# Корона (музика)

Способи записованя корони над и под ноту.Слово **корона** лєбо **фермата** (греч. *κορώνη*, анґл. *fermata*, нєм. *Fermate*, ит. *fermare*, значи застац, застановиц) то знак за шлєбодне предлужованє тирваня ноти лєбо паузи, найчастейше за єй половку вредносци.

*Корона* ше пише понад  лєбо попод ноту  лєбо паузу и то:

* на концу композициї,

* на концу даєдней чaсци у композициї,

Записованє корони.
* на концу фрази,

* на месту дзе мелодия досцигує кулминацию,

* над тактовку (тактову смужку) – место дзе ше суґерує накратко претргнуц виводзенє композициї.

Корона спада до *символох музичней нотациї* хтора указує же ноту потребно продлужиц длужей од нормалного тирваня, односно длужей од єй нотней вредносци. Предлужованє ноти завиши од чувства виводзача лєбо дириґента, а звичйноно ше прeдлужує дупло длужей. Найчастейше корона написана над ноту , алє дакеди може буц и попод ноту  (кед є обрацена) хтора ше предлужує.

Кед корона написана прейґ такта лєбо двотакта, теди є похаснована же би означела конєц фрази лєбо часци композициї. У концерту (музична форма) означує часц у хторей солиста грає, импровизує каденцу - законченє композициї.

Звучни приклади: 1. звучанє без корони, 2. звучанє зоз корону

## История и хаснованє корони

Корона лєбо фермата ше зявює ище у 15. вику. Часто ю мож видзиц у композицийох Ґйома Ди Фея и Жоскена де Преа. У коралох Йогана Себастияна Баха и других композиторох барока, корона (фермата) часто означовала лєм конєц фрази, а зявйовала ше и означовала знак же конєц композициї после написаного *Da capo* (после понавяня).

У бароку и класичней епохи, корони/фермати найчастейше були точки  хтори одредзовали места на хторих ше обчековало од виводзачох же би импровизовали каденци зрозмирно у партитури: у штредку става були кратки каденци, и подрозумйовало ше файта каденци хтора повязовала законченя концертних ставох.

Слово **лунґа** (скрацена форма ит. *lunga pausa*, а значи „длугока пауза“)  дакеди ше додава понад знака за корону/фермату же би ше означело длугше тирванє, чия длужина завиши од чувства виводзача, а нє од нотней вредносци.

Даєдни сучасни композиторе (Франсис Пуленко, Кшиштоф Пендерецки, Дєрдь Куртаґи и Луидї Нона) преширели хаснованє символох же би означели приблїжне тирванє, уключуюци и корони розличних формох; квадратни и троуглово итд. же би означели затримованє розличней длужини ноти. Медзитим, то нє стандардне хаснованє.

У програми за нотацию музики Сибелиюс подрозумює:

* реґуларни корони/фермати хтори намесцени на 1,5 раз писане тирванє

* длугока (квадратна) корона/фермата намесцена на 1,75 раз писане тирванє ,

* кратка (троуглова) корона/фермата намесцена на 1,25 писане трирванє .

* Значи, цала нота (полубревис) зоз корону/фермату би тиравла 4+2=6 штварцини ноти, 4+3=7 штварцини ноти, лєбо 4+1=5 штварцини ноти, респективно.

Знак корона/фермата кодирана у Уникоду, у блоку музични симболи:

Unicode in the Musical Symbols block as U+1D110 MUSICAL SYMBOL FERMATA  and U+1D111 MUSICAL SYMBOL FERMATA BELOW .

Коронa на кулминацийним тону у такту композициї, *Албан Берґ*, виривок зоз опери *Лулу.*
## Вонкашня вяза

* Corona, Grove Music Online язик: италиянски
* Wikimedia Commons contiene immagini o altri file su Fermata/Korona

## Референци