Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# اوسلو

| اوسلو |
| --- |
| اوسلو
 |
| **د لوړ چپه اړخ څخه:** بارکوډ په بيورويکا کښي، ستورتينګه، اکيرشهوس ماڼۍ، د معاصر هنر ميوزيم په تيووهولمين کي، بريسکيبي لائن په اورانينبورګ کښي، شاهي ماڼۍ |
|

---

 |
| شعار: متحد او دوامداره (لاتين: *United and constant*) |
| اوسلواوسلو |
|

---

 |
|  |
| کورډېناټونه: ﻿ / ﻿    |
| تاسیس کيدل | ١٠٤٨ |
| اداري وېش
 |
| هيواد | ناروی |
| ولسوالۍ | اوستلاند |
| فيلکه | اوسلو |
| پلازمینه د: | ناروې
اکرشوس    |
| حکومت
 |
|  • والۍ | ماريننه بورګين (سوسياليست ګوند) |
|  •  ښارواليز حکومت | ریمون جوهانسن (کارګر ګوند ) |
| پراخوالی |
|  • ښار | ۴۸۰٫۷۶ کلوميټر٢ (۱۸۵٫۶۲ میله  مربع) |
|  • ځمکه | ۴۵۴٫۰۸ کلوميټر٢ (۱۷۵٫۳۲ میله  مربع) |
|  • المياه | ۲۶٫۶۸ کلوميټر٢ (۱۰٫۳۰ میله  مربع) |
| لوړوالی | ۲۳ ميټره (۷۵ فوټ) |
| نفوس شمېرنه (١ جنوري ٢٠١٦) |
|  • ښار | ۶۵۸,۳۹۰ |
|  • د نفوسو کثافت | ۱٬۴۰۰/کلوميټر٢ (۳٬۵۰۰/ميله مربع) |
|  • ښاري سیمه | ۹۴۲,۰۸۴ |
|  • ستره ښاري سيمه  | ۱,۷۱۷,۹۰۰ |
| تر ټولو لوي کډوال ګروپونه
 |
|  • پاکستانيان | 3.5% |
|  • پوليش | 2.5% |
|  • سوماليان | 2.3% |
|  • سويډنيان | 2.0% |
|  • عراقيان | 1.2% |
| وروستي مالومات
 |
| وخت زون | ثيټ (ه.ن.و+1) |
|  • د اوړي وخت | ثيټ (ت.ع.م +2) |
| د پوسټ کوډ | 0001 – 1299 |
| سيمه ييز د زنګ کوډ | (+47) 00 |
| جيو کوډ | 3143244   |
| آی اېس او 3166 | NO-03   |
| خورلڼې ښارونه | شانګهای ،  کوپنهاګن ،  هیلسنکي ،  شلسویګ-هولشتاین ،  ریکیاویک ،  تل آویو ،  ویلنیوس ،  روتردام ،  وارسا ،  سینټ پیټرزبورګ ،  بلګراډ ،  لندن ،  نيويارک ،  واشنګټن ډي سي ،  کيېف    |
| رسمي وېبپاڼه | www.oslo.kommune.no |
|    |
| سمول  |

**اوسلو** چي د ناروې پلازمېنه ده، او همدارنګه د وړوکوالي سره سره بيا هم د ناروی هيواد يوه فيلکه يا ولايت دي، چي ددي هيواد تر ټولو لوي او د خلګو ډک ښار دي. ددي هيواد دا ښار چي د سمندر غاړې ته پروت دي، د ښار د ښکلا د لاسه هر کال په لکونو انسان ددي ښار د ليدو لپاره ناروی ته راځي.

## مهاجرین

د اقلیتونو شمیر (اول او دويم نسل) په اوسلو کې، د میګویزفر هیوادونو په اساس، د جنوري لومړۍ نېټه ۲۰۱۰:

| مقام | هيوادنيز وګړي | جمعیت |
| --- | --- | --- |
| ۱ | کينډۍ:اکستان | ۲۱۱۹۵ |
| ۲ | کينډۍ:سومالیا | ۱۱۵۴۲ |
| ۳ |  سويډن | ۱۰۳۷۲ |
| ۴ |  پولېنډ | ۹۳۰۴ |
| ۵ | کينډۍ:LKA | ۷۲۱۴ |
| ۶ |  عراق | ۶۸۳۱ |
| ۷ |  ترکيه | ۵۹۸۷ |
| ۸ | کينډۍ:MAR | ۵۸۴۸ |
| ۹ | کينډۍ:VNM | ۵۵۷۳ |
| ۱۰ |  Iran | ۵۵۲۱ |

## تاریخ

## بل نوم

## سرچينې
# کنری وارف

**کاناری وورف** کاناري وارف)Canary Wharf) د لندن
په ختیځ کې یوه سوداګریزه سیمه ده.

| کنری وورف |
| --- |
| کنری وورف
 |
| د کنری وورف انځورد کنری وورف انځور |
|

---

 |
|  |
| کورډېناټونه: ﻿ / ﻿    |
| هېواد |  برېتانيا    |
| پراخوالی |
| نفوس شمېرنه | ۷۳٬۳۹۰ |
|  |
| وروستي مالومات
 |
| پوستخونې شمېره | E14   |
| جيو کوډ | 6692280   |
| سمول  |
# ګابورون

| ګابورون |
| --- |
| Gaborone |
| *Gaborone*   |
| له ګابورون نه ماهوارایی تصویرله ګابورون نه ماهوارایی تصویر |
|

