# دویمه سړه جګړه

په فرضي دوهم سړه جګړه کې د دریو زبرځواکونو د موقعیت نقشه: د امریکا متحده ایالات، روسیه او چین.
دويمه سړه جګړه، II سړه جګړه، یا نوې سړه جګړه هغه اصطلاحات دي چې په يو ويشتمه پېړۍ کې زیات شوي جيوپولټيکل (جغرافيايي سیاسي) ترينګلتيا ته اشاره کوي. دا د متحده ايالاتو او چين تر منځ، او همدا راز ، د متحده ايالاتو او روسيې، چې د پخواني شوروي اتحاد اساسي ځای ناستی دی، کوم چې په اصلي سړې جګړې کې برخه اخيستې وه، د ترينګلو اړيکو تشريح کولو لپاره استعمال شوي دي.

دا اصلاحات کله کله په ګڼ اړخيزو اړيکو کې د ترينګلتيا د تشریح کولو لپاره کارول کېږي. یو شمېر مبصرينو دا د اصلي سړې جګړې سره د پرتلې په توګه کارولي دي، په داسې حال کې چې نورو د کوم ډول شته کړکېچ ته اشارې کولو لپاره د هغې د استعمال سره مخالفت کړی دی.

## پخوانۍ استعمالونې

د "نوې سړې جګړې" فقرې دوه ابتدايي استعمالات په 1955ز کال کې د بهرنيو چارو وزير John Foster Dulles له خوا شوي وو، او په 1956ز کال کې هغه مهال کله چې نيويارک ټايمز خبرداری ورکړ چې د شوروي تبليغات د سړې جګړې بيا راګرځېدو ته وده ورکوي. نورو پخوانيو سرچينو، لکه علمي پوهان هر يو Fred Halliday، Alan M. Wald، David S. Painter، او Noam Chomsky، دا اصطلاحات د سړې جګړې 1979-1985 او/يا 1985-1991 کلونو په پړاونو کې اشارې کولو لپاره د بديلو اصطلاحاتو په توګه کارولي دي. یو شمېر نورو سرچينو هم ورته اصلاحات کارولي دي تر څو د 1970ز لسيزې د نيمايي سړې جګړې ته اشاره وکړي. مقاله ليکونکي William Safire په 1975ز کال د نيويارک ټايمز په سرمقاله کې دليل ويلی چې له شوروي اتحاد سره د «نکسن» د ادارې د ترينګلتيا تګلاره ناکامه شوه، او له هغه وخته راهيسې "دويمه سړه جګړه" روانه وه.

د 1998ز کال د مۍ په مياشت کې، George Kennan د پولنډ، چيک جمهوريت او هنګري د شاملولو لپاره، ناټو ته د پراختيا ورکولو په موخه د متحده ايالاتو د سنا مجلس د رايې ورکول "د يوې نوې سړې جګړې پيل" وباله، او وړاندوينه يې وکړه چې "روسيه به کرار کرار د پام وړ منفي غبرګون وښيي، او د دوی په تګلاره به اغېز وکړي".

به 2001ز کال کې، د بهرنۍ تګلارې او امنيت کارپوهانو هر يو James M. Lindsay او Ivo Daalder تروريزم ضد د "نوې سړې جګړې" په توګه تشريح کړل.

علمي پوهاند Gordon H. Chang په 2007ز کال کې د "دويمې سړې جګړې" اصطلاح وکاروله، تر څو په چين کې د متحده ايالاتو د ولسمشر ريچارډ نيکسن او د چين د کمونست ګوند د مشر «ماو زي تنګ» تر منځ د 1972ز کال ناستې وروسته سړې جګړې ته اشاره وکړي.

په 2008ز کال کې ژورنالست Edward Lucas وليکل چې د روسيې او لوېديځ تر منځ يوه نوې سړه جګړه پيل شوې ده.

## په ګڼ اړخيز سياق او سباق کې د هغې استعمال

د The Straits Times لپاره په يوه پرانيستونکې لیکنه کې « Kor Kian Beng» وليکل چې د بجينګ او ماسکو په وړاندې د متحده ايالاتو په مشرۍ د متحدينو تر منځ د "نوې سړې جګړې" فقرې په لومړي سر کې په چين کې پاملرنه خپله نه کړه. دا په 2016ز کال کې هغه مهال بدله شوه، کله چې متحده ايالاتو د شمالي کوريا پر ضد په سويلي کوریا کې د بلاستيک توغنديو د دفاع سيستم (THAAD) د ځای پر ځای کولو لپاره خپله طرحه اعلان کړه، خو چين او روسيې د توغنديو ضد دا پرمختللی سيستم دومره نږدې موند چې د ارامۍ لپاره مناسب نه دی. متحده ايالاتو همدا راز د سويلي چين په سمندر کې د فلپين په پلوۍ د چين پر ضد د محکمې د حکم ملاتړ هم وکړ. له دې وروسته، د "نوې سړې جګړې" اصطلاح په چينايي رسنيو بيا بيا راڅرګنده شوه. شنونکي باور لري چې دا د چين د دا ډول ستراتيژۍ د پلې کولو د هيلې څرګندونه نه کوي، خو د هر ډول ترينګلتيا د احتمالاتو د کمولو لپاره بيا هم بايد احتياطي تدابير ونیول شي.

