# sasusuan ni pitaguras

sasusuan ni pitaguras
madjaludjalu manu pazangal a pinasusuan mavan aicu **sasusuan ni pitaguras(畢氏定理)** (Pythagorean theorem) a sikinemeneman tua vavuduan/tatideqan nua mareka vecik. makaya sinivecik sa papukeljang a *a* katua *b* tua drusa a gidigidian nua ta tjelu a putung, sa tja sinivecik *c* taza calisilisian. a tja kineljang aicu a sasusuan ni pitaguras mavan a sisupusupu sa paseljang matu:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
## pinapungadan

aicu a sususuan a pinapungadan ti piaguras a nasemupu a segeris a kinasicuayan. pasusangas a 1,000 a cavilj tazua, izua za sisupusupu a kineljangan nua caucau i kacauan. ljakua aicu a tja sinipapukeljang a ngadan taicu a sasusuan ni pitaguras tucu.

## sinisupuan

nu namapacunan a sinivecikan a C a tja sipakeljang tua cacalisian nua ta tjelu a putung, sa pakatua zuma a gidigidian nua za tjelu a putung, izua za sinivecikan a A katua B a sipakeljang, mavan aicu a tja sinipakeljangan a sinisupuan nua sasusuan ni pitaguras:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
nu namasan aicu a tja kineljangan a laladruqan nua A katua B, manu aicu a tja sisupusupu:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
nu nakemeljang itjen ta laladruqan nua C a cacalisian katua tailj a gidigidian (A ka na ika B), manu aicu a tja sisupusupu tua laladruqan nua zumanga a gidigidian:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6
ka na ika mavan aicu a maumalj a sinisupuan:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
saka, aicu a tja kineljang tu nu kemeljang itjen ta laladruqan nua matjadrusa a gidigidian nua ta tjelu a putung, maqatitjen a semupu sa kemeljang tua laladruqan nua sikamasantjelulj a gidigidian.

## pinakasaluan

### sipatjavat tua pakasalu

a tja sipakasalusalu a masan sepatj a tjelu a putung a pinapeseljang. sa paseljang itjen tua aicu a tjelu a putung itua ta sepatj a putung matu tja mapacuanan taicu a vecik i pasanavalj. a tja sipatjavatan aicu C a tja sipakeljang tua gidigidian nua za sepatj a putung. nu pasuvililj, izua tjaqaca a sepatj a putung tuki tja kineljang aicu a *a* + *b* aza gidigidian, saka sikeljangan tua tatideqan naza sepatj a putung aza sisupuan a (*a* + *b*)2. penaqulid a patjeseljaseljang a tja mapacunan a laludraqan a cacalisian nua matjasepatj a tjelu a putung a katagiljan tua laladruqan a gidigidian nua sepatj a putung nu tjaivililj. a tja sipatjavatjavat mavan cu a C tua za laludraqan.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10
a pasuvililj avan cu a masan italj a sisupuspu:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12
inka maljian mavan cu a masan italj a sipakasalusalu aza pinaseljangan a masan sepatj a tjelu a putung a pasanavalj (*right triangle*). a tja sipatjavat a a, b katua c taza gidigidian. pinitaladj aza sepatj a tjelu a putung tua ta sepatj a putung. a tja sipatjavat tua laladruqan a gidigidian nua za sepatj a putung a c. ika maljian a tatideqan nua za tjelu a putung tua tatideqan a WIKINIUM\_MATH\_PH\_14 . saka tja sinipapukeljang a *b* − *a* tua gidigidian nua masan italj a kedrian a sepatj a putung; a tja kineljang a (*b* − *a*)2 tua tatideqan nua za sepatj a putung. a tjaivililj a tja sipapukeljang tua tatideqan nua tjaqaca a sepatj a putung aicu a sisupusupu sa paseljang matu:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_16
manu tja kineljang taicu a c a laladruqan a gidigidian nua sepatj a putung; aza c2 a tja sipapukeljang tua tatideqan nua za sepatj a putung. saka, mavan cu a tja sisupusupu sa paseljang:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_18
## kaizuan