Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 422

◄ |
4 ñiqin pachakwata |
**5 ñiqin pachakwata**
| 6 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
390 watakuna |
400 watakuna |
410 watakuna |
**420 watakuna**
| 430 watakuna
| 440 watakuna
| 450 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
418 |
419 |
420 |
421 |
**422**
| 423
| 424
| 425
| 426
| ►
| ►►

**422** wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna
# 588

◄ |
5 ñiqin pachakwata |
**6 ñiqin pachakwata**
| 7 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
550 watakuna |
560 watakuna |
570 watakuna |
**580 watakuna**
| 590 watakuna
| 600 watakuna
| 610 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
584 |
585 |
586 |
587 |
**588**
| 589
| 590
| 591
| 592
| ►
| ►►

**588** wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna
# 447

◄ |
4 ñiqin pachakwata |
**5 ñiqin pachakwata**
| 6 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
410 watakuna |
420 watakuna |
430 watakuna |
**440 watakuna**
| 450 watakuna
| 460 watakuna
| 470 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
443 |
444 |
445 |
446 |
**447**
| 448
| 449
| 450
| 451
| ►
| ►►

**447** wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna
# 549

◄ |
5 ñiqin pachakwata |
**6 ñiqin pachakwata**
| 7 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
510 watakuna |
520 watakuna |
530 watakuna |
**540 watakuna**
| 550 watakuna
| 560 watakuna
| 570 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
545 |
546 |
547 |
548 |
**549**
| 550
| 551
| 552
| 553
| ►
| ►►

**549** wataqa Hulyanu kalindaryukama ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna
# 500

◄ |
4 ñiqin pachakwata |
**5 ñiqin pachakwata**
| 6 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
470 watakuna |
480 watakuna |
490 watakuna |
**500 watakuna**
| 510 watakuna
| 520 watakuna
| 530 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
496 |
497 |
498 |
499 |
**500**
| 501
| 502
| 503
| 504
| ►
| ►►

**500** wataqa Hulyanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa wakllanwatam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna
# Qawtama Putha

**Qawtama Putha, Sitharta Qawtama** icha **Sirarta Qawtama** sutiyuq runaqa, icha Sakyamuni, **Wutha,** Putha (563 Kristup ñawpan watapis paqarisqa Lumbini llaqtapi - 483 Kristup ñawpan watapis wañusqa Kushinagar llaqtapi), huk nisqapas  Inriya mama llaqtayuq Wurayuyay nisqa iñiypa, yachay wayllukuypa kamaqninsi karqan.

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Qawtama Putha**.
# 542

◄ |
5 ñiqin pachakwata |
**6 ñiqin pachakwata**
| 7 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
510 watakuna |
520 watakuna |
530 watakuna |
**540 watakuna**
| 550 watakuna
| 560 watakuna
| 570 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
538 |
539 |
540 |
541 |
**542**
| 543
| 544
| 545
| 546
| ►
| ►►

**542** wataqa Hulyanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna
# 565

◄ |
5 ñiqin pachakwata |
**6 ñiqin pachakwata**
| 7 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
530 watakuna |
540 watakuna |
550 watakuna |
**560 watakuna**
| 570 watakuna
| 580 watakuna
| 590 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
561 |
562 |
563 |
564 |
**565**
| 566
| 567
| 568
| 569
| ►
| ►►

**565** wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna
# Zhengzhou

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Zhengzhou** 郑州市 |

 |
|  |
| **Saywitu** | **Wallqanqa** |
| Zhengzhou llaqta, Chunwa Runallaqta Republika |
|  |
|  |
| **Unancha** |
|  |
|  |
| . |
| Mama llaqta |  Chunwa Runallaqta Republika |
| Pruwinsya | Henan |
| Runakuna | 8 626 505  (2007) |
| Runa ñit'inakuy | 1 149,13 runa / km² |
| Hallka k'iti kanchar | 7 507 km² |
| Hanaq kay | 110 m |
| Kuraka | Zhao Jiancai  (2007-) |
| Karu rimay yupay |  |
| Pacha suyu |  |
| Llika tiyanan | www.zhengzhou.gov.cn |
|  |

Rikcha:Location of Zhengzhou Prefecture within Henan (China).pngZhengzhou (Henan)
Zhengzhou (Chunwa)
**Zhengzhou** ( chun simipi: 郑州, machu chun simipi: 鄭州市, phinyimpi: Zhèngzhōu, machu: Chengchow), Chunwa llaqtap, Hebei pruwinsya uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi

* Urqukuna:
* Mayukuna:

## Pulitika Rakyi

Pulitika Rakiy - Zhengzhou
6 distritukuna, 5 munisipyu-llaqta wan 1 cundadu:

## Karu puriy

## Yachachiy

* Yachay sunturkuna:

## Ñaña llaqtakuna

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Zhengzhou**.
* Zhengzhou (inlish simipi)
* Guía de turismo
* Mapa de Zhengzhou
* Zhengzhou Technology Markets
* Zhengzhou INTLR Tech
* Search for Zhengzhou bus lines
* Zhengzhou Conexiones
# Poyang qucha

|  **Poyang qucha** |
| --- |
| Rikcha:Poyang.jpg |
| Poyang quchap manyanpi |
| Mama llaqta |  Chunwa |
| Tinkurachina siwikuna | 30°16′ N 116°30′ E |
| Hallka k'iti k'anchar | 3 585 km² |
| Aswan ukhu kay: | 280 m |
| Purimuq mayukuna: | Gan mayu - Xiu mayu |
| Purikuq mayukuna: | Yansé mayu |
| Hanaq kay | 3.810 m |
| Llaqtakuna: | Jiangxi - Chunwa |
| Wat'akuna |  |
| **Tiyay** |
|  Poyang qucha |

**Poyang qucha** nisqaqa (chinu simipi: 鄱阳湖, pinyin: Póyáng Hú) Chunwa mama llaqtapi huk hatun qucham. Poyang quchaqa 3 585 km² hatunmi. Quchap hawanqa mama quchamanta 280 mitrum aswan hanaq.

## Llaqtakuna

Rikcha:Poyang.jpgPoyang qucha
Manyanpi llaqtakuna:

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Poyang qucha**.
* Saving the finless porpoise
* *People's Daily Online* "Spring Fishing Ban on China's Largest Freshwater Lake"
# 15 ñiqin anta situwa killapi

**15 ñiqin anta situwa killapi** p'unchawqa (**15.07.**, **15-VII**, **15ñ hulyupi**) Griguryanu kalindaryupi watap 196 kaq (196ñ - wakllanwatapi 197ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 169 p'unchaw kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

---
# Iwrupa Huñu

Iwrupa Huñup mast'akuyninpa wiñay kawsaynin.
**Iwrupa Huñu**, **IH** nisqaqa (inlish simipi: *European Union*, *EU*, kastilla simipi: *Unión Europea*, *UE*) mama llaqtakunap tantanakuynimi, kunanqa iskay chunka qanchisniyuqmi wankurisqa Iwrupapi mama llaqta kachkan. 1 ñiqin ayamarq'a killapi 1993 p'unchawpim kamasqa karqan, Iwrupa Huñu Rimanakusqa *(Tratado de la Unión Europea)* chanirikuptin, 1957 watapi kamasqa Iwrupa Musiku Huñup qatiqnin.

## Hawa t'inkikuna

Iwrupa Huñup unanchan.
Iwrupa Huñupi wankurisqa mama llaqtakuna.
Comisión Europea.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Awstiriya
* Alimaña
* Pilhika
* Wulqarya
* Kipru
* Hurwatsuyu
* Thanispampa
* Isluwakya
* Isluwinya
 | * Ispaña
* Iyisti
* Suwami
* Ransiya
* Qirisya
* Mayarsuyu
* Irihallp'a
* Italya
* Latwiya
 | * Lituwa
* Luksimbur
* Malta
* Urasuyu
* Pulunya
* Purtuqal
* Chiksuyu
* Rumanya
* Suwiriqi
 |

## Links

*

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Iwrupa Huñu**.
# Runa llaqta

**Runa llaqta** nisqaqa huk hina, huk kultura nisqayuq, huk mama llaqtapi kawsaq runakunam.

Huk Abya Yalapi kawsaq *indihina* runa llaqtakuna:

* Qhichwa runakuna, Kichwa runakuna - kay runa llaqtakunam:
	+ Kañarikuna
	+ Puruhakuna
	+ Chankakuna
	+ Wankakuna
	+ Inkakuna
* Waraniyi runakuna - kay runa llaqtakunam:
	+ Simba runakuna
	+ Chiriwanukuna
	+ Mbyakuna
* Aymara runakuna
* Ashaninkakuna (Kampakuna)
* Maya runakuna
* Nawa runakuna
* Lak'otakuna (Chinchay Awya Yalapi)