---

 |
| Gabs, GC, Gabz, G-City |
| ګابورونګابورون |
|

---

 |
|  |
| کورډېناټونه: ﻿ / ﻿    |
| جوړښت | ۱۹۶۴ |
| اداري وېش
 |
| هیواد | بوتسوانا |
| سیمه | سویل ختیځه (بوتسوانا) |
| پلازمینه د: | بوتسوانا    |
| حکومت
 |
|  • ډول | ښار |
|  • ښاروال | هری موسی |
| پراخوالی |
|  • ښار | ۱۹٫۶ کلوميټر٢ (۷٫۶ میله  مربع) |
| لوړوالی | ۹۸۳ ميټره (۳٬۲۲۵ فوټ) |
| نفوس شمېرنه (۲۰۱۱) |
|  • ښار | ۲۳۱,۶۲۶ |
|  • د نفوسو کثافت | ۱۲٬۰۰۰/کلوميټر٢ (۳۱٬۰۰۰/ميله مربع) |
|  • ستره ښاري سيمه | ۴۲۱,۹۰۷ |
| وروستي مالومات
 |
| وخت زون | CAT (ه.ن.و۲+) |
|  • د اوړي وخت | not observed (ت.ع.م ۲+) |
| رسمي ژبه | انګليسي ژبه    |
| تلفنی کوډ | ۲۶۷+ |
| جيو کوډ | 933773   |
| آی اېس او 3166 | BW-SE |
| خورلڼې ښارونه | ویندهوک    |
| Geographical area code | ۳xx |
| رسمي وېبپاڼه | www.botswanatourism.co.bw |
|    |
| سمول  |

**ګابورون** په انګلیسي Gaborone) په افریقا مې پروت د بوتسوانا هیواد پلازمینه ده.

## تاریخ

## جغرافیه
# ساموسي اريستارخوس

| ساموسي اريستارخوس |
| --- |
| Ἀρίσταρχος ὁ Σάμιος، او
Αρίσταρχος ο Σάμιος   |
|  د شخص معلومات  |
| پيدايښت | ۰۳۱۰ م.ز |
| مړینه | کال 230 م ز    اسکندریه    |
| تابعیت | P27 |
|  عملي ژوند
  |
| کاروونکې ژبه(ي) | زړه يوناني    |
| د کړنې څانګه | ستورپوهنه ،  شمېرپوهنه    |
| سمول  |

ساموسي اریستارخوس یو یوناني ستورپوه او شمېرپوه وو چې په درېیمه مخزېږدي پېړۍ کې تېر شوی دی. هغه د ساموس (Samos) په نامه د یونان په یوه ټاپو کې زېږېدلی وو. لرغونو یونانیانو داسې ګومان کاوه چې ځمکه یو مرکزي ټکی او سپوږمۍ، لمر، عطارد، زهره، مریخ، مشتري، او زحل یې شاوخوا را څرخي. ساموسي اریستارخوس لومړنی کس وو چې دا نظریه وړاندې کړه چې لمر په مېنځ کې دی او ځمکه پر را څرخي، خو د نوموړي دا نظریه هغه مهال په ټولیزه توګه نه ومنل شوه.
# ګوګل

ګوګلGoogle LLC (انگليسي) نښان

اړوند| په نوم د | Barney Google (en)  — googol (en)   |

ټوليز مالومات| عمومي مالومات |   لړۍ...
سوداگري technology company (en)  identity provider (en)  public company (en)  online service (en)   |
| مرکز | Mountain View (en)  (۲۰۰۳ – ) Googleplex (mul)   |
| غړی د | Society for Geoinformatics, GeoIT and Navigation e.V. (en)  Computer and Communications Industry Association (mul)  Alpha-Omega (en)  datacenter coalition (mul)   |
| هېواد |  د امریکا متحده ایالات  |

اړين مالومات| مهمې پېښې | * مارچ ۲۰۲۶ : lawsuit (en)
 |

نور اړين مالومات| برخه د | Big Tech (mul)  — list of companies involved in the Gaza war (en)   |

جوړښت| بنسټګر | Sergey Brin (mul)  لاري پيج  |
| جایزې |   لړۍ...
* BigBrotherAwards (mul)  (۲۰۱۳)
* Big Brother Awards (en)  (۲۰۱۱)
* Pompeu Fabra Award in Communication and New Technologies (en)  (۲۰۰۹)
* Princess of Asturias Award for Communications and Humanities (en)  (۲۰۰۸)
* National Prize in Digital Media (en)  (۲۰۰۸)
* National Design Awards (en)
 |

نور مالومات| وېب‌پاڼه |
about.google  |

  **ګوګل** انګليسي ژبه: Google LLC‎ یو امریکایي ټXکنالوژيکي کمپنۍ ده چې زیات تمرکز یې په مصنوعي ځیرکتیا، آنلاین اعلاناتو، د لټون ماشین ټیکنالوژۍ، کلاوډ کمپیوټینګ، کمپیوټر سافټویر، کوانټم کمپیوټینګ او انلاین بانکدارۍ باندې دي.

او په نړۍکې "*ترټولو قوي کمپنۍ*" په توګه پیژندل شوی دی د مصنوعی ځیرکتیا په برخه کې د معلوماتو په راټولولو او بازار کې د خپل حاکمیت په لرلو او ټیکنالوژیکي ګټو له له امله د نړۍ د ارزښتناکه برانډونو څخه شمیرل کیږي.

