Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Над

| Над
(метолка з нашенями)

 |
| --- |
|  |
| Наукова класификация
 |
| **Царство:** | Plantae
 |
| **Дивизия:** | Magnoliophyta
 |
| **Класа:** | Liliopsida
 |
| **Ряд:** | Poales
 |
| **Фамилия:** | Poaceae
 |
| **Подфамилия:** | Arundinoideae
 |
| **Племе:** | Arundineae
 |
| **Род:** | *Phragmites* |
| Биномне мено
 |
| Phragmites australis
(Cav.) Trin. ex Steud.

 |
| Синоними
 |
| *Arundo phragmites* L.
*Phragmites communis* Trin.
*Phragmites longivalvis*
*Phragmites vulgaris* |

**Над** (лат. *Phragmites australis*) то файта вецейрочних лїсцастих рошлїнох з фамелиї травох. Рошнє бокорасто по влажних и водових пребувалїскох умерених и тропских предїлох. То єдина файта у роду *Phragmites*, гоч постоя усиловносци же би ше одредзени популациї описали як окремни файти.

## Опис

Стебла наду високи 2–6 m, з лїсцами длужини 20–50 cm и ширини 2–3 cm. На верху стебла находза ше квети– густи метолки цмо лиловей фарби, длужини по 50 cm.

Бокори наду ше можу пресцерац на поверхносцох вельких и по єден квадратни километер. У вигодних условийох животного штредку, поверхносц з надом ше може шириц и по 5 m рочнє.

Над барз аґресивна и инвазивна рошлїна, розпространєта є у Европи алє и у америцких реґионох та и Австралиї як и на других дестинацийох у швеце. Постоя докази о тей аутохтоней рошлїни у Сиверней Америки о постояню и пред европску колонизацию континента.

## Хаснованє

Околїско хторе було подводне и влажне и мало около населєня долїни и бари, у тих долїнох роснул над хтори ше швидко з рока на рок ширел. Дакеди ше над кед го було коло валалу на водових поверхносцох орезовал при сподку и хасновал за рижни наменки:

* Правели ше огради зоз наду, напр. оградзовало ше од сушеда, або оградзовал ше заднї двор зоз зграду,
* Обични над бул примарна замена место слами за традицийни кровни закрица при велїх народох у Европи и ширше. Єден длугши час док ше нє зявел череп и закриванє крова з черепом, хижи ше закривали зоз надом.
* У нєдостатку другей огриви, людзе до руского пеца топели и зоз надом.
* Над ше похасновал и як будовательни материял у обисцу за помоцни обєкти (курнїки, менши шопки итд.), так же ше го даяк позлучовало-повязало и вец оляпковало зоз блатом.
* Ґаздинї з надових метолкох правели метолки за ометанє паучини а и заметанє просторийох.
* Над ше барз хасновал у фитодепурациї, односно за природни системи за пречисцованє води, прето же кореньово жилки и влакна наду одлични за филтрированє нєчистоти у отпадних водох.
* Тиж ше указує як добри потенциял жридла за биомасу.

Без оглядиу на сучасносц, кед нова технолоґия допринєсла и понука велї продукти и артикли за обисце (череп або рижни плехи за закрице, огради, рижни метли зоз вшелїяких материялох), над ше ище вше хаснує алє на модернєйши способ и мож вельо койчого направеного зоз наду найсц у адекватних предавальньох.
*Phragmites australis vom Vorjahr*
## Вонкашнї вязи

* Trska - stari materijal u savremenoj izgradnji youtube.com
* Pletena trska

## Референци