Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Anti Timur

Repúblika Demokrátika Timor Lorosa'e*
*República Democrática de Timor-Leste*
Runakapaq Ripuwlika Anti Timur**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| Laphara | Wallqanqa |

 |
| Llaqta qayanqillqa: *Unidade, Acçao, Progresso* (purtuyis: *«Unidad, acción, progreso»*) |
| Llaqta taki: *Pátria* |
|   |
| Situación de Anti Timur |
|   |
| **Uma Llaqta**  • Runakuna  • Tinkurachina siwikuna | Tili 49.900 (2002) 8°34′ S 125°34′ E |
| **Aswan hatun llaqta** | Tili |
| **LLaqtap simin** | Purtuyis simi, Titum simi |
| **Kamachiy** | República |
| **Kawpay** |  |
| Presidente Primer Ministro | José Ramos-Horta Taur Matan Ruak |
| **Independencia**  • Declaración  • Fin de la ocupación indonesia | De Portugal 28 de noviembre de 1975 20 de mayo de 2002 |
| **Mama llaqtap hawan**  • Llapan hallka k'iti k'anchar  • % yakukuna Saywakuna Chalakuna | Ñiqi: 159º 14.874 km² Despreciable 228 km 706 km |
| **Runakuna**  • Llapan  • T'iqisqa kay | Ñiqi: 152º 1.062.777 (2006 est.) 71,45 hab./km² |
| **Brutu ukhu hayt'uy** (**BUH**) - Llaqta ukhu hayt'uy (LUH)  • Llapan (2004)  • BUH, llapan runap |   US$ 370 millones US$ 400 |
| **HDI** -Runa kururay rikuchiq- (2004) | 0,513 (140º) – medio |
| **Kañina** | Dólar estadounidense (US$, `USD`) |
| **Runa llaqtap sutin** | Timorense |
| **Pacha suyu**  • Ruphay mit'a | UTC+9 UTC+9 |
| **Internet tuyru** | `.tl` |
| **Karu rimay tuyru** | `+670` |
| **Ankichiy tuyru** | `4WA-4WZ` |
| **ISO tuyru** | 626 / TLS / TL |
| Kaypi wankurisqa: ONU, CPLP |

**Anti Timur(*Purtuqis simi*: Timor-Leste)* nisqaqa Timur wat'api huk mama llaqtam, Urin Anti Asiyaman kapuq. Uma llaqtanqa Tili llaqtam.
# Twitch

Twitchqta riqsinapaq rikcha'an.
**Twitch** huk Amirikamanta widiyu kawsaq purichina yanapakuy, widiyu phukllay kawsaq purichiypi llamk'achkan, esports atipanakuykunap willayninkunata ima, taki willaykunata, kamaq willayta, "chiqap kawsaypi" purichiykunatapas quymanta. Twitchqa Twitch Interactive nisqap llamk'achisqan, Amazon.com, Inc nisqap huk llamk'ayninmi. Chayqa riqsichisqa karqan huniyu killapi 2011 watapi huk spin-off hina general-interest streaming patapata Justin.tv. Sitiyupi kaq willakuykunataqa kawsachkaqta utaq widiyuwan mañasqaman hinam qawayta atikunman. Twitchpa kunan nisqapi rikuchisqa phukllaykuna. wasi p'anqa uyariqkunap munasqanmanhina listasqa kachkanku chaymanta qhinirukuna chiqap pacha atinin phukllaykuna (inlish simipi: real-time strategy games), maqanakuy phukllaykuna, usqay phukllaykuna, chaymanta ñawpaq runa p’iktachiqkunahina.

## Pukyukuna
# Leonard Nimoy

Leonard Nimoy (1931-2015)
**Leonard Simon Nimoy** sutiyuq runaqa ( 26 ñiqin pawqar waray killapi 1931 watapi paqarisqa Boston llaqtapi - 27 ñiqin hatun puquy killapi 2015 watapi Los Angeles llaqtapi), huk  HAM Hukllachasqa Amirika Suyukuna mama llaqtayuq aranway pukllaq qarqan.

