# البانيايي ژبه

البانيايي ژبهGjuha shqipe (البانيايي)

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | طبيعي ژبه لويه ژبه ژوندۍ ژبه  |
| ځانګړې وېشنيزه | Albanian (en)   |
| ليکدود | Albanian alphabet (en)  لاتين ليکدود (۱۹۰۹ – ) Albanian Braille (en)   |
| ويونکو شمېر |
۶٬۲۰۰٬۰۰۰  |
| آيسو ۶۳۹-۱ کوډ |
sq  |
| د ژبې کوډ |
sq  |
| هېواد |  البانیا  |

نور مالومات| کورډي‌نېشن | ﻿ / ﻿  |

 البانیايي وينګونه
**البانیايي ژبه** په البانيايي ژبه: Gjuha shqipe د اندو-اروپايي ژبو کورنۍ يوه ژبه ده چې نږدې ۶ مېلیونه ویونکي لري. د دې ژبې اصلي ځای البانیا او کوسوو دی، مګر دا د بالکان په نورو هغه برخو کې چې هلته البانيايان اوسېږي، هم ويل کيږي لکه مقدونیه ، مونتینېګرو او سوېلي سربیا او په همدې ډول يوه ډله البانيايي وګړي چې په یونان، اېټالیا سوېل ختیځه ساحلي سيمو او سیسلي کې اوسيږي، په دې ژبه خبرې کوي. همدارنګه، هغه هېوادونه چې د بالکان څخه یې کډوال منلي دي، لکه سکینډینیویان هېوادونه، آلمان ، برېتانیا ، استرالیا ، امریکا ، تورکیه او نور، د دې ژبې ویونکي لري. دا ژبه له دوو وينګونو جوړه ده، توسک (سوېلي وينګ) او ګېګ (شمالي وينګ). رسمي / لیکل شوې البانيايي د توسک وينګ دی.

## ګروپ کول

په ۱۸۵۴زېږديز کال کې، آلماني ژبپوه فرانز بوپ دا ژبه د اندو-اروپایي ژبو د کورنۍ برخه وګڼله. دا ژبه د دې کورنۍ د ژبو په منځ کې په ځانګړې څانګه کې ده.

ځینې څېړونکي په دې باور دي چې دا ژبه د الیري ، داسي او تراسیني ژبو څخه اخیستل شوې ده. ځینې بيا دا ژبه د سلاوي ، بالتیک یا جرمني ژبو له کورنۍ څخه ګڼي.

## د نورو اندو-اروپايي ژبو سره همغږي

| آلبانیایی | muaj | i ri / e re | nënë | motër | natë | hundë | tre | i zi /e zezë | i kuq / e kuqe | i/ e gjelbër/blertë | i/e verdhë | ujk |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| نورې اندو-اروپايي ژبې |
| **سانسکريت ژبه** | māsa | nava | mātṛ | svasṛ | nakti | nasa | tri | kāla | rudhira | hari | pīta | vṛka |
| **پښتو** | مياشت | نوی | مور | خور | شپه | ماغزه | درې | تور | سور | زرغون | ژېړ | لېوه |
| **پارسي ژبه** | ماه | نو | مادر | خواهر | شب | دماغ | سه | سیاه | سرخ | سبز | زرد | گرگ |
| **انګليسي ژبه** | month | new | mother | sister | night | nose | three | black | red | green | yellow | wolf |
| **لاتيني ژبه** | mēnsis | novus | māter | soror | nox | nasus | trēs | āter, niger | ruber | viridis | flāvus, gilvus | lupus |
| **رومانیایي ژبه** | luna | nou/noi | mamă | soră | noapte | nas | trei | negru | roşu | verde | galben | lup |
| **فرانسوي ژبه** | mois | nouveau/neuf | mère | sœur | nuit | nez | trois | noir | rouge | vert | jaune | loup |
| **اېټاليايي ژبه** | mese | nuovo | madre/mamma | sorella | notte | naso | tre | nero | rosso | verde | giallo | lupo |
| **ايرلينډي ژبه** | mí | nua | máthair | deirfiúr | oiche | srón | trí | dubh | dearg | glas, uaine | buí | mac tíre, faolchú |
| **وېلزي ژبه** | mis | newydd | mam | chwaer | nos | trwyn | tri | du (/di/) | coch, rhudd | gwyrdd, glas | melyn | blaidd |
| **لاتویایی** | mēnesis | jauns | māte | māsa | nakts | deguns | trīs | melns | sarkans | zaļš | dzeltens | vilks |
| **لرغونې يوناني** | μήν mēn | νέος néos | μήτηρ mētēr | αδελφή adelphē | νύξ núx | ῥίς rhís | τρεῖς treĩs | μέλας mélas | ἐρυθρός eruthrós | χλωρός khlōrós | ξανθός xanthós | λύκος lúkos |
| **بلغاریایي ژبه** | месец mesec | нов nov | майка majka | сестра sestra | нощ nošt | нос nos | три tri | черен čeren | червен červen | зелен zelen | жълт žălt | вълк vălk |
| **سربيايي ژبه** | месец mesec | нов nov | мајка, матер majka,mater | сестра sestra | ноћ noć | нос nos | три tri | црн crn | црвен crven | зелен zelen | жут žut | вук vuk |
| **کرواسیایي ژبه** | mjesec | nov | majka | sestra | noć | nos | tri | crn | crven | zelen | žut | vuk |
| **لتوانیایي ژبه** | mėnesis/mėnuo | naujas | mama | sesuo/sesė | naktis | nosis | trys | juoda | raudona | žalia | geltona | vilkas |

## ليکدود

د ۱۵ پېړۍ راهیسې، د البانيايي ژبې ليکلو لپاره له بېلابېلو ليکدودونو کار اخيستل شوی دی، او بېلابېلې الفبا ورته جوړې شوې دي، د دې کار لپاره اېټالوي یا یوناني او ځینې وختونه عربي توري کارول شوي. د البانیا توسک ژبه د یوناني الفبا سره لیکل شوې او د شیګ ډیلي د لاتین الفبا سره لیکل شوې. دا دواړه لغاتونه کله ناکله د عربي الفبا سره لیکل شوي، کوم چې د عثماني ترکي ژبې لیکلو لپاره کارول کیده، همدارنګه سیریلیک او ځینې اصلي لیکې. په ۱۹۰۸ کې، البانیايي ژبه په رسمي توګه د شیګ د ژبو پر بنسټ معیاري شوه او لاتیني الفبا هم د ځینو اصلاحاتو سره رسمي شوه. د دویمې نړیوالې جګړې وروسته، د توسک ژبه د البانیا رسمي او نړیواله ژبه شوه.