Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Актер

Рован Аткинсон, британскый актер
**Актер** (**актерка**), од фр. *acteur*, лат. *actor* — умѣлець, котрый в театрѣ або филмѣ, втѣляючи ся в поставу драматичной постановкы, з помочов голоса, мимикы, гестох, одогравать указовану поставу, вживши ся в ей психику, говорячи ей языком. В иншых видах сценичного умѣня (опера, балет, естрада, циркус) интерпретох звекша называють артистами.

## Жерела и одказы

* Велика українська енциклопедія. — Київ: ДНУ «Енциклопедичне видавництво», 2016. — 592 с. ISBN 978-617-7238-39-2

**Актор** (по украинскы). Велика українська енциклопедія.  [перевірено 2019-11-15].
* **Aktor** (по польскы).  [перевірено 2019-11-15].

## Додаточне читаня

* Jak zostać aktorem? Ile zarabia aktor? Plusy i minusy pracy w zawodzie (по польскы)

## Референции
# 8. марец

|  |
| --- |
| ← **Марец** →
 |
| Пн
 | Вт
 | Ср
 | Чт
 | Пт
 | Сб
 | Нд
 |
|  |  |  |  |  |  | 1
 |
| 2
 | 3
 | 4
 | 5
 | 6
 | 7
 | 8
 |
| 9
 | 10
 | 11
 | 12
 | 13
 | 14
 | 15
 |
| 16
 | 17
 | 18
 | 19
 | 20
 | 21
 | 22
 |
| 23
 | 24
 | 25
 | 26
 | 27
 | 28
 | 29
 |
| 30
 | 31
 |  |  |  |  |  |
| 2026 |

**8. марец** — 67. день рока (68. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать 298 днїв.

## Подѣи

* 1669 — на Сицилии выбухнув вулкан Етна и забрав живот понад 20 тысяч людей.
* 1943 — 1. чехословацкый армадный корпус, веденый Лудвиком Свободом, зачав участь во войнѣ битков под Соколовом.

## Уродили ся

* 1901 — Ярослав Бем, академик, высокошколскый педагог, археолог.
* 1991 — Ивлєєва, Настя, російска телеведуча, блоґерка, актерка.

## Умерли
# 26. октобер

|  |
| --- |
| ← **Октобер** →
 |
| Пн
 | Вт
 | Ср
 | Чт
 | Пт
 | Сб
 | Нд
 |
|  |  |  | 1
 | 2
 | 3
 | 4
 |
| 5
 | 6
 | 7
 | 8
 | 9
 | 10
 | 11
 |
| 12
 | 13
 | 14
 | 15
 | 16
 | 17
 | 18
 |
| 19
 | 20
 | 21
 | 22
 | 23
 | 24
 | 25
 |
| 26
 | 27
 | 28
 | 29
 | 30
 | 31
 |  |
| 2026 |

**26. октобер** — 299. день рока (300. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать 66 днїв.

## Подѣи

* 1918 — Русины через представителя Америцкой народной рады Угро-Русинох Григория Жатковича припоили ся ку Централноевропской Унии.
* 1938 — новым предсѣдником влады Подкарпатской Руси менованый Августин Волошин.
* 1944 — Червена армада выслободила Ракошино.
* 1984 — одбыла ся премєра філму Термінатор (США).

## Уродили ся

* 1927 — Ласло Дежев, мадярскый языкознатель, слависта, педагог, зглядователь Угорской Руси.

## Умерли
# Огайо

Штат США| Огайо |
| --- |
| State of Ohio (OH) |
|

Застава и печать

 |
|  |
| Держава |  США |
| Подрядность | США |
| Заложѣня | 1 марец 1803
 |
| Розлога | 116 096 км2 |
| Обывательство | 11 780 017 особ (2020)
 |
| Центер | Коламбус

```
﻿ / ﻿

```
 |
| Зложѣня | 88 округы
 |
| Язык | значення не задано |
| Губернатор
 | Майк Девайн (Mike DeWine)
 |
| Интернет-сайт |  *англ.* |
|  |
|  Огайо на Викискладѣ VIAF:144232296;GeoNames:5165418;OSM:162061;
*Ту можуть быти податкы з Wikidata, не контролованы авторами статѣ* |

Локация штату Огайо (OH) в США
Мапа штату Огайо
**Ога́йо**, англ. *Ohio*,  *выгваряня* (файл)) — штат на сѣверовыходѣ США, вступив до США яко 17. штат 1. марца 1803. Главный и найвекшый город — Коламбус.