## تاریخ

*اصلي مقاله: د ګوګل تاریخچه*

 لیري پیج او سرګي برن په 2003 کې
ګوګل یوه څېړنیزه پروژه وه چې د ۱۹۹۶ز کال په منځنیو کې د لیري پيج او سرګي برین چې د کلېفورنیا په سټنفورډ پوهنتون کې دوه پي ایچ ډي محصلین ول پیل شوه.

دوي د خپلې پروژې نوم "BackRub" کېښودو ځکه ددوي پلټونکی ماشین د نورو ویب سایټونو ملاتړي لینکونه ارزول او په همدې بنسټ به یې د هغوي اهمیت د پلټنو په پایله کې ټاکل. (چې وروسته د پاڼې رتبه ونومول شول)، چې په هماغه وخت کې یې یو بل ویب سایټ چې RankDex یې ونومولو په ورته توګه کار کولو. د دوي پلټونکی ماشین په لومړي وخت کې په دې ډول لیکل کېدو google.stanford.edu او ګټه ترې اخېستل کېده او د ډېسمبر په ۱۵مه، ۱۹۹۷ز کال د google.com نوم یې هم ثبت کړ او د ۱۹۹۸ز کال په ډېسمبر کې د ګوګل لومړنی دفتر پرانېستل شو او په دې توګه دا شرکت په رسمي توګه ثبت او پرانېستل شو. په حقیقت کې د ګوګل لومړی کاري دفتر د منلو پارک په سوزان وژکیکي کراج کې کار پیل کړ.

## سرچینې
# باب المندب

**باب المندب** (پښتو معنی:د اوښکو تنکی) په انګلیسي Bab el Mandeb) د سور سمندر په سویل کې پروت تنګی دی چې سور سمندر له عدن خلیج ,عربو سمندر او وروسته له د هند له سمندر سره وصلوی.

| باب‌المندب |
| --- |
| د باب‌المندب انځورد باب‌المندب انځور |
|

---

 |
| باب‌المندبباب‌المندب |
|

---

 |
|  |
| کورډېناټونه: ﻿ / ﻿    |
| هېواد |  يمن
 جيبوتي
 اېريتريا    |
| پراخوالی |
|  |
| وروستي مالومات
 |
| جيو کوډ | 54365   |
| سمول  |

  **باب‌المندب**
## موقیعت

## هیوادونه
# د برېتانيا د هند سمندر سيمه

| د برېتانيا د هند سمندر سيمه |
| --- |
| د برېتانيا د هند سمندر سيمهبیرغ
 | د برېتانيا د هند سمندر سيمهنښان
 |
|

---

 |
| د برېتانيا د هند سمندر سيمه |
|

---

 |
| شعار
*In tutela nostra Limuria*   |
| **ملي ترانه:** |
| ځمکه او استوګنه |
| کوارډينېټ | ﻿ / ﻿    |
| ټيټه سيمه | هندي سمندر    |
| پراخوالی | 60 کیلومتره مربع    |
| رسمي ژبې | انګليسي ژبه    |
| مشرتابه |
| بنسټ اېښودنه او واکمنۍ |
| د عمر محدودیتونه |
|  نور مالومات
  |
| پیسې | امريکايي ډالر    |
| تګلوری | ښي لورۍ    |
| هېواد کوډ | IO   |
| د زنګ وهنې نړیوال کوډ | +246   |
|  |
|  |

**د برېتانیا د هند سمندر سیمه** (انګلیسي: British Indian Ocean Territory) د چاګوس آرکیپیلاګو سره یوځای د برتانیا د بهرنیو سیمو څخه یو دی. دا د هند په بحر کې د انګلستان او شمالي آیرلینډ د سلطنت په توګه پېژندل کیږي او موقعیت یې د ختیځ اندونیزیا ، لوېدیځه افریقا او سویلي هند ترمینځ دی.

## جغرافيه

دا کمپلیکس د شپږ مرجاني ټاپوګانو او 1,000 کوچنیو ټاپوګانو څخه جوړ دی چې ټول مساحت یې ۶۰ کيلومتر مربع (۲۳ ميل2) .

د دې سيمې لوی ټاپو د ديګو ګارسيا په نوم ياديږي چې (مساحت يې ۴۴ کیلومتر مربع) دی د امريکا او برېتانيا ګډه نظامي سيمه ده.

د نرښځیانو له شړلو وروسته، د دغو ټاپوګانو یوازینی نفوس د امریکایي او برېتانوي پوځي ځواکونو دی، چې د (2004 احصایې) له مخې شاوخوا 4000 خلک دي.

