# Медзинародна уния за защиту природи

| Медзинародна уния зазащиту природи |
| --- |
| *International Union for Conservation of Nature* |
| Шедзиско МУЗП у Швайцарскей |
| Скрацена назва | IUNC |
| Датум снованя | 05. октобер 1948. |
| Наменка | защита природи |
| Шедзиско | Глан, Швайцарска |
| Подруче дїлованя | ширцом швета |
| Члени | 1 400 |
| Предсидатель | Разан Ал Мубарак |
| Ґенерални директор | Бруно Оберле |
| Число занятих | прейґ 1 000 (ширцом швета) |
| Число волонтерох | 16 000 |
| Урядови веб сайт | www.uinc.org |

Лоґо Медзинародней униї за защиту природи
**Медзинародна уния за защиту природи** (МУЗП; анґл. *International Union for* *Conservation of Nature, IUCN*) медзинародна орґанизация хтора дїйствує у обласци защити природи и у обласци отримуюцого управяня з природнима ресурсами. Робота орґанизациї унапрямена на зберанє и анализу податкох, виглєдованє, витворйованє проєктох на терену, промовованє, лобированє и на обуку.

Унию основали *Зєдинєни нациї* 1948. року, а єй основни задаток „уплївовац, одшмельовац и помагац рижним дружтвом у швеце же би щицели природу и осиґурали же би хаснованє природних ресурсох було справедлїве и еколоґийно отримуюце”. У рамикох того задатку и писанє и виробок Червеней лїстини, у хторей ше находза информациї о загрожених файтох яки позберали вецей як 10 000 науковци. МУЗП ше почала занїмац и зоз проблемами хтори ше одноша и на родову ровноправносц, зменшанє худобства, отримуюци дїялносци и власни проєкти. За розлику од других медзинародних нєвладових орґанизацийох, МУЗП ма циль мобилизовац явносц у потримовки на очуваню природи. Тиж так, трудзи ше уплївовац на рижни акциї владох, роботних и других интересних ґрупох през даванє информацийох и совитох и през лобированє и рижни партнерства. Тота орґанизация найпознатша по составяню и обявйованю МУЗП лїстини загрожених файтох, у хторей преценєни статус загроженосци за кажду обявену файту.

## Катеґориї защити природних подручох

* IA – строги резерват природи (защицене подруче хторе наменєне лєм за науково потреби; у Сербиї то Обедска бара, Фелєшана...),
* IB – Парк природи (защицене подруче пре защиту автохтоних животних условийох; у Сербиї то Зобнатица, озеро Палич...),
* II – Национални парк (защицене подруче наменєне защити екосистеми и рекреациї; у Сербиї то Фрушка гора, Дєрдап...),
* III – Памятнїк природи (защицене подруче пре очуванє специфичних природних характеристикох; у Сербиї то Машин майдан, водопад Лисини...),
* IV – Защицени бивальнїк (защицене подруче у хторим фокус на окремней файти рошлїни або животинї хтори под защиту держави; у Сербиї то Вельке блато, Панчевацка ада...),
* V – Защицени предїл (защицене подруче наменєне за защиту препознатлївого предїлу зоз значнима природнима, естетскима и културно-историйнима вредносцами и рекреациї; у Сербиї то клисура рики Ґрадац, Овчарско-кабларска клисура, Авала, Власина, Камена гора...),
* VI – Защицене подруче пре управянє зоз природнима ресурсами (подруче зоз хторим ше управя углавним пре запровадзованє ровноваги у експлоатациї природних ресурсох)

## История

**Снованє**

МУЗП основана 05.10.1948. року у французким городзе Фонтенбло, кед представнїки влади и орґанизациї за очуванє подписали спорозуменє о снованю *Медзинародней униї за защиту природи*. Джулиян Хаксли, перши ґенерални директор *Унеска*, порушал инициятиву за снованє такей орґанизациї. Цилї орґанизациї то запровадзованє медзинародного сотруднїцства у защити природи, промоция националних и медзинародних акцийох и зберанє, анализованє и ширенє информацийох. Єдина медзинародна орґанизация зоз фокусом на цали спектар защити природи хтора исновала по теди то орґанизация за защиту птицох, нєшка то *BirdLife* *International*, основана ище 1922. року.

**Период роботи 1948—19564**

МУЗП почала робиц зоз 65 членами, а шедзиско секретарияту було у Бриселу. Перша активносц униї була програма фокусована на очуваню файтох и бивальнїкох, збогацованю и применьованю знаня, унапредзованю образованя, промоциї медзинародних спорозуменьох и на очуваню природи. Центер шицких активносцох то даванє науковей основи за акциї очуваня природи, а за уключованє до роботи фаховцох и науковцох задлужени окремни комисиї. Робота МУЗП-а и УНСКО-а взаємна. У заєднїцкей орґанизациї од 1949. року, на Конференциї за защиту природи (Лейк Сусекс, ЗАД) першираз була представена лїстина наисце загрожених файтох, хтора предходзела Червеней лїстини загрожених файтох.