## География

Огайо межуе з Канадов (границя по озеру Ири) и Мичиганом на сѣверѣ, Пенсилваниов на выходѣ, Западнов Вирджиниов на юговыходѣ, штатом Кентукки на югу, Индианов на западѣ. Назва штату походить од рѣкы Огайо, што в языку тутешных Индианох значить «велика вода». З погляду физиографичного територия штату роздѣлена наполы: на западѣ — ровнина, на выходѣ — невысокы ту Аппалачскы горы од озера Ири на сѣверѣ до рѣкы Огайо на югу, котры не творять велику проблему про транспорт. Найвысша точка штату *Campbell Hill* (472 м, см. мапу) лежить о 77 км на сѣверозапад од Коламбуса. Огайо мать около 350 файты птиць и 150 файты рыб.

## Обывательство

Найвеце етнично таркастый город Огайо — Кливленд, котрый поповнив ся меджи роками 1880 и 1890 имигрантами, прибывшыма из Австро-Мадярщины, Польщи, Нидерландох, России, Португалии, Греции, Китая, Японии, Турции и Мексика.

Динамика расового зложѣня, 1990–2020
| Раса/походжѣня | 1990 | 2000 | 2010 | 2020
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Бѣлы | 87.8% | 85.0% | 82.7% | 79.9%
 |
| Афроамеричане | 10.6% | 11.5% | 12.2% | 14.0%
 |
| Азийцѣ | 0.8% | 1.2% | 1.7% | 3.1%
 |
| Индиане | 0.2% | 0.2% | 0.2% | 1.7%
 |
| Тихоокеанскы островане | – | – | – | 0.1%
 |
| Иншы | 0.5% | 2.2% | 3.2% | 1.2%
 |

## Газдовство

Штат Огайо мать властны ропу, земный газ, камяне угля ай вельо иншых копалин. Около 60% енергии Огайо походить з камяного угля. Земный газ — далше по важности жерело, застачать майже 25% енергии. Звышок переважно додають атомовы електрарнѣ вздовж озера Ири. Штат мать уродны землѣ и в року 1950 быв первым меджи штатами США в аграрной продукции. В сучасности первенство утратив, але и теперь около 50% земель служать про аграрну выробу.

## Интересны факты

* Огайо — единкый штат США, котрого застава не простокутна.
* На честь Огайо названа планетка *(439) Огайо*.

## Жерела и одказы

* **Knepper, George W. , Aumann, Francis R. and Wallenfeldt, Jeff** (6 Jan. 2022). Ohio. Encyclopædia Britannica.  [перевірено 2022-08-05]. англ.

## Референции

## Галерия

* Центер Коламбуса
* Панорама Кливленда
* Центер Цинциннаті
* Центер Толідо
# Калифорния

Штат США| Калифорния |
| --- |
| State of California (СA) |
|

Застава и печать

 |
|  |
| Держава |  США |
| Подрядность | США |
| Заложѣня | 9 септембер 1850
 |
| Розлога | 423 970 км2 |
| Обывательство | 39 576 757 особ (2020)
 |
| Центер | Сакраменто

```
﻿ / ﻿

```
 |
| Зложѣня | 58 округы и 480 мѣст
 |
| Язык | англицкый
 |
| Губернатор
 | Гевин Нюсом
 |
| Интернет-сайт |  *англ.* |
|  |
|  Калифорния на Викискладѣ VIAF:147680367;GeoNames:5332921;OSM:165475;
*Ту можуть быти податкы з Wikidata, не контролованы авторами статѣ* |

Локация штата Калифорния (CА) в США
Мост *Золоты Ворота* в Сан Франциско, една з туристичных атракций Калифорнии
**Калифорния**, англ. *California*,  *выгваряня* (файл) — еден зо штатох США, положеных на западѣ США. Калифорния вошла до США яко 31. штат 9. септембра 1850. Главный город Сакраменто.

Найвекшый штат подля числа обывательства и третий найвекшый подля плохы, простертый на около 1300 км вздовж берега океана и на 400 км в глубину континента.