Huk mama llaqtapi kawsaq runa llaqtataqa nasyun ninchikpas.
# 7 ñiqin qhapaq raymi killapi

**7 ñiqin qhapaq raymi killapi** p'unchawqa (**07.12.**, **7-XII**, **7ñ disimripi**) Griguryanu kalindaryupi watap 341 kaq (341ñ - wakllanwatapi 342ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 24 p'unchaw kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

---
# Malta simi

| bil-Malti (Malta simi) |
| --- |
| **Kaypi rimasqa:** | Malta |
| **Suyukuna:** |  |
| **Rimaqkuna:**
• Mama rimay:
• Hukkuna: | 330.000
•
•  |
| **Ñiqi:** |  |
| **Rimaykunap ayllun:** | Aphruasyatiku rimaykuna   Simitu rimaykuna      Uralan simitu                **Malta simi** |
| **Qillqa:** | Latin siq'i llumpa |
| Tukri simi: |
| **Kay mama llaqtakunapi:** | Malta |
| **Kaypa kamachisqan:** | Manam kamachisqachu |
| Tuyrukuna |
| **ISO 639-1** | mt |
| **ISO 639-2** | mlt |
| **ISO 639-3** | mlt |
| **SIL** | MLS |
| {{{mapa}}}Maypim Malta simita rimachkanku |
|

|  |
| --- |
| Kaytapas qhaway: Rimay - Rimaykunap ayllun - Katiguriya:Rimay |

 |

**Malta simi** icha **Malti simi(bil-Malti)* nisqaqa Maltap rimayninmi. Kimsa waranqamanta aswan rimaqninmi kachkan.

Malta simiqa arabya simimantas yurirqan, italya simiwan ch'aqrukuspa, kriyul simi hina.
# Dante Alighieri

|  |
| --- |
| Dante Alighieri |
|   |
| Kawsaynin |
| Tukuy sutin
 | Dante da Alaghiero degli Alaghieri  |
| Paqarisqa
 | Firenze , 1265  |
| Suyun
 | República de Florencia (es)   |
| Tiyaq wasin
 | Firenze Roma Ravenna Bologna Verona Arezzo Forlì Treviso Lucca Paris Milano Genova  |
| Mama simin
 | Italya simi  |
| Wañusqan
 | Ravenna , sitimri 14, 1321  |
| Wañusqanpampa
 | tumba de Dante Alighieri (es)  Quadrarco di Braccioforte (en)  Quadrarco di Braccioforte (en)   |
| Wañusqanrayku
 | causas naturales (es)   (Chukchu )
 |
| Ayllun |
| Taytan
 | Alighiero di Bellincione
 |
| Maman
 | Bella degli Abati
 |
| Warmin/Qusan
 | Gemma Donati (es)   (1285 (Gregoriano) -  |
| Wawankuna
 |
view
* Jacopo Alighieri (es)  Pietro Alighieri (es)  Antonia Alighieri (es)
 |
| Wawqipanan/Ñañaturan
 |
view
* Francesco Alighieri (es)
 |
| Ascent
 |
view
* Sperello di Serego Alighieri (es)  (descendiente (es) )
 |
| Tribe
 | Alighieri (es)   |
| Education |
| Simikunan
 | Italya simi Latin simi  |
| Yachachiqkunan
 | Remigio dei Girolami (es)  Brunetto Latini (es)  Cecco d'Ascoli (es)   |
| Llamk'anan |
| Llamk'anan
 | harawiq, qillqaq, prosista (es) , kawpaq runa, Yachay wayllukuq, teórico político (es) , intelectual (es) -wan simikamayuq  |
| Aswan riqsisqa qillqasqan
 | *La Divina Comedia (es)  Convivio (es)  De Monarchia (es)  De vulgari eloquentia (mul)  Vita Nuova (es)  Questio de situ et formae aque et terre (en)  Le Rime (es)  Epistles (en)  Eclogues (en)  L'oracion che fe Danti a la morte (en)*  |
| Influenced by
 | Aristotelis, Virgilio (es) , Ovidio (es) , Boecio (es) , Claudio Ptolomeo (es) , Omiros-wan Tommaso d'Aquino  |
| Membership
 | Arte dei Medici e Speziali (es)  White Guelphs (en)   |
| Movement
 | Dolce stil novo (es)   |
| Military service |
| Maqanakusqa kaypi
 | Batalla de Campaldino (es)   |
| Hawa-puriq |
| Yuyaynin |
| Iñiynin
 | catolicismo (es)   |
| IMDb
 | nm0019604  |

