Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Yoshihiko Noda

| Yoshihiko Noda |
| --- |
|   |
|  Voice |
|

| member of the Chiba Prefectural Assembly (en)  |
| --- |

| Senior Vice Minister of Finance (en)  |
| --- |

 sitimri 18, 2009 - hunyu 8, 2010 ← Masatoshi Ishida (es)  - Naoki Minezaki (es)  →

| Ministro de Finanzas de Japón (es)  |
| --- |

 hunyu 8, 2010 - sitimri 2, 2011 ← Naoto Kan - Jun Azumi (es)  →

| Leader of the Democratic Party (en)  |
| --- |

 2011 - 2012 ← Naoto Kan - Banri Kaieda (es)  →

|  95. primer ministro de Japón (es)  |
| --- |

 sitimri 2, 2011 - disimri 26, 2012 ← Naoto Kan - Shinzo Abe →

| miembro de la Cámara de Representantes de Japón (es)  |
| --- |

 2014 - K'iti: Chiba 4th district (en)

| miembro de la Cámara de Representantes de Japón (es)  |
| --- |

 uktuwri 22, 2017 - K'iti: Chiba 4th district (en)  Akllay: elecciones generales en Japón de 2017 (es)

| miembro de la Cámara de Representantes de Japón (es)  |
| --- |

 uktuwri 31, 2021 - K'iti: Chiba 4th district (en)

| President of the Constitutional Democratic Party (en)  |
| --- |

 sitimri 23, 2024 - ← Kenta Izumi (es)   |
| Kawsaynin |
| Paqarisqa |
Funabashi (es)  , mayukilla 20, 1957  (run 69) |
| Suyun |
Nihun  |
| Mama simin |
Nihun simi  |
| Ayllun |
| Warmin/Qusan |
Hitomi Noda (es)   (1992 -  |
| Wawqipanan/Ñañaturan |

view
* Takehiko Noda (en)
 |
| Education |
| Hatun yachay-wasi | Universidad de Waseda (es)  Funabashi Municipal Yakuendai Primary School (en)  The Matsushita Institute of Government and Management (en)  Funabashi Municipal Ninomiya Junior High School (en)  Funabashi High School (en)  Waseda University Honjo Senior High School (en)   |
| Simikunan |
Nihun simi  |
| Llamk'anan |
| Llamk'anan |
kawpaq runa-wan jefe de Gobierno (es)   |
| Membership |
Sympathizer Group to Form the Second Term Democratic Party (en)  Nana Bugyō no Kai (en)  Q185544   |
| Hawa-puriq |
| Yuyaynin |
| Iñiynin |
Budismu  |
| Kawpay huñuynin |
Partido Democrático Constitucional de Japón (es)  Partido Democrático (es)  Partido Democrático de Japón (es)  Nuevo Partido de Japón (es)  Shinshintō (es)   |
| IMDb |
nm7138514  |
|
nodayoshi.gr.jp-wan nodayoshi.jp  |
|   |

**Yoshihiko Noda**, (Nihun simipi: 野田 佳彦 Noda Yoshihiko), sutiyuq runaqa,(\*20 ñiqin aymuray killapi 1957 paqarisqa Funabashi llaqtapi - ), Nihun mama llaqtap musiku yachaq wan pulitiku karqan.

2011 watamanta 2012 watakama ñawpaq kuti Nihunpa Uma kamayuqnin karqan.

Tayta:  ; Mama: Yoko Kishi

Ñawpaq warmi: Hitomi Noda
Churinkuna (2):

Yachaywasi:

## Kaypipas qhaway

* Wiñay kawsay (Nihun)

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Yoshihiko Noda**.
* (Nihun simipi):

* (Kastilla simipi):

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| **Ñawpaqnin kaq:Naoto Kan** | Nihun Uma kamayuq
 2011 - 2012
Primer Ministro | **Qhipaqnin kaq:Shinzo Abe** |
| **Ñawpaqnin kaq:Naoto Kan** | Nihun Musiku Ministru
 2010 - 2011 **Ministro de Finanzas** | **Qhipaqnin kaq:Jun Azumi** |
# Chawpi Awya Yala

**Chawpi Awya Yala**

|  |  |
| --- | --- |
| Hallka k'iti kanchar | 522,000 km² |
| Runakuna | 40,000,000 |
| Runa ñit'inakuy | 77 runa./km² |
| Mama llaqtakuna |  Wilis  Kustarika  Watimala  Unduras  Nikarawa  Panama  Salwadur |
| Simikuna | kastilla simi, inlish simi, maya rimaykuna, garifuna simi, nawat simi, miskitu simi, waymiyi simi, kriyul simi, hukkunapas |
| Pacha suyu | UTC - 6:00 |
| Hatun llaqtakuna | 1. Watimala llaqta 2. San Salvador 3. San José 4. Managua 5. Tegucigalpa 6. Panama llaqta 7. San Pedro Sula |

Chawpi Awya Yala
**Chawpi Awya Yala** icha **Chawpi Amerika** nisqataqa Chinchay Awya Yalaman tawqachinchikmi. Chaypiqa kay qatiq mama llaqtakunam:

* Bilisi, Watimala, El Salvador, Honduras, Nikarawa, Kustarika, Panama.