## География

Калифорния межуе з америцкым штатом Орегон на сѣверѣ, штатами Невада и Аризона на выходѣ, Мексиком на югу и Тихым океаном на западѣ. Калифорния — краина огромлюючых климатичных контрастох: од слотавого сѣверного берега океана (4300 мм рочны выпады) до выпаленой пустыни Колорадо на югу, од подобного на Середоморя централного и южного берега до вулканичного плато на крайном сѣверо-выходѣ.

## Обывательство

Автохтоны Калифорнии, Индиане, в року 1880 зоставали лем в числѣ около 15 тысяч, лем десятина од их доколумбовой популации. Але од XX. стороча охранна политика и приселѣня з иншых штатох привели ку тому, же в зачатку XXI. стороча Калифорния стала ся штатом з найвекшов индиансков популациов, звекша урбанизованов.

Динамика расового зложѣня, 1970–2010
| Раса/походжѣня | 1970 | 1990 | 2000 | 2010
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Бѣлы | 89.0% | 69.0% | 59.5% | 57.6%
 |
| Азийцѣ | 2.8% | 9.6% | 10.9% | 13.0%
 |
| Афроамеричане | 7.0% | 7.4% | 6.7% | 6.2%
 |
| Индиане | 0.5% | 0.8% | 1.0% | 1.0%
 |
| Тихоокеанскы островане | – | – | 0.3% | 0.4%
 |
| Иншы | 0.7% | 13.2% | 21.6% | 21.9%
 |

## Економика

Калифорния — економично найсилнѣйшый штат США и поступать ся лем дакотрым промыслово розвитым державам свѣта. В року 1965 Калифорния вытѣснила Ню Йорк як найвекшый експортер промысловых товарох. Од конця 1970-х Калифорния стала ся свѣтовым лидром выробы компютерох и електроникы. Калифорния зоставать ведучов в аерокосмичном промыслѣ (хоть од 1990-х видко упадок), в кино- и телеиндустрии, а тыж в земледѣлствѣ и винарствѣ.

## Интересны факты

* И найвысша, и найнизша точкы в 48 штатох монолитной територии США меджи Канадов и Мексиком суть в штатѣ Калифорния:
	+ Mount Whitney (4418 м)
	+ Долина Смерти (Death Valley, -86 м)

## Жерела и одказы

* **McNamee, Gregory Lewis and Morgan, Neil** (9 Mar. 2022). California. Encyclopædia Britannica.  [перевірено 2022-08-04]. англ.

## Референции
# Енціклопедія

*Україньска совєтьска енціклопедія*, друге видання, I том
**Енціклопедія** (од ґрец. έγκύκλιος — енкікліос, окружный + ґрец. παιδεία — паідеіа, выхова) — є штруктуроване, справила россягле дїло, котре пробує представити людьске познаня дотуляюче ся єдной, веце ці вшыткых областей.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Недїля

**Недїля** є єден із сїм днїв тыждня. Назва дня недїлї походить од не дїляти, бо недїля є традічно святом, коли ся не робить.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# 7. юн

|  |
| --- |
| ← **Юн** →
 |
| Пн
 | Вт
 | Ср
 | Чт
 | Пт
 | Сб
 | Нд
 |
| 1
 | 2
 | 3
 | 4
 | 5
 | 6
 | 7
 |
| 8
 | 9
 | 10
 | 11
 | 12
 | 13
 | 14
 |
| 15
 | 16
 | 17
 | 18
 | 19
 | 20
 | 21
 |
| 22
 | 23
 | 24
 | 25
 | 26
 | 27
 | 28
 |
| 29
 | 30
 |  |  |  |  |  |
| 2026 |

**7. юн** — 158. день рока (159. в переступнім роцї) в ґреґоріаньскім календарю. До кінце рока оставать 207 днїв.

## Подѣи

* 1703 — нѣмецке войско поразило таборуючых в Довгому куруцох.
* 1931 — в центрѣ Мукачова славностно отворили памятник Александру Митраку.

## Уродили ся

Ціцак, Мигаль Иванович — русиньскый поет, журналіст, педагог и редактор.

## Умерли

* 1863 — Франц Ксавер Грубер, австрийскый учитель основной школы и церковный органиста, автор музикы найзнамѣйшой во свѣтѣ рождественной колядкы *Тиха ночь*.

