Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Ispaña simi

*Kay qillqapis Waylas Qichwachawmi kaykan: **Kastilla shimi.

| Español / Castellano (Ispaña simi) |
| --- |
| **Kaypi rimasqa:** | Ispaña, Mishiku, Chawpi Awya Yalap Wat'a qutu, Chawpi Awya Yala, Uralan Awya Yala, Ikwaturyal Khiniya, huk mama llaqtakunapi aslla simi. |
| **Suyukuna:** | {{{zona}}} |
| **Rimaqkuna:**
• Mama rimay:
• Hukkuna: | 450-500 hunu
• 400 hunu
• 60-100-chá hunu |
| **Ñiqi:** | 2 |
| **Rimaykunap ayllun:** | Indu iwrupiyu rimaykuna
 Italiku rimaykuna
  Romanu rimaykuna
   **Castellano** / **Español** |
| **Qillqa:** | Latin siq'i llumpa |
| Tukri simi: |
| **Kay mama llaqtakunapi:** | Ispaña, Arhintina, Buliwya, Chili, Kulumbya, Kustarika, Kuba, Ikwadur, El Salvador, Watimala, Honduras, Mishiku *(de facto)*, Nikarawa, Panama, Parawayi, Piruw, Burinkin, Duminikana, Uruwayi, Winisuyla, Ikwaturyal Khiniya; Awya Yala Mama Llaqtakunap Tantanakuynin, Mercosur, Afrikap Huklla kaypaq Tantanakuy, Iwrupa Huñu, Huñusqa Nasyunkuna

\* Huk rimaykunawan. |
| **Kaypa kamachisqan:** | Real Academia Española, Asociación de Academias de la Lengua Española |
| Tuyrukuna |
| **ISO 639-1** | es |
| **ISO 639-2** | spa |
| **ISO 639-3** | spa |
| **SIL** | spa |
| Maypim Ispaña simita rimachkanku |
|

|  |
| --- |
| Kaytapas qhaway: Rimay - Rimaykunap ayllun - Katiguriya:Rimay |

 |

**Kastilla simi**qa *(Kastilla simipi: Español, Castellano)* huk rumanu simim, latin simimanta paqarisqa. Ispaña mama llaqtapi yurispa, Ispaña llaqtamanta atipaqkunaqa lliw Tiqsi muyuntinpi, tukuy chawpiwan uralan Awya Yalapi mast'arichirqan, chaypi rimasqa simikunata kastillanuchay nisqawan anchuchispa.

Kunanqa ispaña simitaqa kay mama llaqtakunapim riman:

* Ispaña

* Kuba, Duminikana *(Ayti wat'api)*, Burinkin *(Puerto Rico)*

* Mishiku *(de facto)*, Watimala, El Salvador, Honduras, Nikarawa, Kustarika, Panama

* Arhintina, Bulibya, Chili, Ikwadur, Kulumbiya, Parawayi, Piruw, Uruwayi, Winiswila

* Hukllachasqa Amirika Suyukuna *(USA)* (aslla simi)

* Chawpi Pacha Winiya *(Ikwaturyal Winiya)*, Kunti Sahara, chinchay Maruku

* Wilis (aslla simi)

* Philipina wat'akuna (aslla simi)

## Hawa t'inkikuna

### Ispaña simipi multimidyam

* INDEPA, Piruwpa llaqta takin (kastilla simipi widyum)
# Alabama suyu

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Alabama** |

 |
|  |
| Montgomery |
| **Saywitu** | **Wallqanqa** |
|  |
|  |
|  |
| **Unancha** |
|  |
|  |
| . |
| Mama llaqta |  HAM |
| Tinkurachina siwikuna |  |
| Uma llaqta | Montgomery |
| Runakuna | 4.661.900(2008) |
| Runa ñit'inakuy | 33.84 runa / km² |
| Hallka k'iti kanchar | 135,765 km² |
| Hanaq kay | 152 m |
| Kamasqa wata |  |
| Kuraka | Kay Ivey |
| Karu rimay yupay |  |
| Pacha suyu |  |
| Llika tiyanan | www.alabama.gov |
|  |

**Alabama** nisqaqa Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk suyum. Uma llaqtanqa Montgomery llaqtam.

## Hatun llaqtakuna

* + Birmingham, 197.575 runa
	+ **Montgomery**, 200.603 runa
	+ Mobile, 187.041 runa
	+ Huntsville,215.006 runa
	+ Tuscaloosa, 101.129 runa

