# Собота

Сатурн. Прекопировал Гендрик Ґолциюс зоз ориґиналней фрески Полидора да Каравадя.**Собота** (укр. *субота*, рсй, *суббота*, серб. с*убота*, слц., чес., поль., всл. *sobota*) - у Сербиї шести дзень у тижню, хтори ше находзи медзи пиятком и нєдзелю. Нє познєйше од 2. вику, Римянє волали соботу diēs Sāturnī (Сатурнов дзень) за планету Сатурн, хтора контроловала першу годзину того дня. Мено дня уведзене до заходноґерманских язикох и записане у долньонємецких язикох як цо штредньонємецки *satersdach, saterdach*, штредньоголандски *saterdag* (модерни голандски *zaterdag*) и староанґлийски *Sæternesdæġ, Sæterndæġ* або *Sæterdæġ*.

По традициї хтора прията од старих Єврейох, собота остатнї дзень у тижню. Тота конвенция остала универзални стандард у Зєдинєних Америцких Державох, алє и у нєшкайшей Европи велї людзе тримаю соботу за шести (предостатнї) дзень у тижню, док нєдзеля остатнї. Модерна европска конвенция так дефиновала у стандарду ISO 8601. З другого боку, у велїх исламских державох собота перши дзень у тижню, дзе пияток швето.

У старей єврейскей традициї, собота то сабат. Велї язики нє маю розлични слова за соботу и сабат. Восточни Православни церкви розликую сабати (соботи) од Господнїх дньох (нєдзелї). Римокатолїки слабо наглашую тоту розлику, так же велї провадза - голєм у колоквиялним язику - протестантску праксу наволованя нєдзелї же то сабат.

У велїх державох дзе нєдзеля швето, собота часц викенду и то традиционално дзень за одпочиванє. Велї забави ше отримує всоботу, бо вона предходзи нєдзелї, ище єдному дню за одпочивок. Клуби, бари и ресторани ше часто отвераю познєйше всоботу вечар як других ноцох.

Собота призвичаєни дзень за виберанки у Австралиї и єдини дзень на Новим Зеланду кеди ше виберанки можу отримац.

## Мено и асоцияциї

Нєшка собота ма два мена на сучасним стандардним нємецким язику. Перше слово, *Samstag*, вше ше хаснує у Австриї, Лихтенштайну и часци Швайцарскей, дзе ше бешедує по нємецки, а углавним ше хаснує у южней и заходней Нємецкей. Воно походзи од старовисоконємецкого *sambaztac*, чия перша часц (sambaz) походзи од греческого *Σάββατο, sávvato*, а тото греческе слово од гебрейского *שבת*, (шабат). Медзитим, терашнє нємецке слово за шабат то *Sabbat.* Друге мено за соботу по нємецки то *Sonnabend*, хторе походзи од старовисоконємецкого *sunnunaband* и блїзко є повязане зоз староанґлийским словом *sunnanæfen*. То дословно значи слункови вечар, односно дзень пред нєдзелю. Sonnabend ше углавним хаснує у сиверней и восточней Нємецкей, а таке слово було урядова назва за соботу у Восточней Нємецкей. Гоч ше тоти два назви реґионално розлично хаснує, звичайно ше их у другей часци похопює голєм пасивно.

Квекере соботу традиционално волали седми дзень, керуюци паганске походзенє мена.

## У популарней култури

**Реґионални обичаї У Австралиї ше виберанки муша отримац всобoту.

* У Израїлу собота урядови дзень одпочивку, кед шицки владово канцелариї и векшина подприємствох, уключуюци часц явного превоженя, нє робя.

* У Непалу собота остатнї дзень у тижню и єдине є урядове тижньове швето.

* На Новим Зеланду собота єдини дзень кед ше можу отримац виберанки.

* У Шведскей и Норвежскей собота звичайно бул єдини дзень у тижню кед окреме младшим дзецом дошлєбодзене єсц сладке, *lördagsgodis* на шведским и *lørdagsgodtteri* на норвежским. Тота традиция уведзена же би ше огранїчело кариєс.

* У америцкей держави Луизияна, собота преферовани дзень за гласанє.

## Фразеолоґия

Длугша собота як нєдзеля – видно єй сподню сукню

Лазарова собота (серб. Врбица) – собота пред Квитну нєдзелю, як спомин на Лазарово воскреснуце, кед го

Исус Христос дзвигнул з мертвих.

Собота – байберова робота – пригварка, бо байбере маю найвецей роботи всоботу

Собота – нєдокончена робота – векшу роботу нє треба починац всоботу, бо ше нє закончи

## Литература

* *Словнїк руского народного язика II*, О – Я, Нови Сад 2017, б. 498.

* Jovanović, Zoran. *„NEDELjA I SUBOTA U SVETOM PISMU”*. revelationtoday.ucoz.com.

* Hocken, Vigdis. „Saturday: Saturn's day”. timeanddate.com.

* „What does Saturday mean?”. definitions.net.

* „Saturday”. dictionary.com.

* „Saturday”. merriam-webster.com.

* Palgrave, Francis, (1876). History of the Anglo-Saxons. William Tegg & Co. стр. 43.. London

* Couzens, Reginald C., The Stories of the Months and Days (1923), ch.22

* Grimm, Jacob, (1835). Teutonic Mythology. стр. 247.. translated by James Steven Stallybrass in 1882 from Deutsche Mythologie, George Bell, London,.

* "Saturday", Oxford English Dictionary, Third Edition (2008).

* "Saturday", Merriam-Webster Dictionary (2013).

* "Saturday", American Heritage Dictionary, Fifth Edition (2011).

* "Saturday". Online Etymology Dictionary, accessed 2013.

## Вонкашнї вязи

* Субота, Википедија на српском језику, sr.wikipedia.org