# Simi (rimay)

**Rimay, parlay** icha **simi**qa (Chincha Qhichwapi: **shimi**) runapura simiwan tukuy rimasqakunam. Simiwan rimanakuspa, rinriwanmi uyarinakunchik.

## Apya Yala simikuna

Kaymi lliwmanta aswan rimaqniyuqraq Awya Yala rimaykuna:

* Qhichwa simi (Runasimi): Piruw, Buliwya, Ikwadur, Kulumbya, Arhintina
* Aymara simi: Pulipya, Piruw
* Waraniyi simi: Paraway, Parasil, Arhintina
* Nawatl simi: Mishiku, Salwarur
* Maya simi: Mishiku (Yukatan yaqa wat'a)
* K'iché simi: Watimala
* Kaqchikel simi: Watimala
* Mam simi: Watimala
* Qeqchí simi: Watimala
* Mapuchi simi (Mapudungun): Chili, Arhintina
* Saputika simi: Mishiku (Washaka)
* Mishtika simi: Mishiku (Washaka)
* Tsotsil simi: Mishiku (Chiapas)
* Tseltal simi: Mishiku (Chiapas)
* Chol simi: Mishiku (Chiapas)
* Ñañu simi (Otomí): Mishiku
* Wastika simi: Mishiku
* Tsutuhil simi: Watimala
* Wayuwu simi: Kulumbya, Winisuyla
* Kuna simi: Panama
* Waymiyi simi: Panama
* Miskitu simi: Nikarawa, Honduras
* Garifuna simi: Watimala, Honduras, Nikarawa
* Ashaninka simi: Piruw
* Awahun simi: Piruw
* Shuwar simi: Ikwadur
* Nawahu simi: Hukllachasqa Amirika Suyukuna
* Lakota simi: Hukllachasqa Amirika Suyukuna
* Tsalaki simi (Cherokee icha Tsalagi): Hukllachasqa Amirika Suyukuna
* Kri simi: Kanada
* Anishinapi simi (Anishinaabe, Ojibwa icha Chipiwa): Kanada
* Tupi simi (Ñengatu): Brasil
* Inuyt simi (Inuktitut): Kalalit Nunat, Kanada

## Iwrupamanta Abya Yalapi rimaykuna

Iwrupapi paqarisqa, ichaqa Abya Yalapi aswan rimasqa, ufisyal nisqa rimaykuna

* Kastilla simi: achka mama llaqtakunapi
* Purtuyis simi: Brasil
* Inlish simi: Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Kanada, Shamayka, Bahamas, Burinkin *(Puerto Rico)*
* Fransis simi: Kanada (Kebék), Ayti mama llaqta, Fransis Wayana, Martiník, Wadelúp
* Nirlandis simi: Surinam, Nirlandis Chawpi Abya Yalap Watankuna
* Aslla simikuna: Aliman simi, Italya simi, Pulska simi, Yidish simi, hukkunapas

## Kay pachapi aswan rimasqa simikuna

}

## Kaypipas qhaway

 **Punku p'anqa: Rimay Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Simi (rimay)**.
## Hawa t'inkikuna

* Simikuna/Qhichwa

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **Ñiqi** | **Simi** | **Maypi rimasqa** | **Rimaqkuna (hunu)** |
| **1** | Chinu simi | Chinchay, anti, chawpi China | 907
 |
| **2** | Inlish simi | Hukllachasqa Qhapaq Suyu, Chinchay Awya Yala, Awstralya, Musuq Silanda, Urin Afrika, Ilanda, hukkunapas. Tiksimuyuntinpi lliwmanta astawan llamk'achisqa qhatuna simi | 456
 |
| **3** | Hindi simi | Barat | 383
 |
| **4** | Kastilla simi | Ispaña, Chawpi, Urin Awya Yala, Hukllachasqa Amirika Suyukuna | 362
 |
| **5** | Rusu simi | Rusya, anti Iwrupa, chawpi Asya | 293
 |
| **6** | Arabya simi | Kunti Asya, chinchay Afrika | 208
 |
| **7** | Banla simi | Banladish, Barat | 189
 |
| **8** | Purtuyis simi | Purtugal, Brasil, Angula, Musambik, Intichay Timur, Kawu Wirdi, Khiniya-Wisaw | 177
 |
| **9** | Indunisya simi, Malaya simi | Indunisya, Malasya, Singapur, Bruniy | 148
 |
| **10** | Nihun simi | Nihun | 126
 |
| **11** | Ransis simi | Ransiya, Bilhika, Kanada, Suysa, Ayti, hukkunapas | 123
 |
| **12** | Aliman simi | Alimanya, Awstrya, Suysa, Luksimbur, Bilhika, Urin Tirol (Italya), hukkunapas | 119
 |
| **13** | Urdu simi | Barat, Pakistan | 096
 |
| **14** | Panyabi simi | Panyab (Pakistan, Barat) | 089
 |
| **15** | Kuriya simi | Kuriya, Nihun | 073
 |
| **16** | Telugu simi | Andhra Pradesh (Uralan anti Barat) | 071
 |
| **17** | Tamil simi | Tamil Nadu (Barat), Sri Lanka | 067
 |
| **18** | Marathi simi | Maharashtra (Barat) | 066
 |
| **19** | Kantun chinu simi | Chunwa, Hongkong | 065
 |
| **20** | Wu simi | Shanghai suyu (Chunwa) | 064
 |
| **21** | Esperanto simi | Esperantujo (tukuy kay pachapi) | 02
 |