Chawpi Awya Yalap Wat'ankunataqa hinallataq Chinchay Awya Yalaman tawqachinchikmi:

* Kuba, Ayti mama llaqta, Duminikana *(Ayti wat'api)*, Burinkin *(Puerto Rico)*, Bahamas, Shamayka

## Mama llaqtakuna

| Mama llaqtakuna  | Hallka k'iti kanchar (km²) | Runakuna (c. 2004) | Runa ñit'inakuy (km²) | Uma llaqta |
| --- | --- | --- | --- | --- |
|  Wilis | 22,965 | 253,000 | 11 | Belmopan |
|  Kustarika | 51,100 | 3,942,000 | 77 | San José |
|  Watimala | 108,889 | 11,992,000 | 110 | Watimala llaqta |
|  Unduras | 112,492 | 6,797,000 | 60.4 | Tegucigalpa |
|  Nikarawa | 120,254 | 5,342,000 | 44.4 | Managua |
|  Panama | 75,517 | 2,940,000 | 39 | Panama llaqta |
|  Salwadur | 21,041 | 7,417,000 | 305 | San Salvador |

## Rikchakuna

* Quetzal (*Pharomachrus mocinno*), Kustarika
* Maya chuntu, Tikal, Watimala
# Zagreb

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Zagreb** |

 |
|  |
| Zagreb |
| **Saywitu** | **Wallqanqa** |
|  |
| Rikcha:Zagreb coa.gif |
|  |
| **Unancha** |
|  |
|  |
| . |
| Mama llaqta |  Hurwatsuyu |
| Tinkurachina siwikuna | 45°48′N, 15°58′E |
| Runakuna | 975.000 () |
| Runa ñit'inakuy | runa / km² |
| Hallka k'iti kanchar | 641 km² |
| Hanaq kay | 455 m |
| Kamasqa wata |  |
| Kuraka | Milan Bandić (SDP) |
| Karu rimay yupay |  |
| Pacha suyu |  |
| Llika tiyanan | www.zagreb.hr/ |
|  |

**Zagreb** llaqtaqa Hurwatsuyu mama llaqtap uma llaqtanmi. Zagreb llaqtapiqa 700.717 runakunam kawsachkanku (2006).

## Hawa tinkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Zagreb**.
# 2001

◄ |
20 ñiqin pachakwata |
**21 ñiqin pachakwata**

◄ |
1970 watakuna |
1980 watakuna |
1990 watakuna |
**2000 watakuna**
| 2010 watakuna

◄◄ |
◄ |
1997 |
1998 |
1999 |
2000 |
**2001**
| 2002
| 2003
| 2004
| 2005
| ►
| ►►

**2001** wataqa Griguryanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **2001**.
# Hatun qucha

Chilip chalanpi.
Chawpi hatun quchap machapunkuna.
**Hatun qucha** icha **Lamar qucha** nisqakunaqa (Kastilla simipi: *mar*, grigu simipi: *Θάλασσα [Thálassa]*) mana allpa pachakunapi kaq, aswanta chay allpa pachakunap chawpinpi kaq hatun yakukunam.

Ancha hatun quchakunaqa mama quchakunam, allpa pachakunap rakisqan:

* Pasiphiku
* Atlantiku
* Indiku

Tiksimuyup hawanqa 71 % hatun quchakunam. Chay yaku pachap 31,7 %-nin 4000 mitrumanta 5000 mitrukama ukhum. Hatun quchakunapi kawsaq yurakuna inti wayllayninwan wayra pachapi muksichaqpa 70 %-ninmi lluqsichin.

Tukuy mama quchantinqa 1,338 lluna km³-yuqchá, tukuy yaku pachap p'ulinninpa 96,5 %-nin. Mama quchap yakunqa ancha kachisapam, kikin wisnup 3,5 %-nin. Chayrayku manam upyanallachu.
# 1816

◄ |
18 ñiqin pachakwata |
**19 ñiqin pachakwata**
| 20 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
1780 watakuna |
1790 watakuna |
1800 watakuna |
**1810 watakuna**
| 1820 watakuna
| 1830 watakuna
| 1840 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
1812 |
1813 |
1814 |
1815 |
**1816**
| 1817
| 1818
| 1819
| 1820
| ►
| ►►

**1816** wataqa Griguryanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa wakllanwatam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq k'uychichawwan qallarisqa wakllanwatam).

