# အဓိကစာမျက်နှာ

# ရခိုင်ဝီကီးပီးဒီးယား က ကြိုဆိုပါယင့်

။
ဇာသူမဆို ဖတ်ရှုပြင်ဆင်နိုင်ရေ အခမဲ့လွတ်လပ်ရေစွယ်စုံကျမ်း ဖြစ်ပါရေ။
* ရခိုင်ဘာသာ နန့် ဆောင်းပါးပေါင်း ၁,၄၆၂ကို ဖတ်ရှုနိုင်ပါရေ

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| က | ခ | ဂ | ဃ | င | စ | ဆ | ဇ | ဈ | ဉ | ည | ဋ | ဌ | ဍ | ဎ | ဏ | တ | ထ | ဒ | ဓ | န |
| ပ | ဖ | ဗ | ဘ | မ | ယ | ရ | လ | ဝ | သ | ဟ | ဠ | အ | ဣ | ဤ | ဥ | ဦ | ဧ | ဩ | ဪ |

အနုပညာ
အတ္ထုပ္ပတ္တိ
ပထဝီ
သမိုင်း
နိုင်ငံရီး
ဘာသာရီး
ယဉ်ကျေးမှု
နည်းပညာ
သင်္ချာ
စာပီ
ကျန်းမာရီး
သိပ္ပံ
အားလုံး

## ဒေနိအထူးဆောင်းပါး

**၂၀၂၆ ရခိုင်ပြည်နယ် ရီကြီးမှု** စွာ ၂၀၂၆ ခုနှစ် ဂျူလိုင်လအစောပိုင်းမှ စတင်ပနာ ရခိုင်ပြည်နယ်တဝန်းမာ မိုးသည်းထန်စွာ ရက်ပြတ်ရွာသွန်းမှုကြောင့် ဖြစ်ပွားခရေ ကြီးမားရေ ရီဖီးအန္တရာယ်တခုဖြစ်တေ။ ရီကြီးမှုစွာ ပြည်နယ်မြောက်ပိုင်းနန့် အလယ်ပိုင်းဟိ မြို့နယ်အများအပြားကို ထိခိုက်စီခပြီးကေ လူဦးရွီ တသိန်းခန့် ရီဖီးဒဏ်ခံခရပြီးကေ ကျေးရွာပေါင်း ၂၀၀ ကျော်က ဒေသခံတိ ဖီးလွတ်ရာသို့ ရွှိပြောင်းခရရေ။ ယင်းချင့်အပြင် စာသင်ကျောင်းတိ၊ စိုက်ပျိုးရီးလုပ်ငန်းတိနန့် အခြီခံအဆောက်အအုံတိလေ့ ထိခိုက်ပျက်စီးခရေ။

ရခိုင်ပြည်နယ်စွာ ဘင်္ဂလားပင်လယ်အော်နန့် နီးကပ်စွာတည်ဟိတွက်တာနန့် နှစ်စိုင် မုတ်သုံရာသီအထဲ မိုးသည်းထန်စွာရွာသွန်းလိ့ ဟိရေ ဒေသတခုဖြစ်တေ။ ကုလားတန်မြစ်၊ လေးမြို့မြစ်၊ ကစ္ဆပနဒေမြစ်နန့် အရာမြစ်ချောင်းတိစွာ မိုးခါသားမာ အယင့်ယင် ရီမြင့်တက်နိုင်တွက်တာနန့် မြစ်ကမ်းတလျှောက်ဟိ ကျေးရွာတိမာ ချောင်းရီပေါက်မှုအန္တရာယ်ကို တနားတခါ ကြုံတွိရလိ ဟိရေ။*(**ဆောင်းပါးအပြည့်အစုံ...**)*

မကြာခင်ကဆောင်းပါးတိ:
* ငြိမ်းချမ်းရီး လမ်းလျှောက်ခြင်း
* ဒေါက်တာဘဒ္ဒန္တဉာဏိဿရ
* ယတြာခေါင်းလောင်း
* သီရိခေတ်
* ဆရာတော်ဦးဥတ္တမ