Taytan: Joseph Shatner, Maman: Anne Shatner.
Warmikuna: Sandra Zober (1954-1987) / Susan Bay (1989).
Churinkuna: Adam Nimoy (1956) wan Julie Nimoy (1955).

### Pilikulakuna

 Leonard Nimoy wan William Shatner,Star Trek 1968.
* Star Trek (TV) ... Mr. Spock

## Willay pukyukuna

## Kaypipas qhaway

* Kuyu walltay
* William Shatner

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Leonard Nimoy**.
* qillqa web
# 1443

◄ |
14 ñiqin pachakwata |
**15 ñiqin pachakwata**
| 16 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
1410 watakuna |
1420 watakuna |
1430 watakuna |
**1440 watakuna**
| 1450 watakuna
| 1460 watakuna
| 1470 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
1439 |
1440 |
1441 |
1442 |
**1443**
| 1444
| 1445
| 1446
| 1447
| ►
| ►►

**1443** wataqa Hulyanu kalindaryukama atipachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **1443**.
# Julio César Turbay

Julio César Turbay
**Julio César Turbay Ayala** sutiyuq runaqa (16 ñiqin inti raymi killapi 1916 watapi paqarisqa Bogotá llaqtapi - 13 ñiqin tarpuy killapi 2005 watapi wañusqa Bogotá llaqtapi) huk  Kulunsuyu mama llaqtayuq pulitikumi qarqan.

1957 watamanta 1958 watakama Kulumbya Qhuya wan Allpa wira ministrunmi qarqan.

Taytan: Antonio Amin Turbay; Maman: Rosaura Ayala.
Warmikuna: Nydia Quintero (1948-1986) / Amparo Canal (1987-2005).
Churinkuna: Claudia, María Victoria, Diana wan Julio César.

Alma máter: Universidad del Cauca.

## Kaypipas qhaway

* César Gaviria
* Hugo Escobar
* Gustavo Balcázar
* Alberto Lleras
* Álvaro Gómez
* Ernesto Samper

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Julio César Turbay**.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Ñawpaqnin kaq: **Alfonso López Michelsen** | **Kulumbya Umalliq**
 1978-1982 Presidente de la República de Colombia | Qhipaqnin kaq: **Belisario Betancur** |
| Ñawpaqnin kaq: **Carlos Sanz** | **Kulumbyapa Hawa ministrunin**
 1958-1961 | Qhipaqnin kaq: **Joaquin Caicedo** |
# Fernando Henrique Cardoso

|  |
| --- |
| Fernando Henrique Cardoso |
|   |
|

| São Paulo senator (en)  |
| --- |

 marsu 15, 1983 - uktuwri 5, 1992 ← André Franco Montoro (es)  Akllay: Elecciones parlamentarias de Brasil de 1986 (es)

|  144. Ministro de Hacienda de Brasil (es)  |
| --- |

 mayukilla 19, 1993 - marsu 30, 1994 ← Eliseu Resende (es)  - Rubens Ricupero (es)  →

|  36. Presidente de Brasil (es)  |
| --- |

 iniru 1, 1995 - disimri 31, 1998 ← Itamar Franco (es)  - Fernando Henrique Cardoso →

