# Температура

**Температура** (ознака *t*, *T*, *τ* або *θ*) то мера зогратосци цела. Температура физична прикмета системи хтора лєжи у сущносци нашого чувства за жимне и цепле, та ше за цело хторе ма висшу температуру гвари же є цеплєйше, а за цело хторе ма нїзшу температуру же є жимнєйше.

   Температура идеалного ґазу мера просековей кинетичней енерґиї молекулох
**Физична макроскопска дефиниция температури** то же температура физична велькосц хтора одредзує цек цеплоти медзи двома обєктами хтори ше находза у термалним контакту, односно два обєкти хтори нє изоловани за черанку цеплоти. Температура єдна з основних физичних велькосцох у Медзинародней системи єдинкох, хтора описує цеплотни стан и способносц цела лєбо материї же би черали цеплоту з околїском. Сама температура нє може преходзиц з цела на цело, преходзи цеплота, а пошлїдок того же ше температури тих двох целох виєдначую.

**Физична микроскопска дефиниция температури** то же температура мера штреднєй кинетичней енерґиї часточкох у материї по ступню шлєбоди. Значи, температура дава информацию о нукашнїм атомским и молекулским рушаню множества часточкох хтори творя макроскопску систему. З того ясне же ше температура може дефиновац лєм за вельке число часточкох. Вона колективна прикмета макроскопскей материї. Без огляду на то же ше температура находзи медзи основнима физичнима велькосцами у Медзинародней системи єдинкох, температура нє фундаментална велькосц прето же ше єй вредносц достава з поштредньованя кинетичней енерґиї часточкох хтори творя макроскопску систему.

Цоплотни вибрациї часцох бильчка: амплитуда вибрациї рошнє з температуру.
Емпирийна температура (ознака t) одредзує ше з мераньом поєдиних свойствох (наприклад длужини слупа живого стрибла у склєняней циви, з мераньом прициску у ґазовим термометру, з мераньом швидкосци звука у акустичним ґазовим термометру, итд.) термометрийского цела.

Термодинамична температура (ознака T) одредзує ше з основнима законама термодинамики. Мерна єдинка термодинамичней температури то Келвин (K). Келвинова скала за меранє температури наволує ше абсолутна скала, а постої вельке число других мерних скалох хтори ше историйно хасновали за меранє температури. Нєшка ше у каждодньовим живоце затримали Целзиюсова мерна скала з Целзиюсовим ступньом (°C) як мерну єдинку, и Фаренгайтова мерна скала (у ЗАД и на Ямайки) з мерну єдинку Фаренгайтовим ступньом (°F).

Абсолутна температура ше одредзує походзаци од найнїзшей можлївей температури у природи, температури абсолутней нули, так же ше даякей референтней температури, хтора ше може точно одредзовац, з догварку препише одредзена вредносц. Температура абсолутней нули дефинована як температура на хторей ентропия системи нула.

У макроскопским смислу, температура интензивна прикмета системи, цо значи же нє завиши од количества материялу у системи. (Температура цегли иста як и єй половки. Интензивни прикмети тиж так прицисок и густосц.) Напроцив температури, маса и волумен екстензивни прикмети, значи, прикмети хтори директно завиша од количества материї. (Маса половки цегли дупло менша од маси цалей цегли.)

Просеково рочни температури на Жеми.

## Дефиниция

Температура у своїм найосновнєйшим смислу дефинована микроскопски з помоцу термодинамики и статистичней механїки.

Молекули у целох нє мирую, алє ше находза у нєпреривним рушаню, чия швидкосц може варировац од вельких по мали швидкосци. Молекули хтори творя систему хтора ше находзи у черствим аґреґатним стану ше слабо рушаю, док ше молекули ґазу рушаю з барз велькима швидкосцами. Цо ше цело баржей зогрива, молекули ше вше швидше рушаю и маю вше векшу кинетичну енерґию. Прето ше молекули медзисобно оддалюю, та ше черстве цело зоз зогриваньом розпущує и преходзи до чечного аґреґатного стану. Чечне цело зоз зогриваньом преходзи до ґазовитого аґреґатного стану, як цо наприклад вода преходзи до водовей пари.

## Литература

* Shachtman, Tom. *Absolute zero and the conquest of cold* 9780547525952ISBN OCLC 1011499426
* Chang, Hasok (2004). *Inventing Temperature: Measurement and Scientific Progress*. Oxford University Press ISBN 978-0-19-517127-3
* Zemansky, Mark Waldo (1964). *Temperatures Very Low and Very High* N. J.| publisher = Van Nostrand.
* Adkins, C.J. (1968/1983). *Equilibrium Thermodynamics*. (1st edition 1968), third edition 1983, Cambridge University Press, Cambridge UK. ISBN 978-0-521-25445-8
* Quinn, T. J. (1983). *Temperature*. London: Academic Press.ISBN 978-0-12-569680-7

## Вонкашнї вязи

* An elementary introduction to temperature aimed at a middle school audience, *web.archive.org*
* from Oklahoma State University, *intro.chem.okstate.edu*
* Current map of global surface temperatures, *earth.nullschool.net*

## Референци