# Национални парк

Перши национални парк *Wellowstone*
**Национали парк** то подруче зложене з векшого числа природних екосистемох, флори и фауни, а його наменка зачувац природни, културни и дружтвени вредносци як часц културней скарбнїци . У националним парку, односно защиценим подручу, допущени активносци хтори нї на яки способ нє можу загрожиц живи єства и природну екосистему.

Перши национали парк Єловстон, преглашени 1872. року.

## Медзинародна дефиниция

Спрам дефинициї *Медзинародней униї за защиту природи (IUCN)*, же би єдно подруче було преглашене за национални парк, нєобходне же би тото подруче сполнєло даскельо условия:

1. защицена поверхносц подруча нє шме буц менша як 1 000 гектари (10 км2)
2. же би подруче було защицене зоз законску реґулативу
3. же би тотo подруче мало орґан управяня и буджет зоз хторого ше финансує
4. же би на териториї парку було строго забранєне експлоатовац природни богатства.
Окрем того цо начишлєне, национални парк ше дефинує як: ширше просторне подруче у чиїх рамикох єдна або вецей екосистеми, дзе людзе нє маю нїякого або маю мали уплїв єй його пременки, аж анї там нє биваю, и дзе животиньски и рошлїнски файти, їх бивальнїки и ґеоморфолоґийни елементи даваю окремне наукове, образовне и рекреативне значенє, або дзе єст прекрасни природни пейзажи.

На националним уровню, держави поєдинєчно утвердзую хторе ше подруче дефинує як национални парк, алє ше зоз медзинародного аспекту притримую датей дефинициї и условийох преглашованя. У даєдних державох даєдно защицене подруче нє по медзинародних стандардох националного парку, алє є защицене по националних стандардох. Спрам катеґоризациї *МУЗП-а (IUCN)* национални парк спада до II катеґориї, а то защицене подруче пре защиту екосистеми и рекреациї.

## История националних паркох

Перши национални парк хтори преглашени у швеце то *Єловстоун* у ЗАД-у, 1872. року . Нєодлуга ше случує експанзия защити природних подручох, та 1879. року преглашени *Кральовски национални парк* нєдалєко од Сиднею, у тедишнєй британскей колониї Нови Южни Велс (нєшкайша Австралия). Канада свой перши национални парк достала 1885. року, а то *Банф* , а Нови Зеланд 1887. року Тонґариро .

У Европи, у Шведскей, 1909. року преглашени перши дзевец национални парки источашнє, а на африцким континенту 1925. року преглашени *Албертов национални парк*, на териториї нєшкайшей ДР Конґо, а нєшка ноши назву *Вирунґа* . Рок познєйше, 1926. року, на териториї нєшкайшей Южноафрицкей Републики преглашени *Круґеров национални парк* хтори бул першенствено основани 1898. року на иншаким уровню защити.

* Кральовски национални парк
* Национални парк Банф - Канада
* Национални парк Тонгариро
* Национални парк Вирунга - Африка
* Национални парк Кругер

## Национални парки у Сербиї

* *Фрушка гора*(1960)
* *Дєрдап* (1974)
* *Копаоник* (1981)
* *Тара* (1981)
* *Шара* (1986)

## Национални парки у Горватскей

* *Бриони* (1983)
* *Корнати* (1980)
* *Крка* (1985)
* *Плитвицки озера* (1949)
* *Млєт* (1960)
* *Пакленица* (1949)
* *Рисняк* (1953),
* *Сиверни Велебит* (1999)

## Национални парки у Босни и Герцеґовини

* *Сут'єска* (1965)
* *Козара* (1967)
* *Уна* (2008)
* *Дрина* (2017)

## Национални парк у Словениї

* *Триґлав* (1981)

## Национални парки у Македониї

* *Ґаличица* (1958),
* *Маврово* (1948),
* *Пелистер* (1948),
* *Шар-планина* (2021).

## Национални парки Чарней Гори

* *Биоґрадска гора* (1952),
* *Дурмитор* (1952),
* *Ловчен* (1952),
* *Скадарске озеро* (1983),
* *Проклетиє* (2009).

## Почитац:

* Парк природи
* Резерват природи

## Референци