## انځورونه

## سرچينې

* ويکيپېډيا ګډونوال «British Indian Ocean Territory». انګليسي ويکيپېډيا ۳ جون ۲۰۱۹.

|  |
| --- |
|

 |
# زړه يوناني

زړه يونانيἈρχαία Ἑλληνική (زړه يوناني)

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | ژبه تاريخي ژبه  |
| ځانګړې وېشنيزه | Hellenic (en)   |
| سیمييزتوب د |
لرغونی یونان مدیترانه سیمه  |
| ليکدود |
يوناني ابېڅې (م.ز" "8 مه پېړۍ – ) Linear B (en)   |
| د توکمپوهنې ژبې حالت | ۹ يوازې دوهمه ژبه  |
| د ژبې کوډ |
grc  |
| ځایناستی د | Mycenaean Greek (en)   |
| ځایناستی | medieval Greek (en)   |

نور اړين مالومات| برخې | Archaic Greek (en)  Classical Greek (en)  Koine Greek (en)  ancient Greek word (en)   |

Mycenaean Greek (en)  نوې يوناني
Tsakonian (en)
Koine Greek (en)    د هومر *اوډیسي* پیل
**لرغوني يوناني يا زړه يوناني** (Ἑλληνική *Hellēnikḗ* ) د اندو اروپايي ژبډلې د هیلنیسټیک ژبو د څانګې يوه ژبه ده چې په یونان کې د نهمې پېړۍ څخه تر څلورمې پېړۍ پورې په یونان کې شتون درلود. لرغونی یوناني ادب د هومر له وخته راپیل شوی. د رینسانس دورې او ساینسي پرمختګونو په جریان کې، لرغونې یوناني ژبه د ساینسي نومونو لپاره کارول کېده، په ځانګړې توګه د بیالوژي په برخه کې. دا ژبه په لرغوني یوناني الفبا لیکل شوې وه.

لرغونې يوناني ژبه د خپل بډايه ادب له امله لا هم ډېر مينه وال لري. د نړۍ ډېری خلک غواړي چې د هومر، سوفکلس او ایشیلوس ارزښتناک اثار په هغه ژبه کې مطالعه کړي چې دا ادب په کومه ژبه کې رامینځته شوی. برسېره پردې، د دې ژبې لغاتونه لاهم د ساینسي او فلسفي نومونو لپاره کارول کیږي.

په تورکیه کې د ترابزون په شاوخوا کې د یو شمېر کلیو مسلمان اوسېدونکي په یوناني ژبه خبرې کوي چې زړې یوناني ژبې ته ډېره ته نږدې ده.

## الفبا

یوناني الفبا ۲۴ توري لري، چې لاندې له ښي څخه کیڼ لوري ته ليکل شوي:

|  |
| --- |
| **لوی توري** |
| Α | Β | Γ | Δ | Ε | Ζ | Η | Θ | Ι | Κ | Λ | Μ | Ν | Ξ | Ο | Π | Ρ | Σ | Τ | Υ | Φ | Χ | Ψ | Ω |
| **کوچني توري** |
| α | β | γ | δ | ε | ζ | η | θ | ι | κ | λ | μ | ν | ξ | ο | π | ρ | σ/ς | τ | υ | φ | χ | ψ | ω |

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| * Α α: آلفا
* Β β: بتا
* Γ γ: گاما
* Δ δ: دلتا
* Ε ε: اپسیلن
* Ζ ζ: زتا
* Η η: اتا
* Θ θ: تتا
 | * Ι ι: یوتا
* Κ κ: کاپا
* Λ λ: لامبدا
* Μ μ: موو
* Ν ν: نوو
* Ξ ξ: کی سی
* Ο ο: اُمیکرون
* Π π: پی
 | * Ρ ρ: رو
* Σ σ/ς: سیگما
* Τ τ: تاو
* Υ υ: آپسیلن
* Φ φ: فی
* Χ χ: خی
* Ψ ψ: پسی
* Ω ω: اُمگا
 |

## سرچينې
# اسپانيايي ژبه

اسپانيايي ژبهespañol (اسپانيايي)
castellano (اسپانيايي)

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | طبيعي ژبه ژبه ژوندۍ ژبه انساني ژبه  |
| ځانګړې وېشنيزه | Castilian (en)  West Iberian (en)   |
| سیمييزتوب د |
اسپانیا  |
| ليکدود |
لاتين ليکدود  |
| ويونکو شمېر |   لړۍ...
۴۸۵٬۰۰۰٬۰۰۰ (۲۰۲۳) ۴۸۰٬۰۰۰٬۰۰۰ (۲۰۱۹) ۴۷۰٬۰۰۰٬۰۰۰ (۲۰۱۵) ۴۳۷٬۰۰۰٬۰۰۰ (۲۰۱۷) ۴۳۶٬۶۶۷٬۷۵۰ (۲۰۱۲) ۸۹٬۵۰۰٬۰۰۰ (ناجوت ارزښت) ۷۰٬۶۰۶٬۹۰۰ (د 2010 څخه تر)  |
| د توکمپوهنې ژبې حالت | ۱ ملي  |
| آيسو ۶۳۹-۱ کوډ |
es  |
| د ژبې کوډ |
es  |
| هېواد |   لړۍ...
 اسپانیا  اندورا  ارجنټاین  بېليز  بوليويا  چيلي  کولمبيا  کوسټاریکا  کيوبا  دومنيکا جمهوريت  اېکوادور  اېلسلوادور  استوايي ګينه  جبل الطارق  ګواتيمالا  هندوراس  مکسيکو  نيکاراګوای  پاناما  پاراګوای  پيرو  د امریکا متحده ایالات  يوراګوای  وېنزوېلا  عربي سارا جمهوريت  اروبا  پېليپين  |

نور اړين مالومات| برخې |   لړۍ...
español de España (mul)  Latin American Spanish (en)  Philippine Spanish (en)  Equatoguinean Spanish (en)  Saharan Spanish (en)  Colombian Spanish (en)  español vallecaucano (es)   |

**اسپانيايي(هسپانوي ژبه: idioma español)* يوه رومانسی ژبه ده، چې د اسپانيا د کاستیلا سیمې د خلکو ژبه وه او لومړنۍ سرچينه يې له يادې سيمې راپيليږي، خو نن ورځ د نړۍ په کچه د مېلونونو خلکو مورنۍ ژبه ده.