## သင်သိခပါလား...

ရခိုင်ဒင်္ဂါး
* ....ရခိုင်အောင်လံကို ဝေသာလီခေတ် ရခိုင်ဒင်္ဂါးဧ ပန်းဖက်ပုံကို အခြေခံဖော်ပြထားရေ။ ဝေသာလီခေတ် ရခိုင်ဒင်္ဂါးကို သတ်မှတ်ဖော်ပြရခြင်းမှာရခိုင်လူမျိုးတိဧ ပေါ်လွင်ထင်ရှားရေ အနုပညာ ဓနာဥစ္စာ ကြွယ်ဝခြင်းနန့် ယှေးပေဝသဏီကပင် ယဉ်ကျေးမှုထွန်းကားလာခရေဟု ရည်ညွှန်းဖော်ထုတ်လို၍ ဖြစ်ရေ။
* ....စန္ဒသုဓမ္မမင်းသည် ဘာတေးဘီးယားနန့် ကုန်စည်ကူးသန်း ရောင်းဝယ်ရေး စာချုပ်တစ်ခု ချုပ်လုပ်လီရာ ယင်းစာချုပ်ပါ အချက်အတိုင်း မေြာက်ဉီးမြို့တော်ဟိ ဒတ်(ချ်)ကုန်သည်ရို့စော် နှစ်ပေါင်းများစွာ လိုက်နာကတ်ကုန်ရေ။
* ....နီနန့်လရို့မှာ ပထမဆုံးရခိုင်ဟူရေ နာမည်ကိုခံယူခြင်းမှစပနာ အုပ်ချုပ်ခရေမင်းတိ နီနန့်လ ဟိရေ ဘွဲ့ထူး၊ ဂုဏ်ထူးနာမည်တိကိုခံယူခကတ်ရေ။ မင်းနန့်တကွ ပြည်သူရို့ရေ သစ္စာတရားတည်ကြည်ကတ်ရရေ။ ယဉ်ကျေးမှုအနုပညာ၊ စီးပွားရီးအခြေအနီနန့် အမျိုးသားရီး လက္ခဏာကို ဖော်ညွှန်းထားရေ။
* ....အိန္ဒိယနိုင်ငံ မာဂဓတိုင်း ကမ်းခြေနန့် ရခိုင်ဒေသရေ ရှေးနှစ်ပေါင်းများစွာကပင် ရီကြောင်းမှ ကူးလူးဆက်ဆံခြင်း ဟိခရေ။ အနောက်တိုင်းသားရို့ကမူ ရခိုင်ရို့ကို "အာရကန်"(Arakan)ဟု ခေါ်ဆိုကတ်ပြန်ရေ။
* ....ရခိုင်တိအဖို့ ရက္ခိုင်ဆိုပနာ လီးလီး နက်နက် အသံထွက်ဆိုရေ ရခိုင်ဆိုပနာ ခေါ်ရေကို အကြိုက်နှိုက်ဆုံးဖြစ်ကတ်ရေ။ အမျိုးနန့်သီလကို စောင့်ထိန်းကတ် ရေသူတိဖြစ်ကတ်၍ စောင့်ရှောက်ခြင်း အဓိပ္ပါယ်ရရေ။

## နိ-ရက်ထဲကဖြစ်စိုင်ချေတိ

* ရခိုင်လူမျိုးတိအတွက် ကကောင်းအရေးပါရေ နှစ်ပေါင်း(၆၀)ကျော်ကြာ ပျောက်ဆုံးနီခသော မြောက်ဦးခေတ် ရှေးဟောင်း သမိုင်းဝင် ယတြာခေါင်းလောင်းကို ဦးထွန်းအောင်၏ အသိပီးမှုကြောင့် ၂၀၂၅ ခုနှစ် ဇူလိုင်လ ၃ရက်နိမာ ပြန်ပနာ တူးဖော်ရဟိခကြောင်း သိရရေ။