د 2019ز کال د جون په مياشت کې، د سويلي کلفورنيا پوهنتون (USC) پروفيسرانو هر يو Steven Lamy اوRobert D. English له دې سره موافقه څرګنده کړه چې "نوې سړه جګړه" به د نړيوالتوب، نړيوالې تودوخې، نړيوالې بې وزلۍ، مخ پر زياتېدونکې نابرابرۍ، او دې ورته لېرې ستونزو څخه د سياسي ګوندونو پاملرنه واړوي. په هر حال، Lamy وويل چې نوې سړه جګړه لا هم نه ده پيل شوې، په داسې حال کې چې English وويل چې لا له مخکې پيل ده. English سربېره پر دې وويل چې چين په سايبري جګړه کې له روسيې څخه زيات خطر لري، خو هومره هم نه څومره چې د متحده ايالاتو د ليبرال ايالتونو په داخل کې د ډېرو ښي اړخو ولسپالو له خوا ده.

د ملګرو ملتونو عمومي اسامبلۍ ته د نوموړي د 2021ز کال په وينا کې، د متحده ايالاتو ولسمشر جوبايډن وويل چې متحده ايالات "د نوې سړې جګړې يا په سختو بلاکونو د نړۍ د وېشلو هيله نه لري". بايډن همدا راز وويل چې متحده ايالات به "له هر هغه دولت سره همکاري وکړي، چې د شريکو ننګونو د سوله ييز حل لپاره ګام پورته کوي"، که څه هم "په نورو برخو کې سخت اخلاف موجود وي، ځکه چې زموږ د ناکامۍ له پايلو څخه به موږ ټول زیان ووينو".

د 2022ز کال د مۍ په لومړيو کې، د «هوور» انسټيټيوشن ارشد همکار Niall Ferguson د Milken Institute په نړيوال کنفرانس کې وويل چې "دويمه سړه جګړه يو څه وخت مخکې پيل شوې ده". نوموړي همدا راز وويل "که څه هم دويمه سړه جګړه مختلفه ده، ځکه په دويمه سړه جګړه کې، چين لوړ پوړی شریک دی، او روسيه ټيټ پوړی شریک دی"، او "په دويمه سړه جګړه کې، لومړۍ توده جګړه په اروپا کې پيل کېږي، نه په اسيا کې". د همدې مياشتې په وروستيو کې، د مايکرونيشيا فدرالي ايالتونو رئيس David Panuelo دا اصطلاح وکاروله، تر څو د چين او لسو ټاپو دولتونو تر منځ د همکارۍ وړانديز شوي تړون سره مخالفت څرګند کړي، او ادعا يې وکړه چې دا به د چين او لوېديځ تر منځ يوه "نوې سړه جګړه" منځ ته راوړي.

د 2022ز کال د جون په مياشت کې يو ژورنالست Michael Hirsh د ناټو (شمالي اتلانتيک تړون سازمان) د مشرانو او د چين او د چين د متحد روسيې تر منځ ترينګلتيا ته په اشارې سره د "[نړيوالې] سړې جګړې" اصطلاح استعمال کړه، چې چين او روسيه دواړه هېوادونه د يو زبرځواک په توګه د متحده ايالاتو د کردار د ننګولو هڅه کوي. سربېره پر دې، Hirsh د متحده ايالاتو او چين تر منځ  مخ پر زياتېدونکې ترينګلتيا ته د چين "د اصولو پر بنسټ نړيوال نظم او د ايتلافي امنيت اړوند برخو په وړاندې د منظمو ننګونو" په اړوند د ناټو د وينا تر څنګ د يوې نوې سړې جګړې د يو لامل په توګه اشاره وکړه. نوموړي همدا راز په 2022ز کال کې په اوکراين د روسيې يرغل د نوې سړې جګړې د راپورته کېدو د يو لامل په توګه وباله.

د 2022ز کال د جولای په مياشت کې، James Traub دا اصطلاح په دې اړوند د بحث پر مهال وکاروله، چې د بې پری خوځښت، کوم چې د اصلي سړې جګړې پر مهال د منظمو بې طرفه هېوادونو يوه ټولنه ده، نظريات څه ډول، په شته ترينګلتيا د مخ پر وده نړۍ د ديموکراتيکو هېوادونو د غبرګون د پېژندلو لپاره استعمالېدای شي. په همدې مياشت کې، فرانسې، متحده ايالاتو او روسيې په فريقا کې د لوړې کچې، ګڼو هېوادونو ديپلوماتيکې کتنې تنظيم کړې. د دې ليدنو په اړه راپور ورکونکې یوې مقاله کې د "نوې سړې جګړې" اصطلاح وکارول شوه، د کوم په اړه چې "ځينې وايي چې د [اصلي] سړې جګړې راهيسې [په افريقا کې] د نفوذ لپاره تر ټولو سخته سيالي ده".

د Intereconomics ژورنال د 2022ز کال د جولای د مياشتې په ګڼه کې خپرې شوې لیکنې د احتمالي "لوېديځ او ختيځ تر منځ د يوې نوې سړې جګړې پيل" ته "د شخړې د يو نوي پړاو د بيا زېږېدو، د شلمې پېړۍ په وروستيو کې د يو قطبي نړيوال امنيت پای ته رسېدلو، د متحده ايالاتو تر واک لاندې د امنيت د جوړولو، د نړيوالتوب پای ته رسېدو" سره تړاو ورکړ.

## سرچينې