## سرچينې
# آلاباما

**آلاباما** په انګلیسي Alabama) د امریکا متخده آیالاتونهو له ۵۲ آیالاتو یو دی او ۲۰ آیالات دی چې د امریکا متحده آیالاتونه سره یوځای شو.

| آلاباما |
| --- |
| آلاماما آیالات
 |
| د آلاباما انځورد آلاباما انځور |
|

---

 |
| The Yellowhammer State, The Heart of Dixie, and The Cotton State |
| شعار: لاتيني ژبه: Audemus jura nostra defendere‎ (We dare defend our rights)
 |
| آلاباماآلاباما |
|

---

 |
|  |
| کورډېناټونه: ﻿ / ﻿    |
| د رامنځته کېدو نېټه | ۱۴ ډېسمبر ۱۸۱۹   |
| هېواد |  د امریکا متحده ایالات    |
| لوی وېش | د امریکا متحده ایالات    |
| مقر | Montgomery |
| پراخوالی |
|  • پراخوالی | ۱۳۵,۷۶۵ کلوميټر٢ (۵۲,۴۱۹ میله  مربع) |
|  • ځمکه | ۱۳۱,۴۲۶ کلوميټر٢ (۵۰,۷۴۴ میله  مربع) |
|  • المياه | ۴,۳۳۸ کلوميټر٢ (۱,۶۷۵ میله  مربع)  3.20% |
| سيمه ييزه درجه | 30th |
|  څلورخواوې
 |
|  • اوږدوالی | ۵۳۱ ميټره (۳۳۰ مایل) |
|  • پلنوالی | ۳۰۵ ميټره (۱۹۰ مایل) |
| لوړوالی | ۱۵۰ ميټره (۵۰۰ فوټ) |
| أعلى ارتفاع | ۷۳۵٫۵ ميټره (۲,۴۱۳ فوټ) |
| لږ لوړوالی | ۰ ميټره (۰ فوټ) |
| نفوس شمېرنه (2019) | 5024279  (۱ اپريل ۲۰۲۰)   |
|  |
|  • ترتيب | 24th |
|  • Density rank | 27th |
| د گڼه گوڼې نوم | Alabamian |
| وروستي مالومات
 |
| وخت زون | Central (ه.ن.و−06:00) Eastern (ه.ن.و−05:00) |
|  • د اوړي وخت | CDT (ت.ع.م −05:00) EDT (ت.ع.م−04:00) |
| رسمي ژبه | انګليسي ژبه    |
| پوستخونې شمېره | AL |
| جيو کوډ | 4829764   |
| آی اېس او 3166 | US-AL |
| رسمي وېبپاڼه | alabama.gov |
|    |
| سمول  |

الاباما د دولتي الوتونکو لپاره د ژیړ هیمر په نوم یادیږي. الاباما د "ډیکسي زړه" او د کاټن ایالت په نوم هم پیژندل کیږي. دا د امریکا ژور سویل برخه ده. دا په تاریخي توګه د امریکا د سخت سویل برخه هم ګڼل کیږي. دولتي ونه د اوږدې پاڼې لرونکی دی، او دولتي ګل کامیلیا دی. د الاباما ایالت پلازمینه مونټګومري ده. د نفوس له مخې ترټولو لوی ښار برمینګهم دی. کوم چې له اوږدې مودې راهیسې یو له لوی صنعتي ښارونو څخه دی؛ د ځمکې له مخې ترټولو لوی ښار هانتسفيل دی. تر ټولو زوړ ښار موبايل دی، چې په ۱۷۰۲ کال کې د فرانسې د لوزيانا د پلازمېنې په توګه د فرانسوي مستعمرو له خوا جوړ شو.

د سویلي متحده ایالاتو د ډیری ایالتونو په څیر، الاباما د امریکا د کورنۍ جګړې څخه د دویمې نړیوالې جګړې له لارې اقتصادي ستونزو سره مخ شو، په یوه برخه کې په کرهنه باندې د دوامداره انحصار له امله. د نورو سویلي ایالتونو په څیر، د الاباما قانون جوړونکو د پیړۍ په پای کې تور امریکایان او ډیری بې وزله سپینې لیرې کړې. د لویو صنعتونو او ښاري مرکزونو له ودې سره سره د شلمې پیړۍ له پیل څخه تر ۱۹۶۰ لسیزې پورې د سپینو کلیوالو ګټو په دولتي مقننه قوه واکمنه وه. لکه څنګه چې د ښاري ګټو او د تور امریکایانو ګټو لپاره دا د پام وړ کم ښودل شوی و. د دویمې نړیوالې جګړې په پایله کې، الاباما وده وکړه او خپل اقتصاد یې په بنسټیز ډول د کرنې پر بنسټ یو له څو ګټو سره بدل کړ. په یوویشتمه پیړۍ کې د دولت اقتصاد د مدیریت، د موټرو صنعت، مالیه، تولید، فضا، د کانونو استخراج، روغتیا پاملرنې، تعلیم، پرچون او ټیکنالوژۍ باندې ولاړ دی.