HtaukKanThein MraukU
* ၁၃၂၆- သက်ရို့စော် အင်အားကောင်းလာရေခါ ရခိုင်ရိုးမ တောင်စိုင် တောင်တန်းဟိ ကျေးရွာတိကို လားရောက်တိုက်ခိုက်လီရာ ရခိုင်ဘုရင်မင်းထီးရေ အမတ်ကြီးရာဇစည်သူသင်္ကြန်ကို စီလွတ်ပနာ သရက်မြို့ကို သိမ်းခိုင်းခရေ။
* ၁၄၃၀- မြောက်ဦးခေတ်အစတွင် ရခိုင်ဘုရင်မင်းစောမွန်စော် ရမ်းဗြဲအရပ်ကို ပြန်ပနာတည်ထောင်ခရေ။
* ၁၄၅၄- ရခိုင်ဘုရင် မင်းခရီနန့် ဗမာအင်းဝဘုရင် နရပတိရို့ ရခိုင်ရိုးမ နတ်ရီကန်တောင်တွင် တွိ့ဆုံကတ်ပြီးကေ ပဒေသရာဇ်နိုင်ငံနှစ်ခုဧ့ နယ်နိမိတ်ပိုင်းခြားခရေ။
* ၁၄၅၈- ရခိုင်ဘုရင်ဘစောဖြူမင်းလက်ထက်တွင် ရခိုင်စာဆိုသျှင် အဒူမင်းညို ရေ ရခိုင်သမီးဧချင်းခေါ် ရေ မျက်မှောက်တော်ဧချင်းကို ဖွဲ့နွဲ့ရီးစပ်ခဲ့ရေ။
* ၁၅၃၂- ရခိုင်ဘုရင်မင်းဘာကြီးရေ အနောက်ပြည်သို့ စစ်ချီပြီးကေ ဘင်္ဂလား(၁၂)မြို့ အားသိမ်းပိုက်ခရေ။

## ဝီကီးပီးဒီးယားအကြောင်း

ဝီကီးပီးဒီးယား ဆိုစွာ သုံးစွဲသူတိ စုပေါင်း ရီးသားကတ်တေ အွန်လိုင်း စွယ်စုံကျမ်း တခုဖြစ်ပါရေ။ ဝီကီးလို့ ခေါ်ရေ ဝက်ဘ်ဆိုက် ပုံစံတစ်မျိုးကို အသုံးပြုပနာ ပူးပေါင်းရီးသားခြင်းကို အဆင်ပြေစီဖို့ စီမံထားခြင်းဖြစ်ပါရေ။ သုံးစွဲသူတိက နာရီအလိုက် ပျင်ဆင်မှုပေါင်း များစွာတိကို ပြုလုပ်ပနာ ဝီကီးပီးဒီးယားကို ပိုကောင်းမွန်အောင် ဆောင်ရွက် နီကတ်ပါရေ။ ဝီကီးပီးဒီးယား စွာ အွန်လိုင်းစွယ်စုံကျမ်းတစ်ခု ဖြစ်ပြီးကေ အပြန်အလှန်လေးစားမှုဟိရေ အရည်အသွီးမြင့် စွယ်စုံကျမ်းကို တည်ထောင်ခြင်းနန့် အသုံးပြုရာမာ စိတ်ပါဝင်စားမှုဟိရေ လူတစ်ဦးချင်းစီ ပါဝင်ရေ အွန်လိုင်းအသိုင်းအဝိုင်းတစ်ခု ဖြစ်ပါရေ။
## အကူအညီ

