · 1970‑ы — **1980‑ы** — 1990‑ы · 2000‑ы
 |
| Стороча
 |
| XIX. стороча
— **XX. стороча— XXI. стороча** |

**1982. рік** подля ґреґоріаньского календаря — непереступный рік, котрый ся зачінав у пятніцу. То є 1982. рік нашого лїточіслїня, 982. рік 2. тысячроча, 82. рік XX. стороча, 2. рік 9. десятьроча XX. стороча, 3. рік 1980-х років.

1982
в іншых календарях| Ґреґоріаньскый  | 1982 *MCMLXXXII* |
| Ab urbe condita | 2735 |
| Арменьскый  | 1431 ԹՎ ՌՆԼԱ |
| Асірьскый  | 6732 |
| Багайскый  | 138–139 |
| Бенґальскый  | 1389 |
| Берберьскый  | 2932 |
| Будгістьскый  | 2526 |
| Бармскый  | 1344 |
| Візантійскый  | 7490–7491 |
| Кітайскый  | 辛酉年 (металовый півень) 4678 або 4618     *— до —* 壬戌年 (водяный собака) 4679 або 4619 |
| Коптьскый  | 1698–1699 |
| Етіопскый  | 1974–1975 |
| Гебрейскый  | 5742–5743 |
| Гіндіцькы календарї |  |
|  - *Вікрам Самват* | 2038–2039 |
|  - *Шака Самват* | 1903–1904 |
|  - *Калі Юґа* | 5082–5083 |
| Іраньскый  | 1360–1361 |
| Ісламскый  | 1402–1403 |
| Японьскый  | Сьова 57 (昭和５７年) |
| Яваньскый  | 1914–1915 |
| Календарь чучхе | 71 |
| Юліаньскый  | Ґреґоріаньскый мінус 13 д. |
| Корейскый  | 4315 |
| Тайваньскый  | РК 71 民國71年 |
| Тайскый сонячный | 2525 |
| Час Unix | 378691200 – 410227199 |

## Подѣи

## Уродили ся

* 5. децембер - Ян Муха - фотбаліст, бранкарь анґліцького клуба Евертон з міста Ліверпул і словеньской народной збирной.

## Умерли

* 30. януар — Виктор Глушков, математик, кибернетик, пионер информатикы и кибернетикы, академик УССР и СССР.
* 10. новембер — Леонид Ильич Брежнев, совѣтскый партийный функционарь и штатник.