## Hawa t'inkikuna

* www.alabama.gov
# Xi'an

|  |
| --- |
| Xi'an 西安  |
|   |
| Kamachiy |
| Mamallaqta
 | Chunwa Runallaqta Republika  |
|  | Shaanxi pruwinsya  |
| K'itikuna
 | Xincheng (es) , Beilin (es) , Lianhu (es) , Baqiao (es) ,⠀Weiyang (es)   |
| Kuraka
 | Ye Niuping (en)   |
| Postal yupaynin
 | `710000`  |
| Runa-kaqnin |
| Runakuna
 | 12 952 907     hab.  |
| Allpa-saywachiy |
| Hanaq-kay
 | 405 m  |
| Kordinadakuna
 | ﻿ / ﻿ |
| Arya
 | 10 096,81    km 2 |
| Ñaña llaqtakuna
 | Iași (es) , Qahira, Isfahan, Nara (es) , Kalamata (es) , Konya (es) , Yeda (es) , Lower Hutt (es) , Edinburgh,⠀Dortmund  |
| Pacha UTC
 | UTC+08:00 (es)   |
| Saywitu |
|  |
| T'inkikuna |
|  |

**Xi'an** (Chinu simipi: 西安; Romanizacion: pinyim simipi: Xī'ān, macchu: Sian), Chunwa mama llaqtapi huk hatun llaqtam, Shaanxi pruwinsyap uma llaqtanmi. Xi'an llaqtapiqa 8 252 000 runakunam kawsachkanku.

## Wiñay kawsay

## Allpa saywachi

* Urqukuna:
* Mayukuna:
* Qutakuna:

## Pulitika Rakiy

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  | Subdivision |  | Runakuna | Hallka k'iti kanchar |   | Subdivision |  | Runakuna | Hallka k'iti kanchar |
|  |  | *2006* | *km²* |  |  |  | *2006* | *km²* |
| *Xi'an llaqta Proper* |   | *Xi'an Suburban and Rural* |
| ■ Beilin-qu | 碑林区 | 700 000 | 22,0 |   | ■ Chang'an-qu | 长安区 | 930 000 | 1 583 |
| ■ Yanta-qu | 雁塔区 | 690 000 | 152,0 |   | ■ Yanliang-qu | 阎良区 | 240 000 | 240,0 |
| ■ Weiyang-qu | 未央区 | 410 000 | 261 |   | ■ Lintong-qu | 临潼区 | 670 000 | 898,0 |
| ■ Baqiao-qu | 灞桥区 | 450 000 | 322 |   |
| ■ Xincheng-qu | 新城区 | 490 000 | 31,0 |   | ■ Lantian-xian | 蓝田县 | 640 000 | 1 977,0 |
| ■ Lianhu-qu | 莲湖区 | 600 000 | 38,0 |   | ■ Zhouzhi-xian | 周至县 | 630 000 | 2 956,0 |
|   | ■ Hu-xian | 户县 | 590 000 | 1 213,0 |
|   | ■ Gaoling-xian | 高陵县 | 230 000 | 290 |

## Ñaña llaqtakuna

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Nihun Nara. (1974)
* Nihun Kyoto. (1974)
* HQS Edinburgh. (1985)
* Ransiya Pau. (1986)
* HAM Kansas City. (1989)
* Iran Esfahan. (1989)
* Alimaña Dortmund. (1991)
* Pakistan Lahore. (1992)
 | * Nihun Funabashi. (1994)
* Tayhan Gyeongju. (1994)
* Rumanya Iaşi. (1994)
* Ukrayina Dnipropetrovsk. (1995)
* Turkiyi Istanbul. (1996)
* Nipal Kathmandu. (1996)
* Parasil Brasilia. (1997)
 | * Ihiptu Cairo. (1997)
* Kanata Quebec. (2001)
* Arhintina Córdoba. (2006)
* Italya Pompei. (2007)
* Qirisya Athina.
* Qirisya Kalamata (2009)
* HQS Birmingham.
* Piruw
 Qosqo.
 |

## Pukyukuna

## Hawa tinkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Xi'an**.
# Chiqaluwa

Chiqaluwaqa p'allta muyup iruru muyun rakisqa raqtanwan.
**Chiqaluwa** (QSHKS qillqaypi: *Cheqaluwa*), **Pi** icha **π** nisqaqa huk huchham, ≈ 3,1416 ñiqpi.

