# Алфред Расел Валас

Алфред Расел Валас**Алфред Расел Валас** (8. януар 1823 — 7. новембер 1913) бул британски природняк, виглєдовач, ґеоґраф, антрополоґ и биолоґ. У историї остал познати по своїм похопеню теориї еволуциї през природну селекцию; його статя о тим обявена вєдно зоз даєднима писанима роботами Чарлса Дарвина 1858. року. То бул порив Дарвинови же би обявйовал идеї у своєй кнїжки „О походзеню файтох з природну селекцию“. Валас робел на обсяжних - длугочасових теренских роботох, перше у злїву рики Амазон, а потим и на малайским архипелаґу, дзе идентификовал подзелєнє фауни хтора ше нєшка наволує Валасова линия, хтора роздвоює индонежански архипелаґ до двох розличних часцох: заходна часц у хторей животинї азийского походзеня, и восточна часц дзе фауна одражує австралийски континент.

## Дарвин и Валас

За розлику од Дарвина, Валас започал свою кариєру путуюци як природняк (виглєдовач природи) хтори уж верел до трансмутациї файти. Таки концепт медзи другима потримали Ламарк, Хилариє, Ерасмус, Дарвин и Роберт Ґрант. На широко ше дискутовало о тим, алє нє було обще прилапене з боку водзацих натуралистох, и думало ше же ма радикални, аж и револуционерни конотациї.

Скорей обявйованя Дарвинового дїла „О походзеню файтох з помоцу – природну селекцию“, Валас ше дописивал зоз Дарвином, а на початку 1858. року послал свой текст о еволуциї Дарвинови зоз вимогу же би бул обявени. Тот текст у основи содержи исту задумку як цо и познєйше написане опширнєйше и найпознатше Дарвиново дїло о еволуциї. Валасов текст о еволуциї Дарвин послал длугорочному приятельови и защитнїкови, Чарлсови Лаєлови познатому и визначному виглєдовачови у лондонским Линеовим дружтве, алє источасно послал и текст подобного змисту, хтори сам Дарвин подписал.

После обявйованя Дарвинового дїла „О походзеню файтох“, Валас постал єден зоз його найвекших бранительох, кед ше врацел до Анґлиї 1862. року. Историчаре науки обачели же, док Дарвин розпатрал идеї у Валасовей роботи, у сущносци вони исти як и його, алє постоя розлики. Дарвин визначел конкуренцию медзи поєдинима єдинками истей файти за преживйованє и репродукцию, док Валас наглашел прициски животного штредку, на файти и подфайти, хтори их примушовали же би ше прилагодзели своїм локалним условийом, и унапрямовали популацию же би ше розвивала на розличних локацийох. Даєдни историчаре, поготов Питер Бовлер, суґеровал можлївосц же у документу хтори послал Дарвинови, Валас нє бешедовал о виборе индивидуалних варияцийох вообще, алє о виборе вибраней одредзенєй ґрупи. Малколм Котлер указал же тото поняце нєточне и же Валас наисце розпатрал поєдинєчни вариянти.

## Валасова робота

Року 1889. Валас написал кнїжку Дарвинизем, хтора толкує и бранї природну селекцию. У нєй предложел гипотезу же би природна селекция могла виволац репродуктивну изолацию двох вариянтох порушуюци розвой препрепреченьох процив гибридизациї. Так би ше могло допринєсц розвою нових файтох. Предложел шлїдуюци сценарийо: кед ше два популациї даякей файти розликую споза одредзеней точки, кажда прилагодзена одредзеним условийом, гибридне потомство би було менєй прилагодзене од родительскей форми, а при тим природна селекция будзе мац тенденцию елиминовац гибриди. Попри того, у таких условийох природна селекция би допринєсла розвою препрекох за гибридизацию, прето же би поєдинци хтори заобиходзели хибридне зазберованє мали тенденцию лєпшого потомства и зоз тим допринєсли репродуктивней изолациї двох початних файтох. Тота идея постала позната як Валасов ефект, познєйше наволаного „армиранє“. Валас предкладал Дарвинови же природна селекция може мац значну улогу у зопераню гибридизациї у приватней преписки 1868.рику. Тото становиско и дзень-нєшка тема виглєдованя у еволуцийней биолоґиї, зоз компютерску симулацию и емпирийскима резултатами хтори потримую його значносц.

## Литература

* Peter J. Bowler; Iwan Rhys Morus (2005). Making Modern Science: A Historical Survey. University of Chicago Press. стр. 141.

* Мишић, Милан, ур. (2005). Енциклопедија Британика. В-Ђ. Београд: Народна књига : Политика. стр. 71. ISBN 86-331-2112-3.

* Benton, Ted (2013). Alfred Russel Wallace – Explorer, Evolutionist, Public Intellectual: A thinker for our own times?. Manchester: Siri Scientific Press. ISBN 978-0-9574530-2-9.

* Coyne, Jerry A.; Orr, H. Allen (2004). Speciation. Sinauer Associates. стр. 353–381. ISBN 978-0-87893-091-3.

* Berra, T.M. (2013). „Wallace's Acceptance of Darwin's Priority in his own Words”. The Linnean. 29 (2): 23—40.

* Berry, Andrew (2003). Infinite Tropics: An Alfred Russel Wallace Anthology. London: Verso. ISBN 978-1-85984-478-6. • Costa, James T. (2014). Wallace, Darwin, and the Origin of Species. Cambridge, MA: Harvard University Press. ISBN 978-0-674-72969-8.

* Costa, James T., annotated by (2013). On the Organic Law of Change, A Facsimile Edition and Annotated Transcription of Alfred Russel Wallace's

* Species Notebook of 1855–1859. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-72488-4.

* Crawforth, Anthony (2009). The Butterfly Hunter: The life of Henry Walter Bates. The University of Buckingham Press. ISBN 978-0-9560716-1-3.

* Fichman, Martin (2004). An elusive Victorian: the evolution of Alfred Russel Wallace. Chicago: University of Chicago Press. ISBN 978-0-226-24613-0.

* Lester, A. (2014). „Homing In: Alfred Russel Wallace's Homes in Britain (1852 to 1913)”. The Linnean Newsletter. 30 (2): 22—32.

* Marchant, James, ур. (1916). Alfred Russel Wallace: Letters and Reminiscences, Vol. 1 (Gutenberg). Приступљено 12. 11. 2012. Vol.2

## Вонкашня вяза

* Beccaloni, George.„The Alfred Russel Wallace Website”.
* Wallace online Online The first complete online edition of the writings of Alfred Russel Wallace

## Референци