**Период роботи 1956—1965**

У чаше 50-их и 60-их рокох у Европи зазначени економски розвой, а формални колониї були под знаком питаня, так же тоти два факти мали уплїв на роботу МУЗП. Порушани велї акциї зоз малима трошками, сотрудзує ше зоз аґенциями *Зєдинєних нацийох* и зоз *Совитом Европи*. Року 1961. МУЗП обявела першу ґлобалну лїстину националних паркох и защицених подручох хтору ше нєпреривно ажурує. МУЗП найпознатша по обявйованю Червеней кнїжки о статусу очуваня файтох, хтора прешираз обявена 1964. року.

МУЗП почала бавиц главну улогу у твореню медзинародних контрактох и конвенцийох, починаюци зоз африцку Конвенцию за очуванє природи и природних ресурсох. Нови фахови подруча постали и одвитуюца законска реґулатива. Африка була у фокусу и у предходних проєктох МУЗП з обласци очуваня природи. Уния потримала „Єловстонски модел” управяня зоз защиценима подручами, хтори пре защиту природи огранїчує чловеково присуство и роботу, медзитим, и уния и други орґанизациї за защиту були критиковани пре защиту природи од людзох, а нє зоз людзми. Таки модел першираз применєни у Африки и мал вельку улогу у удлучованю же би ше Масаї народ виселєл зоз Националного парку Серенґети и защиценого подруча Нґоронґоро.

Же би ше створело стабилну финансийну основу за роботу, МУЗП 1961. року участвовала на снованю *Шветовей фондациї за природу* (нєшка *Шветова фондация за защиту природи, WWF*), а єй циль зберац финансийни средства, робота на одношеньох з явносцу и явней потримовки.

Шедзиско 1961. року преселєне зоз Белґиї до Моржу у Французкей.

**Период роботи 1966—1975**

Явне нєзадовольство о стану животного штредку 60-их и 70-их рокох приведло до снованя нових нєвладових орґанизацийох, спомедзи хторих *Ґринпис* и *Товарише планети жеми* хтори тиж робели на ґлобалним уровню. Велї нови орґанизациї були критичнєйши ґу влади од МУЗП хтора предлужела владом давац науково совити, прето була критикована як стародавна и нєважна орґанизация.

Членство у МУЗП ше нєпреривно звекшовало (зоз 200 членох 1961. поросло на 400 членох 1974. року), а тиж було злєпшане єй положенє и уплїв на други орґанизациї.

МУЗП єдна з нєвладових орґанизацийох хтори уключени до орґанизациї Конференциї Зєдинєних народох о людским околїску (Стокхолм, 1972). На тей конференциї прилапени три нови медзинародни конвенциї, на чиїм твореню участвовала и МУЗП, а то:

* Конвенция за защиту шветовей културней и природней скарбнїци (1972)
* CITES — Конвенция о медзинародней тарґовини зоз загроженима файтами дзивей флори и фауни (1974), секретарият ше находзи праве у МУЗП
* Рамсарска конвенция — Конвенция о мочарох од медзинародного значеня (1975), секретарият ше находзи у праве у МУЗП.

После одредзеного периоду приходзи до поступней пременки у приступе ґу очуваню природи. Очуванє бивальнїкох и файтох и надалєй основни циль униї, алє ше подзвигує свидомосц о тим же до огляду очуваня природи треба брац и економски и социялни потреби. Року 1975. Ґенерална скупштина МУЗП прилапела резолуцию о зачуваню автохтоних народох и задоволєла їх национални права у националних паркох и защицених подручох. Резултат такого приступу бул позитивни, МУЗП постала интересантнєйша и владом у жемох у розвою.

**Сучасни период, 2017—2020**

МУЗП нєшка роби у обласци бизнису, климатских пременкох, економиї, екосистеми, на праве животного штредку, очуваню лєсох, ґлобалней политики, води, моря и поларней обласци, защицених подручох, науки, социялней политики, културней скарбнїци и др.

Програму и план роботи членство приноши кажди штири роки. У програми и планє за 2017—2020. очуванє природи и биодиверзитету узко повязане зоз отримуюцим розвойом и намаганьом за зменшанє худобства. МУЗП наводзи же основа у витворйованю каждого цилю то и знанє автохтоних народох и других традиционалних ґрупох хтори хасную природни богатства.

Тота програма 2017—2020 ма три приоритетни обласци:

* Вреднованє и очуванє природи
* Промовованє и потримовка дїлотворному и справедлївому управяню зоз природнима ресурсами
* Применьованє ришеньох хтори засновани на природи коло ришованя дружтвених спокусох, уключуюци климатски пременки, безпечносц поживи и економски и дружтвени розвой.

МУЗП сама по себе ма циль директно мобилизовац ширшу явносц. Образованє було часц програми униї од самого початку єй снованя, алє фокус и далєй на уключованю заинтересованих ґрупох и смисловей комуникациї, а нє на масовних кампаньох.

## Вонкашнї вязи

* Vesti WWF, objavljene 03.09.2016. *www.wwf.mg*
* Međunarodna unija za zaštitu prirode, *ba.no1flag.com*
* Ekološko družtvo Endemit, *zastitaprirode.endemit.org.rs*

## Референци