## Kayninkuna

P'allta muyup hallka k'iti k'ancharninqa chiqaluwa mirasqa illwanpa t'asranwan: A = *π* × r².
### Sut'ichakukuna

Euklidis sutiyuq runas ñawpaq karqan pichus yuyaykurqan raqtawan rakisqa iruru muyuwan sinchikama chaniyuq kayta. Kaymi huk sut'ichakunkuna:

* Chiqaluwaqa sinchikama chaniyuq kaq p'allta muyup iruru muyun rakisqa raqtanwan.
* Chiqaluwaqa sinchikama chaniyuq kaq p'allta muyup hallka k'iti k'ancharnin rakisqa illwanpa t'asrap hallka k'iti k'ancharninwan.

## Kaypipas qhaway

* Yupana
* P'allta muyu
# P'uchquy

Alkul p'uchquy.
**P'uchquy** nisqaqa ch'iñi kawsaqkunap paqarichisqan mikhunapi, upyanapi, huk kawsa imayaypi kaq misk'ikunap alkul icha karbuksi p'uchqu tukukuyninmi.

**Alkul p'uchquy** nisqataqa qunchukunam ruran, mana muksichaq kachkaptinqa. Chaywanqa chimlasaymi ethanulpas tukukun.

**Mama aqha p'uchquy** nisqatataq mama aqha añakikunam ruran, muksichaqta llamk'achispa. Chaywanqa ethanulmanta icha misk'imanta mama aqha, ethan p'uchqu (CH3COOH) nisqa karbuksi p'uchqum tukukun.
# Mamallaqtapura Qullqi Qullqa

MQQ-pa tiyana wasin, Washington DC llaqtapi.
**Mamallaqtapura Qullqi Qullqa (MQQ)** nisqaqa (inlish simipi: *International Monetary Fund* **IMF**, kastilla simipi: *Fondo Monetario Internacional* **FMI**) huk mamallaqtapura tantanakuymi, Huñusqa Nasyunkunaman kapuq.

MQQ-qa 22 ñiqin anta situwa killapi 1944 Bretton Woods llaqtapi (Hukllachasqa Amirika Suyukunapi) mamallaqta kamachiqpura huñunakuypim makarisqas karqan.

MQQ tantanakuypi lliwmanta aswan qullqisapa mamallaqtakunam lliwmanta aswan akllana atiyniyuqmi kachkan: Hukllachasqa Amirika Suyukuna 17,08 %, Nihun 6,13 %, Alimanya 5,99 %, Ransiya 4,95 %, Hukllachasqa Qhapaq Suyu 4,95 %.

MQQ-qa huk mama llaqtakunaman muchuptinqa kañinawan manuchinmi.

## Kaypipas qhaway

* Pacha Qullqiwasi sexinsta
# Kaynaku

Khillay ñanpa kaynakun: Estación Puerta de Atocha, Madrid, Ispaña.
**Kaynaku** nisqaqa (kastilla simipi: *estación*) khillayñanpi antakurup sayananpaq puystum, puriq runakunap antakuruman yaykunanpaq antakurumanta lluqsinanpaqpas.

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Kaynaku**.
# Makaw

**Makaw** (chun simipi: 澳门, tradisyunal chun simipi: 澳門, pinyin: Àomén, purtugal simipi: Macau, kastilla simipi: Macao) nisqaqa Chunwa Runallaqta Republika chalanpi huk hatun llaqtam.

## Kawpay rak'iy

Kawpay rak'iy (Macau)
* Makaw
* Taipa, Coloane ima wat'akuna.

## Kaypipas qhaway

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Makaw**.
* Uficial qillqa web (chun simipi wan purtugal simipi)
* Oficina de Turismo del Gobierno de Macao
* CIA - The World Factbook — Macau (inlish simipi)
* Porte, Jonathan. Macau, a Question of Sovereignty (inlish simipi)

Colina Penha.
Macau.
# 2000 watakuna

◄ |
20 ñiqin pachakwata |
**21 ñiqin pachakwata**

◄ |
1970 watakuna |
1980 watakuna |
1990 watakuna |
**2000 watakuna**
| 2010 watakuna

2000 |
2001 |
2002 |
2003 |
2004 |
2005 |
2006 |
2007 |
2008 |
2009

**2000 watakuna** nisqa chunkantin watakunaqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 2000 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 2009 watapi puchukarqan.

