# Водонїк

Швици на лилово у стану плазми
**Водонїк** (**H**, з латинского язику — будователь води) перши и найлєгчейши хемийни елемент. При стандардних условийох прициску и температури, водонїк двоатомни ґаз без фарби, паху и смаку. Нє отровни є и значно лєгчейши од воздуху. На хижней температури водонїк нє окреме реактивни, док на виших температурох уходзи до ряду хемийних реакцийох. Главна причина тому то моцна єднїста ковалентна вяза.

Линийни спектер водонїка.

## Находзенє у природи

Водонїк, маюци у оглядзе цалу вселену, найрозширенши елемент. Шицки гвизди, уключуюци и Слунко, вибудовани з водонїку (масена учасц 90%). На планети Жеми водонїк ше значно менєй находзи, прето же Жемова ґравитация винїмково мала у поровнаню з гвиздами же би могла затримац барз лєгки двоатомни молекул водонїка.

У Жемовей скори, водонїк треци по шоре елемент по заступеносци кед ше рахує по числу атомох, а єденасти кед ше рахує по маси. Водонїк у своїм елементарним станю (H2) ше на Жеми находзи лєм у найвисших пасмох атмосфери и як состойна часц вулканских ґазох.

NGC 604 ґалаксия, огромне подруче йонизованого водонїка у согвизд'ю Троугелнїк.
Елементарни водонїк состої ше з обичного водонїка (протий, 1H) (>99,98%), док остаток (скоро 0,02%) твори чежки водонїк (деутерий, 2H, **D**) зоз шлїдами суперчежкого водонїка (триция, 3H, **T**). Понеже єден зоз стабилних изотопох два раз чежши од другого, вони ше медзисобно досц розликую по хемийних свойствох. Водонїк стваря хемийни вязи з найвекшим числом елементох, окреме у орґанских злученїнох. При стандардним прициску и температури, водонїк ґаз без фарби, паху и смаку, 14,4 раз є лєгчейши од воздуху. Слабо є розпущуюци у поларних, а лєпше у нєполарних розпущовачох.

Индустрийно ше найвецей достава зоз жемового ґазу, а ридше з електролизу води. Найвецей ше хаснує у продукциї фосилних горивох (гидрокракованє – звекшує квалитет горива) и за доставанє амонияку, у продукциї штучних гнойох. У металурґиї є нє жадани, бо з нїм метали буду ламаци и нєеластични, та стваря почежкосци у правеню цивох и металних резервоарох.

## Прикмети

Водонїк ма характеристичну електронску конфиґурацию 1s1 и прето нє ма стаємне место у ПСЕ, алє ше зоз єднаким правом може положиц до 1. и 17. ґрупи. До 1. ґрупи ПСЕ може ше положиц прето же ма лєм єден електрон у s-орбитали, як и шицки други алкални метали, а до 17. ґрупи прето же му хиби єден електрон до стабилней електронскей конфиґурациї найблїзшого племенїтого ґазу. Медзитим, анализа самих прикметох водонїка (таблїчка попод) указує на то же нє припада анї єдней з тих ґрупох.

| Прикмета
 | Ковалентни
полупречнїк

 | Йонски
полупречнїк

 | Енерґия
йонизациї

 | Коефициєнт
електронеґативносци

 | Енерґия
вязи H2 | Редокс потенциял
 | Точка
розпущованя

 | Точка вреня
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Єдинка
 | nm
 | nm [H-]
 | eV
 | kJ/mol
 | V
 | K
 | K
 |
|  | 0,037
 | 0,154
 | 13,6
 | 2,1
 | 436,0
 | 0,0
 | 14,0
 | 20,3
 |

## Референци

## Литература

* Emsley, John (2001). Nature's Building Blocks. Oxford University Press.
* Newton, David E. (1994). The Chemical Elements New York: Franklin Watts.
* Rigden, John S. (2002). Hydrogen: The Essential Element Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press.
* Дигонский С. В., Тен В. В. Неизвестный водород. — СПб: Наука, 2006.

## Вонкашнї вязи

* Basic Hydrogen Calculations of Quantum Mechanics
* Hydrogen at The Periodic Table of Videos (University of Nottingham)
* Wavefunction of hydrogen