## Жерела и одказы

* Центр Мукачева та бюст О. Митраку, 1940 р. Gyöngyi. Колекція: Fortepan ©. Світ старих зображень: Мукачево сьогодні та 100 років тому..  укр.

## Референції
# 2026

|  |
| --- |
|  |

| Рокы
 |
| --- |
| 2022 · 2023 · 2024 · 2025 — **2026** — 2027 · 2028 · 2029 · 2030
 |
| Десятьроча
 |
| 2000‑ы · 2010‑ы — **2020‑ы** — 2030‑ы · 2040‑ы
 |
| Стороча
 |
| XX. стороча
— **XXI. стороча— XXII. стороча** |

**2026. рік** подля ґреґоріаньского календаря — непереступный рік, котрый ся зачінав у четверь. То є 2026. рік нашого лїточіслїня, 26. рік 3. тысячроча, 26. рік XXI. стороча, 6. рік 3. десятьроча XXI. стороча, 7. рік 2020-х років.

2026
в іншых календарях| Ґреґоріаньскый  | 2026 *MMXXVI* |
| Ab urbe condita | 2779 |
| Арменьскый  | 1475 ԹՎ ՌՆՀԵ |
| Асірьскый  | 6776 |
| Багайскый  | 182–183 |
| Бенґальскый  | 1433 |
| Берберьскый  | 2976 |
| Будгістьскый  | 2570 |
| Бармскый  | 1388 |
| Візантійскый  | 7534–7535 |
| Кітайскый  | 乙巳年 (деревяный змій) 4722 або 4662     *— до —* 丙午年 (огняный кінь) 4723 або 4663 |
| Коптьскый  | 1742–1743 |
| Етіопскый  | 2018–2019 |
| Гебрейскый  | 5786–5787 |
| Гіндіцькы календарї |  |
|  - *Вікрам Самват* | 2082–2083 |
|  - *Шака Самват* | 1947–1948 |
|  - *Калі Юґа* | 5126–5127 |
| Іраньскый  | 1404–1405 |
| Ісламскый  | 1447–1448 |
| Японьскый  | Рейва 8 (令和８年) |
| Яваньскый  | 1959–1960 |
| Календарь чучхе | 115 |
| Юліаньскый  | Ґреґоріаньскый мінус 13 д. |
| Корейскый  | 4359 |
| Тайваньскый  | РК 115 民國115年 |
| Тайскый сонячный | 2569 |
| Час Unix | 1767225600 – 1798761599 |

## Умерли

* 28. фебруар — Алі Хаменеї, аятолла Ирана, політик а до того шиітськый имам.

* 6. марец — Александр Дуличенко, лингвиста, слависта.
* 17. марец — Михаил Завадяк, дохтор, кандидат наук.

## Віщованя

• 1 януара — Кюрасао має поміняти обложеня про азартні игры у интернетови, які до сёго часу будуть становити 2% уд чистого дохода и 0% на ставкы про онлайн-казино.

• 1 януара — Кіпр зачне предсідати у Раді ЕС.

• 1 януара — Ирьско зачне предсідати у Раді ЕС.

• 4 юла — ЗША празднує 250. юбілей независности.

• Непілотованый полёт на Марс по проґрамі Аврора.

• 12 авґуста — Повноє сонячноє затемненя.

• Удкрытя Храма «Сята Фамілія» у Барселоні.

## Референції
# Вікіпедія

**Вікіпе́дія** (анґл. *Wikipedia* МФА: [ˌwɪkɪˈpiːdɪə]) — многоязычна, общественна, слободна енціклопедія, што была написана на разных світовых языках силов многых добровольных авторів, што хосновали технолоґію вікі.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Кієвска Русь

Кієвска Русь по смерти Ярослава I., рік 1054
**Кі́євска Русь** (ст.-рус. Роусь, ро́усьскаѧ землѧ́) — назва давной славяньской штатной формации, котра екзістовала в середнім віку (9.—11. столїтю) у выходнїй Европі.. Головным містом быв Кієв. Штат перестав екзістовати по монґолотатарьскых ударах у роцї 1240.

## Назва

В цїлой добі своёй екзістенції «Кі́євска Русь» была позната яко земля Русів (Русь) (Старославяньскый язык: Рѹ́сьскаѧ землѧ, середновікый грецкый язык: Ῥῶς; Арабскый язык: الروس *al-Rūs*, новый грецкый язык Ῥωσία, старый французскый Russie, Rossie, латинскый Russia, а од XII. стороча тыж Ruthenia.

