Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Yachachiy

**Yachachiy** nisqaqa yachachiqkunap llamk'ayninwan rurasqa wawakunata, wamrakunata, lliw runakunatapas yachaqay rurachiyninmi, tukuy yachachiy llikapas.

Kaymi huk yachachinapaq wallpachaykuna:

* wawa wasi,
* yachay wasi,
* yachay suntur.

## Kaypipas qhaway

 **Punku p'anqa: Yachachiy**

## Hawa t'inkikuna
# Ayamarka

Ayamarq'a killamanta** ñawirinaykipaq chaypi qhaway.*

Ayamarka, Nürnberg, Alimanya
Nurwigapi ayamarka
**Ayamarka** nisqaqa ayakunata, wañusqa runakunata p'ampachanapaq pampam.

## Kaypipas qhaway

* Sillustanipi chullpakuna

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Ayamarka**.
# Akllanakuy

**Akllariy, Akllakuna, ch'ikllu** icha **Akllay** nisqaqa akllanakuspa kamachinakuypi kaq mama llaqtapi mama llaqtayuq runakunap pusaq runakunata, umalliq nisqa runatapas akllaynin.
# The Washington Post

The Washington Post mit'awa
The Washington Post, USa
**The Washington Post**, huk  HAM mama llaqtayuq mit'awa.

## Wiñay kawsay

Washington D.C. llaqtapi kamasqa 6 ñiqin qhapaq raymi killapi 1877 watapi. Stilson Hutchins.

## Kaypipas qhaway

* Bob Woodward
* Carl Bernstein
* Jeff Bezos
* The New York Times

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **The Washington Post**.
* The Washington Post
# 28 ñiqin inti raymi killapi

**28 ñiqin inti raymi killapi** p'unchawqa (**28.06.**, **28-VI**, **28ñ hunyupi**) Griguryanu kalindaryupi watap 179 kaq (179ñ - wakllanwatapi 180ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 186 p'unchaw kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

---
# Kumunismu

**Kumunismu** nisqaqa Karl Marx-pa yachay wayllukuyninkama (Marksismu nisqa) huk waki pacham, lliw runakuna kaqlla kachkaptin, kaqlla hayñiyuq, kaqlla kapuqniyuq. Chay kumunismu wakita ruranapaqqa llamk'aqkunas susyalismu nisqapi mama llaqtapi kamachinman.

Kumunista yachaypi, tukuy runakuna kaqlla hayñiyuqmi kanman, tukuykunap llam'kananmi kanman, manataqmi hatun pusaq runachu kanman. Karl Marxpa yuyaypiqa tukuy kapitalista mamallaqtakunapi llamk'aq runakuna hatun pachakutiytas ruranqa, chay qhipa, huk hatun susyalista mamallaqtas kanqa. Kay hinallas tukuy runakuna kaqlla qullqiyuqsi, kaqlla hayñiyuqsi kanqaman, Kumunismutas ruranqaman.

Wiñay kawsaypiqa achka susyalista nikuq mamallaqtakunam karqan, ahinataq Susyalista Suwit Republikakunap Huñun (1922 watamanta 1991 watakama), Yuguslawya (1945 watamanta 1991 watakama), Kuba, Chinchay Kuriya, Runallaqta Republika China. Achka wiñay kawsay yachaqkuna nin, chay mamallaqtakunapi manam allin runa hayñi kanchu, aswantaq achka llakikunam. Achka susyalista nisqa mamallaqtakunaqa musuqmanta kapitalistam tukurqan, ahinataq Susyalista Suwit Republikakunap Huñun 1991 watapim, Aliman Dimukratiku Republika 1990 watapim.

Achka kapitalista mamallaqtakunapi kumunista partidukunam tiyan, ahinataq Piruwpi Piruwanu Kumunista Partidukuna, Ikwadurpi *Ikwadurpak Kumunista Partidu*, *Ikwadurpak Marxista-leninista Kumunista Partidu*.

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Kumunismu**.
* Marx, Engels: Partido comunistamanta willachin I. Europa mama llaktapi shuk llantu kutin kallpakun: Chayka comunismo llantumi. ... Tukuy mama pachapak llaktakunamanta proletariokuna, tantarishunchik! Karl Marx, Friedrich Engelspa qillqasqan Kumunista maniphistu, kichwa rimayman t'ikrasqa.
# Mana kamachiy tantanakuy

Greenpeace nisqa tantanakuypi wankurisqa aknachaq hatun wasichasqata wichachkan Exxon Mobil sutiyuq allpa wira ruruchinaman hayu thutunapaq (marsu killapi 2003 watapi).
**Mana kamachiy tantanakuy** nisqaqa (**MKT**, inlish simipi: *non-governmental organization NGO*) manam mama llaqtapchu paqarichisqan, manam kamachiypachu kapuq tantanakuymi, kamachiymantaqa manam warkukuqchu. Kañinataqa wankurisqankunamantam icha hawamantam chaskiykun.

## Huk mana kamachi tantanakuykuna

* Amnesty International
* Greenpeace
* Human Rights Watch
* WWF
* Lions Clubs International

## Hawa t'inkikuna

* NGOs - The Self Appointed Altruists (inlish simipi)
* What is a Non-Governmental Organization? City University, London (inlish simipi)
* NGO's role in peace-building (inlish simipi)
# Wakina

**Wakina** icha **Qhatuna** nisqaqa imapas ruwaspa icha rantispa, makipuraspa (ahinataq imakunatapas, qaranakunatapas) kawsayta tariymi icha qullqita tariymi. Hinallataqmi "ima ruwaypas utaq imprisapis qullqi urqunakupaq yaykusqa".