Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# دوبۍ

دوبۍدبيّ (عربي
) نښان

اړوند| پلازمېنه د | Emirate of Dubai (en)   |

ټوليز مالومات| عمومي مالومات |   لړۍ...
ښار administrative territorial entity (en)  لوی ښار global city (en)  metropolis (en)  largest city (en)   |
| وګړو شمېر |   لړۍ...
۳٬۹۴۴٬۷۵۱ — ۳٬۳۳۱٬۴۲۰ — ۲٬۱۰۶٬۱۷۷ — ۲٬۵۰۲٬۷۱۵ — ۳٬۲۸۶٬۶۲۰ — ۳٬۵۶۴٬۹۳۱  |
| رسمي ژبه |
عربي ژبه  |
| وګړنوم | Doubaïote — Doubaïen — Doubaïenne  |
| غړی د | پنځول شويو ښارونو شبکه (۲۰۱۸ – ) World Tourism Cities Federation (en)   |
| اداري سیمه | Emirate of Dubai (en)   |
| هېواد |  متحده عرب امارات  |

کچه او لوړوالی| د ځای کچه |
۳۵ كيلومتر مربع  |

جوړښت| بنسټګر | Al Maktoum (en)   |

نور مالومات| وېب‌پاڼه |
dm.gov.ae (عربي ژبه، انګليسي ژبه)  |
| اړيکو شمېره |
+971-4-2246666 — +971-4-2215555  |
| کورډي‌نېشن | ﻿ / ﻿  |

 **دوبۍ** (*په عربی: دبيّ*) د عربي متحده اماراتو له سترو ښارونو څخه دی چې د ايران هېواد په سوېل کې د عربستان په ټاپووزمه کې پروت دی.
# پر انساني بدن د هوا د وزن اندازه

|  |
| --- |
| دوتنه:Atmospheric Pressure.jpgد ځمکې پر سطحه او د انسان پر بدن د هوا د فشار کچه |
| **د اتموسفیر فشار او انسان** |
| د هوا د فشار د اندازه کولو اله |
| **د بارومتر اله** |

## پر انساني بدن د هوا د وزن اندازه

**پر انساني بدن د هوا د وزن اندازه** (Atmospheric pressure on the human body) هغې فزیکي قوې ته ویل کیږي چې د ځمکې د اتموسفیر د وزن له امله په دوامداره توګه پر انسان واردیږي. که څه هم موږ دا وزن په عادي حالت کې نه احساسوو، مګر د اتموسفیر فشار یو له هغو بنسټیزو فکتورونو څخه دی چې زموږ بیولوژیکي ژوند او فزیکي روغتیا اغېزمنوي.

## فزیکي بنسټ او تعریف

د ځمکې اتموسفیر له بېلابېلو ګازونو جوړ دی چې وزن لري. د ثقل د قوې له امله دا هوا پر هر هغه څه چې د ځمکې پر مخ دي، فشار راوړي. د سمندر په سطحه، د هوا فشار په اوسط ډول یو اتموسفیر (1 atm) دی، چې د ۱۰۱۳ ملیبار سره برابر دی. دا پدې مانا ده چې د هوا وزن د یوې مربع انچ ساحې باندې تقريباً د ۶.۷ کیلوګرامه (۱۴.۷ پونډه) فشار سره برابر دی.

## د وزن د محاسبې میتود

د یو بالغ انسان د بدن اوسطه سطحه تقريباً له ۱.۵ څخه تر ۲ مربع مترو پورې اټکل شوې ده. که موږ د سمندر په سطحه د هوا فشار په پام کې ونیسو، نو د یو بالغ انسان پر بدن د هوا د ټول وزن اندازه تقريباً له ۱۵ ټنو څخه تر ۲۰ ټنو پورې رسیږي. دا وزن له هغه وزن سره برابر دی چې یو کوچنی بار وړونکی موټر یې ولري. د فزیک د قوانینو له مخې، دا فشار په ټولو لورو کې په مساوي ډول واردیږي، چې له همدې امله موږ د یو دروند بار احساس نه کوو.

## موږ ولې دا فشار نه احساسوو

د انسان بدن داسې جوړ شوی چې د اتموسفیر له فشار سره په تعادل کې وي. زموږ په بدن کې دننه مایعات، وینه او هوا (لکه په سږو او غوږونو کې) د بهرني فشار سره په ورته کچه فشار تولیدوي. دا داخلي فشار د بهرني اتموسفیري فشار مخه نیسي او بدن له پاشل کېدو یا چمت کېدو څخه ساتي. کله چې یو انسان ډېرې لوړې سیمې ته خيژي یا تر اوبو لاندې ځي، دا تعادل له منځه ځي او انسان د غوږونو درد یا د ساه لنډۍ احساسوي.

## د لوړوالي اغېز پر فشار

د هوا وزن د لوړوالي په زیاتېدو سره کمیږي. څومره چې موږ له سطحې پورته ځو، د هوا د طبقو کثافت او وزن کمیږي، نو ځکه پر بدن واریدونکی فشار هم کميږي. په ډېرو لوړو سیمو کې د فشار کمښت د دې لامل کیږي چې په وینه کې د اکسیجن جذب ستونزمن شي، چې دغه حالت ته "Altitude Sickness" ویل کیږي.

