Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Austin

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Austin** |

 |
|  |
| **Saywitu** | **Wallqanqa** |
| Austin llaqta |
| Austin wallqanqa |
|  |
| **Unancha** |
| Austin unancha |
|  |
| . |
| Mama llaqta |  USA |
| Tinkurachina siwikuna | 30°16′2″N 97°45′50″W |
| Suyu | Texas suyu |
| Runakuna | 757 688 (2008) |
| Runa ñit'inakuy | 987,5 runak./km² |
| Hallka k'iti kanchar | 767,28 km² |
| Hanaq kay |  |
| Kamasqa wata | 1835 |
| Kuraka | Kirk Watson (D) |
| Karu rimay yupay |  |
| Pacha suyu |  |
| Llika tiyanan | www.ci.austin.tx.us |
|  |

Austin Capitol
**Austin** nisqa llaqtaqa, Texas suyup, Hukllachasqa Amirika Suyukunapi huk hatun llaqtam. Austin llaqtapiqa 757 688 runakuna (2008) tiyachkan.

## Allpa saywachi

## Chiriqunuy

## Yachachiy

* Yachay sunturninkuna: Universidad de Texas en Austin (1883).

## Ñaña llaqtakuna

* Adelaide (Awstralya)
* Koblenz (Alimanya)
* Lima (Piruw)
* Maseru (Lesotho)
* Oita (Nihun)
* Orlu (Nigeria)
* Porto Alegre (Brasil)
* Saltillo (Mishiku)
* Taichung (Republika China)
* Gwangmyeong (Urasuyu)
* Xishuangbanna (Chunwa)

## Kaypipas qhaway

* Ethan Hawke, actor (1970)
* Lance Armstrong, ciclista (1971)

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Austin**.
* Uficial qillqa web Austin llaqta (kastilla simipi)
* The Human Capital
# BitTorrent

Chawpi antañiqiq "muhu"hina ruwachkan huk willañiqita huk antañiqiqkunaman qunanpaq mayqinkunachus masintinkunahina ruwanku.
BitTorrent huk willanakuy ñawpaqllut'ana kan, huk masintinpura llika willañiqikuna rak'inapaq (P2P), kaymi ruwaqkunata yanapan willakuta chaymanta illari willañiqikunata Internet kaqninta huk mana chawpichasqa kaqpi rak'iyta.

Willañiqita apachinapaq utaq chaskinapaq, llamk'achiqkuna huk BitTorrent rantikuq llamk'achinku Internetwan t'inkisqa antañiqiqnkupi. BitTorrent rantikuq nisqaqa huk antañiqiq wakichim, BitTorrent ñawpaqllut'anata ruwaq. BitTorrent rantikuqkuna imaymana antañiqiq patapatakuna chaymanta llamk'aykuna llikachakuna kaqpaq kanku, chaymanta huk tukri rantikuq Rainberry, Inc kaqmanta lluqsichisqa. Riqsisqa rantikuqkunam kanku μTorrent, Xunlei Thunder, Kachay, qBittorrent, Vuze, Deluge, BitComet hinaspa Tixati. BitTorrent yupipaqkuna huk lista willañiqikuna qunku t'inkinapaq chaymanta rantikuqman masintin ruwaqkunata tariyta saqin, "muhukuna"hina riqsisqa, pikunachus willañiqikunata t'inkiyta atinku.

## Pukyukuna
# Xbox One

**Xbox One** nisqaqa huk musuq widyu kunsulam, Hukllachasqa Amirika Suyukuna qallarikuy Microsoft sutiyuqpa rurasqanmi, Xbox 360 nisqap qatiqninmi, Xbox Series X nisqap ñawpaqninmi.
# Chromium

Chromiumpa riqsinapaq yupin
**Chromium**qa qhispi, kicha-pukyu ima web wamp'uq yuyay llamk'aymi, aswanta Googlepa ruwasqan, waqaychasqapas. Kay kuriku tiksi aswan achka pukyu qillqa Google Chrome wamp'uqpaq qun, mayqinchus kapuq llamp'ukaq kaqmanta wakin yapasqa ruwanakunayuq.

Chromiump pukyu qillqa tiksi nisqa ancha llamk'achisqam. Microsoft Edge, Samsung Internet, Opera, achka wak wamp'uqkuna Chromium pukyu qillqapi sayasqa kanku. Astawan, pukyu qillqamanta hatun partikuna achka app marcokuna llamk'achinku.