Термин «Кі́євска Русь» (Ки́евская Русь) быв сконштруованый в XIX. сторочу в російскій історіоґрафії, жебы указовати на тогдышный главный город.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| „
 | ...держава, звана «Київска Русь» (ани ай «Давна Русь») ниґда не екзістовала! Нашы далекы предкы невысловно бы ся зачудовали, учувши таку назву своёй державы, бо называли ю «Руськов землёв», а себе, єй обывательство, зберным «Русь», або каждого поокреме «Русином»
 | ”
 |
|

|  |
| --- |
| Оріґінал (русс.)
...государство под названием «Киевская Русь»(и даже «Древняя Русь») не существовало никогда!

Наши далекие предки были бы несказанно удивлены, услышав такое наименование страны, в которой волей случая им довелось жить, поскольку называли ее «Руской землей»,«Русью», а себя, ее население, собирательным «русь» или каждый отдельно—«русином»
Толочко А.П.: Химера «Киевской Руси»
 |

 |

## Звязаны статѣ

* Варягове
* Викингове
* Русь

## Жрідла і одказы

* Magocsi, Paul R. (2010): A History of Ukraine: The Land and Its Peoples. Toronto: University of Toronto Press. ISBN 978-1442610217, p. 73. [1]
* Назаренко А. В.: Древняя Русь на международных путях: Междисциплинарные очерки культурных, торговых, политических связей IX—XII вв. — М.: Языки русской культуры, 2001. — 784 с. — ISBN 5-7859-0085-8. Сc. 40, 42—45, 49—50. [2][3]
* Толочко А.П.: Химера Киевской Руси. //Родина, 1999, вып. 8, сс. 29–33.[4]

## Референції

*Тоты даны суть часточно або цалком основаны на перекладї статї Kievan Rus' на анґліцькій Вікіпедії.*
# Minecraft

**Minecraft** (анґл. *mine* — «баня; добывати», *craft* — «ремесло; правити, майстровати») — компютерна інді-бавка у жанрови пісковниця, уд Mojang Studios. Бавку написав проґраматор Маркус Персон на языкови проґрамованя Java. Зачаткова версія бавкы была выдана в 2009 році, стабілна версія выдана в кунци 2011 року.

Minecraft — майпродавана компютерна бавка в історії: на 2023 рук ся продало верьх 300 міліонув копій на вшиткых платформах. Уд першого выданя на персоналні компютеры была адаптована до бавковых консол и мобілных девайсув. На днешньый день бавка має дві паралелно обновльовані версії-«выданя»: «Java Edition», котрый є прямым продовженьом написаного на Java «ориґінала» и «Bedrock Edition» — написана на C++ версія, котра на удлику уд ориґінала пудпорує булше платформ, обсягує «базар», на котрому ся продає додаточный контент и удличат ся як функціонално, так и свойим уднушньым устройом.

Minecraft поміщат бавляча в процедурно выґенерованый тримірный світ, складеный из коцок, котрі пак мож перескладовати на многі способы. Бавляч не має конкретну ціль: годен розвідовати світ, добывати хоснаві матеріалы, бити ся з противниками и так дале. Бавка має специфічні режимы, межи котрыми «выживаня», де бавляч має сам добывати ресурсы, и «креативный», де бавляч уже має неограничені ресурсы.

## Русинськый переклад

Minecraft став першов компютернов бавков, перекладенов на русинськый язык. Ініціатором перекладу быв Юрко Капац, адміністратор вебсайта Rueportal. Русинська версія бавкы офіційно додана 26 октовбра 2022 року (версія 1.19.3).

## Референції

*Тоты даны суть часточно або цалком основаны на перекладах статей Minecraft на анґліцькій Вікіпедії a Minecraft на російскій Вікіпедії.*
# Карпатська Русь

Територія історичного поселеня карпатськых русинув на зачаткови XX. столітя.
**Карпа́тська Русь** — реґіон у Середнюй Европі, територія історичного поселеня карпатськых русинув. Окремі части Карпатської Руси приналежат чотырьом теперішным державам: Польщи, Румунії, Словакії и Украйині (поз. Діленя). Карпатська Русь лежить на южнум, а почасти й на сівернум боці Восточных Карпат. Занимать єдных 18 тис. км², простераючи ся уд долины Попрада на западі до рікы Русковы на востоці. У XIX. столітю пуд терміном **Карпатська Русь** розуміли ся вшыткі землі імперії Габсбурґув, населені восточными славянами, а то Галичина, Буковина и Угорська Русь. Термін дустав своє теперішноє значеня по Першуй світовуй войні в рамках измагань излучити Угорську Русь и Лемковину в єднуй державі.