The Help Logo
* ရခိုင်ဝီကီပီးဒီးယားကို ဇာ ယူနီကုဒ်ဖောင့်ကို မဆို အသုံးပြုပနာ ဖတ်ရှုရီးသားနိုင်ပါရေ။
* ရခိုင်စာလုံးပေါင်း၊ သတ်ပုံသတ်ညွှန်းတိကို ရခိုင်ဝေါဟာရအဘိဓာန်ကျမ်း၊ ရခိုင်စကားပြောလမ်းညွန် တွင် စစ်ဆီးနိုင်ပါရေ။
* နမူနာကြည့်ရန်နန့် အလွယ်ချေ နားလည်စီရန် နိဒါန်းကို အရင်ဖတ်ပါ။
* ရခိုင်ဝီကီပီးဒီးယားစော် မဏ္ဍိုင်ငါးရပ် (နိယာမ ၅ ခု) ဟိပါရေ။
* မိန်းစရာဟိကေ ဒေစာမျက်နှာမှာ မိန်းပါ။
* အကူအညီတိ လိုအပ်ကေ ဒေစာမျက်နှာကို လားပါ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းကိုသိလိုကေ တည်းဖြတ်ခြင်းအတိုချုပ်ကို လားပါ။
* စမ်းသပ်ကြည့်လိုကေဒေစာမျက်နှာကို သုံးပြီးပနာ စာမျက်နှာတည်းဖြတ်မှုကို စမ်းသပ်နိုင်ပါရေ။
* တည်းဖြတ်ခြင်းအကြောင်း စစုံလလန် လိ့လာချင်ကေ ဒေစာမျက်နှာမှာ ကြည့်ပါ။
* တခြား အကြံပီးခြင်း၊ ဆွီးနွီးခြင်းတိအတွက် ဝီကီ ရခိုင်မောင်မယ်စကားဝိုင်း (သို့) ရခိုင်ဝီကီ ဖေ့စ်ဘွတ်ခ် ပေ့ချ်၊ (သို့) တွင် ဝင်ရောက်ပနာ ပြောဆိုနိုင်ပါရေ။

## ကဏ္ဍအညွှန်း

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ရခိုင်လူမျိုး**

ပထမဓညဝတီမင်းဆက်၊ဒုတိယဓညဝတီမင်းဆက်၊တတိယ ဓညဝတီမင်းဆက်၊ဝေသာလီမင်းဆက်၊ပဉ္စာမင်းဆက်၊ပထမ ပုရိန်မင်းဆက်၊ဒုတိယပုရိန်မင်းဆက်၊နေရဉ္စတောင်ငူမြို့မင်းဆက်၊လောင်းကြက်မြို့မင်းဆက်၊ပထမမြောက်ဦးမင်းဆက်၊ဒုတိယမြောက်ဦးမင်းဆက်၊တတိယမြောက်ဦးမင်းဆက်
 |  |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | **သိပ္ပံ**

ဇီဝဗေဒ၊
ဓာတုဗေဒ၊
နက္ခတ္တဗေဒ၊
ဘူမိဗေဒ၊
ရုက္ခဗေဒ၊
ရူပဗေဒ၊
သတ္တဗေဒ
 |  | **စာပီ**

စာပီအမျိုးအစားအလိုက်၊
ရခိုင်စာဆိုတော်တိ၊
ရခိုင်ရဟန်းစာရွီးဆရာတိ၊
ရခိုင် စာရီးဆရာတိ၊
ရခိုင် အမျိုးသမီး စာရီးဆရာတိ
ရခိုင်လျှောက်ထုံးတိ
ရခိုင်ကျမ်းစာတိ၊
ရခိုင်စကားပြောလမ်းညွန်၊
ရခိုင်ရာဇဝင်ကျမ်းတိ၊
 |
|  | **အနုပညာ**

ပန်းဆယ်မျိုး၊
ရုပ်ရှင်၊
ကိုယ်ခံပညာ၊
ဒီဇိုင်း၊
ပန်းချီ၊
ပြဇာတ်၊
ဂီတ
 |  | **သင်္ချာ**

သင်္ချာပညာသျှင်တိ၊
သင်္ချာ သမိုင်းကြောင်း၊
သင်္ချာအခြီခံသီအိုရီ၊
ကိန်းသီအိုရီ၊
ပိုင်းစသီးခြားသင်္ချာ၊
ခွဲခြမ်းစိတ်ဖြာသင်္ချာ၊
အက္ခရာသင်္ချာ၊
ဂျီဩမေတြီနန့် တိုပေါ်လော်ဂျီ၊
အသုံးချသင်္ချာ
 |
|  | **ကျန်းမာရီး**

