Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Dubai

Thupayipi k'itikuna
**Lupay** icha **Dubai**qa (Arapi simipi: دبي,: *Dubayy*) Hukllachasqa Arapiya Imiratukunapi (UAE) aswan achka runayuq llaqtam, Thupayi Imiratup uma llaqtanmi, Hukllachasqa Arapya Imiritukunap 7 imiratukunanmanta aswan achka runayuq. XVIII pachakwatapi huk huch'uy challwaq llaqtahina kamasqa, llaqtaqa XXI pachakwatap qallariyninpi utqaylla wiñarqan karumanta purinapaq nisqapi, achhalayki nisqapipas, iskay ñiqin aswan pichqa-ch'askayuq tampu wasi, aswan hatun wasiyuq tiksimuyuntinpi, Burj Khalifa, 828 mitru (2.717 chaki) sayayniyuq.

## Kamachiqkuna

 Mohammed bin Rashid Al Maktoum, Hukllachasqa Arapya Imiratukunap umalliqnin, Dubai llaqtap kamachiqninpas
## Pukyukuna
# Henrik Pontoppidan

| Henrik Pontoppidan |
| --- |
|   |
| Kawsaynin |
| Paqarisqa |
Fredericia (es)  , hulyu 24, 1857  |
| Suyun |
Reino de Dinamarca (es)   |
| Tiyaq wasin |
Fredericia (es)  Randers (es)   |
| Wañusqan |
Ordrup (en) -wan København , awustu 21, 1943  |
| Ayllun |
| Taytan |
Dines Pontoppidan |
| Warmin/Qusan |
Mette Marie Hansen (en)   (disimri 2, 1881 -  1892) Antoinette Kofoed (mul)   (awril 9, 1892 -  |
| Wawqipanan/Ñañaturan |

view
* Knud Pontoppidan (es)  Erik Pontoppidan (es)  Morten Pontoppidan (es)
 |
| Tribe | Q121301188   |
| Education |
| Simikunan |
Dan simi  |
| Llamk'anan |
| Llamk'anan |
qillqaq, novelista (es) , autobiógrafo (es) , harawiq-wan prosista (es)   |
| Llamk'ay wasin |
København  |
| Suñaynin |

see
* Nobel Suñay Simi Kapchiypi  (1917)
 |
| Nominated to |

see
* Nobel Suñay Simi Kapchiypi (1913) Nobel Suñay Simi Kapchiypi (1916) Nobel Suñay Simi Kapchiypi (1917)
 |
| Artistic movement |
prosa (es)   |
| Hawa-puriq |
| IMDb |
nm0690703  |
|   |

**Henrik Pontoppidan** sutiyuq runaqa ( \* 24 ñiqin anta situwa killapi 1857 watapi paqarisqa Fredericia llaqtapi - 21 ñiqin chakra yapuy killapi 1943 watapi wañusqa København llaqtapi)  Thanispampa mama llaqtayuq qillqaqmi qarqan.

 Nobel Suñay Simi Kapchiypi 1917 watapis simi kapchiy Nobel suñaytas chaskirqan.

## Qillqasqankuna

* *Det forjættede Land* (I-III 1891–95, English translation of vol. I-II *The Promised Land* 1896).
* The partly autobiographical *Lykke-Per* (1898–1904) (*Lucky Per*),
* The bitter *De dødes Rige* (1912–16, "The Realm of the Dead") .

## Suñaykuna

## Kaypipas qhaway

* Simi kapchiy (Dansuyu)
* SKarl Adolph Gjellerup

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Henrik Pontoppidan**.
# Washington DC

