Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Yuquspa allquchay

Martin Van Maele-pa siq'isqan.
Martin Van Maele-pa siq'isqan.
**Yuquspa allquchay**, **Awusay** icha **Wiyulay** nisqaqa huk icha achka runa huk warmita, wamrata icha pi runatapas atipakuspa yuquchikuymi. Ancha millay atipakuy q'umam.

Qhichwa simipiqa achka rimaykunam kanku, ahinataq warmita *p'akiy, hutk'uy, chankay, k'akuy, allquchay, kallpaspa yuquy, sarutay*, hukkunapas.

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Yuquspa allquchay**.
# Lema

Lema huk rimana kapun, kayta chaninchan, wiñachin ima runakuna, wankurikuna, mamallaqtakunapipas llumphaynin. Aswan pachakuna, kay Lema-qa Latin simipi kan.
# Iwriyu simi

| עברית (Iwriyu simi) |
| --- |
| **Kaypi rimasqa:** | Israyil |
| **Suyukuna:** |  |
| **Rimaqkuna:**
• Mama rimay:
• Hukkuna: | 8 hunu
•
•  |
| **Ñiqi:** |  |
| **Rimaykunap ayllun:** | Aphruasyatiku rimaykuna   Simitu rimaykuna      Uralan simitu                **Iwriyu simi** |
| **Qillqa:** | Iwriyu siq'i llumpa |
| Tukri simi: |
| **Kay mama llaqtakunapi:** | Israyil |
| **Kaypa kamachisqan:** | Iwriyu Simi Kuraq Suntur (האקדמיה ללשון העברית) |
| Tuyrukuna |
| **ISO 639-1** | he |
| **ISO 639-2** | heb |
| **ISO 639-3** | heb |
| **SIL** | HBR |
| {{{mapa}}}Maypim Iwriyu simita rimachkanku |
|

|  |
| --- |
| Kaytapas qhaway: Rimay - Rimaykunap ayllun - Katiguriya:Rimay |

 |

**Iwriyu, Hiwriyu** icha **Iwrit simi** (iwriyu simipi: עברית) nisqaqa Hudyukunap willka rimayninmi.

Dyuspa Simin Qillqap Ñawpa Rimanakuyninmi iwriyu simipi qillqasqa.

Kunan pachaqa Israyil mama llaqtapi tukri simim. Pusaq hunuchá rimaqnin kachkan.

## Qillqasqankuna

* Zuckermann, Ghil'ad, 2003. *Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew*. Palgrave Macmillan. (ISBN 9781403917232 / ISBN 9781403938695)
# Mapa

Mapa wila.
**Mapa** nisqaqa (*ch'uspi wira* nisqapas, kastilla simipi: *cera*) lachiwakunap wiksanpi rurasqan wira hina imayaymi, lachiwana nisqa lachiwap q'isanta ruranapaq. Chay lachiwanataqa puriqllachaspa mapatam hurqunchik. Chaymantaqa bilakunatam ruranchik.
# Pukara

Turri** nisqamanta ñawirinaykipaq chaypi qhaway.*

Pukaramanta siq'isqa.
Tilcara llaqtapi pukara, Arhintina (Inka)
**Pukara** icha **Hark'apa** nisqaqa maqanakuypaq ancha sinchichasqa hatunkaray wasim, wasikunam, llaqtam, awqaqkunayuq.
# Mach'ay

*Ama **machay** (sinkuyay) nisqawan pantaychu.*

Mach'ay St. Moré, Ransiyapi.
Mach'ay Acsibi, Arhintina.
**Mach'ay** nisqaqa qaqap icha allpap ukhunpi ima p'ukru, t'uqu, ch'usaq kaqpas.
# H.G. Wells

| H.G. Wells |
| --- |
|   |
|

| presidente (es)  |
| --- |

 1932 - 1935 ← John Galsworthy (es)  - Jules Romains (es)  →  |
| Kawsaynin |
| Tukuy sutin |
Herbert George Wells  |
| Paqarisqa |
Bromley (es)  , sitimri 21, 1866  |
| Suyun |
Reino Unido de Gran Bretaña e Irlanda (es)  Hukllachasqa Qhapaq Suyu  |
| Mama simin |
Inlis simi  |
| Wañusqan |
Lunrun , awustu 13, 1946  |
| Wañusqanrayku |
causas naturales (es)   (tumor hepático (es)  ) |
| Ayllun |
| Taytan |
Joseph Wells |
| Maman |
Sarah Neal |
| Warmin/Qusan |
Isabel Mary Wells (es)   (1891 -  1894) Amy Catherine Robbins (es)   (1895 -  1927)  |
| Qhariwarmi |
Amber Reeves (es)  Rebecca West (es)  Margaret Sanger (es)  Odette Keun (es)  Moura Budberg (es)  Elizabeth von Arnim (es)   |
| Wawankuna |