Google mana huk tukri takyasqa wirsiyun Chromium maskaqmanta qunchu, ichaqa wakin ruwanakunapaq tukri API kichanakuna qun, kayhina rimaymanta qillqaman chaymanta t'ikrayman.

## Lisinsiya

Chromiumqa qhispi, kicha-pukyu ima llamp'ukaq llamk'aymi. Googlepa qillqasqan rak'iqa 3-kalawsula BSD lisinsiya nisqawanmi rak'isqa kachkan. Kimsa kaq partimanta dependenciakuna imaymana licenciakunayuq kanku, chaymanta MIT, LGPL, Ms-PL, chaymanta huk MPL / GPL / LGPL kimsa lisinsiyayuq.

## Pukyukuna
# Gmail

**Gmail**qa Googlepa mañasqan yanqalla illachina chaski yanaymi. 2019 watamanta, 1.5 waranqa hunu ruwaqkunayuq karqan tiksimuyuntinpi chaymanta aswan hatun illari chaski yanapakuy kay pachapi. Huk llamk'achiq Gmail kaqman yaykun huk web wamp'uqpi utaq tukri apaychan ruwana wakichi kaqnintakama. Google yanapakuypas illari chaski rantikuqkuna llamk'achiyta POP chaymanta IMAP purutukulukuna kaqnintakama.

## Pukyukuna
# Odnoklassniki

Odnoklassniki riqsinapaq rikch'a
**Odnoklassniki** (Rusya simipi: Одноклассники 'Yachaymasikuna'), **OK**hina pisichasqa icha **OK.ru**, huk qutukawsay llika qaranam aswantaq Rusyapi ñawpaq Suwyitmanta Ripuwlikakunapi llamk'achisqa. Kay k'itiqa 4 ñiqin Ayamarq'a killa, 2006 watapi Albert Popkovqa qallarisqanmi karqan, kunantaq VKpa kapuyninmi.

## Pukyukuna
# Q'illay

**Q'illay**, **q'iklla** icha **q'ikllay** (latin simipi: *metallum*) nisqakunaqa lliphiyaq, q'uñita pinchikillatapas pusaykuq qallawa imayaykunam. Huk q'illaykunaqa allpapiqa llump'ayllam, huktaq t'inkisqam chuqin, icha iskay rikch'ayniyuq chuqim.

Mana q'illaywan ruranakuspa q'illayqa iliktrunkunata qupuspa pusitiwu q'ipisqa iñukukuna tukun, mana q'illaytaq niyatiwu q'ipisqa iñuku tukuptin. Ahinam q'ipisqa iñuku t'inkisqa, kachi tukukun. Q'illayqa manam iñuwatachu rurakun.

Q'illaypuraqa mana chaqllisinchi ruranakuspa q'illay chaqrusqa (ahinataq champi hukkunapas) ruranakunku.

Aswan runap llamk'achisqan q'illaykuna kaymi:

* Quri
* Qullqi q'illay
* Anta
* Qullqiya
* Yaku qullqi *(Puriq qullqi)*
* Chayanta
* Titi
* Khillay
# Chullusqa

Kachita yakupim chulluchkanku.
**Chullusqa** nisqaqa **chulluq** nisqa puriqllapi chaqrusqa manaña rikunalla **chulluna** nisqa sinchiyasqa icha wapsi kasqa. **Chulluy** nisqawan chay sinchiyasqaqa icha wapsiqa puriqlla ukhunman rin, ichataq manam musuq t'inkisqachu tukukun.

Mama quchakunapi yakupiqa achka kachim qullusqa, lliwmanta aswan natriyu kluruchasqam. Chayrayku *kachi yaku* nisqam.

Yaku pachapi wayaypas chullusqam, yakupi kawsaq challwakunap, huk uywakunap samananpaq anchata muchusqam. Chay yakupi wayayqa inti wayllaq laqukunamantam, huk yaku yuramantakunamantapas lluqsin.
# Arthur Schopenhauer

Arthur Schopenhauer, 1854.
 Arthur Schopenhauer Silq'uy
**Arthur Schopenhauer** sutiyuq runaqa (22 ñiqin hatun puquy killapi 1788 watapi paqarisqa Danzig llaqtapi, Anti Prusyapi) - 21 ñiqin tarpuy killapi 1860 watapi wañusqa Frankfurt am Main llaqtapi) huk  Alimaña mama llaqtayuq Yachay wayllukuqsi karqan.