ပြည်သူ့ ကျန်းမာရီး၊
ဆီးပညာ၊
ဆီးတိ၊
ရောဂါ
 |  | **နည်းပညာ**

ကွန်ပျူတာနည်းပညာ၊
စက်မူနည်းပညာတိ၊
လက်မူနည်းပညာတိ၊
ကွန်ပျူတာဘာသာစကားတိ၊
သိပ္ပံပညာရပ်တိ
 |
|  | **ဖီလိုဆိုဖီ**

ဖီလိုဆိုဖီ အယူဝါဒတိ၊
ဖီလိုဆိုဖီခေတ်တိ၊
ဒေသအလိုက်ဖီလိုဆိုဖီ၊
ဖီလိုဆိုဖာတိ
 |  | **ယဉ်ကျေးမှု**

ပွဲတော်တိ၊
ရခိုင်တူရိယာတိ၊
ရခိုင်ရိုးရာ ကဗျာ၊
ရခိုင်ရိုးရာသာခြင်း၊
ရခိုင်ရိုးရာအစားအစာ၊
ရခိုင်ရိုးရာအားကစား၊
ရိုးရာနတ်တိ၊
ရှေးဟောင်းအမွီအနှစ်တိ၊
ဝတ်စားဆင်ယင်မူ၊
အကတိ
 |
|  | **ဘာသာရီး**

ဗုဒ္ဓဘာသာ၊
ဟိန္ဒူဘာသာ၊
ခရစ်ယာန်၊
အစ္စလာမ်ဘာသာ၊
ဂျိန်းဘာသာ၊
ဆစ်ခ်ဘာသာ၊
ကွန်ဖြူးရှပ်ဘာသာ၊
 တာအိုဘာသာ၊
ဂျူးဘာသာ၊
ရခိုင်ပြည်ဘာသာရီး၊
 |  | **ပထဝီဝင်**

ကျွန်းတိ၊
ဈီးတိ၊
မြို့တိ၊
မြို့နယ်တိ၊
ခရိုင်တိ၊
ကျွန်းတိ၊
နိုင်ငံတိ၊
နိုင်ငံတကာအလိုက်၊
တောင်တန်းတိ၊
မီးပြတိုက်တိ၊
မြစ် နန့် ကမ်းခြီတိ၊
ရခိုင်ပြည်ဟိတက္ကသိုလ်နန့်ကောလိပ်၊
ရခိုင်ပြည်နန့်ဆိုင်ရာ၊
ရခိုင်ရှီးဟောင်းမြို့တိ ၊
 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  | **လူအဖွဲ့အစည်း**

အတ္ထုပ္ပတ္တိတိ၊
ရခိုင်ပြည်နန့်ဆိုင်ရာ၊
ပါတီတိ၊
တပ်တော်တိ၊
ရခိုင်ပြည်တွင်းအဓိကရုဏ်းတိ၊
အဖွဲ့အစည်းတိ၊
နိုင်ငံတကာအလိုက်၊
ခုနှစ်အလိုက်ဖြစ်စဉ်၊
ရခိုင်မျိုးနွယ်စုတိ
 |  | **သမိုင်း**

ခေတ်၊
ဝတီလေးရပ်၊
ပညာယှိအမတ်တိ၊
ရခိုင်မျိုးနွယ်စုတိ၊
ရခိုင်ရှီးဟောင်းမြို့တိ၊
ရခိုင်ပြည်နယ်၊
ရခိုင်လျှောက်ထုံးတိ၊
ရခိုင်ဘုရင်တိ စာရင်း
ရခိုင်မင်းဆက်တိ၊
ရခိုင်ဘုရင်တိ၊
ရခိုင်ရှေးခေတ်စစ်ဗျူဟာတိ၊
ရခိုင်လျှောက်ထုံးတိ၊
 |

 |

## ဝီကီးပီးဒီးယား ညီအစ်မ ပရောဂျက်တိ

ဝီကီပြောဂျက်တိကို အကျိုးအမြတ်မယူရေ ပရဟိတအဖွဲ့အစည်း ဝီကီမီဒီယာ ဖောင်ဒေးရှင်းက လွှင့်တင်ပြီးကေ တခြားပြောဂျက်တိကိုလည်း လွှင့်တင်ထားပါရေ။