|  37. Presidente de Brasil (es)  |
| --- |

 iniru 1, 1999 - disimri 31, 2002 ← Fernando Henrique Cardoso - Luiz Inácio Lula da Silva →  |
| Kawsaynin |
| Paqarisqa
 | Rio de Janeiro , hunyu 18, 1931  (run 94)
 |
| Suyun
 | Brasil  |
| Tiyaq wasin
 | São Paulo  |
| Mama simin
 | portugués brasileño (es)   |
| Ayllun |
| Warmin/Qusan
 | Ruth Cardoso (es)   (1953 -  2008) Patrícia Kundrát (es)   (2014 -  |
| Education |
| Hatun yachay-wasi
 | Universidad de São Paulo (es)  1952)  |
| Simikunan
 | Purtuyis simi portugués brasileño (es)   |
| Llamk'anan |
| Llamk'anan
 | kawpaq runa, diplomático (es) , sociólogo (es) , qillqaq, sociólogo (es) , profesor universitario (es) -wan presidente de la Republica (es)   |
| Employers
 | Universidad Brown (es)  California, Berkeley Yachay Suntur Universidad de París (es)  Escuela de Estudios Superiores en Ciencias Sociales (es)  Universidad de São Paulo (es)  Collège de France  |
| Suñaynin
 |
see
* gran collar de la orden del Infante Don Enrique  Orden del Elefante  (1999) Collar de la Orden de la Estrella de Rumania  Gran Cruz de la Orden de la Doble Cruz Blanca : Rudolf Schuster (es) , presidente de Eslovaquia (es)   (hunyu 29, 2001)  Orden del Águila Blanca Premio Kluge  (2012)  Caballero gran cruz de la Orden del Baño  Collar de la Orden de Isabel la Católica  (1998)  Gran Cruz de la Orden Nacional del Mérito Científico Premio Princesa de Asturias de Cooperación Internacional  (2000)
 |
| Membership
 | Academia Brasileña de Letras (es)  Academia Estadounidense de las Artes y las Ciencias (es)  Club de Roma (es)  Academia de Ciencias de ultramar (es)  The Elders (es)   |
| Military service |
| Hawa-puriq |
| Yuyaynin |
| Kawpay huñuynin
 | Partido de la Social Democracia Brasileña (es)   |
| IMDb
 | nm1342026  |
| ⠀
 | ifhc.org.br  |
| ⠀
 |   |

Fernando Henrique Cardoso

**Fernando Henrique Cardoso** sutiyuq runaqa (\* 18 ñiqin inti raymi killapi 1931 watapi paqarisqa Río de Janeiro llaqtapi - ), huk  Parasil mama llaqtayuq waki yachaq, qillqaq, pulitiku wan Umalliq.

Taytan: ; Maman: .
 Ñawpaq warmi: Ruth Correa Leite† (1954-2008).
Churinkuna: (3).

Yachaywasi:

Alma mater: São Paulo Yachay suntur.

## Kaypipas qhaway

* Brasilpa wiñay kawsaynin

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Fernando Henrique Cardoso**.

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| Ñawpaqnin kaq: **Itamar Franco** | **Brasil Umalliq**  1995 - 2002 | Qhipaqnin kaq: **Luiz Inácio Lula da Silva** |
# 1955

◄ |
19 ñiqin pachakwata |
**20 ñiqin pachakwata**
| 21 ñiqin pachakwata

◄ |
1920 watakuna |
1930 watakuna |
1940 watakuna |
**1950 watakuna**
| 1960 watakuna
| 1970 watakuna
| 1980 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
1951 |
1952 |
1953 |
1954 |
**1955**
| 1956
| 1957
| 1958
| 1959
| ►
| ►►

**1955** wataqa Griguryanu kalindaryukama k'uychichawwan qallarisqa chhasku watam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **1955**.
# 305

◄ |
3 ñiqin pachakwata |
**4 ñiqin pachakwata**
| 5 ñiqin pachakwata
| ►

◄ |
270 watakuna |
280 watakuna |
290 watakuna |
**300 watakuna**
| 310 watakuna
| 320 watakuna
| 330 watakuna
| ►

◄◄ |
◄ |
301 |
302 |
303 |
304 |
**305**
| 306
| 307
| 308
| 309
| ►
| ►►

**305** wataqa Hulyanu kalindaryukama killachawwan qallarisqa chhasku watam karqan.

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna
# Netflix

Netflixpata riqsinapaq riqch'an.
**Netflix, Inc.** huk Hukllachasqa Amirika Suyukuna ukhuman qillqakuy widiyu mayk'aq munasqaykipi (inlish simipi: on-demand) hawapi purichiy yanapakuy chaymanta ruruchina ruruchikaq Los Gatos, California kaqpi tiyan. 1997 watapi Reed Hastingswan Marc Randolphwan Scotts Valley, California llaqtapi kamasqa, huk siq'isqa pilikulap, tili-rikuna siriyikunap ñawiriy wasintam qun rakiy rimanakuykunawan, hinallataq kikinpa rurasqankunawanpas, Netflix Originalkuna sutiyuq.
# Ho Chi Minh llaqta

