# Danubie

| Danubie |
| --- |
| 'U Danubie a Budapest |
| State |  Germanie  Austrie  Slovacchie  Ungherie  Croazie  Serbie  Bulgarie  Romanie  Moldavie  Ucraine
 |
| Longhezze | 2 858 km
 |
| Purtate medie | 30 km apprìme de Passavia: 580 m³/s Vienne: 1 900 m³/s Budapest: 2 350 m³/s apprìme d'u Delte: 6 500 m³/s
 |
| Bacine idrografeche | 817 000 km²
 |
| Nasce | Donaueschingen
 |
| Sfoce | Mar Gnure
 |
|

|  Bbene prutette da l'UNESCO |
| --- |
| Delte d'u jume Danubie |
|  |
| Tipe | Naturale
 |
| Criterio | (vii) (x)
 |
| Perichele | Non in perichele
 |
| Ricanusciute da 'u | 1991
 |
| Schede UNESCO |  |
|

'U **Danubie** (canosciute cu varie nome jndr'à otre lènghe) jè 'nu jume de l'Europe cendre-oriendale. Cu 2.902 km jè 'u seconne corse d'acque cchiù longhe d'u continende (nnande 'u Volga), e 'u cchiù longhe jume navigabbele de l'Aunìone europèe. Le suve fonde sonde jndr'à Foreste Gnure jndr'à Germanie, addò doje piccele jume, 'u Brigach e 'u Breg, se reauniscène a Donaueschingen. Jè accumenzanne da quiste punde ca 'u jume pigghie 'u nome de Danubie, pure ce se tende a penzà ca 'u Brigach sije a sove vôte 'nu affluende d'u Breg, accussì quiste urtme ha ddà esse già 'u Danubie. Da le sorgende scorre verse est, e attraverse varie capitale de l'Europe cendrale e oriendale (Vienne, Bratislave, Budapest e Belgrade). Ad 'a fine d'u corse suve se scette jndr'à 'u Mar Gnure attraverse 'nu granne delte sus a 'u confine 'mbrà Romanie e Ucraine. 'U delte d'u Danubie jè 'ngluse jndr'à liste d'u patrimonie mondiale de l'UNESCO.

'U Danubie ha state pe' sèchele 'na 'mbortande vije navegabbele. Canosciute jndr'à storie cumme une de le frondiere de le 'Mbere romane, 'u jume corre longhe le confine de dice pajèsere: Germanie (7,5% d'u bacine idrografeche), Austrie (10,3%), Slovacchie (5,8%), Ungherie (11,7%), Croazie (4,5%), Serbie, Bulgarie (5,2%), Romanie (28,9%), Moldavie (1,7%) e Ucraine (3,8%). 'U suve bacine idrografeche combrende pure 'na vannde de otre nôve pajèsere: Itaglie (0,15%), Pulonie (0,09%), Svizzere (0,32%), Repubbleche Ceche (2,6%), Slovenie (2,2%), Bosnie-Erzegovine (4,8%), Mondegnure, Repubbleche de Macidonie e Albanie (0,03%).

## Etimologgije

'U nome d'u Danubie jndr'à 'u rumene jè *Dunarea*; jndr'à 'u croate jè *Dunav*; jndr'à 'u bulgare e serbe jè *Дунав/Dunav*; jndr'à l'ungherese jè *Duna*; jndr'à 'u ceche, polacche, slovacche e sorabe superiore jè *Dunaj*; jndr'à 'u russe e ucraine jè *Дунай*; jndr'à 'u tedesche jè *Donau*; jndr'à 'u bavarese jè *Doana*; jndr'à 'u slesiane jè Dōnaj; jndr'à 'u frangese e l''nglese jè *Danube*; jndr'à 'u spagnole e tagliàne jè *Danubio*; jndr'à 'u turche jè *Tuna*; jndr'à 'u latine jève *Danubius* o *Danuvius*; jndr'à 'u greche jè *Δούναβης*; jndr'à 'u romene e moldave *Dunărea*; jndr'à 'u romancie jè *Danubi*.