Dante Alighieri
**Dante Alighieri** sutiyuqqa (14 ñiqin aymuray killapi icha 13 ñiqin inti raymi killapi 1265 watapi paqarisqa Firenze llaqtapi, Italyapi, 14 ñiqin tarpuy killapi 1321 watapi wañusqa Ravenna llaqtapi, Italyapi) huk Italya mama llaqtayuq qillqaq runam karqan.

## Qillqasqankuna

* Divina Commedia (*Commedia*)
* Convivio
* De vulgari eloquentia
* La Vita Nuova
# Sung Jae-ki

| Sung Jae-ki |
| --- |
|   |
| Kawsaynin |
| Paqarisqa |
Daegu , sitimri 11, 1967  |
| Suyun |
Tayhan Republika  |
| Wañusqan |
Siul , hulyu 26, 2013  |
| Wañusqanrayku |
sipikuy  (ahogamiento (es)  ) |
| Ayllun |
| Warmin/Qusan |
Park Eun-kyong (mul)   (awustu 1994 -  |
| Education |
| Hatun yachay-wasi | Universidad Yeungnam (es)   |
| Simikunan |
Kuryu simi  |
| Llamk'anan |
| Llamk'anan |
defensor de derechos humanos (es) , Ruruchiq-wan autobiógrafo (es)   |
| Military service |
| Military branch |
Ejército de la República de Corea (es)   |
| Degree |
sargento (es)   |
| Hawa-puriq |

**Sung Jae-ki**(Korianu simipi: 성재기, hanja simipi: 成在基), (\* 8 ñiqin chakra yapuy killapi icha 9 ñiqin ayamarq'a killapi 1967 watapi paqarisqa Daegu, Uralan Hansuyu llaqtapi - † 26 ñiqin anta situwa killapi 2013 watapi wañusqa Mapo, Siul llaqtapi). huk Uralan Hansuyupa mama llaqta Human right activists and Civil activists, Liberalism philosopher qarqan.

26 ñiqin anta situwa killapi 2013, he huk Sipikuy, Opposition huk Uralan Hansuyupa Sex discrimination.

Tayta:  ; Mama:

Ñawpaq warmi: Park Eun-kyong

Churinkuna: two daugthers.

## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway

* Uralan Hansuyu

## Hawa t'inkikuna

* Suicide performance and journalist ethics News Dongah (English)
* Police continue search for missing men's rights activist yonhapnews 2013.07.27 (English)
* Body of Sung Jae-gi found in Han River Koreaherald 2013.07.29 (English)
* Seoul ‘Bridge of Life’ Attracts More Suicide Attempts korearealtime 2013.11.08 (English)
* South Korean channel films suicide (English)
* In memoriam 2013:Sung Jae-ki (Frence)
* Grabación de un suicidio en Corea del Sur abre el debate sobre la ética de los medios de comunicación (Español)
* Activista Sung Jae-ki se suicidó frente a las cámaras de televisión (Español)
# Villavicencio (Meta)

Villavicencio, Kulumbya
**Villavicencio** (kastilla simipi: Villavicencio) nisqaqa Kulumbyapi huk hatun llaqtam. Meta suyu uma llaqtapmi. 1 328 km²

## Kaypipas qhaway

* Pulitika rakiy (Kulumbya)

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Villavicencio (Meta)**.

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Villavicencio (Meta)**.
* Villavicencio Munisipyu
* Información Ambiental Kulumbya Amarumayu
# 1674

◄ |
16 ñiqin pachakwata |
**17 ñiqin pachakwata**
| 18 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
1640 watakuna |
1650 watakuna |
1660 watakuna |
**1670 watakuna**
| 1680 watakuna
| 1690 watakuna
| 1700 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
1670 |
1671 |
1672 |
1673 |
**1674**
| 1675
| 1676
| 1677
| 1678
| ►
| ►►

**1674** wataqa Griguryanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq illapachawwan qallarisqa chhasku watam).

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **1674**.
# 1632

◄ |
16 ñiqin pachakwata |
**17 ñiqin pachakwata**
| 18 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
1600 watakuna |
1610 watakuna |
1620 watakuna |
**1630 watakuna**
| 1640 watakuna
| 1650 watakuna
| 1660 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
1628 |
1629 |
1630 |
1631 |
**1632**
| 1633
| 1634
| 1635
| 1636
| ►
| ►►