## Діленя

* Пудкарпатська Русь (Украйина)
* Пряшовська Русь (Словакія)
* Лемковина (Польща)
* Марамуреш (Румунія)

## Жерела

* **Magocsi, P. R.** (2005). Carpathian Rus/Karpats’ka Rus’. In Magocsi P. R., Pop I. (Eds.), *Encyclopedia of Rusyn History and Culture* (2nd ed., p. 57). Toronto Buffalo London: University of Toronto Press. ISBN 0-8020-3566-3.
* **Magocsi, P. R.** (2015). *With Their Backs to The Mountains*. Budapest-New York: Central European University Press, pp. 1–14. ISBN 978-615-5053-46-7.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Антрополоґія

**Антрополоґія** (з ґрецького άνθρωπος ['антропос] = чоловік) є наука занимаюча ся чоловіком, людьскыма громадами, културами і людством вообще. Належыть міджі наукы голістічны - усилує ся створити цїлковый образ чоловіка, занимать ся вшыткыма людми во вшыткых добах і тыж вшыткыма розмірами людства. Од анатомії ся одрізнять векшов вагов на функчны звязаности і вывой, од соціолоґії векшов вагов на єднотливого чоловіка і усїлём порозуміти ёго поглядам, од етноґрафії усїлём о зобщіня і захоплїня сполочного.

## Роздїлїня

Антрополоґія ся традічно дїлить на дві основны области баданя з тым самым субєктом але розлічныма методами:

* Фізічна антрополоґія
* Културна і соціална антрополоґія.

По іншім роздїлїню, котре выникло під впливом Франца Боаса в 20. сторочу в США, творить общу антрополоґію:

* *Фізічна ці біолоґічна* антрополоґія, котра штудує тїло чоловіка, ёго вывой і ґенетіку;
* *Културна і соціална антрополоґія*, котра дослїджує людьскы громады і културы і їх пестры проявы з великов вагов на пряме позорованя і баданя в екстерьєрї;
* *Лінґвістічна антрополоґія* ці соціолінґвістіка, то єсть штудіум вывоя языка і ёго функцій в громадї;
* *Археолоґія*, котра бадать матеріалны остаткы старых култур.

## Історія антрополоґії

Фізічну антрополоґію як порівнаваюче штудіум людьскых рас основав нїмецькый анатом Блуменбах року 1775 роботов *De generis humani varietate nativa* (О вродженій пестрости людьского роду).
# Археолоґія

**Археолоґія** (ґрец. αρχαιος — стародавный, λογος — слово) — наука, што пояснює історію людьской громады на основі памяток камняного, мідяного (бронзового), желїзного віка і пізнїшых часів. У контрастї з історіов ся занимать матеріалнов културов. Цілём археолоґії є познати минулы подїї людьскых комуніт і штруктуру їх справованя - културу. Належыть до тых пару науковым дісціплінам, котры суть способны інтерпретовати минуле людства з часїв перед хоснованём писма, але тыж про порозуміня пізнїшым громадам.

Окрем археолоґії ся подобным цїлям венують і іншы науковы области антрополоґії, особливо културной і соціалной антрополоґії і фізічной антрополоґії. Міджі далшы дісціпліны помагаючі археолоґії належыть палеонтолоґія, ґеолоґія, історіоґрафія, палеоеколоґія ітд.

Сама археолоґія ся дїлить на дакілько підобластей, дефінованых або добов або шпеціфічнов темов, котрым ся тота ці тамта підобласть занимать, напр.: правіка археолоґія, класічна археолоґія, середовіка археолоґія, церьковна археолоґія, археолоґія країны а або шпеціалныма методами, котры поужывать напр. експеріментална археолоґія, летецька археолоґія ітд.