Se penze
ca quiste termine avènene da 'na andìche radice indoeuropee, ce jè state requagghiate cumme *dānus* (o *dƒ-*) e segnefecave "jume"; otre 'mportande jumi europee sonde nnúmenate accumenzanne d'a stesse radice, pe' esembie 'u Donec, 'u Dnepr, 'u Dnestr, 'u Don jndr'â Russie e assaje affluende chiamate Don jndr'â Inghilterre e jndr'â Frange.

L'origgenarije radice indoeuropee ha ddà esse avenute a 'u latine tramite le lènghe celtiche, jndr'à 'u forme (requagghiate) *\*danu(w)-yo-* , oppure, seconne quaccheddune, attraverse le lènghe de le Scite e de le Sarmate, appartenènde a 'u ceppe iraneche (p'u quale jè documendate l'avestiche *dānu* proprije jndr'à 'u segnefecate de "jume").

jndr'à 'u greche andìche 'u Danubie tenève 'u nome de *Ἴστρος Istros*, ca se pòte acchijà pure jndr'à 'u latine jndr'â forme *Ister*.

'Ô stesse Danubie, innecate c'u nome suve tedesche *Donau*, e quàtte suve affluende *Günz*, *Mindel*, *Riss* e *Würm* sonde ausate jndr'â paleoclimatologgije pe' innecà le cinghe ere glaciale.

## Idrografije

'U Danubie jè l'uneche granne jume europee ca scorre da ovest verse est. Raggiunge 'a reggione d'u Mar Gnure nnande a 'nu viagge de cchiù de 2.850 km, sveluppannose jndre 'nu delte de cirche 4.300 km² 'mbrà Romanie e Ucraine. A differenze de otre jume, 'a lunghezze d'u Danubie jè reggestrate accumenzanne d'a foce 'nvece ca d'a sorgende. 'U punde *zere* ufficiale jè acchijate jndr'â cetata de Sulina ca se affacce sus a 'u Mar Gnure (addò sfocie une de le vrazze prengepále d'u delte). 'U bacine idrografeche d'u jume se spànne sus a 'na grannèzze de cchiù o mène 805.000 km².

D'a sorgede ad 'a foce, le prengepále affluende sonde:

Le bacine idrografeche de le jume europee. Quidde d'u Danubie jè 'mbrà le cchiù gruèsse.
* Iller cu 70 m³/s
* Lech cu 200 m³/s
* Naab cu 49 m³/s
* Brigach
* Altmühl cu 22 m³/s
* Regen (se immette a Ratisbone)
* Isar cu 174 m³/s
* Inn cu 735 m³/s (se immette a Passavie)
* Traun cu 150 m³/s
* Enns cu 195 m³/s
* Morava cu 110 m³/s
* Rába cu 63 m³/s
* Váh cu 161 m³/s
* Hron cu 55 m³/s
* Ipeľ cu 22 m³/s
* Sió, emissarije d'u Laghe Balaton, cu 39 m³/s
* Drava cu 577 m³/s (nàsce jnr'ô Ìrte Adige, Itaglie )
* Tibisco cu 794 m³/s
* Sava cu 1.564 m³/s (se immette a Belgrade)
* Timiş cu 47 m³/s
* Morava (Serbie) cu 232 m³/s
* Timok cu 31 m³/s
* Jiu cu 86 m³/s
* Iskar cu 54 m³/s
* Olt cu 174 m³/s
* Jantra cu 47 m³/s
* Argeş cu 71 m³/s
* Ialomiţa cu 45 m³/s
* Siret cu 240 m³/s
* Prut cu 110 m³/s

## Note

## 'Ndruche pure

* Jume de l'Europe
* Jume d'a Germanie
* Jume d'a Serbie

## Otre pruggette

Altri progetti

* Uicchimedie Commons
* Uicchimedie Commons tène files multimediale sus **Danubie**

## Collegaminde fore a Uicchipèdie

* Mappe sàtte-sàtte d'u Danubie
* (EN)  Schede UNESCO d'u delte d'u Danubie

|  |  |
| --- | --- |
| Condrolle de autorità | VIAF (EN) 316429501 · LCCN (EN) sh85035769 · GND (DE) 4012712-6 · BNE (ES) XX452646 (data) · J9U (EN, HE) 987007543243305171 · NDL (EN, JA) 00628835 |