**1632** wataqa Griguryanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq intichawwan qallarisqa wakllanwatam).

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **1632**.
# 1573

◄ |
15 ñiqin pachakwata |
**16 ñiqin pachakwata**
| 17 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
1540 watakuna |
1550 watakuna |
1560 watakuna |
**1570 watakuna**
| 1580 watakuna
| 1590 watakuna
| 1600 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
1569 |
1570 |
1571 |
1572 |
**1573**
| 1574
| 1575
| 1576
| 1577
| ►
| ►►

**1573** wataqa Hulyanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **1573**.
# José de San Martín

José de San Martín, Qispichiq nisqa
**José Francisco de San Martín y Matorras** ( "Husi Pranshiku San Martin Maturras", qichwachuqa pashtan)(\* 25 ñiqin hatun puquy killapi 1778 watapi paqarisqa Yapeyú llaqtapi, Arhintinapi - 17 ñiqin anta situwa killapi [[[1850]] watapi wañusqa Boulogne-sur-Mer llaqtapi, Ransiyapi), Arhintinu mama llaqtap awqaq pusaq pulitikupas.

Urin Awya Yalapi mamallaqtakunap Ispañamanta qispichiqnin Ispaña Amirika Kacharikuna Awqanakuypi, kamarikuspa kunan kachkaq mama llaqtakunapaq awqarqan, Arhintinapaq, Chilipaq, Piruwpaqpas.

## Kaypipas qhaway

* Wiñay kawsay (Arhintina)
* Wiñay kawsay (Piruw)

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **José de San Martín**.
# Bolívar llaqta (Winisuyla)

Bolívar llaqta - Bolívar suyu, Winisuyla
 Bolívar istatua - Bolívar llaqta
**Bolívar llaqta** (kastilla simipi: Ciudad Bolívar) nisqaqa Winisuylapi huk hatun llaqtam. Bolívar suyu uma llaqtapmi. 591 km²

## Wiñay kawsay

## Kaypipas qhaway

* Pulitika rakiy (Winisuyla)
* Simón Bolívar

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Bolívar llaqta (Winisuyla)**.
* Bolívar munisipyu
* Uficial qillqa web
# Winu

Tullpu winu, q'ispi q'irupi.
Yuraq winu, q'ispi q'irupi.
**Winu** (kastilla simimanta *vino*) nisqaqa ethanulniyuq upyanam, uwaspa misk'i hillinta qunchuwan p'uchquchispa rurasqa. Ch'uya q'umir uwasmantaqa yuraq winum tukukun, yana anqas uwasmantataq tullpu winum.
Winuta upyaspaqa machanchik.
# 1787

◄ |
17 ñiqin pachakwata |
**18 ñiqin pachakwata**
| 19 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
1750 watakuna |
1760 watakuna |
1770 watakuna |
**1780 watakuna**
| 1790 watakuna
| 1800 watakuna
| 1810 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
1783 |
1784 |
1785 |
1786 |
**1787**
| 1788
| 1789
| 1790
| 1791
| ►
| ►►

**1787** wataqa Griguryanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam).

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **1787**.
# Boris Spassky

Boris Spassky
**Boris Vasilievich Spassky** (rusu simi: Бори́с Васи́льевич Спа́сский) sutiyuq runaqa (\* 29 ñiqin qhulla puquy killapi 1937 watapi paqarisqa Sankt Peterburg llaqtapi - 27.02 2025), huk  Rusya mama llaqtayuq qhapaq chunkana pukllaqmi karqan. Achka kutiqa kay pachap kampiyunninmi karqan (1969 watamanta 1972 watakama).

