Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Llasaq kay

**Llasaq kay** nisqaqa llasaturakup huk wisnuman rurasqa hap'imuq kallpanmi.

Tiksimuyup chawpipachanpiqa huk kilugramuqa 9,81 N llasaqmi, qhipaqninkunapitaq 9,83 N, Tiksimuyup llasaturakunrayku.

Llasaq kaytaqa aysanawanmi tupunchik.

Huk puystupi huk wisnup llasaq kayninqa kay hinam:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
* P = llasaq kay
* m = wisnu
* g = llasaturakup p'ikwachiynin (Tiksimuyup chawpipachanpi 9,81 mitru t'asra sikunduman)

Ahinataq:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
# Sirk'a llika

Runap sirk'a llikan: puka yawar sirk'akuna (puka llimphiyuq), yana yawar sirk'akuna (anqas llimphiyuq).
**Sirk'a llika** nisqaqa kurkupi yawarta muyurichinapaq sirk'akunap llikanmi.

Chawpi ukhu yawrinqa sunqum. Sunquqa yawarta sirk'akunantam tanqan. Sunqumanta pusaq sirk'akunaqa tawna sirk'am *(arteria)*, sunquman pusaqtaq ch'illa sirk'am *(vena)*. Kurku yawrikunaqa ch'iñi sirk'akunam *(capilares)*.

Muksichaqsapa yawarta pusaq sirk'akunaqa puka yawar sirk'am, chimlasaysapataq yawarta pusaq yana yawar sirk'am.

Runapiqa, hinallataq ñuñuqkunapi, pisqukunapipas sunqumanta yana yawar surq'an tawna sirk'antam surq'anman purin. Surq'anpi chimlasayta lluqsichispa muksichaqtam chaskin. Chay pukayasqa yawarqa surq'anmanta surq'an ch'illa sirk'antam sunquman purin. Sunqutaq puka yawartaqa hatun tawna sirk'anta, chaymanta k'allmakuq huk tawna sirk'akunanta kurku yawrikunam tanqan, kurkuta muksichaqwan samachinanpaq. Chay kurkupi yanayasqa, chimlasaysapa yawarqa ch'illa sirk'akunantam sunquman purin.

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Sirk'a llika**.
# Uranyu

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| 92 | Purutaktinyu ← Uranyu → Niptunyu |
| Nd ↑ U ↓  |

|  |
| --- |
| Qallawap ñiqi rakirinkuna |

 |

 |
| Sapsi |
| Qallawap sutin, sananchan, yupaynin | Uranyu, U, 92 |
| Qallawa tawqa | Aktinyu rikch'aq q'illaykuna |
| Huñu yupay, ñiqi rakiri yupay, bluki ñiqi | n/a, 7, f |
| Llimphi, rikch'aynin |  |
| Iñuku wisnu | 238,0289 g·mol−1 |
| Iliktrun kumphigurasyun |  |
| Iliktrunkuna iñuku qaraman |  |
| Pachaykamay kayninkuna |
| T'inki kachkay (KPP-pi) | Sinchiyasqa |
| References |
| Kay suyuchata qhaway • rimanakuy • llamk'apuy |

**Uranyu**, **Uraniw**, **Urañu**, **U** (musuq latin simipi: *Uranium*) nisqaqa huk q'illaymi, illanchaykuq.

Uranyutaqa iñuku huk'i ayñikunapi, iñuku huk'i pinchikillachanakunapipas llamk'achinku. Qhapaqchasqa 235U nisqawan pisilla kritiku wisnuwanmi iñuku huk'i t'uqyayta aknanku.

|  |  |
| --- | --- |
|  |
Kay qallawamanta willaq qillqaqa manaraqmi elementbox nisqayuqchu kachkan.
Wikipidiyata yanapayta munaptiyki, musuq elementbox nisqata ruraykiman.
*This article has no elementbox yet. You can help by creating a new one.* || *Este artículo aún no tiene elementbox. Puedes ayudar creándolo.* |
# P'allta muyu

P'allta Muyu
P'allta Muyu
**P'allta muyu(P’alta muyu)* (Latin simipi: *circulus*) **muyu** hinalla, huk p'alltapi, maypipas chawpinmantaqa kaqlla karum siq'im.

## Kaytapis musyay

* *Chawpi* centro
* *Waska* cuerda
* *Turmanya* arco
* *Wachi* flecha, sagita
* *Kutsuq* secante
* *Tinkuq* tangente
* *Waraki* radio
* *Kuraqkaru* (diámetro)
# 1801

◄ |
18 ñiqin pachakwata |
**19 ñiqin pachakwata**
| 20 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
1770 watakuna |
1780 watakuna |
1790 watakuna |
**1800 watakuna**
| 1810 watakuna
| 1820 watakuna
| 1830 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
1797 |
1798 |
1799 |
1800 |
**1801**
| 1802
| 1803
| 1804
| 1805
| ►
| ►►

**1801** wataqa Griguryanu kalindaryukama illapachawwan qallarisqa chhasku watam karqan (Hulyanu kalindaryukamataq atipachawwan qallarisqa chhasku watam).

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **1801**.
# 20 ñiqin anta situwa killapi

**20 ñiqin anta situwa killapi** p'unchawqa (**20.07.**, **20-VII**, **20ñ hulyupi**) Griguryanu kalindaryupi watap 201 kaq (201ñ - wakllanwatapi 202ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 164 p'unchaw kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

---