# گوتاما بودا

|  د يوې لړۍ برخه ده  **بوديزمد بوديزم تانبهOutline of Buddhism** |
| --- |
| **د بوديزم پېښلیک** |
|
Timeline - Buddhist councils  |
| **اهمې څېرې** |
|
گوتاما بودا
Disciples
· Later Buddhists |
| **درما or concepts** |
|
څلور نجيب حقيقتونه
Noble Eightfold Path
د شتون درې نښې
Dependent origination
*سمسارا* · *Nirvāṇa*
Skandha · Cosmology
کارما · بیازېږون |
|  |
| **Practices and attainment** |
|
بوداتوب · Bodhisattva
د روڼ آندۍ څلور مرحلې
Wisdom · Meditation
Smarana · Precepts · Pāramitās
درې غمي · رهبانان
روحاني |
| **هېوادونه او سيمې** |
| **ښوونځي** |
|
تریوادا · مهایانا
وجرایانا |
| **ليکنې** |
|
چینایي قانون · پالي قانون تبتي قانون |
| **اړوندې لیکنې** |
| **پرتلیزه زده کړهکولتوري عناصر**
کره کتنه  |
| This box: view • talk • edit |

**سېدارتا گوتاما** (سانسنکرېټ: सिद्धार्थ गौतम; پالي: **سېداتا گوتاما**) یو روحاني روحاني ښوواند وو، ده په لرغونې هند دبودیزم بنسټ کېښود. په ډېری بودایي روایتونو کې بودا د (ستر بودا) په نامه یاد شوې دی.**بودا** (P. *sammāsambuddha*, S. *samyaksaṃbuddha* ) of our age, د "بودا" مانا ده "ويښ کړای شوې" یا، "روښانه کړای شوې." دده د مړینې مهال ندی مالوم، د شلمې پېړۍ لومړني تاریخپوهان دده د ژوند اټکل د c. 563 مخزېږد تر 483 مخزېږد ښایي;

## ژوند

د بودا د ژوند په اړه لومړني مالومات هماغه بودايي متون دي. ددې بودایي متونو په رڼا کې، بودا او دده راهبانو هر کال څلور میاشتې سر بحث و مباحثې وکړې او دده ښوونې یې و ازمایلې. د بودا له مړینې وروسته راهبانو دده ښوونې له ځانو سره خوندي کړې. دده له مړینې لنډه موده وروسته یوه غونډه راوبلل شوه، او بله ستره غونډه بیا یوه پېړۍ وروسته سره راغونډه شوه. پدې دواړو غونډو کې راهبانو دا هڅه وکړه چې د بودا ژوند او ښوونې په سېسټماټیکه لارو چاورسره باوري کړي. دوی دا ښوونې په یو څه توپیر سره ووېشلې، مگرراهبانو څخه گوتشمېري وټاکل شول چې د گډو وجو توکي سره یو یو وساتي. په ځینو ځایونو کې د اړینو ښوونو په صورت کې چې بودا ته به اړوندې وی، په یو لړ داستانونو او سرودونو کې ځای کړې، ترڅو له ورکېدنې او ضایع کېدنې یې مخنیوې کړې وي.
پدې توگه د بودیزم زیاتره لرغونی متون او د بودا ښوونې له یوې خولې بلې خولې ته د وینا او داستانونو په توگه را ولېږدېدی.

## د بودا ښوونې

د بودیزم راهبان، تبت
د بودیزم د سپېځلې صومعه لرښود، د پوټالا ماڼۍ.

د بودا د ښوونو یوه ټوټه:

له مړینې وروسته بیا په بل جسد کې را ژوندي کېږو. دا بیا ژوندي کېدنه مو څو ځله تکرارېږي، چې دې بیا ځلې ژوندي کېدو ته د شتون څرخۍ وایي. یا ژوند و مړینه وایو. شتون غم دی، زېږېدنه غم دی، زړبوډي او زړښت غم دی، ناروغي غم دی، غم او خواشیني، ماتم او ناهیلتیا غم دی، له هغه څه سره تړاو چې زړه مو نه غواړي، غم دی. لرېتوب له هغه څه چې زړه مو غواړي، غم دی. لنډه دا چې د زړه تړاو غمجنوونکې دی. او دا غم هغه وخت پای ته رسېږي چې چې نور هېڅ ځانتیا یا درک کوونکې نه وي، څه هغه د ژوند په قید کې وي یا نه وي. موخه باید لدې غمجنې څرخۍ څخه د څان ویستل وي.

## زرینې ویناوې یې

داسې ویل کېږي چې بودا خپله لومړنۍ وینا ددې سټوپې پر سر کړې وه چې د څلور اصیل حقایقو په نامه یادېږي.
* سوله او سلامتیا د انسان له داخل څخه راځي، نو په بهر کې یې د لټې هڅه مه کوئ.
* تاسې د غوسې لپاره نه مجازات کېږئ، بلکه ستاسو غوسه خپله سزا ده.
* سپی هغه وخت ښه سپی گڼل کېدای، چې ښه غپا وکړي، او انسان هله ښه انسان گڼل کېږي چې د ښې وینا خاوند اوسي.
* که چېرې سړی په خپل حکمت ژوند وکړي، نو گه له مرگه ویره نه لري.
* ضرور ده چې شر وجود ولري تردی چې خیر خپله سپېڅلتیا ثابته کړي.