## Qillqasqankuna

* *Ueber die vierfache Wurzel des Satzes vom zureichenden Grunde.* 1813 (Dissertation Schopenhauers). Zweite, sehr verbesserte und beträchtlich vermehrte Auflage. 1847 (Google Books, Commons). Dritte, verbesserte und vermehrte Auflage 1864 (Google Books).
* *Ueber das Sehn und die Farben.* 1816 (Google Books). Zweite, verbesserte und vermehrte Auflage. 1854 (Commons).
* *Theoria colorum.* 1830. (Lateinische Fassung der überarbeiteten Farbenlehre.)
* *Die Welt als Wille und Vorstellung. (El mundo como voluntad y representación).*  Erster Band, 1819 (Volltext) (Zweiter Band s. u. 1844). Zweite, vermehrte Auflage 1844 (BSB München). Dritte, verbesserte und beträchtlich vermehrte Auflage, 1859 (Google Books).
* *Ueber den Willen in der Natur.* 1836. Zweite, verbesserte und vermehrte Auflage 1854. (Digitalisat)
* *Die beiden Grundprobleme der Ethik: Ueber die Freiheit des menschlichen Willens, Ueber das Fundament der Moral.* 1841. Zweite, verbesserte und vermehrte Auflage. 1860 (Google Books, (pdf)).
* *Die Welt als Wille und Vorstellung.* Zweiter Band, 1844 (Digitalisat, BSB München), dritte vermehrte Auflage 1859 (Digitalisat)
* *Parerga und Paralipomena*, 1851. Zwei Bände, enthalten die Aphorismen zur Lebensweisheit, Über die Universitäts-Philosophie, Über Schriftstellerei und Stil u. a. (Zweiter Band Google Books)
* *Über das Geistersehn und was damit zusammenhängt.* (PDF-Fassung).

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway

Yachay wayllukuy

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Arthur Schopenhauer**.
# Luis Muñoz Marín

| Luis Muñoz Marín |
| --- |
|   |
|

|  4. Presidente del Senado de Puerto Rico (es)  |
| --- |

 1941 - 1949 ← Rafael Martínez Nadal (es)  - Samuel R. Quiñones (es)  →

|  1. Gobernador de Puerto Rico (es)  |
| --- |

 iniru 2, 1949 - iniru 2, 1965 ← Jesús T. Piñero (es)  - Roberto Sánchez →  |
| Kawsaynin |
| Paqarisqa |
San Juan , phiwriru 18, 1898  |
| Suyun |
Hukllachasqa Amirika Suyukuna  |
| Wañusqan |
San Juan , awril 30, 1980  |
| Wañusqanrayku |
causas naturales (es)   (enfermedad cerebrovascular (es)  ) |
| Ayllun |
| Taytan |
Luis Muñoz Rivera |
| Warmin/Qusan |
Inés María Mendoza Rivera (es)  Muna Lee (es)   |
| Wawankuna |

view
* Victoria Muñoz Mendoza (es)
 |
| Education |
| Hatun yachay-wasi | Universidad de Georgetown (es)  Georgetown University Law Center (en)  Georgetown Preparatory School (en)   |
| Simikunan |
Kastilla simi  |
| Llamk'anan |
| Llamk'anan |
harawiq, willay kamayuq, kawpaq runa, taripay amachaq-wan gobernador (es)   |
| Suñaynin |

see
* Medalla Presidencial de la Libertad : Lyndon Johnson  (1963)  Gran Cruz de la Orden El Sol del Perú
 |
| Hawa-puriq |
| Yuyaynin |
| Kawpay huñuynin |
Partido Popular Democrático (es)   |

**José Luis Alberto Muñoz Marín** sutiyuq runaqa (\* 18 ñiqin hatun puquy killapi 1898 watapi paqarisqa San Juan llaqtapi - 30 ñiqin ayriway killapi 1980 watapi wañusqa San Juan llaqtapi ). Burinkin mama llaqtap qillqaq, pulitiku wan willay kamayuqsi runa karqan.

1949 watamanta 1965 watakama ñawpaq kuti Burinkinpa Kamachiq runanin karqan.