|  |
| --- |
| Washington DC Washington  |
|  Washington DCpa⠀wallqanqan  |  Washington DCpa unanchan  |
|   |
| Kamachiy |
| Mamallaqta
 | Hukllachasqa Amirika Suyukuna  |
|  | Distrito de Columbia (es)   |
| Kuraka
 | Muriel Bowser (es)   |
| Postal yupaynin
 | `20001, 20002, 20003, 20004, 20005, 20006, 20007, 20008, 20009, 20010, 20011, 20012, 20013, 20015, 20016, 20017, 20018, 20019, 20020, 20022, 20024, 20026, 20027, 20029, 20030, 20032, 20033, 20035, 20036, 20037, 20038, 20039, 20040, 20041, 20042, 20043, 20044, 20045, 20047, 20049, 20050, 20052, 20053, 20055, 20056, 20057, 20058, 20059, 20060, 20061, 20062, 20063, 20064, 20065, 20066, 20067, 20068, 20069, 20070, 20071, 20073, 20074, 20075, 20076, 20077, 20078, 20080, 20081, 20082, 20090, 20091, 20201, 20202, 20203, 20204, 20206, 20207, 20208, 20210, 20211, 20212, 20213, 20214, 20215, 20216, 20217, 20218, 20219, 20220, 20221, 20222, 20223, 20224, 20226, 20227, 20228, 20229, 20230, 20232, 20233, 20235, 20237, 20238, 20239, 20240, 20241, 20242, 20244, 20245, 20250, 20251, 20252, 20254, 20260, 20261, 20262, 20265, 20266, 20268, 20270, 20277, 20289, 20299, 20301, 20303, 20306, 20310, 20314, 20317, 20318, 20319, 20330, 20340, 20350, 20355, 20370, 20372, 20375, 20380, 20389, 20390, 20392, 20393, 20394, 20395, 20401, 20402, 20403, 20404, 20405, 20406, 20407, 20408, 20410, 20411, 20412, 20413, 20414, 20415, 20416, 20417, 20418, 20419, 20420, 20421, 20422, 20423, 20424, 20425, 20426, 20427, 20428, 20429, 20431, 20433, 20434, 20435, 20436, 20437, 20439, 20440, 20441, 20442, 20444, 20447, 20451, 20453, 20456, 20460, 20463, 20468, 20469, 20470, 20472, 20500, 20501, 20502, 20503, 20504, 20505, 20506, 20507, 20508, 20509, 20510, 20511, 20515, 20520, 20521, 20522, 20523, 20524, 20525, 20526, 20527, 20528, 20529, 20530, 20531, 20533, 20534, 20535, 20536, 20537, 20538, 20539, 20540, 20541, 20542, 20543, 20544, 20546, 20547, 20548, 20549, 20551, 20552, 20553, 20554, 20555, 20557, 20559, 20560, 20565, 20566, 20570, 20571, 20572, 20573, 20575, 20576, 20577, 20578, 20579, 20580, 20581, 20585, 20586, 20590, 20591, 20593, 20594, 20597, 20599, 56901, 56902, 56904, 56908, 56915, 56920, 56933, 56935, 56944, 56945, 56950, 56963, 56964, 56965, 56966, 56967, 56968, 56969, 56970, 56971, 56972, 56973, 56980, 56981, 56982, 56983, 56984, 56985, 56998,⠀56999`  |
| Runa-kaqnin |
| Runakuna
 | 689 545     hab.  |
| Allpa-saywachiy |
| Hanaq-kay
 | 72 m  |
| Kordinadakuna
 | ﻿ / ﻿ |
| Arya
 | 177    km 2 |
| Ñaña llaqtakuna
 | Región de Bruselas-Capital (es) , Bangkok, Dakar, Pikkin, Athina, Priturya, Siul, Accra, Sunderland (es) ,⠀Ankara  |
| Pacha UTC
 | Horario del este de Norteamérica (es) , UTC-05:00 (es) , UTC−4 (es) ,⠀America/New\_York (es)   |
| Saywitu |
|  |
| T'inkikuna |
|  |

**Washington D.C.** (DC: *District of Columbia*, "Colonpa llaqtanpa distritun") llaqtaqa Hukllachasqa Amirika Suyukuna (HAS) mama llaqtap uma llaqtanmi, George Washington sutiyuq USA-pa ñawpaq umalliqninmantam sutinchasqa.
# Nuna yachay

**Psi**, Nuna yachay.
**Nuna yachay** icha **Sikhuluhiya** (grigu simimanta: ψυχολογία *[psychología]*) nisqaqa runap kawllayninmanta, musyayninmanta, llakllayninmanta, purtakuy nisqa ima hinatapas rurayninmanta, runap nunanmanta yachaymi.

## Kaypipas qhaway

### Ancha riqsisqa nuna yachaqkuna

* Sigmund Freud
# Snapchat

Snapchat ruwachina wakichi
**Snapchat** huk Hukllachasqa Amirika Mamallaqtakuna achka willaykunata chaylla qillqanakuypaq ruwana chaymanta yanapakuy Snap Inc., qallariyninpi Snapchat Inc. Snapchatpa huknin hatun ruwayninqa, rikch'akuna chaymanta willakuykunaqa pisi pachallapaqmi kanku manaraq chaskiqninkunapaq mana haykuy atina kachkaptinku.

Kay ruwachina wakichi qallariypi runamanta runaman lantikuna rak'inakuypi t'inkisqa kasqanmanta kunan pacha ruwaqkunap "Willakuykuna" 24 pachakuna pacha thatkiy winana kaqmanta rikuchisqa, "Tariy" kaqwan kuska, irparikuna qatirawan-yanapasqa pisi rikch'ayniyuq winanata rikuchiyta saqispa. Hinallataq, llamk'achiqkunata lantikunata waqaychayta saqin huk kicharinawan-hark'asqa k'itipi "ñawiykunalla" sutiyuq.