## Методы дослїджованя

Археолоґія ся намагать основати свої тверджіня на базї тзв. археолоґічных жрідел. На їх добываня ся векшынов волить поступ дештруктівного археолоґічного дослїджованя, т.є. обзераня місця, проведжіня археолоґічных выкопавок, дескріпція условій найджіня - аналіза, сінтеза і слїдуюче выводжіня резултатів - інтерпретація. Теренова документація і выслїдкы лабораторной аналізы творять основну часть археолоґічной документації.

Далшов археолоґічнов методов є тзв. недештруктівна археолоґія, коли справила не доходить к будьякому (або лем мінімалному) нарушаню терена і археолоґічных сітуацій. Хоснує ся наприклад еропланове знимкованя при гляданю антропоґенного релъєфа країны, або шпеціалізованых детекторів на гляданя фізікалных ці хемічных аномалій даной локаліты. Недештруктівна археолоґія ся дасть схосновати на місцях, де не годен з хоцьякой прічіны учініти дештруктівне археолоґічне дослїджованя.

Обидва тоты способы археолоґічного дослїджованя ся взаємно доповнюють, каждый приносить іншый і в істых напрямах інакше обмедженый вид інформацій.

## Референції

*Тоты даны суть часточно або цалком основаны на перекладї статї Archeologie на чеській Вікіпедії.*

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Бізніс

**Бізніс** є неперерывна самобытна актівіта даякой персоны за цілём здобытя зыску. Законник бізнісу бізніс дефінує як актівіту веджену самобытно бізнісменом властным іменом і на властну одповідность, за цілём здобытя зыску.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Історія

**Історія** — наука, яка ся занимать учінём минулости людства, на базї писмовых і матеріалных свідоцтв минулых подїй.

Зо вшыткых знамых історічных «фактів» лем незначна часть може быти повнов міров перевірена і потверджена. Векшына вченых, котры ся занимають дослїджованём історічных документів ся згодує, же сучасный погляд на жывот впливать на нашу інтерпретацію тай віджіня минулости.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Лінґвістіка

**Языкознавство** або **лінґвістіка** (од лат. *lingua* — язык) — наука котра дослїджує языкы.

| Лінґвістіка |
| --- |
| Є єдным из | академічна дисципліна, основна дисципліна, спеціальність, тема дослідження |
| Є пудкласов | гуманітны і соціалны наукы, суспільні науки |
| Часть од | мистецтво мови, вивчення мови |
|  |
| Тема вивчення/дослідження | язык, клас лангоїдів, лангоїд, діалект, язык |
|  |
| Описано в | Энциклопедия Ларусса онлайн, Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Енциклопедія лінгвістики, Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Малый энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Meyers Konversations-Lexikon, 4. Auflage (1885–1890), Большая советская энциклопедия, 1926—1947 |
| Має властивість | премия в области лингвистики |
| Історія теми | історія лінгвістики |
| Практикується | языкознавець, викладач лінгвістики |
| Робочий список проєкту Вікімедіа | Вікіпедія:Статї, якы повинны быти, Вікіпедія:Статті, які повинні бути в усіх Вікіпедіях/Розширений |
| Ревю (оглядова стаття) Вікімедіа | основи лінгвістики |
| Підтримується Вікіпроєктом | Вікіпедія:Проєкт:Мовознавство |
| Пов'язана категорія | Категория:Лингвистические награды |
| Запис у таблиці скорочень | dilb., лінгв. |
| Вебсайт Stack Exchange |  |
| Складники | фонологія, морфологія, синтаксис, семантика, прагматика, фонетика, морфонологія, морфосинтаксис, ґраматіка |
| Не плутати з | вивчення мови |
| Постійний дублікат | лингвистика |
| Категорія Вікісховища | Linguistics |
| Вікімедіапортал із теми | Портал:Мовознавство |
| Головний шаблон за темою | Шаблон:Мовознавство |
| Основна катеґорія за темов |  |
| Linguistics |

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.
# Ошколованя

Індоктринація в класі, включіня політичного зміста в навчальный матеріал або выкладателі, які зловжывають свойов ролёв індоктринації учнів, суперечать цілям ошколованя, яка домагать ся слободы думкы і критичного мышліня.
**Ошколованя** є сукупность познаня, котре чоловік обтримує освітов, навчанём тай штудіов шпеціфічных знань.

 *Тота статя є затля „Стыржень“. Поможте Вікіпедії так, же єй доповните і росшырите*.