Tayta:  ; Mama:
 Ñawpaq warmi: Muna Lee (1919-1947) / Inés Mendoza (1947)
Churinkuna: Luis wan Munita / Viviana wan Victoria.

Yachaywasi:

Alma mater:  HAM Georgetown Yachay Sunturnin.

## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway

* Wiñay kawsay (Burinkin)
* José Figueres

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Luis Muñoz Marín**.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Ñawpaqnin kaq: **Jesús Piñero** | **Burinkin Kamachiq runa**
 1949 - 1965 | Qhipaqnin kaq: **Roberto Sánchez** |
# Margaret Thatcher

Margaret Thatcher (1925-2013)
**Margaret Hilda Roberts** sutiyuq warmiqa, icha **Margaret Thatcher**, (\* 13 ñiqin kantaray killapi 1925 watapi paqarisqa Grantham llaqtapi - † 8 ñiqin ayriway killapi 2013 watapi), huk  Inlispampa mama llaqtayuq pulitiku, uma kamayuqninmi kachkan.

1979 watamanta 1990 watakama Hukllachasqa Qhapaq Suyu Uma kamayuq

Taytan: Alfred Roberts, Maman: Beatrice Stephenson.
Qusan: Denis Thatcher (1951-2003).
Churinkuna: Carol wan Mark.

Yachay wasikuna: Kesteven wan Somerville.
Alma mater: Oxford Yachay suntur.

## Kaypipas qhaway

Margaret Thatcher wan Ronald Reagan (1986)
## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Margaret Thatcher**.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Precedido por: **James Callaghan** | **Hukllachasqa Qhapaq Suyu Uma kamayuq1979 - 1990** | Sucedido por: **John Major** |
# Tony Abbott

| Tony Abbott |
| --- |
|   |
|

| diputado de Australia (es)  |
| --- |

 marsu 26, 1994 - mayukilla 18, 2019 ← Michael MacKellar (es)  - Zali Steggall (es)  → K'iti: Warringah (en)  Akllay: 1994 Warringah by-election (en)

| Minister for Employment Services (en)  |
| --- |

 uktuwri 21, 1998 - iniru 30, 2001 ← Chris Ellison (es)  - Mal Brough (es)  →

| Minister for Employment and Workplace Relations (en)  |
| --- |

 iniru 30, 2001 - uktuwri 7, 2003 ← Peter Reith (es)  - Kevin Andrews (es)  →

| Leader of the House (en)  |
| --- |

 nuwimri 26, 2001 - disimri 3, 2007 ← Peter Reith (es)  - Anthony Albanese (es)  →

| Ministro de Salud de Australia (es)  |
| --- |

 uktuwri 7, 2003 - disimri 3, 2007 ← Kay Patterson (es)  - Nicola Roxon (es)  →

| líder de la oposición de Australia (es)  |
| --- |

 disimri 1, 2009 - sitimri 18, 2013 ← Malcolm Turnbull (es)  - Chris Bowen (es)  →

|  10. Commonwealth Chair-in-Office (mul)  |
| --- |

 sitimri 18, 2013 - nuwimri 15, 2013 ← Kevin Rudd - Mahinda Rajapaksa →

|  28. primer ministro de Australia (es)  |
| --- |

 sitimri 18, 2013 - sitimri 15, 2015 ← Kevin Rudd - Malcolm Turnbull (es)  →  |
| Kawsaynin |
| Paqarisqa |
General Lying-In Hospital (es)  , nuwimri 4, 1957  (run 68) |
| Suyun |
Awstraliya Hukllachasqa Qhapaq Suyu  |
| Ayllun |
| Warmin/Qusan |
Margie Abbott (es)   (sitimri 24, 1988 -  |
| Wawqipanan/Ñañaturan |

view
* Christine Forster (es)
 |
| Education |
| Hatun yachay-wasi | St John's College (en)  Sydney Law School (en)  Universidad de Sídney (es)  St Patrick's Seminary (en)  The Queen's College (es)  University of Sydney Business School (en)   |
| Simikunan |
Inlis simi  |
| Llamk'anan |
| Llamk'anan |
kawpaq runa  |
|