view
* Anthony West (es)  G. P. Wells (es)  Frank Wells (es)
 |
| Wawqipanan/Ñañaturan |

view
* Francis Charles Wells (mul)  Frederick Joseph Wells (mul)
 |
| Education |
| Hatun yachay-wasi | Royal College of Science (es)  Universidad de Londres (es)   |
| Yachay wasipi taripasqa |
Doctor en Biología (es)   |
| Simikunan |
Inlis simi  |
| Yachachiqkunan |
Thomas Henry Huxley (es)   |
| Llamk'anan |
| Llamk'anan |
qillqaq, historiador (es) , willay kamayuq, idista (es) , escritor de ciencia ficción (es) , novelista (es) , sociólogo (es) -wan guionista (es)   |
| Aswan riqsisqa qillqasqan | *Esquema de la historia universal (es)  La máquina del tiempo (es)  El hombre invisible (es)  La isla del doctor Moreau (es)  La guerra de los mundos (es)  Los primeros hombres en la Luna (es)  The Shape of Things to Come (en)  Matrimonio (es)  The Soul of a Bishop (en)*  |
| Suñaynin |

see
* Science Fiction and Fantasy Hall of Fame  (1997)
 |
| Nominated to |

see
* Nobel Suñay Simi Kapchiypi (1921) Nobel Suñay Simi Kapchiypi (1932) Nobel Suñay Simi Kapchiypi (1935) Nobel Suñay Simi Kapchiypi (1946)
 |
| Membership |
Sociedad Fabiana (es)   |
| Nicknames |
H. G. Wells, Reginald Bliss, Septimus Browne-wan Sosthenes Smith  |
| Artistic movement |
ciencia ficción (es)  Kawsay qillqa ensayo (es)   |
| Hawa-puriq |
| Yuyaynin |
| Kawpay huñuynin |
Partido Laborista (es)   |
| IMDb |
nm0920229  |
|   |

**Herbert George Wells** sutiyuq runaqa, icha **H. G. Wells,** (\* 21 ñiqin tarpuy killapi 1866 watapi paqarisqa Bromley llaqtapi - 13 ñiqin chakra yapuy killapi 1946 watapi wañusqa London llaqtapi) huk  Inlispampa mama llaqtayuq qillqaq wan yachay wayllukuq qarqan.

Taytan: Joseph Wells ; Maman: Sarah Neal.
Warmikuna: Cónyuge Isabel Mary Wells
(1891-1894) / Amy Catherine Robbins (1895-1927) / Amber Reeves
Churinkuna: Cesar Treupil George Phillip "G. P." Wells (1901-1985), Frank Richard Wells (1903-1982), Anna-Jane Blanco-White (1909-2010) wan Anthony West (1914-1987).

## Qillqasqankuna

* The Time Machine
* The Island of Doctor Moreau
* The Invisible Man
* The War of the Worlds
* When the Sleeper Wakes
* The First Men in the Moon.

## Kaypipas qhaway

* Yachay wayllukuy
* Jules Verne
* Hugo Gernsback

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **H.G. Wells**.

**Kastilla simipi:Ransiya simipi:**
# Pinchikilla puriy

Iskay iñupura kaq pinchikilla mast'ay kayninrayku pinchikilla puriymi.
**Pinchikilla puriy** nisqaqa huk pinchikilla pusaqpi huk mit'api, pachapi puriq pinchikilla chaqnakunam. Q'illaypi (ahinataq yawirkapi) puriq pinchikilla chaqnayuqkunaqa iliktrunkunam (niyatiwu chaqnasqa kaq). Likidukunataq puriq pinchikillaqa iyunkunam.

## Tupu

* Amperyu

## Kaypipas qhaway

* Pinchikilla muyu
# Nina

Nina.
**Nina** nisqaqa ima kawsaykunapaq ruphachkaqpas, rawrachkaqpas. Kañanapaqqa q'irutam ch'iqtaspa yamt'a nisqatam ruranchik. K'illimsapas rawranmi. Hinallataq huk puriqllakunatam kañanchik, ahinataq allpa wiram.

Sinchiyasqa kaqraq, achkiq q'uñi imayaykunaqa sansa nisqam, chaymanta paqariq rawrachkaq wapsikunataq rapa nisqam. Ninamantaqa q'usñipas paqarinmi. Mana rawrasqa imayaymantaqa uchpam tukukun.

Wayra pachapi imapas ruphachkaptin, muksichaq wapsiwan ruranakun. Yantapi kachkaq k'illimsayaq muksichaqwan chimlasayta ruranakun. Yantapi yakuchaqtaq muksichaqwan yaku wapsita tukukun. Mana muksichaq kaptinqa, manam rawrayta atinchu.

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqapi suyukunata uyarinakunatapas tarinki kaymantam: **Nina**.