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
| **Ho Chi Minh llaqta** |

 |
|  |
| *Ho Chi Minh llaqta* |
| **Saywitu** | **Wallqanqa** |
|  |
|  |
|  |
| **Unancha** |
|  |
|  |
| . |
| Mama llaqta |  Witnam |
| Tinkurachina siwikuna |  |
| Suyu (*Région*) | Dong Nam Bo |
| Runakuna | 7.103.988  (2009) |
| Runa ñit'inakuy | 3783/ runak./km²  (2009) |
| Hallka k'iti kanchar | 2095,1 km² |
| Hanaq kay | 5 m |
| Kamasqa wata |  |
| Kuraka | Le Hoang Quan |
| Karu rimay yupay |  |
| Pacha suyu |  |
| Llika tiyanan | [www.hochiminhcity.gov.vn] |
|  |

Ho Chi Minh llaqta.
**Ho Chi Minh llaqta** llaqtaqa, witnam simipi **Thành phố Hồ Chí Minh**, ñawpaqtataq **Sàigòn** nisqaqa Witnam mama llaqtapi lliwmanta aswan hatun llaqtam. Dong Nam Bo suyup uma llaqtanmi.

## Wiñay kawsay

Llaqtaqa Mekong mayu kimsak'uchumanta chinchanpim, Sàigòn mayup kunti manyanpim. 1975 watamanta Urin Witnam republikap uma llaqtanmi karqan. Atipaq Chincha Witnampa kamachiqninkuna llaqtata Ho Chi Minh sutiyuq witnam kumunista pusuqmantam suticharqanku.

## Kaypipas qhaway

* Ha Nui

## Hawa t'inkikuna

* Commons nisqaqa multimidya kapuyninkunayuqmi kay hawa: **Ho Chi Minh llaqta**.
# 9 ñiqin ayriway killapi

**9 ñiqin ayriway killapi** p'unchawqa (**09.04.**, **9-IV**, **9ñ awrilpi**) Griguryanu kalindaryupi watap 99 kaq (99ñ - wakllanwatapi 100ñ) p'unchawninmi - watap puchukayninkama 266 p'unchaw kanayuq.

## Raymikuna

### Kathuliku santukuna

## Ima tukusqakuna

## Yurisqakuna

## Wañusqakuna

---
# Hawa wat'a

|  **Hawa** |
| --- |
|  |
| Killawat'awan Qhapaq Urqukuna |
| Mama llaqta: |  Indunisya |
| Tiyay |  |
| Tinkurachina siwikuna | 7° 30′ 10″ S, 111° 15′ 47″ E |
| Hallka k'iti k'anchar | 132,187 km2 |
| Hanaq kay: | 3,676 meters m |
| Runakuna: | China; Hawa; Sunda |
| Karu puriqkuna / wata: |  |
| Pacha suyu: |  |
| Llika tiyanan |  |
| **Tiyay** |
|  |

**Hawa** (indonesya simi: *Jawa*), nisqaqa Indunisya mama llaqtap wat'am.
# Maki pacha tupuq

Maki pacha tupuq
**Maki pacha tupuq** icha **intiwa**qa huk runap apananpaq icha churakunanpaq apaykachana pacha **qhawana**. Chayqa ruwasqa kachkan chay runapa ruwasqanwan kuyuykuna kaptinpas mana chiriyaspa kuyuylla kananpaq. **Maki watana pacha tupuq** nisqaqa maki muqu muyuriqpi churanapaqmi, qhawana watanawan icha huk rikch'aq maki watanawan k'askasqa, q'illay llimp'ikuna, qara watasqa icha ima rikch'aq maki watanawanpis. Uña pacha tupuqqa runap uñanpi apananpaqmi ruwasqa kachkan, sapa kutim kadinaman watasqa.
# Arqun