Kaypi Llamk'allantaq
* World Economic Forum Annual Meeting 2014 (en)
 |
| Llamk'ay wasin |
Canberra  |
| Employers | The Bulletin (es)   (1986 -  1988)  |
| Aswan riqsisqa qillqasqan | *Battlelines (en)*  |
| Suñaynin |

see
* Medalla del Centenario  (iniru 1, 2001) beca Rhodes  (1981)  compañero de la Orden de Australia  (hunyu 7, 2020)  Gran Cordón de la Orden del Sol Naciente  (awril 29, 2022)
 |
| Hawa-puriq |
| Yuyaynin |
| Iñiynin |
catolicismo (es)   |
| Kawpay huñuynin |
Partido Liberal de Australia (es)   |
| IMDb |
nm2450386  |
|
tonyabbott.com.au  |
|   |

**Anthony John Abbott**  sutiyuq runaqa, icha **Tony Abbott** (\* 4 ñiqin ayamarq'a killapi 1957 watapi paqarisqa London llaqtapi - ), huk  Awstralya mama llaqtayuq pulitiku qarqan.

2013 watamanta 2015 ñawpaq kuti Awstralyapa Uma kamayuqnin qarqan.

Taytan: Richard Henry «Dick» Abbott; Maman: Fay Peters.
 Ñawpaq warmi: Margie Abbott.
Churinkuna: 3.

Yachaywasi:

## Qillqaqkuna

## Kaypipas qhaway

* Awstralyapa Wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Tony Abbott**.
* Biografía Fundación CIDOB (kastilla simipi)

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Ñawpaqnin kaq: **Kevin Rudd** | **Awstralya Uma kamayuq**
 2013 - 2015 | Qhipaqnin kaq: **Malcolm Turnbull** |
# Rembrandt van Rijn

Rembrandt: *De Nachtwacht* (*Tutapi qhawaq*) 1642, Rijksmuseum, Amsterdam
Rembrandt (*Autoretrato*) 1660, Kenwood House, London)
**Rembrandt** (**Rembrandt Harmenszoon van Rijn**) sutiyuq runaqa (15 ñiqin anta situwa killapi 1606 watapi paqarisqa Leiden llaqtapi - 4 ñiqin kantaray killapi 1669 watapi wañusqa Amsterdam llaqtapi) huk  Urasuyu mama llaqtayuq llimphiq runam karqan.

Taytan: Harmen Gerritszoon van Rijn; Maman: Neeltgen Willemsdochter van Zuijtbrouck.

## Llimphiykuna

* La lección de anatomía del Dr. Nicolaes Tulp , 1632
* Fiesta de Belsasar de 1635
* La ronda de noche de 1642
* Betsabé en su baño , 1654
* Los síndicos de los pañeros , 1662

## Kaypipas qhaway

* Llimphiy (Urasuyu)
* Peter Paul Rubens

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Rembrandt van Rijn**.
# Wañuy wanay

Maypim wañuy wanayta llamk'achinku (VI/2005):
   Tukuy hucha ruraykunapaq raqpasqa

   Maqanakuy chiqallapi llamk'achisqa, thak kaypi raqpasqa

   Kamachikunapi manaraq raqpasqachu, ichataq manañam llamk'achisqachu

   Llamk'achisqa

Maksimilianu Mishikup Qhapaqninta illapachkanku, Edouard Manet-pa llimphisqan.
Sipina k'urpana, Philipinakunapi, 1901 watapi.
Uma kuchu, "Cosmographie Universelle", Munster, Basel, 1552 watapi.
Runa warkhuna, Pisanello-p llimphisqan 1436-1438 watakunapi.
Pinchikilla tiyana.
Runa kañay: Layqa qulluy.
**Wañuy wanay** icha **Wañuy kamachiy** nisqaqa huchallikuq runata wañuchinapaq wanachaymi.

Wañuy wanayqa huk mama llaqtakunapi - ahinataq Iwrupa Huñupi wankurisqa mama llaqtakunapi - manañam kanchu, hukkunapitaq - ahinataq Hukllachasqa Amirika Suyukuna, Chunwapi, Nihunpi - kunanraqmi llamk'achinku.