## تاریخ

## جغرافیه
# شيان

**شيان** (په چینايي: 西安) انګليسي ژبه: Xi'an‎ د چين په شانسي ولايت کې يو ښار دی او د دې ولايت پلازمينه ده. دغه ښار د چين په تر ټولو لرغوني ښارونو کې شمېرل کېږي.

شيان西安市 (چينايي )

اړوند| پلازمېنه د | Shaanxi (mul)   |

ټوليز مالومات| عمومي مالومات |   لړۍ...
sub-province-level division (en)  لوی ښار prefecture-level city (en)  ستر ښار former capital (en)  پخوانی ښار ( – ناجوت ارزښت) provincial capital (en)   |
| وګړو شمېر |
۱۲٬۹۵۲٬۹۰۷ — ۱۲٬۱۸۳٬۲۸۰  |
| پکي شاملې اداري سیمې |   لړۍ...
Xincheng District (en)  — Beilin District (en)  — Lianhu District (en)  — Baqiao District (en)  — Weiyang District (en)  — Yanta District (en)  — Yanliang District (en)  — Lintong District (en)  — Chang'an District (en)  — Lantian County (en)  — Zhouzhi County (en)  — Huyi District (en)  — Gaoling District (en)   |
| غړی د | League of Historical Cities (en)  World Tourism Cities Federation (en)   |
| اداري سیمه | Shaanxi (mul)  (۱۹۵۴ – )  |
| هېواد |  چين  |
| ځایناستی د | Chang'an (en)   |

کچه او لوړوالی| د ځای کچه |
۱۰٬۰۹۶٫۸۱ كيلومتر مربع  |

نور اړين مالومات| برخه د | Shaanxi (mul)   |

نور مالومات| وېب‌پاڼه |
xa.gov.cn  |
| پوسټ‌کوډ |
710000  |
| کورډي‌نېشن | ﻿ / ﻿  |

سرچينې
# پای ( فزيک )

کينډۍ:يچلې ليکنه

 پائی
 د یوې دایرې فریم د هغې د قطر په پرتله درې چنده لږ دی. دقیق تناسب د پای په نوم ياديږي.
د یوې دایرې د چاپېريال(circumference) د قطر (diameter) نسبت ته **پای** ویل کیږي او تقریبا د 3.14159 سره مساوي دی. د اسانتیا لپاره، د دې ارزښت د یوې برخې په توګه هم لیکل شوی ( `22/7` ). دا په پراخه کچه په ریاضیاتو او جیومیټری کې کارول کیږي. Pi ته یوناني لیک WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 لخوا څرګندیږي Pi یو ریاضياتي ثابت دی . په اصل کې د دې تعریف دا دی، "د یوې دایرې د فریم تناسب د هغې قطر ته pi ویل کیږي". مګر اوس دا ډیری ورته تعریفونه لري چې د ریاضیاتو او فزیک په ډیری فورمولونو کې کارول کیږي. ارزښت یې تقریبا د 3.14159 سره برابر دی. د اتلسمې پیړۍ له نیمایي راهیسې دا د یوناني کلمې "π" لخوا استازیتوب کیږي. دا د "پای" کلمې لخوا ویل کیږي. د غیر منطقي شمیرې په توګه، pi نشي کولی د یوې ګډې برخې په توګه څرګند شي. ځینې برخې او نور منطقي شمیرې لکه 22/7 عموما د pi سره نږدې مساوي ګڼل کیږي. د pi د عددونو ترتیب عموما د احصایوي تصادفي یو ځانګړي ډول ګمان کیږي، مګر د دې لپاره هیڅ شواهد ندي موندل شوي. پای یو انتقالي شمیره ده A transcendental شمیره هغه شمیره ده چې د منطقي سر سره د غیر صفر پولینیم فکتور نه وي. د pi څخه تجاوز د پراکار او فیتو په کارولو سره د ورکړل شوي اندازې یوه دایره د دې اندازې مربع ته د بدلولو ناممکنیت ته اشاره کوي ، یوه لرغونې معما چې تر نن ورځې پورې حل شوې نه ده. لرغوني تمدنونه، په شمول د مصري او بابلي تمدنونو، په عمل کې د پائی روښانه او دقیق ارزښت ته اړتیا درلوده. د 250 BC په شاوخوا کې، یوناني ریاضي پوه ارکیمیډیز د pi محاسبه کولو لپاره الګوریتم جوړ کړ. په پنځمه پیړۍ کې د لسیزې نقطې وروسته، د pi ارزښت په چینایي ریاضی کې شاوخوا اوه عدده و، پداسې حال کې چې دا په هندي ریاضي کې شاوخوا پنځه عدده و. په تاریخي توګه، حتی زرګونه کاله وروسته، د پای داسې پای شتون نه درلود چې د لامحدود سلسلې څخه جوړه وي. حتی د مادهوا – لیبنیز لړۍ (Madhava – Leibniz لړۍ) په 14 پیړۍ کې په هندي ریاضي کې کشف شوه. په 20 او 21 پیړۍ کې ریاضي پوهانو او کمپیوټر ساینس پوهانو pi ته یو نوی ابعاد ورکړ. د کمپیوټر کمپیوټري ځواک د ډیسیمال ټکي وروسته څو تریلیون ډیجیټونو ته پای ته ورساوه. عملي ریاضي محاسبه د pi د لسیزې نقطې وروسته څو سوه عددونو ته اړتیا لري، پداسې حال کې چې له دې څخه لوی حسابونه د سوپر کمپیوټرونو ازموینې یا د لوړ کیفیت لوګاریتم محاسبې لپاره کارول کیږي. Pi د جیومیټری او مثلثاتو په ډیری څانګو کې کارول کیږي، په ځانګړې توګه هغه چې حلقې او ساحې یا بیضاوي پکې شامل دي. سربیره پردې، pi د فزیک په ډیری برخو کې کارول کیږي. د **Pi** ورځ په نړیواله کچه د Pi اهمیت روښانه کولو لپاره لمانځل کیږي. دا ورځ هر کال د مارچ په ۱۴مه لمانځل کېږي.