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **1816**.
# Rit'i chaki lluchk'aykachay

Rit'i chaki lluchk'aykachachkaq runa.
**Rit'i chaki lluchk'aykachay**, **Rit'i lluchk'ay** icha **Rit'ipurina** nisqaqa (inlish simipi: *Ski, Skiing*) chakikunapi watasqa chaki lluchk'ana nisqa iskaynintin suni last'awan rit'ipi lluchk'aymi, yallinakuy rit'ipi kurku kallpanchay rikch'aqmi.
# Chris Evert

Chris Evert
**Chris Evert** sutiyuq wamiqa (\* 21 ñiqin qhapaq raymi killapi 1954 watapi paqarisqa Boca Raton llaqtapi - ),  HAM mama llaqtayuq kurku kallpanchaq.

Taytan: Jimmy Evert , Maman: Colette Thompson.
Qusankuna: John Lloyd / Andy Mill / Greg Norman.
Churinkuna: Alexander (p. 1991), Nicholas (p. 1994) wan Colton (p. 1996).

Yachay wasi: High School.

## Pukllaykuna

### Grand Slam Turnyu

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway

* Pete Sampras

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Chris Evert**.
# 1900

◄ |
18 ñiqin pachakwata |
**19 ñiqin pachakwata**
| 20 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
1870 watakuna |
1880 watakuna |
1890 watakuna |
**1900 watakuna**
| 1910 watakuna
| 1920 watakuna
| 1930 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
1896 |
1897 |
1898 |
1899 |
**1900**
| 1901
| 1902
| 1903
| 1904
| ►
| ►►

**1900** wataqa Griguryanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq k'uychichawwan qallarisqa wakllanwatam).

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **1900**.
# 13 ñiqin anta situwa killapi

**13 ñiqin anta situwa killapi** p'unchawqa (**13.07.**, **13-VII**, **13ñ hulyupi**) Griguryanu kalindaryupi watap 194 kaq (194ñ - wakllanwatapi 195ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 171 p'unchaw kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

* 1942: Harrison Ford

## Wañusqakuna

---
# 1877

◄ |
18 ñiqin pachakwata |
**19 ñiqin pachakwata**
| 20 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
1840 watakuna |
1850 watakuna |
1860 watakuna |
**1870 watakuna**
| 1880 watakuna
| 1890 watakuna
| 1900 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
1873 |
1874 |
1875 |
1876 |
**1877**
| 1878
| 1879
| 1880
| 1881
| ►
| ►►

**1877** wataqa Griguryanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam).

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **1877**.
# T'uqyay

T'uqyay** nisqaqa huk sut'ikunayuqmi; **T'uqyay (sut'ichana)** rikuy.*

Nina qhaway t'uqyay.
T'uqyachkaq iñuku huk'i ayñi, Nagasakip hawanpi, 1945 watapi.
**T'uqyay** nisqaqa sinchiyasqa kaq imayaykunap ruranakuspa wapsiman tukuspa ancha p'ulinman mast'arikuspa sinchi kaqkunata - qatata icha qarata - tukuy puririyman chamqaspa hatunkaray ruqyaywan ruranakuyninmi.

Awqanakuykunapi t'uqyayllakunatam t'uqyachinku.
# Pinchikilla mast'ay

Iskay iñupura kaq pinchikilla mast'ay kayninrayku pinchikilla puriymi.
**Pinchikilla mast'ay** nisqaqa iskay iñup pinchikilla chaqnanpura chhikan kaymi tupunapaq.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0

**VA - VB**: pinchikilla chaqnapura puchu,

**E**: pinchikilla suyup sinchi kaynin newton/coulomb,

**r**: A, B iñukunap karu kaynin.

## Tupu

* Voltyu
# Amarumayu suyu (Winisuyla)

Amarumayu suyu, Winisuylapi
**Amarumayu suyu** (kastilla simipi: *Amazonas*) nisqaqa Winisuylapi huk suyum. Uma llaqtanqa Puerto Ayacucho llaqtam.

## Kaypipas qhaway

* Pulitika rakiy (Winisuyla)

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Amarumayu suyu (Winisuyla)**.

| Suyukuna (Winisuyla) |  |
| --- | --- |
|
Amarumayu | Anzoátegui | Apure | Aragua | Barinas | Bolívar | Cojedes | Delta Amacuro | Falcón | Guárico | Karabubu | Lara | Miranda | Monagas | Mérida | Nueva Esparta | Portuguesa | Sucre | Truhillu | Táchira | Vargas | Yaracuy | Zulia |
| Uma llaqta Distritu: Caracas |
# Pachakwata

**Pachakwata(saeculum, siglo)* nisqaqa pachaknintin watakunam.

Kristup paqarisqanmanta pachakwatakunaqa kay hinatam yupanchik: Ñawpaq ñiqin pachakwataqa 1 ñiqin qhulla puquy killapi 1 watapi qallarisqam, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 100 watapitaq puchukasqam. Kay hinatam qati-qatilla kunankama.