### د بودا په اړه فلمونه

| نیټه | سرلیک | اصلي نوم | هېواد | کتنې | IMDB |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1923 | *بودا خدایگی* | *Buddhadev* | هند | بې غږه فېلم |  |
| 1925 | *ضوء آسيا* | *Prem Sanyas* | هند/ المان | بې غږه فېلم |  |
| 1952 | *اخلاص بودا العظيم* | 大仏開眼 | جاپان | د تينسوك كينجوسا تولید |  |
| 1957 | *گوتاما بودا* |  | هند | د روی پیمال مستند فېلم. |  |
| 1960 | *Angulimal* |  | هند |  |  |
| 1961 | *بودا* | *Shaka* | جاپان | د كينجي ميسومي تولیداتو څخه |  |
| 1964 | *شاكياموني بودا* | *Seokgamoni* | سوېلي کوریا |  |  |
| 1967 | *گوتاما بودا* |  | هند | د پیمال روي مستند تولیداتو څخه |  |
| 1989 | *بودا* |  | هند | کوشنی مستند فېلم |  |
| 1993 | *Little Buddha* |  | ايټاليا، فرانس، ليختنشتاين | د برناردو پرتولوچي فېلمي تولیداتو څخه |  |
| 1997 | *بودا* |  | هند |  |  |
| 2001 | *د بودا ژوندا* | *La Vie de Bouddha* | هند او فرانس | د مارټن مېسونیر مستند تولید |
| 2004 | *بودا اسطورة* |  | هند | دوه بُعدي فلم |  |
| 2007 | *د بودا ژوند* | *Phra Phuttajao* | ټايلېنډ | دوه بعدي فېلم |
| 2008 | *Tathagata Buddha* |  | هند | په ډې وي ډي ثبت تولیدي فېلم |  |
| 2011 | *بودا* |  | فرانس |  |  |
| 2011 | *بودا* | ブッダ | جاپان | د مانگامن لړۍ مستند انیمېشن فېلم، چې اوسامو تیزوکا کمپنۍ تولید کړی. |  |
| 2014 | *Buddha: The Inner Warrior* |  | هند | د بان نالین هندي تولید |  |

## سرچينې

## تړلې لیکنې

* دلای لاما

#### بودیزم په اړه

* Buddhism - لویدیځوالو ته لنډه سریزه
* بودیزم په اړه پوښتنې Archived 2006-05-27 at the Wayback Machine. (Access to Insight)
* بودیزم په اړه د لومړنیو خلکو پوښتنې Archived 2010-04-12 at the Wayback Machine.
* بودیزم په اړه - د بودا ښوونې Archived 2008-03-31 at the Wayback Machine.
* ایا بودیزم منﺉ؟
* ReligionFacts.com بودیزم په اړه حقائق، مهالیز بنډارونه.
* د بودا ښوونې

#### د پرتلیزه ادیانو علم

* Theravada - Mahayana Buddhism Archived 2010-09-18 at the Wayback Machine.
* دراسة للبوذية مقابل المسيحية Archived 2010-11-24 at the Wayback Machine.

#### رسنیزې ټولنې

* رؤى بوذية
* القناة البوذية aمصدر إخباري.

#### په انټرنېټ کې ټولنې

* BuddhaChat.org - جمعية تعليم البوذيين.
* تجمع دير بارك Archived 2009-05-29 at the Wayback Machine. - A Buddhist Web Community (with webboards, chat and reading material) under direction of Dzongsar Khyentse Rinpoche
* DharmaWeb.org
* DMC Channel, The secrets of life REVEALED
* E-Sangha Buddhism Forum Archived 2017-10-15 at the Wayback Machine.

#### ټولنې

* Buddhists retreat centres UK
* Friends of the Western Buddhist Order
* Jambudvipa-Moderm Indian Buddhist Movement
* Karuna-Socially Engaged Buddhists
* Oxford Centre for Buddhist Studies
* Buddhism in London www.meditateinlondon.org.uk
* Vipassana Meditation Website Worldwide organization offering courses in Vipassana Meditation, derived from the Maha-Satipatthana Sutra.
* International Academy of Buddhism Archived 2008-08-03 at the Wayback Machine.
* Hsi Lai Temple
* Kvetoslav Minarik's School of Teachings
* UrbanDharma
* Dhammakaya Foundation Archived 2005-10-25 at the Wayback Machine.
* BuddhaNet
* Bhavana Society Monastery and Retreat Center Archived 2011-07-27 at the Wayback Machine.

#### ښوونې

* Access to Insight
* Buddhism in the Theravada tradition - Scriptures and practical meditation teaching from the Tradition of the Elders.
* The Buddha And His Dhamma the Buddhist Bible by 20th century Indian Buddhist Revivalist Bodhisattva Dr. B. R. Ambedkar
* "Treasury of Truth" Archived 2010-06-11 at the Wayback Machine. - illustrated *Dhammapada*
* Buddhist Studies WWW Virtual Library: the Internet guide.
* "Nirvana Sutra" - full text and appreciation of the *Nirvana Sutra*
* DharmaNet

#### نورې سرچینې

* Buddha Net Archived 2012-04-14 at the Wayback Machine.
* Buddhist Heritage Places India
* Buddhist Search Directory Archived 2011-07-23 at the Wayback Machine. The world largest Buddhist directory with full functional search and graphical thumbnail preview.
* A View on Buddhism Archived 2009-02-25 at the Wayback Machine.
* International Dictionary of Buddhism Archived 2005-04-03 at the Wayback Machine. (Seems to contain only romanised terms)
* Buddhism in Every Step English Booklets
* RangjungYesheWiki
* Domanassa Archived 2008-05-11 at the Wayback Machine. a site about depression from the buddhist perspective