201 ñiqin chunkawata nisqataq 1 ñiqin qhulla puquy killapi 2001 watapi qallarirqan. 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 2010 watapi puchukanqa.

## Ima tukusqakuna
# Phillwinku

Qhatuqkunap wamp'unpi ‘alliq makiyuq’ pillwinku, pachachiqpa muyusqanmanhina muyuspa, wamp'uta ñawpaqman purichinanpaq
 Pratt & Whitney Canada PW100 turwupillwinkup pillwinku Bombardier Q400 nisqapi churasqa
**Phillwinku**qa huk muyuriq kuyuyuq, rariyakuq palayuq, huk pitch nisqapi churasqa, huk muyuqi pillwinkuñiraq nisqa ruwanapaq, muyuchisqa kaptin, siwuk siq'i thanqay nisqawan yaku icha wayrahina llamk’aq yaku. Pillwinkuqa tuqurupi icha kantu nisqapi yakuta tanqanapaqmi, ichataq yakupi huch'uy wamp'uta icha wayrawan purichinapaq tanqayta paqarichispa. Chay kuchuqkunaqa ruwasqam kachkanku, chaynapi chay puriqlla nisqawan muyuriq kuyuyninkuqa, chay kuchuqpa iskay hawankunapa k'apakchay nisqa chikan kaynintam ruwan, Bernoullipa tiksinwan, chaymi puriqllaman kallpata churan. Yaqa llapan mama quchapi pillwinkukunaqa **ch'ipa pillwinku**kunam, muyuqi kuchuqkunam, yaqa horizontal eje nisqayuq pillwinkup eje nisqapi muyuriq.

### Wayra wamp'u

 ATR 72 pillwinku phawaypi
## Pukyukuna

<div class="reflist {{#if:

```
   | columns {{#iferror:
     | references-column-width
```
# Zhu Rongji

| Zhu Rongji |
| --- |
|   |
|

| Alcalde de Shanghái (es)  |
| --- |

 awril 25, 1988 - marsu 20, 1991 ← Jiang Zemin - Huang Ju (es)  →

| Secretary of the Shanghai Committee of the Chinese Communist Party (en)  |
| --- |

 1989 - 1991 ← Jiang Zemin - Wu Bangguo (es)  →

| Miembro del Buró Político del Partido Comunista de China (es)  |
| --- |

 uktuwri 19, 1992 - nuwimri 15, 2002

| Miembro del Comité Permanente del Politburó del Partido Comunista de China (es)  |
| --- |

 uktuwri 19, 1992 - nuwimri 15, 2002

| Vicepremier de la República Popular China (es)  |
| --- |

 marsu 29, 1993 - marsu 17, 1998 ← Yao Yilin (es)  - Li Lanqing (es)  →

| primer ministro del Consejo de Estado de la República Popular China (es)  |
| --- |

 marsu 17, 1998 - marsu 16, 2003 ← Li Peng - Wen Jiabao →  |
| Kawsaynin |
| Paqarisqa |
Changsha , uktuwri 1, 1928  (run 97) |
| Suyun |
Chunwa Runallaqta Republika República de China (es)   |
| Ayllun |
| Taytan |
Zhu Kuanshu |
| Warmin/Qusan |
Lao An (en)   |
| Wawankuna |

view
* Zhu Yunlai (es)
 |
| Ascent |

view
* Zhu Pian (es)  (ancestro (es) )
 |
| Education |
| Hatun yachay-wasi |
Tsinghua Yachay sunturnin 1951) : ingeniería eléctrica (es)   |
| Simikunan |
Chinchay Han simi Inlis simi  |
| Llamk'anan |
| Llamk'anan |
kawpaq runa, K'illikacha-wan empresario (es)   |
|

Kaypi Llamk'allantaq
* World Economic Forum Annual Meeting 1986 (en)
 |
| Employers |
Tsinghua Yachay sunturnin  |
| Hawa-puriq |
| Yuyaynin |
| Kawpay huñuynin |
Chunwa Aylluchaq Pusana Raki  |

**Zhu Rongji**, (Chinu simipi: 朱镕基, chinu tradicional: 朱鎔基, pinyin: Zhū Róngjī, Wade-Giles: Chu Jung-chi; IPA: [tʂú ʐʊ̌ŋtɕí]) sutiyuq runaqa, (\* 1 ñiqin kantaray killapi 1928 paqarisqa Changsha llaqtapi - ), Chunwa Runallaqta Republika mama llaqta Allwiya kamayuq wan pulitiku qarqan.