|  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| 18 | Kuluru ← Arqun → Kalyu (Putasyu) |
| Ne ↑ Ar ↓ Kr |

|  |
| --- |
| Qallawap ñiqi rakirinkuna |

 |

 |
| Sapsi |
| Qallawap sutin, sananchan, yupaynin | Arqun, Ar, 18 |
| Qallawa tawqa | Umiña wapsikuna |
| Huñu yupay, ñiqi rakiri yupay, bluki ñiqi | 18, 3, p |
| Llimphi, rikch'aynin | llimphinnaq  |
| Iñuku wisnu | 39.948(1) g·mol−1 |
| Iliktrun kumphigurasyun | [Ne] 3s2 3p6 |
| Iliktrunkuna iñuku qaraman | 2, 8, 8 |
| Pachaykamay kayninkuna |
| T'inki kachkay (KPP-pi) | gas (Wasi q'uñipi) |
| Kikin wisnu | (0 °C, 101.325 kPa) 1.784 g/L |
| Puriqchana iñu | 83.80 K (−189.35 °C, −308.83 °F) |
| Wapsichana iñu | 87.30 K (−185.85 °C, −302.53 °F) |
| Kimsantin iñu | 83.8058 K, 69 kPa |
| kritiku iñu | 150.87 K, 4.898 MPa |
| Huñuna q'uñichiy | 1.18 kJ·mol−1 |
| Wapsichana q'uñichiy | 6.43 kJ·mol−1 |
| Q'uñichina atipay | (25 °C) 20.786 J·mol−1·K−1 |
|

Wapsi ñit'iy| *P*/Pa | 1 | 10 | 100 | 1 k | 10 k | 100 k |
| at *T*/K |   | 47 | 53 | 61 | 71 | 87 |

 |
| Iñukup kayninkuna |
| Umiña llika | machina uya chawpichasqa |
| Muksichana yupaykuna | 0 |
| Iliktrunigatiwu kay | mana riqsisqa (Pauling iskala) |
| Iyunchana michakuna (aswan) | 1st: 1520.6 kJ·mol−1 |
| 2nd: 2665.8 kJ·mol−1 |
| 3rd: 3931 kJ·mol−1 |
| Iñuku illwa | 71 pm |
| Iñuku illwa (yupasqa) | 71 pm |
| Kuwalinti illwa | 97 pm |
| Van der Waals illwa | 188 pm |
| Hukkuna |
| Maqnitu ñiqichay | nonmagnetic |
| Q'uñi pusay | (300 K) 17.72 m W·m−1·K−1 |
| Ruqya t'ihuña | (gas, 27 °C) 323 m/s |
| CAS ñiqi yupay | 7440–37–1 |
| Huk isotopunkuna |
|

Uma qillqa: Arqun qallawap isotopunkuna| iso | NA | kuska kawsay mit'a | DM | DE (MeV) | DP |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 36Ar | 0.337% | Ar-qa takyaqmi, 18 niwtrunnin kaptinqa |
| 37Ar | syn | 35 d | ε | 0.813 | 37Cl |
| 38Ar | 0.063% | Ar-qa takyaqmi, 20 niwtrunnin kaptinqa |
| 39Ar | syn | 269 y | β- | 0.565 | 39K |
| 40Ar | 99.600% | Ar-qa takyaqmi, 22 niwtrunnin kaptinqa |
| 41Ar | syn | 109.34 min | β- | 2.49 | 41K |
| 42Ar | syn | 32.9 y | β- | 0.600 | 42K |

 |
| References |
| Kay suyuchata qhaway • rimanakuy • llamk'apuy |

**Argun** (musuq latin simipi: *Argon*, grigu simimanta *Αργό*), **Ar** nisqaqa huk umiña wapsi qallawam.