Willakusqataqmi, tukukuymanta-tukukuykama hark'ay pisilla llamk'ayta churasqa, hamuq pachakunapi llamk'ayninta mast'arinanpaq yuyaykusqa.

## Kapuqninkuna

2023 wata Pawqar waray killapi, Snapchat "My AI" nisqatam qallarichirqan, huk ruwasqa chatpunqu nisqatam, Snapchat+ nisqapi llamk'aqkunaman AI chatbot ChatGPT nisqap kuyuchina layanman yaykuyta quspa. Qatiparqa willaspa chaymanta chay My AI chatbot ruwasqa kananpaq llapa ruwaqkunaman yaykuy atikunqa kay app ukhupi Ariwaki killa 2023 kaqpi, huk killa OpenAI kimsa kaqkunaman yaykuyta saqisqanmanta, chaymanta qutu rimanakuykunapaq kanqa.

2023 wata Ariwaki killapi, Snapchat musuq ruwayta qallarirqan, My AI sutiyuq. Kay yañaku AI chatbot ruwanakuna ruwayta atin tapuykunata kutichiy, yuyaychaykunata quy, chaymanta puriykunata wakichiy. My AI qhipanpi allwiyakamaqa OpenAI kaqpa GPT kaq, chay kikin allwiyakama Microsoft kaqpa Bing mask'ay kuyuchinata kallpachaq. AI nisqayqa tarikunmanmi ruwaqkunaq rimanakuy mikhuyninkunaq hawanpi. Kañisqa qillqayukuqkunalla mayqinkunachus Snapchat+ kaqmanta apuruwichasqa kanku chaymanta akllanayuq kanku pin utaq unpin ruwanakunata, chaymanta My AI kaqwan.

## Pukyukuna
# Illanchay

**Illanchay** nisqaqa mast'arikuq micham, pillunya hinam icha tiksi k'atacha hinam.

Kaymi huk illanchay rikch'aqkuna:

* Iliktrumaqnitiku illanchay
* K'atacha illanchay
	+ Iyun illanchay
		- Alpha illanchay
	+ Bita illanchay
		- Iliktrun illanchay
		- Pusitrun illanchay
	+ Niwtrun illanchay

Illanchaykuq, ismuykuq iñuku rikch'aqkunataqa *radyunuklidu* nichikmi. Chay radyunuklidukunaqa illanchaykuy ismuykuyninpim kay hinam iyunchaqta illanchaykun:

* + - Alpha illanchay (Ilyup iñuku huk'inkuna)
		- Bita illanchay (Iliktrun illanchay, Pusitrun illanchay)
		- Gamma illanchay (Iliktrumaqnitiku illanchay)
# Dzonkha simi

|  (Dzonkha simi) |
| --- |
| **Kaypi rimasqa:** | Butan |
| **Suyukuna:** |  |
| **Rimaqkuna:**
• Mama rimay:
• Hukkuna: | 130.000
•
•  |
| **Ñiqi:** |  |
| **Rimaykunap ayllun:** | Sinu tibetu rimaykuna
 Tibetu birmanu rimaykuna
  Himalaya rimaykuna
   Tibet simi
    **Dzonkha simi** |
| **Qillqa:** | Tibet siq'i llumpa |
| Tukri simi: |
| **Kay mama llaqtakunapi:** | Butan |
| **Kaypa kamachisqan:** |  |
| Tuyrukuna |
| **ISO 639-1** | dz |
| **ISO 639-2** | dzo |
| **ISO 639-3** | dzo |
| **SIL** | DZO |
| {{{mapa}}}Maypim Dzonkha simita rimachkanku |
|

|  |
| --- |
| Kaytapas qhaway: Rimay - Rimaykunap ayllun - Katiguriya:Rimay |

 |

**Dzonkha simi** icha **Butan simi** (རྫོང་ཁ་, *Dzongkha*) nisqaqa Butanpa tukri siminmi. Pachak kimsa chunka waranqachá runakunap mama rimaynin, Tibet simip k'iti rimayninmi.
# Uman