## پای په تاریخ کې

د 3,000 BC په شاوخوا کې، بابلیانو pi د 3 سره مساوي ګڼل. وروسته، یوناني ریاضي پوه ارکیمیډیز دا د 7/1 3 او 71/10 3 ترمنځ تعریف کړ. د هغې سمبول π په لومړي ځل په 1706 کې کارول شوی و او د لیون هارډ اولر لخوا مشهور شو. په 1737 کې.

دوتنه:Pi-animation.gif کله چې د یوې دایرې قطر یو وي، د هغې فریم به π وي
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
## حوالې
# لاکهیډ مارټین اف 35 دویمه لایټنینګ (الوتکه)

**Lockheed Martin F-35 Lightning II الوتکه** د یوه سیټ، یوه انجن او د ټولو موسمونو سټیلټ ملټي رول جنګي الوتکو یوه امریکایی کورنۍ ده چې موخه یې د هوایی برترۍ او برید ماموریت دواړه ترسره کول دي. یاده الوتکه د بریښنایی جنګیالیو، استخباراتو، څارنې، او د څارنې وړتیا هم ترسره کوي. د لاکهیډ مارټین په نوم شخص د اصلي شریکانو ( نارتروپ ګروممن او BAE سیسټمونو ) سره په ګډه دF-35 اصلي قراردادي بلل کیږي.

د اف 35 الوتکه د لاک هیډ مارټین ایکس-35 څخه منځ ته راځي او په 2001 کي یې بوینګ X-32 الوتکه هم شاته پرېښودل. د دې الوتکي پراختیا په اصل کي د متحده ایالاتو ترڅنګ د شمالي اتلانتیک تړون سازمان (ناټو) او د متحده ایالاتو نږدې متحدینو لکه برطانیې، استرالیا، کاناډا، ایټالیا، ناروې، ډنمارک، هالنډ، او په ګډون هیوادونو څخه تمویل کیږي.

F-35 په لومړي ځل په 2006 کې الوتنه وکړه او د 2015 په جولای کې د متحده ایالاتو د سمندري ځواکونو F-35B سره خدمت ته دننه سول، ورپسې د متحده ایالاتو هوايي ځواک F-35A د اګست په 2016 کې او د متحده ایالاتو سمندري ځواکونو F-35C په فبروري 2019 کي الوتنه وکړه. دا الوتکه د لومړي ځل لپاره په ۲۰۱۸ کال کې د اسراییلو د هوايي ځواک لخوا په جګړه کې وکارول شوه. متحده ایالات پلان لري چې تر 2044 پورې 2,456 عدده F-35 الوتکي واخلي، کوم چې د څو لسیزو لپاره به د متحده ایالاتو د هوايي ځواک سمندري قول اردو د تکتیکي الوتکو لویه برخه په ځان کي راونغاړي. په پلان کې ده چې دغه الوتکي به د ناټو او د امریکا متحدو ایالتونو د هوايي ځواک د بنسټ ډبره کښیږدي او تر ۲۰۷۰ کال پورې به فعالیت وکړي.
# لاهور

|  |
| --- |
| د لاهور انځورد لاهور انځور |
|

---

 |
| هيواد |  پاکستان  (۲۳ مارچ ۱۹۵۶–)
 برېتانوي هند  (۱۸۴۹–۱۳ اگست ۱۹۴۷)
د مغولو پاچايي  (۱۵۲۶–۷ جولای ۱۷۹۹)
د سيکانو واکمني  (۷ جولای ۱۷۹۹–۱۸۴۹)
 هند    |
| پلازمینه د | د سيکانو واکمني  (۱۷۹۹–۱۸۴۹)
پنجاب  (۱۴ اگست ۱۹۴۷–)
لاهور ولسوالۍ    |
|  |
| کورډېناټونه: ﻿ / ﻿    |
| سيمه | لاهور ولسوالۍ    |
| جغرافیائی ځانګړتیاوې
 |
| ساحه | 1772 کیلومتره مربع    |
| لوړوالي | 217 متر    |
| نفوس
 |
| ټول نفوس | 11126285  (سرشمېرنه ) (۲۰۱۷)   |
| نور معلومات
 |
| خورلڼې ښارونه | مشهد
اصفهان ښار
استانبول
بخارا
سمرقند
دوشنبه
ګلاسګو  (۲۰۰۶–)
شيان
شیکاګو
کوردوبا  (۱۹۶۸–)
رايو ډي جينېرو    |
| رسمی ژبه | انګليسي ژبه ،  اوردو ژبه    |
| پوسټ کوډ | 54000   |
| ټليفون کوډ | 042   |
| رسمي ویب پاڼه | د تاييدولو سرچينه،  د تاييدولو سرچينه   |
| جیو کوډ | 1172451   |
| سمول  |

**لاهور** د پاکستان د اسلامی جمهوریت د صنعت او ثقافت ښار دی چه د پنجاب په ولایت کښې پروت دی. هغه ښار ۳ میلیونه خلک لری او د پاکستان دوهم تر ټولو لوی ښار دی.