Chayrayku kunan pachakwataqa 21 ñiqin pachakwatam: 1 ñiqin qhulla puquy killapi 2001 watapim qallarirqan, 31 ñiqin qhapaq raymi killapi 2100 watapitaqmi puchukanqa.

## Kaypipas qhaway

* Pachakwatakuna
# 6 ñiqin pachakwata kñ

◄ |
2 ñiqin waranqawata kñ |
**1 ñiqin waranqawata kñ** |
1 ñiqin waranqawata |
►

◄ |
8 ñiqin pachakwata kñ |
7 ñiqin pachakwata kñ |
**6 ñiqin pachakwata kñ** |
5 ñiqin pachakwata kñ |
4 ñiqin pachakwata kñ |
►

**6 ñiqin Kristup ñawpan pachakwata**qa 600 kñ watapi qallarirqan. 501 kñ watapi puchukarqan.

## Ima tukusqakuna
# 1111

◄ |
11 ñiqin pachakwata |
**12 ñiqin pachakwata**
| 13 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
1080 watakuna |
1090 watakuna |
1100 watakuna |
**1110 watakuna**
| 1120 watakuna
| 1130 watakuna
| 1140 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
1107 |
1108 |
1109 |
1110 |
**1111**
| 1112
| 1113
| 1114
| 1115
| ►
| ►►

**1111** wataqa Hulyanu kalindaryukama intichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **1111**.
# Danuwyu mayu

|  **Danuwyu** |
| --- |
|  |
| Danuwyu mayu |
| Tiyay: | Iwrupa: Alimanya, Awstiriya, Isluwakya, Unriya, Hurwatsuyu, Sirbya, Rumanya, Bulgarya, Mulduwa, Ukranya |
| Suni kay: | 2 888 km |
| Pukyu | Schwarzwald (Yana Silwa), Alimanya 48°00′ N 8°10′ E |
| Kayman purin: | Yana hatun qucha |
| Uraykuy hanaq kaypa puchun: | 1 078 m |
| Purimuq mayukunap k'iti hawan: | 817 000 km² |
| Purimuq mayukuna: | Brigach mayu, Breg mayu, Lech, Isar, Eno (Inn), Morava, Váh (Vág), Raab (Rába), Drava (Dráva), Tisza, Sava (Száva), Siret wan Prut. |
| Llaqtakuna: | Ulm, Ingolstadt, Regensburg, Linz, Viena, Bratislava, Budapest, Vukovar, Novi Sad, Beograd, Galati. |
| Wat'akuna: |  |
| Chakakuna: |  |
| **Tiyay** |
|  Danuwyu mayu, Iwrupa |

Duna, Budapest Unriya
Dunav, Bratislava Isluwakya
**Danuwyu mayu** nisqaqa (aliman simipi: *Donau*, isluwakya simipi: *Dunaj*, unriya simipi: *Duna*, hurwat simipi: *Dunav*, sirbya simipi, bulgarya simi: Дунав/Dunav, rumanya simipi: *Dunărea*, kastilla simipi: *Río Danubio*, phransya simipi: *Danube*) Iwrupapi 2.888 km suni mayum.

## Llaqtakuna

* Alimanya:
	+ Ulm
	+ Ingolstadt
	+ Regensburg
* Awstiriya:
	+ Linz
	+ Wien
* Isluwakya:
	+ Bratislava
* Unriya:
	+ Budapest (Buda, Pest)
* Hurwatsuyu:
	+ Vukovar
* Sirbya:
	+ Novi Sad
	+ Beograd
* Rumanya:
	+ Galati

## Qillqasqankuna

* Gottmann, Jean, A Geography of Europe, New York, 1969, Holt, Rinehart & Winston Edit., 4th edition

## Kaypipas qhaway

* Johann Strauss II

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Danuwyu mayu**.

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Danuwyu mayu**.
# 1834

◄ |
18 ñiqin pachakwata |
**19 ñiqin pachakwata**
| 20 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
1800 watakuna |
1810 watakuna |
1820 watakuna |
**1830 watakuna**
| 1840 watakuna
| 1850 watakuna
| 1860 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
1830 |
1831 |
1832 |
1833 |
**1834**
| 1835
| 1836
| 1837
| 1838
| ►
| ►►

**1834** wataqa Griguryanu kalindaryukama quyllurchawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq killachawwan qallarisqa chhasku watam).

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **1834**.