## Kaypipas qhaway

* Qhapaq chunkana
* Anatoli Karpov
* Mikhail Tal
* Mikhail Botvinnik

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Boris Spassky**.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Ñawpaqnin kaq: **Tigran Petrosian** | **Qhapaq chunkana Kay pachaq atipaq** 1969–1972 | Qhipaqnin kaq: **Bobby Fischer** |
# Leipzig

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Leipzig** |

 |
|  |
| Thomas inlisya, Leipzig |
| **Saywitu** | **Wallqanqa** |
|  |
|  |
|  |
| **Unancha** |
|  |
|  |
| . |
| Mama llaqta |  Alimanya |
| Tinkurachina siwikuna | 51° 20' N, 12° 23' W |
| Suyu | [[]] |
| Runakuna | 510.651 (2008) |
| Runa ñit'inakuy | 1,716 runa / km² |
| Hallka k'iti kanchar | 297.60 km² |
| Hanaq kay | 113 m |
| Kamasqa wata |  |
| Kuraka | Burkhard Jung, (SPD) |
| Karu rimay yupay | 0341 |
| Pacha suyu |  |
| Llika tiyanan | www.leipzig.de |
|  |

**Leipzig** llaqtaqa Alimanya mama llaqtapi huk hatun llaqtam. Leipzig llaqtapiqa 510.651 runakunam kawsachkanku (2008 watapi).

## Kaypipas qhaway

* Johann Sebastian Bach

## Hawa tinkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Leipzig**.
# Kuna runa

| **Kuna** |
| --- |
|  |
| Kuna warmi |
| Mama llaqta |  Panama |
| Riqyun |  |
| Tiyay |  |
| Runakuna | 50.000-chá runa |
| Simi | kuna simi kastilla simi |
| Rimaykunap ayllun | chibchan simi |
| Iñiy |  |
|  |
|  Kuna Yala, Panamapi |
|  |
|  Kuna runakunap unanchan |

**Kuna**, **Dule** icha **Tule** nikuq runakunaqa Panamap Kuna Yala nisqa mama suyunpi, Kulumbyapipas kawsaq indihina runa llaqtam, 57.000 runam, kuna simi rimaq.

## Hawa t'inkikuna

* Alí, Maurizio. 2010: “En estado de sitio: los kuna en Urabá. Vida cotidiana de una comunidad indígena en una zona de conflicto”. Universidad de Los Andes, Facultad de Ciencias Sociales, Departamento de Antropología. Bogotá: Uniandes. ISBN 978-958-695-531-7.
* Alí, Maurizio 2009: "Los indígenas acorralados: los kuna de Urabá entre conflicto, desplazamiento y desarrollo"; Revista Javeriana, Pontificia Universidad Javeriana de Colombia, n.145 (julio): 32-39.
# Thinis

Thinis puklla
**Thinis**, **tennis** icha **pampa thinis**qa iskay pukllaqwan pukllana (sapa sapa) icha iskay iskay (sapa pukllaq huñupi iskay pukllaqwan pukllana) kurku kallpachaymi.

## Pukyukuna
# Qahira

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Qahiraالقاهرة‎** |

 |
|  |
| **Saywitu** | **Wallqanqa** |
|  |
|  |
|  |
| **Unancha** |
|  |
|  |
| . |
| Mama llaqta |  Iqiptu |
| Tinkurachina siwikuna |  |
| Runakuna | 7.734.614  (2005) |
| Runa ñit'inakuy | 36.143 runa / km² |
| Hallka k'iti kanchar | 214 km² |
| Hanaq kay | 68 m |
| Kuraka | Abdel Azim Mussa Wazir |
| Karu rimay yupay |  |
| Pacha suyu |  |
| Llika tiyanan | [www.] |
|  |

**Kayru, Qahira** icha **Al Qahira** (arapya simipi: القاهرة‎) llaqtaqa Ihiptu mama llaqtap uma llaqtanmi.

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Qahira**.
# Iwru

Iwrup sananchan.
Iwru 2023
Iwrup kañina p'anqankuna.

Iwrupa Huñupi llamk'achisqa kañinam, 26 mamallaqtap kañinan:

**Iwru** nisqaqa (*euro*, grigu simipi: *ευρώ*, *< Europa*, sananchan: **€** icha **EUR**)

* Iwrupa Huñupi:

1. Alimanya
2. Awstiriya
3. Bilhika
4. Hurwatsuyu
5. Kipru
6. Isluwakya
7. Isluwinya
8. Ispaña
9. Istunya
10. Phinsuyu
11. Ransiya
12. Grisya
13. Ilanda
14. Italya
15. Malta
16. Litunya
17. Lituwa
18. Luksimbur
19. Urasuyu
20. Purtugal

* Huk suyukuna:

1. Andurra
2. Watikanu llaqta
3. Kusuwu
4. Munaku
5. Yanaurqu
6. San Marinu

* **Q'illay suñayankuna:** 0,01 €; 0,02 €; 0,05 €; 0,10 €; 0,20 €; 0,50 €; 1 €; 2 €.
* **Kañina p'anqankuna:** 5 €; 10 €; 20 €; 50 €; 100 €; 200 €; 500 €.