1998 watamanta 2003 watakama ñawpaq kuti Chunwa Runallaqta Republikapa Uma kamayuqnin karqan.

Ñawpaq warmi: Lao An

## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway

* Wiñay kawsay (Runallaqta Republika China)
* Lista: Qillqaqkuna (China)

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Zhu Rongji**.
* (Chinu simipi):
* (Inlish simipi):

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Ñawpaqnin kaq:Li Peng** | Chunwa Runallaqta Republika Uma kamayuq 17 ñiqin pawqar waray killapi 1998 - 16 ñiqin pawqar waray killapi 2003

Primer Ministro RPCh | **Qhipaqnin kaq:Wen Jiabao** |
# Hatun kamachi

**Hatun kamachi** icha **Mama kamachiy** (kastilla simipi: *Constitución*) nisqaqa mama llaqtap tiksi kamachikunam. Hatun kamachiqa mama llaqta yawrinkunatam kamachin, ima hina kamachiy, rimana huñunakuy, hatun yachaq tantari llamk'achunku.
# Alkachu

| **Alkachu** |
| --- |
|  |
| **Mit'an kamay** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regnum: | Plantae  |
| Divisio: | Magnoliophyta  |
| Classis: | Magnoliopsida  |
| Ordo: | Laurales  |
| Familia: | Lauraceae  |
| Genus: | **Cinnamomum**  |
| Species: | C. camphora  |

 |
| Mit'an kamaypaq sutin |
| Cinnamomum camphora (L.) T.Nees & C.H.Eberm. |

Alkachu, waranqachá watayuq, Nihunpi.
**Alkachu** (*Cinnamomum camphora*) nisqaqa huk sach'am, hampi yuram.

## Kaqlla simikuna

* *Camphora camphora* (L.) H.Karst.
* *Laurus camphora* L.

## Pukyukuna

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Cinnamons. camphora**.
# 1871

◄ |
18 ñiqin pachakwata |
**19 ñiqin pachakwata**
| 20 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
1840 watakuna |
1850 watakuna |
1860 watakuna |
**1870 watakuna**
| 1880 watakuna
| 1890 watakuna
| 1900 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
1867 |
1868 |
1869 |
1870 |
**1871**
| 1872
| 1873
| 1874
| 1875
| ►
| ►►

**1871** wataqa Griguryanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq ch'askachawwan qallarisqa chhasku watam).

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **1871**.
# Baton Rouge (Louisiana)

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Baton Rouge** |

 |
|  |
| **Saywitu** | **Wallqanqa** |
|  Baton Rouge llaqta |
|  |
|  |
| **Unancha** |
|  |
|  |
| . |
| Mama llaqta |  USA |
| Tinkurachina siwikuna | 30°27′29″N 91°8′25″E |
| Suyu | Louisiana suyu |
| Runakuna | 229.553 (31 XII 2010) |
| Runa ñit'inakuy | 1144.8 runak./km² |
| Hallka k'iti kanchar | 204.8 km² |
| Hanaq kay |  |
| Kamasqa wata |  |
| Kuraka | Sharon Weston Broome |
| Karu rimay yupay |  |
| Pacha suyu |  |
| Llika tiyanan | www.brgov.com |
|  |

**Baton Rouge** nisqa llaqtaqa, Louisiana suyup, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam. Baton Rouge llaqtapiqa 229.553 runakuna (2010) tiyachkan.

## Allpa saywachi

## Chiriqunuy

## Yachachiy

## Hawa t'inkikuna

* www.brgov.com
# Wapsiyay

Tiy suyk'umanta wapsiyasqa yaku wapsi musuqmanta ch'iñi sut'uchakunaman puriqllayaspa yakuyan.
**Wapsiyay** nisqaqa puriqllap wapsi tukukuyninmi.

Achka puriqllakunam - ahinataq yaku - pisi-pisimanta wapsiyan mana q'uñi kaptinpas, manaraq wapsichana iñu aypaptinpas.