Kay hinam taripasqakunata wañuchinku:

* Runa warkhuna
* Uma kuchuy
* Illapay
* Sipina k'urpana (ñawpa pacha Ispañapi, kulunyankunapipas)
* Chamqapuy (Islam mama llaqtakunapi)
* Miyu wapsi ukhu (Hukllachasqa Amirika Suyukunapi)
* Miyu t'uksina (Hukllachasqa Amirika Suyukunapi)
* Pinchikilla tiyana (Hukllachasqa Amirika Suyukunapi)
* Runa kañay (ñawpa pacha Iwrupapi, Kathuliku Inlisyap kamachisqan, layqa qulluypi, *inkisisyun* nisqapi)
* Chakatay (Romanukunap pachanpi, hinataq Jesus wañurqan)

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Wañuy wanay**.
# Joseph Haydn

|  |
| --- |
| Joseph Haydn |
|   |
|

| maestro de capilla (es)  |
| --- |

 |
| Kawsaynin |
| Paqarisqa
 | Rohrau (es)  , marsu 31, 1732  |
| Suyun
 | Sacro Imperio Romano Germánico (es)  Archiducado de Austria (es)   |
| Wañusqan
 | Wien , mayukilla 31, 1809  |
| Wañusqanpampa
 | Bergkirche (en)   |
| Ayllun |
| Taytan
 | Mathias Haydn
 |
| Warmin/Qusan
 | Anna Haydn (en)   |
| Wawqipanan/Ñañaturan
 |
view
* Michael Haydn (es)  Johann Evangelist Haydn (es)
 |
| Education |
| Yachay wasipi taripasqa
 | doctor en Música (es)   |
| Simikunan
 | alemánico (es)  Aliman simi  |
| Yachachiqkunan
 | Nicola Porpora (es)   |
| Yachakuqkunan
 | Pavel Vranický (es)  Friedrich Kalkbrenner (es)  Mariana Martínez (es)  Ignace Joseph Pleyel (es)  Franciszek Lessel (es)  Antonín Kraft (es)  Antonín Vranický (es)  Jean-Baptiste Krumpholz (es)  Sigismund von Neukomm (es)  Ludwig van Beethoven Johann Nepomuk Hummel (es)   |
| Llamk'anan |
| Llamk'anan
 | takichaq, director de orquesta (es) , musicólogo (es) , pianista (es) -wan independent publisher (en)   |
| Aswan riqsisqa qillqasqan
 | *Sinfonía n.º 100 (es)  Sinfonía n.º 101 (es)  Deutschlandlied (es)*  |
| Suñaynin
 |
see
* honorary citizen of Vienna  (1804)
 |
| Influenced by
 | Johann Joseph Fux (es)   |
| Membership
 | Academia de Bellas Artes (es)   |
| Movement
 | clasicismo (es)   |
| Music instrument
 | puywanku Yatana qallwa  |
| Military service |
| Hawa-puriq |
|  |
| IMDb
 | nm0370817  |
| ⠀
 |   |

Joseph Haydn.
**Franz Joseph Haydn** sutiyuq runaqa (Rohrau an der Keitha, llaqtapi (Awstryapi) paqarisqa 31 ñiqin pawqar waray killapi 1732 p'unchawpi; † Wien llaqtapi (Awstiriyapi) wañusqa 31 ñiqin aymuray killapi 1809 p'unchawpi) klasiku musika takichaqmi karqan.

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Joseph Haydn**.
# Sussex

*Royal Pavilion*, Brighton, SussexSussex
**Sussex**, Hukllachasqa Qhapaq Suyu.

## Llaqtakuna

Brighton, Chichester, Crawley, Eastbourne, Hastings, Haywards Heath, Lewes, Worthing.
# Ch'in pacha

Atakama ch'in pacha.<ref>

Ch'in pacha (Namib).
**Ch'in pacha** nisqaqa mana kawsayniyuq, ancha ch'aki, ancha q'uñi icha chiri, yurannaq puystum.Kaypas suti: **purun**. Nin Qusqu Kuraq wasi Taqi

Kay hinam ch'in pachakunata riqsinchik:

* Rumi-rumi
* Aqu-aqu (Aqu pampa)
* Chullu-chullunku (Antartikapi, Kalalit Nunatpi)

## Ch'in pachakuna

### Afrika

* Sahara
* Kalahari
* Namib

### Chinchay Abya Yala

* Chiwawa ch'in pacha

### Urin Awya Yala

* Atakama

### Asya

* Gobi
* Karakum
* Taklamakan

### Awstralya

* Gibson ch'in pacha

## Pukyukuna