Kunanqa Iwrup Amirikanu dollarwan apanakuyninqa kay hinam:
1 € = 1,552 US$.

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Iwru**.
* Iwru (p'anqa kañina) (en,de)  (p'unchaw: 2017-11-01 ) (Inlish simi) (Aliman simi)
# Llikacha

**Llikachay/llikanchay/llikariy, Awariy** icha **Sistima**qa hukllachasqa icha hukllachasqa nipakuna huñusqakunam, hukllachasqa llapanta ruwanapaq huk kamachiykunamanhina llamk'aq. Huk llikacha, muyurisqa, pachamamawan kallpachasqa, saywakuna, pawa, munanayachiy nisqawanmi willakun, llamk'ayninpipas rikuchikun. Llikachakunaqa llikacha ñasa nisqamanta huk llikacha hamut'aykunamanta yachaymi.

Llikachakuna achka sapsi kaqninkuna chaymanta kayninkuna nisqayuq kanku, chaymanta pawa, llamk'ana(kuna), kayqan chaymanta chawpitinkuchikuy.

## Hamut'anakuna

Pachamamamanta, runap ruwasqan llikachakuna
Kanmi purun, runapa ruwasqan (ch'anta) llikachakuna. Purun llikachakunaqa manapascha huk objetivo aparente nisqayuqchu kanman ichaqa comportamientonkuqa interpretasqa kanmanmi munanayachihina huk qawaqpa. Runapa ruwasqan llikachakunaqa imaymana munanayachikunawanmi ruwakun, chaykunaqa llikachapa utaq chaywan ruwasqan ima ruwaywanmi aypakun. Huk llikachapa partenkunaqa tupaqmi kanan; "huk hukllachasqa entidad hina llamk'anankupaq ruwasqa" kananku tiyan — mana chayqa iskay icha aswan sapaq sistemakuna kanman.
 *Kicha llikachakunaqa* yaykusqa, lluqsiy puriyniyuqmi, chaymi rikuchin imayay chhalay, kallpa icha willaypa muyuriqninwan t'inkinakuykunata.
## Pukyukuna
# Buenos Aires

|  |
| --- |
| Buenos Aires Ciudad Autónoma de Buenos Aires  |
|  Buenos Airespa⠀wallqanqan  |  Buenos Airespa unanchan  |
|   |
|   |
| Kamachiy |
| Mamallaqta
 | Arhintina  |
| Suyu
 | Arhintina  |
| K'itikuna
 | Comuna 4 (es) , Comuna 5 (es) , Comuna 7 (es) , Comuna 8 (es) ,⠀Comuna 9 (es)   |
| Simikuna
 | Qichwa, Warani, Kastilla
 |
| Kuraka
 | Jorge Macri (es)   |
| Postal yupaynin
 | `C1000-14xx`  |
| Runa-kaqnin |
|  Runap-sutin
 | Buenos Aires-runa
 |
| Runakuna
 | 3 121 707     hab.  |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|  |  **1 681 834 (%53.9)** |  **1 439 873 (%46.1)**  |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |

 |
| Allpa-saywachiy |
| Hanaq-kay
 | 25 m  |
| Kordinadakuna
 | ﻿ / ﻿ |
| Arya
 | 203,3    km 2 |
| Ñaña llaqtakuna
 | Berlin, São Paulo, Athina, Beograd, Bilbao, Bogotá, Brasilia, Cádiz, Dimashq,⠀Genova  |
| Pacha UTC
 | UTC−3 (es) ,⠀America/Argentina/Buenos\_Aires (mul)   |
| Saywitu |
|  |
| T'inkikuna |
|  |

**Buenos Aires** icha **Allin Wayrakuna** hatun llaqtaqa Arhintina mama llaqtap uma llaqtanmi. Kastilla simipiqa <Buenos>qa allin, <aires>taq wayra, hinaspa sutinqa "allin wayrakuna" nin.

* 2.890.151 runa (Autónoma Llaqta, 2011)
* 13.528.000 runa (Gran Buenos Aires)

## Ñaña llaqtakuna

* Kulunsuyu, Bogotá

## Puykukuna

## Hawa tinkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Buenos Aires**.