Wapsichana iñupi puriqllap achka phukpukunatam ruraspa utqaylla wapsi tukukuytaq t'impuy nisqam.
# Apa

Rampana nisqakunaqa ancha riqsisqa antawakunam, llaqtapaq apaykachanapaq.
**Q'illay apa, apaykachaq, purina/purichina, awtu,hallp'a wamp'u** icha **apa**qa kikillanmanta aysakunapaq ruwasqa antaqallwam, aswantaqa runakunata, q'ipikunata icha iskaynintintapas apanapaq. Antawakunaqa qallakuna, iskaymuyukuna, mutur antawakuna (mutur phirunkukuna, antawakuna, chaqna antawa, rampana antawakuna, purinapaq iskutir), q'illayñanpi puriq antawakuna (antakhurukuna, Taramkuna), yakupi puriq wamp'ukuna (hatun wamp'ukuna, wamp'ukuna, yaku ukhupi kuyuq antachallwakuna), hallp'ayakupi puriq wamp'ukuna (phillinku-phillwisqa puriq wamp'ukuna, lusq'aywamp'u), wayra wamp'ukuna (antanka, antachikaru, ayrustatu), hanan pacha wamp'ukuna.
# Phuspuru

Ninachaq** nisqa ninachana k'aspichamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.*

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| 15 | Ullayayaq ← Phuspuru → Sallina |
| N ↑ P ↓ As |

|  |
| --- |
| Qallawap ñiqi rakirinkuna |

 |

 |
| Sapsi |
| Qallawap sutin, sananchan, yupaynin | Phuspuru, P, 15 |
| Qallawa tawqa | Mana q'illaykuna |
| Huñu yupay, ñiqi rakiri yupay, bluki ñiqi | 15, 3, p |
| Llimphi, rikch'aynin | mapa hina yuraq/ puka/ yana/ llimphinnaq  |
| Iñuku wisnu | 30.973762(2) g·mol−1 |
| Iliktrun kumphigurasyun | [Ne] 3s2 3p3 |
| Iliktrunkuna iñuku qaraman | 2, 8, 5 |
| Kikin wisnu (KPP-pi) | (yuraq) 1.823 g·cm−3 |
| Kikin wisnu (KPP-pi) | (puka) 2.34 g·cm−3 |
| Kikin wisnu (KPP-pi) | (yana) 2.69 g·cm−3 |
| Puriqchana iñu | (yuraq) 317.3 K (44.2 °C, 111.6 °F) |
| Wapsichana iñu | 550 K (277 °C, 531 °F) |
| Huñuna q'uñichiy | (white) 0.66 kJ·mol−1 |
| Wapsichana q'uñichiy | 12.4 kJ·mol−1 |
| Q'uñichina atipay | (25 °C) (white) 23.824 J·mol−1·K−1 |
|

Wapsi ñit'iy (yuraq)| *P*/Pa | 1 | 10 | 100 | 1 k | 10 k | 100 k |
| at *T*/K | 279 | 307 | 342 | 388 | 453 | 549 |

 |
|

Wapsi ñit'iy (red)| *P*/Pa | 1 | 10 | 100 | 1 k | 10 k | 100 k |
| at *T*/K | 455 | 489 | 529 | 576 | 635 | 704 |

 |
| Muksichana yupaykuna | ±3, **5**, 4 (aslla p'uchqu muksi) |
| Iliktrunigatiwu kay | 2.19 (Pauling iskala) |
| Iyunchana michakuna (aswan) | 1st: 1011.8 kJ·mol−1 |
| 2nd: 1907 kJ·mol−1 |
| 3rd: 2914.1 kJ·mol−1 |
| Iñuku illwa | 100 pm |
| Iñuku illwa (yupasqa) | 98 pm |
| Kuwalinti illwa | 106 pm |
| Van der Waals illwa | 180 pm |
| Hukkuna |
| Maqnitu ñiqichay | no data |
| Q'uñi pusay | (300 K) (white) 0.236 W·m−1·K−1 |
| Bulk modulus | 11 GPa |
| CAS ñiqi yupay | 7723-14-0 |
| Huk isotopunkuna |
|

Uma qillqa: Phuspuru qallawap isotopunkuna| iso | NA | kuska kawsay mit'a | DM | DE (MeV) | DP |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 31P | 100% | P-qa takyaqmi, 16 niwtrunnin kaptinqa |
| 32P | syn | 14.28 d | β- | 1.709 | 32S |
| 33P | syn | 25.3 d | β- | 0.249 | 33S |

 |
| References |
| Kay suyuchata qhaway • rimanakuy • llamk'apuy |

**Phushuru, Phuspuru, Ninaw, Ninachina, Nina surkuna, Nina rawrachina, Husphuru, Huspuru** icha **Phuspuru** (musuq latin simipi: *phosphorus*, grigu simimanta: *Φωσφόρος [phosphóros]*, "achkiy apaq"), **P** nisqaqa huk sinchi kaq, mana q'illay qallawam.