## تاريخ

د تاریخ پوهانو په نظر لاهور ۲۰۰۰ کال مخکې تاسیس شو. لاهور په ۱۲۰۶ کال کښې د دهلی سلطنت لاس ته راوړل. په ۱۲۴۱ کال کښې لاهور د چینگیس خان لخوا خراب شو. په ۱۳۹۷ کال کښې جنرال تمور لنگ پر هندوستان حمله وکړ او لاهور یی لاس ته راوړل. په ۱۵ پیړۍ کښې لاهور د بهلول خان لودهی لخوا ونیول شو. په ۱۶ پیړی کښې ظهیر الدین محمد بابر د دهلی پر سلطنت برید وکړ او په ۱۵۳۶ کال کښې د پانی پت په جگره کښې ابرهیم لودهی چه د دهلی وروستی سلطان وو د بابر لخوا ماته وخوړه. د پانی پت جگره وروسته ظهیر الدین بابر په هندوستان کښې د مغل سلطنت تاسیس کړ. د مغلی سلطنت د پیدایښ وروسته یی لاهور ښایسته ښار شو. د مغل پاچاهانو په لاهور کښې د پادشاهی جومات او شالمار باغ تاسیس کړل. په ۱۸۰۱ کال کښې رنجیت سنگھ دمغل پر سلطنت برید وکړ او لاهور یی لاس ته راوړل. ترجگړې وروسته لاهور د رنجیت سنگه دولت پایتخت شو. د پاکستان تر پیدایښ وروسته د دغه ښار د پنجاب ولایت پایتخت شو.

## عصری لاهور

په اوس وخت کښې لاهور عصری ښار دی چه پکښې ننداری،سینما، موزیمونه او پوهنتون شته. پاکستان لس پوهنتونونه لری او د بنجاب پوهنتون چه په لاهور کښې شته. د پاکستان تر ټولو پخوانی پوهنتون دی.

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## سرچینه

*
# اساسي قانون

اساسي قانون د قواعدو يوه ټولگه ده چې د يو ليكلې لاسوند په توگه جوړ شوي دي او دا د يو هيواد د سياسي خپلواكې د ساتلو يو ستر لارښود هم بلل كيږي. اساسي قانون د يو هېواد او يا ټولنې د قانوني تگلارو د سمبالښت لپاره بنسټيزې طرحې يا رسمي لایحې بلل کېږي . دغه رولونه يا قوانين ملي دندې او شتمني گڼل کېږي .همدا تگلارې چې کله راټولې شي د يوې رسمي او قانوني لاسوند په توگه ېې د رسالې يا کتابگوټي په بڼه خوندي کوي.

اساسي قانون د راز رازو ټولنو ، خپلواکه هېوادونو او کمپنيو د سمبالښت اړتيا ورپوره کوي . همدا رنگه يو داسې تړون بلل کېږي چې د نړېوالو ټولنو د چارو رسمي کارونه پرې چلول کېږي . او له مخې ېې د ټولنو د رسمي يا حکومتي چارو بشپړه تشریح او پېژندگلوي روښانوي . همدې قوانینو سره د مختلفو حکومتونو که فډرالي وي يا بشپړه خپلواکه حکومتونه وي په واضح توگه روښانه کېږي او د قوانینو له بندونو او مادو څخه ېې دسالمې قانوني ټولنې د چارو ، دندو ، سمبالښت او د قانون د خپرولو د ادارې او کسانو لخوا خپاره شوي قوانینو څرک لږېږي .
# د قادسیه جګړه

د قادسیه **جګړه** ( عربي ژبه: مَعْرَكَة ٱلْقَادِسِيَّة‎، وينګژباړه: *Maʿrakah al-Qādisīyah* ) داسلامي نړۍ په تاریخ کي یوه وسله واله شخړه وه چي په ۶۳۶ زیږدیز کال کي د راشده خلافت او ساسانیانو دامپراطورۍ تر منځ پېښه سول. داجګړه د مسلمانانو د لومړنیو فتوحاتو په تاریخ کي یوه مهمه پېښه وه چي په پایله کي یې دعراق، ایران او افغانستان دفتوحاتو دروازه دمسلمانانو پرمخ پرانیستل سوه.

دتاریخ له مخي داسي انګیرل کیږي چي په قادسیه کي دغه برید د 636 دنومبر په میاشت کي سوی وي. دهغه وخت د ساسانیانو د لښکر مشر رستم فرخزاد په یاده جګړه کي له منځه ولاړ. په پېښه کي دساسانیانو ترپوځي ماتي وروسته ددوی پرسیمه باندي د عربو اومسلمانانو پرېکنده برئ ترسره او دهغه سیمي د یوځای کیدو لامل سو.

په قادسیه کې دمسلمانانو دغه بریا داسورستان دساسانیانو دوروستیو فتحو لپاره مثبتي پایلي په لاس راوړې او ورپسې په جلولا او نهاوند په نوم جګړوکي اسلامي لښکر نورهم مخ په وړاندي ولاړی. دتاریخي ادعا له مخي دمسلمانانو ددې بریا له کبله ساساني امپراطوري اړه سول چي دمسلمانانو په وړاندي له خپل رقیب (رومي امپراطوري) سره لاس یو کړي.