# Традицийна музика

**Традицийна музика** (анґл. *Folk music*, нєм. *Volksmusik, Volkskunst*, франц. *Folklore musical*), (народна, жридлова, фолклорна, музични фолклор ) то жанр музики хтори заступени у шицких часцох швета. Кажди народ у рамикох своєй традициї пестує свою традицийну музику, а кажда з нїх представя идентитет єдного народа. Писня ше преплєта през шицки животни активносци. Найчастейше шпиванє було под час даяких роботох лєбо на рижних друженьох.

## Фундамент/основа народней музики то писня

Традицийна народна музика, хтору углавним твори валалске жительство, длуго затримала релативну нєзависносц и ґенерално є у процивносци зоз професийну музику, хтора припада ,,младшей “ писаней традициї. За розлику од композиторскей музики заходного стила, традицийна народна музика нє подложна прецизней нотациї у пейцлинийней нотациї; традицийна метода ученя то усмене ученє. Усмена музична уметносц настала з нука народней, фолклорней уметносци як єй орґанскей часци.

## Руска традицийна музика

Литературно-музична манифестация *Костелнїкова єшень* 2025. рок. Женска шпивацка ґрупа Дома култури Руски Керестур, (*Добре тей* *дзивчки* - народна писня)Музика вше була состойна часц живота Руснака поєдинца, тиж и дружтва-колектива. У условийох до хторого Руснаци/Русини приселєли а то звичайни валалски живот, хтори бул вязани за каждодньову роботу у обисцу и у полю, народна музична творчосц преношена з колєна на колєно односно з такв. усну традицию. Зоз каждодньових потребох и обичайох наш народ витворел народну-фолклорну музику як одраженє характера и темперамента руского народа. Народни шпивнаки ошпивюю историйну (дакеди леґендарну) прешлосц напр. воєних борбох, провадза збуваня каждодньового живота (роботу, обичаї, вешеля, танєц, людску трапезу, релиґию итд.) и так постава часц традициї штредку у хторим настала, повязуюци прешлосц и терашньосц руского народа. Источашнє зоз тим народ доставал свой идентитет.

Народна музика-шпиванки, їх змист у текстох, язик, мелодия, ритем и нагоди кед ше их виводзи, вше ноша прикмети народа у хторим су витворени та таки случай и при Руснацох. Окрем шпиванки тиж и инструменти хтори провадза шпиванє и танєц доставаю таке исте традицийне означованє по хторим руски народ бул препознатлїви.

*Зонска смотра* традицийного шпиваня КУД-х у Руским Керестуре
Усна фолклорна традиция у нашим штредку ше длуго затримала алє мала и вельке значенє за розвиванє нашей Рускей музичней култури. Руснаци ше прилагодзовали окруженю на нєшкайших просторох а таки случай бул и з другима народоми. Шицки вони були, та и векшински сербски народ, у заостатку зоз провадзеньом напр. европскей култури хтора теди уж мала познатих велїканох (Й. С. Баха, Ф. Гендла, В. А. Моцарта, Л. В. Бетовена и др.).

През длуги период велї наш народни скарб позабувани и затрацени. Зпочатку 20.вика зоз снованьом Руского просвитного народного дружтва (РПНД) хторе почало дзбац о народней творчосци, вельо нашо писнї и танци остали зазначени (нотацийно записани) и виводза ше по нєшкайши час. Даєдни з нїх обробени за хорске шпиванє, оркестерске виводзенє, поставени су як фолклорна мелодийска основа за танци.

## Етапи розвою музичного фолклору

Розликуєме три главни фази у еволуциї музичного фолклору:

• Антична епоха, чийо коренї вельо вики назадок, а чия горня историйна гранїца повязана зоз урядовим прилапйованьом державней релиґиї, хтора заменєла погански релиґиї племенских заєднїцох;

• Штреднї вик - час формованя националносци и будзенє традицийней народней музики медзи народами у Европи;

Манифестация *Жатва* у Коцуре, Дружтво Руснацох, Суботица
• Модерна епоха - за велї народи - повязана зоз преходом до капитализму и розвойом урбаней култури, хтора започала у штреднїм вику и предлужела свой розвой. Процеси хтори ше одвиваю у народней музики ше интензивовали, стари традициї ше розпадовали, а зявели ше нови форми креативносци. Дзекуюци ґлобализациї етно музика у експанзиї.

Зоз зявеньом рижних, а розличних музичних жанрох приходзи до твореня числених субжанрох, зоз повязованьом и мишаньом рижнородних традицийох. Традицийна музика залапює вецей катеґориї музики, од жридлових музичних формох по модерни музични напрями инспировани зоз традицийну музику.

На анґлийским вираз «фолк музика» (анґл. *folk music*) походзи зоз 19. вику як вираз/назва за музични фолклор.

• Дефинує ше на вецей способи —музика хтора звичайно єдноставного характера и чий автор нєпознати, а хтора ше у народзе преноши усно (усна традиция),

• або як музика познатих композиторох хтора постала часц фолклорней традициї у даєдней жеми або реґиону.

• Од штредку 20. вику вираз фолк музика або модерна народна музика (анґл. *Contemporary folk music*) ше хаснує же би описал сучасну музику у стилу традицийней фолклорней музики.

## Литература

* Philip Tagg Analysing popular music: theory, method and practice First published in Popular Music, 2 (1982): 37-65
* Онуфрий Тимко, *Наша писня,* НВУ Руске слово 1986.

## Вонкашнї вязи

* Tрадиционална музика (18.новембар 2018.), archive.org
* DOBRE TEJ DZIVOČKI - Ženska špivacka grupa DOMA KULTURI z Ruskoho Kerestura youtube.com (Makovcanj)

* Народная музыка, Большая российская энциклопедия, archive.org
* Димитрије О. Големовић, Власи: традиционална народна музика, dais.sanu.ac.rs
* Zbirka etno–pjesama iz cijeloga svijeta, ingeb.org
* La riproposta programa de \* Radio Clásica.

## Референци