Kay pachapiqa phuspuru kimsantin rikch'aqhinam:

* Yuraq phuspuru
* Puka phuspuru
* Yana phuspuru
# Inrunisya simi

| Bahasa Indonesia (Inrunisya simi) |
| --- |
| **Kaypi rimasqa:** | Indunisya, Anti Timur, Malasya |
| **Suyukuna:** | {{{zona}}} |
| **Rimaqkuna:**
• Mama rimay:
• Hukkuna: | 200 hunu
• 21-30 hunu
• 170 hunu |
| **Ñiqi:** | 56 |
| **Rimaykunap ayllun:** | Awstrunisyu
 Malayu-Pulinisyu
  Kunti malayu-pulinisyu
   Sundiku
    Malayiku
     Malayu simi
      **Indunisyu** |
| Tukri simi: |
| **Kay mama llaqtakunapi:** | Indunisya |
| **Kaypa kamachisqan:** | Pusat Bahasa |
| Tuyrukuna |
| **ISO 639-1** | id |
| **ISO 639-2** | ind |
| **ISO 639-3** | ind |
| **SIL** | INZ |
| {{{mapa}}}Maypim Inrunisya simita rimachkanku |
|

|  |
| --- |
| Kaytapas qhaway: Rimay - Rimaykunap ayllun - Katiguriya:Rimay |

 |

**Inrunisya simi** nisqaqa Inrunisyap tukri siminmi, qhatu siminpas, kimsa chunka hunuchá runap mama siminñas, iskay pachak hunuptaq chaskisqan simi hina rimasqa.

Inrunisya simiqa Malaya simimantas paqarirqan, nirlandis simimanta (Inrunisya Urasuyup kulunyan karqan) huk simikunamanta rimakunata chaskispa.
# Abdelaziz Buteflika

|  |
| --- |
| Abdelaziz Buteflika |
|   |
|

| Permanent Representative of Algeria to the United Nations (en)  |
| --- |

| ministro de Asuntos Exteriores de Argelia (es)  |
| --- |

 sitimri 4, 1963 - marsu 8, 1979 ← Muhammad Khamisti (es)  - Mohammed Seddik Ben Yahia (es)  →

| Presidente de la Asamblea General de las Naciones Unidas (es)  |
| --- |

 sitimri 17, 1974 - sitimri 15, 1975 ← Leopoldo Benites (es)  - Gaston Thorn (es)  →

| Presidente de Argelia (es)  |
| --- |

 awril 27, 1999 - awril 2, 2019 ← Liamine Zéroual - Abdelkader Bensalah (es)  →

| presidente de la Organización para la Unidad Africana (es)  |
| --- |

 hulyu 12, 1999 - hulyu 10, 2000 ← Blaise Compaoré (es)  - Gnassingbé Eyadéma (es)  →  |
| Kawsaynin |
| Paqarisqa
 | Uchda (es)  , marsu 2, 1937  |
| Suyun
 | Alhirya  |
| Tiyaq wasin
 | Zéralda (es)  El Biar (es)   |
| Mama simin
 | Arabya simi  |
| Wañusqan
 | Zéralda (es)  , sitimri 17, 2021  |
| Wañusqanpampa
 | El Alia Cemetery (en)   |
| Wañusqanrayku
 | causas naturales (es)   (paro cardiorrespiratorio (es)  )
 |
| Ayllun |
| Warmin/Qusan
 | Amal Triki (en)   (awustu 1990 -  valor desconocido)  |
| Wawqipanan/Ñañaturan
 |
view
* Said Bouteflika (es)
 |
| Education |
| Hatun yachay-wasi
 | Universidad de Argel (es)   |
| Simikunan
 | Arabya simi Ransis simi  |
| Llamk'anan |
| Llamk'anan
 | kawpaq runa, diplomático (es) , revolucionario (es) -wan presidente de la Republica (es)   |
| Suñaynin
 |
see
* Caballero de Gran Cruz con collar de la Orden al Mérito de la República Italiana  Collar de la Orden del Mérito Civil  (2002)  Grand Star of the Decoration for Services to the Republic of Austria  gran collar de la orden del Infante Don Enrique  Orden Nacional José Martí  Orden de la República de Serbia  Gran Cruz con Collar de la Orden de Mérito de la República de Hungría  Orden del Mérito Nacional  Orden de la Estrella de Palestina  (2014)  Orden de la Amistad
 |
| Membership
 | National Constituent Assembly (en)  Revolutionary Council (en)   |
| Military service |
| Maqanakusqa kaypi
 | Guerra de Independencia de Argelia (es)   |
| Hawa-puriq |
| Yuyaynin |
| Iñiynin
 | Islam sufismo (es)   |
| Kawpay huñuynin
 | Frente de Liberación Nacional (es)   |
| IMDb
 | nm1527318  |