**سلطانة عمان
*Saltānat 'Umān*
Uman Sultansuyu**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Laphara | Wallqanqa |

 |
| Llaqta qayanqillqa: No tiene |
| Llaqta taki: *Nashid as-Salaam as-Sultani* |
|   |
| Situación de Uman |
|   |
| **Uma Llaqta**  • Runakuna  • Tinkurachina siwikuna | Maskati 646.027 (2005 est.) 23° 36' N 58° 37' E |
| **Aswan hatun llaqta** | Maskati |
| **LLaqtap simin** | Arabya simi |
| **Kamachiy** | Monarquía absoluta islámica |
| **Kawpay** |  |
| Sultán | Qaboos ibn Sa’id Al ‘Bu Sa’id |
| **Independencia**  • Año | Expulsión de los otomanos 1741 |
| **Mama llaqtap hawan**  • Llapan hallka k'iti k'anchar  • % yakukuna Saywakuna Chalakuna | Ñiqi: 82º 212.457 km² 0 1.374 km 2.092 km |
| **Runakuna**  • Llapan  • T'iqisqa kay | Ñiqi: 130º 3.001.583 (2005) 12.3 hab./km² |
| **Brutu ukhu hayt'uy** (**BUH**) - Llaqta ukhu hayt'uy (LUH)  • Llapan (2005)  • BUH, llapan runap | Ñiqi: 86º   US$ 39.559 millones US$ 16.300 |
| **HDI** -Runa kururay rikuchiq- (2007) | 0.810 (56º) – Elevado |
| **Kañina** | Rial omaní (`OMR`) |
| **Runa llaqtap sutin** | Omanés, omanesa¹ |
| **Pacha suyu**  • Ruphay mit'a | UTC+4 UTC+4 |
| **Internet tuyru** | `.om` |
| **Karu rimay tuyru** | `+968` |
| **Ankichiy tuyru** | `A4A-A4Z` |
| **ISO tuyru** | 512 / OMN / OM |
| Kaypi wankurisqa: ONU |
|
¹ También se utiliza el gentilicio "omaní". |

**Uman** nisqaqa Asyapi huk mama llaqtam. Uma llaqtanqa Maskati llaqtam.
# Makka

Makka llaqtapi.
**Makka** icha **Makkah** (arabya simi: **مكة‎**) nisqa llaqtaqa Sawud Arabya mama llaqtapi huk hatun llaqtam.

Makkah llaqtapiqa Kaaba nisqa manqus wasim, muslimkunap lliwmanta aswan hatun manqus wasinmi, Al Haram Miskitapim.

Makkah llaqtapiqa Muhamadsi paqarirqan.

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Makka**.
# Chaski

Hatun Britañapi chaski qillqa pallana *(busun)*, 19 ñiqin pachakwatamanta.
**Chaski** icha **Kurriyu** (kastilla simipi: *correo*, inlish simipi: *mail, post*, huk iwrupa rimaykunapi: *posta*) nisqaqa ima willaykunata, chaski qillqakunata, q'ipikunata wantukunapaq, kachaqmanta chaskiman apamunapaq runa llikam. Chaskiqa qallariyninpi mama llaqtap iman kaptinpas, huk mama llaqtakunapi akuna qallarikuyman qurqan.

Kaymi mama llaqtap chaskinpa ruranankuna:

* Chaski qillqa apay
* Q'ipi apay
* Karu qillqay *(telégrafo)*
* Karu rimay *(teléfono)*

Kunan pachaqa anchata willanakunchik internet nisqantam, e-chaskiwanmi, manañam mama llaqtap chaskinwanchu.

## Kaypipas qhaway

* Inka chaski

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Chaski**.
# Yachay

Atenas nisqa lechuza, occidental pachapi yachaypa rikch'aynin
Yachay uywa unancha
**Yachay**qa huk rikch'aq musyakuymi icha riqsinakuymi. Sapa kutinmi entiendekun cheqaq kaqkunata reparay utaq ruway yachayhina, niyta munanmantaqmi imakunatapas otaq imapas pasasqanmanta allinta yachay. Chiqap yachayqa, proposicional yachaypas, achka kutim chiqap iñiymi, yuyaymanta utaq adivinanzamanta sapaqchasqa, chaninchasqa kaptin. Yachaysapa runakunap ancha rimanakuynin kaptinpas, yachayqa proposicional nisqa chiqap iñiypa rikch'ayninmi, hamawt'aypi achka ch'aqwaykunaqa chaninchaypim riman: sichus llapanpi munakun, imayna hamut'ana, chaymanta hawa imapas munakun icha manachu. Kay ch'aqwaykunaqa astawanmi yapakurqan Edmund Gettierpa achka yuyay experimentokunarayku, chaymi imaymana alternativa definicionkunata provocarqan. Wakinninkuqa neganku justificación necesario kasqanmanta hinaspan criterios alternativos nisqakunata yuyaychanku wakintaq aceptanku justificación nisqa aspecto esencial kasqanmanta hinaspan formulanku requisitos adicionales nisqakunata.