* ကွန်မွန်းစ်
အခမဲ့ မီဒီယာတည်ရာ
* မီဒီယာဝီကီ
မီဒီယာဝီကီ ဆော့ဖ်ဝဲ
* မေတာ-ဝီကီ
Wikimedia project coordination
* ဝီကီစာအုပ်
အလကားပြဌာန်းစာအုပ်တိနန့် လမ်းညွန်စာအုပ်တိ
* ဝီကီဒေတာ
အခမဲ့ အသိပညာ ဗဟို
* ဝီကီသတင်း
သတင်းအစီရင်ခံစာတိ
* ဝီကီကိုးကားချက်
အဆိုအမိန့်တိ
* ဝီကီရင်းမြစ်
စာရွက်စာတမ်းတိ
* ဝီကီမျိုးစိတ်
မျိုးစိတ်တိတည်ရာ
* ဝီကီတက္ကသိုလ်
အခမဲ့ ပညာသင်စာနန့် ဖတ်စာတိ
* ဝီကီခရီးလား
ခရီးလားလမ်းညွှန်
* ဝိသျှင်နရီ
အဘိဓာန်နန့် ဝေါဟာရအဖွင့်ကျမ်း

## ဝီကီးပီးဒီးယား ဘာသာစကားတိ

ဒေဝီကီပီးဒီးယားကို ရခိုင်ဘာသာနန့် ရီးသားထားပါရေ။ ဂုခါအခါ အကြောင်းအရာပေါင်း ၁,၄၆၂ခုဟိပါရေ။ အခြားဘာသာနန့် ရီးသားရေ ဝီကီပီးဒီးယားတိကိုလည်း ကြည့်ရှုနိုင်ပြီးကေ ဆောင်းပါးအများဆုံးပါဝင်ရေ ဝီကီပီးဒီးယားတိကို အောက်မှာဖော်ပြထားပါရေ။

* ဆောင်းပါးပေါင်း ၁,၀၀၀,၀၀၀ ကျော်

	+ العربية
	+ Deutsch
	+ English
	+ Español
	+ فارسی‎
	+ Français
	+ Italiano
	+ Nederlands
	+ 日本語
	+ Polski
	+ Português
	+ Русский
	+ Svenska
	+ Українська
	+ Tiếng Việt
	+ 中文
* ဆောင်းပါးပေါင်း ၂၅၀,၀၀၀ ကျော်

	+ Bahasa Indonesia
	+ Bahasa Melayu
	+ 閩南語 / Bân-lâm-gí
	+ Български
	+ Català
	+ Čeština
	+ Dansk
	+ Esperanto
	+ Euskara
	+ עברית
	+ Հայերեն
	+ 한국어
	+ Magyar
	+ Norsk Bokmål
	+ Română
	+ Simple English
	+ Slovenčina
	+ Srpski
	+ Srpskohrvatski
	+ Suomi
	+ Türkçe
	+ Oʻzbekcha / ўзбекча
* ဆောင်းပါးပေါင်း ၅၀,၀၀၀ ကျော်

	+ Asturianu
	+ Azərbaycanca
	+ বাংলা
	+ Bosanski
	+ کوردی
	+ Eesti
	+ Ελληνικά
	+ Frysk
	+ Gaeilge
	+ Galego
	+ Hrvatski
	+ ქართული
	+ Kurdî
	+ Latviešu
	+ Lietuvių
	+ മലയാളം
	+ Македонски
	+ မြန်မာဘာသာ
	+ Norsk nynorsk
	+ ਪੰਜਾਬੀ
	+ Shqip
	+ Slovenščina
	+ ไทย
	+ తెలుగు
	+ اردو