Abdelaziz Buteflika (1937-2021)
**Abdelaziz Buteflika**  (arabya simi: عبد العزيز بوتفليقة) sutiyuq runaqa (\* 2 ñiqin pawqar waray killapi 1937 watapi paqarisqa Oujda llaqtapi - 17 ñiqin tarpuy killapi 2021 watapi Zéralda Alhirya), huk  Alhirya mama llaqtayuq awqaq pusaq wan pulitiku qarqan.

1999 watamanta 2019 watakama kuti Alhiryapa umalliqnin karqan.

Warmi: Libiaamine Zéroual

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Abdelaziz Buteflika**.
* Ufisyal web

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Ñawpaqnin kaq: **Liamine Zéroual** | **Alhirya Umalliq** 1999 - 2019 | Qhipaqnin kaq: **Abdelkader Bensalah** |
# Beyrut

**Piyrut** icha **Beyrut** (arabya simipi: بيروت / Bayrūt / Beyrouth ; kastilla simipi: Beirut) llaqtaqa Libanu mama llaqtap uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay

Kamasqa kñ

## Allpa saywachi

33°53′13″N 35°30′47″E

Kuraka: Jamal Itani.

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Beyrut**.
# Kakaw

| **Kakaw / Kakawa k'aspi** |
| --- |
|  |
| **Mit'an kamay** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regnum: | Plantae  |
| Subregnum: | Tracheobionta  |
| Divisio: | Magnoliophyta  |
| Classis: | Magnoliopsida  |
| Subclassis: | Dilleniidae  |
| Ordo: | Malvales  |
| Familia: | Malvaceae  |
| Subfamilia: | Byttnerioideae  |
| Tribus: | Theobromeae  |
| Genus: | *Theobroma*  |
| Species: | T. cacao  |

 |
| Mit'an kamaypaq sutin |
| Theobroma cacao L. |

Kakawa tuktu.
Kakawa ruru, kichasqa. Ukhunpi kaq murunkunatam rikuchkanchik.
*Theobroma cacao*
**Kakaw** icha **Kakawa k'aspi(Theobroma cacao;* nawa simimanta: *Cacahuacuahuitl)* nisqaqa huk wayuq sach'am. Nawa simipi *cacahuatl* nisqa rurunkunamantaqa kakawa upyanatam, chukulatitapas ruranku. Huk suti: **apumikuy**

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Kakaw**.

* Wikispecies nisqaqa qillqasqa p'anqayuqmi kay hawa: **Kakaw**
# Langusta

| **Langusta** |
| --- |
| *Panulirus interruptus**Panulirus interruptus* |
| **Mit'an kamay** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Regnum: | Animalia  |
| Phylum: | Arthropoda  |
| Subphylum: | Crustacea  |
| Ordo: | Decapoda  |
| Infraordo: | Achelata  |
| Familia: | Palinuridae Latreille, 1802 |

 |
| Genera  |
| *Jasus* Parker, 1883
*Justitia* Holthuis, 1946
*Linuparus* White, 1847
*Palinurus* Weber, 1795
*Palinustus* A. Milne-Edwards, 1880
*Panulirus* White, 1847
*Projasus* George and Grindley, 1964
*Puerulus* Ortmann, 1897 |

**Langusta** icha **Yaku aqarway(familia Palinuridae)* nisqakunaqa hatun mama quchakunapi kawsaq qaraqruyuwakunam.

## Pukyukuna