# Тирана

| Тирана |
| --- |
|  |
| Попатрунок на Тирану |
| Административни податки |
| Держава | Албания |
| Округ | Тирана |
| Жительство |
| Попис 2023. | 389 323 |
| Густосц | 9 269,6/км² |
| Ґеоґрафски податки |
| Координати | 41⁰ 19′ 32″ С 19⁰ 49′ 11″ В  |
| Поверхносц | 42 км² |
| Други податки |
| Поштове число | 1000—1054 |
| Поволанкове число | +355 (0) 4 |
| Реґистерска ознака | TR |

**Тирана** (алб. *Tiranë* або *Tirana*) главни и найвекши варош у Албаниї. Находзи ше у штред держави, окружени є зоз горами и брегами. Тирану окружує гора Дайти з єдного боку, а долїна на сиверозаходзе прей хторей ше шири попатрунок на Ядранске морйо. Тот варош медзи найвлажнєйшима и найслунковитшима варошами у Европи, зоз 2 544 слунковитима годзинами рочнє.

Тирана главни привредни, политични и тарґовински центер Албаниї праве пре ґеоґрафске положенє, а тиж є и центер сучасного воздушного, морйового, гайзибанского и драгового транспорту.

У Тирани ше находзи будинок парламенту Албаниї, Универзитет хтори основани 1957. року и велї други державни и други будинки, як цо то Албански институт науки, Академия уметносцох, Польопривредни универзитет, Воєна академия, Институт министерства вонкашнїх дїлох. Року 2022. варош преглашени за европску престолнїцу младих.

## История

Иван Ястребов записал же Тирана варош з новших часох, алє векшина историчарох и ґеоґрафох твердзи же Тирана, як варош, походзи зоз старих часох кед ше населєнє волало Тирин. У Скендербеґовим чаше варош бул найскорей у його власносци, а у чаше панованя Туркох бул санджак (часц) пашалуку у хторим окрем Тирани було ище 40 валали. У других писаних жридлох мож пренайсц информацию же Тирану основал османски ґенерал Сулейман-паша, хтори дал справиц джамию, пекару и турску купатльню и наволал вариш Тиркан, на славу побиди при Техерану у Персиї (нєшкайши Иран). Медзитим, то процивне тому прето же єст скорейши записи єдного византийского историчара о каштелю на гори Дайти, по мену Тиркан, у шестим вику.

Нєдалєко од Тирани, у порти старей церкви св. Прокопа, по Першей шветовей войни бул сербски воєни теметов, хтори руйновани такой по одходзе сербского войска зоз тих просторох. У церкви була поставена табла зоз 77 менами погинутих воякох.

## Жительство

Предпоставя ше же у Тирани 1910. року було коло 12 000 жительох, по попису 1910. року було 30 000, а гоч тирвала война, 1945. року аж 60 000.

По попису зоз 2023. року у Тирани жию 389 323 жителє, тот варош у Албаниї найгустейше населєни, аж 502 жителє по квадратим километре.

## Проблеми и потенцияли

Тирана ма проблем зоз квалитетом воздуху. Найвекши заґадзовач то превозки хтори старши як 50 роки, а попри того и гориво барз нїзкого квалитету.

Городска инфраструктура нє адекватна за число жительох у Тирани. Жительох єст превельо и вони маю проблем зоз одкладаньом черствих одруткох и хаснованьом води. Жителє маю проблем и зоз електричну енерґию, цо видно по вельким чишлє аґреґатох хтори ше находза пред кажду предавальню або подприємством у центре варошу.

Попри тих проблемох, у Тирани обачлїве напредованє. Почина ше правиц перши туристични места, а єден з таких поцагох то будованє дротовей дзвигачки хтора будзе медзи длугшима у Европи. Сама дротова дзвигачка закончена, алє хибя ище рижни провадзаци змисти.

У Тирани ше прави велї будинки, окреме у околїску, алє велї улїчки и по нєшка нє маю назву.

## Вонкашнї вязи

* Урядови веб сайт
* „Tirana”. Encyclopеdia Britannica (на језику: енглески)]
* Тирана, на сербскей википедиї, *sr.wikipedia*

## Референци