## لنډیز او پایله

د هوا وزن که څه هم په سترګو نه لیدل کېږي، مګر یو خورا ستر فزیکي ځواک دی چې زموږ د بدن د ثبات لپاره اړین دی. د دې فشار اندازه د سمندر په سطحه ترټولو لوړه او په جګو غرونو کې کمه وي. د انسان بیولوژیکي سیسټم په بشپړ ډول له دې ۱۵ څخه تر ۲۰ ټنه وزن سره عادت شوی او د هغې په شتون کې خپل نورمال فعالیت ترسره کوي.

## سرچینې

۱. National Weather Service - Air Pressure Education
۲. NASA - Understanding Earth's Atmosphere
۳. Britannica - Atmospheric Pressure on Living Organisms
۴. World Health Organization - Environmental Health and Pressure

## د ژبو ترمنځ نښلول (Interlanguage Links)
# توکم

توکم

ټوليز مالومات| عمومي مالومات |
ځانګړنه (فلسفه)  |

نور اړين مالومات| برخې | tribe (en)   |
| لامل | ethnogenesis (en)   |

تاریخي او د جامعه شناسۍ  تحقیقات ښيي، د معینو ‏اخلاقي او اجتماعي شرایطو په شتوالي کې د بشر ټول نژادونه کولای شي،چې د انسانانو ټولې ځانګړنې ولري. لکه تر اسلام مخکې عربان ،چې د تعصبونو، شخړو او قبیلوي شخړو مجموعه او د داشان تعصبونو محصول وه.خو د اسلام او د توحیدي انقلابي دودونو او د اجتماعي عدالت او اخلاقي زېرو د راښکاره کېدو له امله دې مجموعې داسې ځانګړنې لاس ته راوړې،چې تر ټولو متمدنې انساني ټولنې څخه یې تمه کېږي. که څه موده وروسته هماغه نژادي ځانګړنې یو ځل بیا راښکاره شوي؛نو علت یې اسلامي توحیدي او اجتماعي دودونو او اخلاقي شرایطو ته شا کول وه. دا ښيي،چې نژادي ځانګړنې دایمي و لایزاله اصالت نه لري او د نورو اخلاقي او اجتماعي شرایطو تر سیوري لاندې یې اغېز او رول بدلېدای شي.د الجزایر ملت ددې مدعا بله نمونه او شاهد دی.

ددې اجتماعي او اخلاقي شرایطو امکان او د ساتنې څرنګوالی یې پراخ داستان لري،چې ددې موضوع له وسې بهر دي. که څه هم د نژادي ځانګړنو لامل د یو ملت په تاریخي بهیر کې د هغوی په پرمختګ او انحطاط او مړینه کې اغېزمن دي ؛خو دا بې له دې دي،چې دا نژادي ځانګړنې دې د وګړیو د وجدانونو نښلوونکې هم وي. له نژادي ځانګړنو څخه راټوکېدلي ګډ ټکي، تر دې مخکې ،چې د نښلولو،جمعي وجدان او ملي پیوستون د ټینګوالي لامل شي؛نو یا خو بیلتون او کرکه زېږوي او یا هم یو ملت کمزوری او ناپیداره کوي.

هغه قومونه،چې په پیل کې جګړوال،ربړوال او یرغلګر وه؛نو د دوی ټول عمر  یو له بل سره په نښتو او ربړو کې تېر شوی دی،چې په نتیجه کې یا خو له منځه تللي ‏او یا خو د تاریخ په اوږدو کې نور داسې اخلاقي او اجتماعي نښلوونکي لاملونه راپیدا شوي،چې د دوی د یووالي او راټولېدنې لامل شوی دی. ((**كُنتُمْ أَعْدَاء فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ))** او پرعکس هغه امتونه،چې جوړجاړی والا او سوله ایز وه ، نه یوازې له ځان،د ژوند او محیطي شرایطو سره؛بلکې له نورو ملتونو او حتی له یرغلګرو سره یې هم سوله ایز او روغه ایز توافق درلود، کوم ځانګړی او مستقل نژاد یې هم نه و رامنځ ته کړی او که یې درلوده هم؛نو په په کلي ډول بې رنګه او له هر ډول امتیازڅخه پاک و او د کمزورۍ او انحطاط په لوري روان نه و. اصولا دا خو د هر بشر له ځانګړنو ځنې دی،چې پخپلو منطقي او عاطفي اړیکو کې تل په داسې چا پسې ګرځي،چې دنننۍ او بهرنۍ اړتیاوې یې پوره او برابرې کړي.

د مینې تر ټول ټینګ پیوند هغه دی،چې میین خپل ژور او اساسي اړتیاوې د معشوق په وجود کې وویني او دا هغه څه دي،چې په ننني ژوند کې یې شاهد او ناظر یو. د اجمتاعي اړیکو ټینګوالی او د ټولګي وجداني تړنې هغه مهال پوره کېدای شي،چې د ټولنې واحدونه هر یو یې د بل د اړتیاوو بشپړوونکی او پوره کوونکي وي او دا هغه شرط دی، چې نژادي جبري ځانګړنې او غوښتنې پکې هیڅ ونډه نه لري.
# فوټبال

فوټبال
**فوټبال** د نړۍ تر ټولو مشهوره سپورټي لوبه ده چې په نړېواله کچه په هر هېواد کې ترسره کېږي.

فوټبال

اړوند| په نوم د | foot (en)  — kick (en)   |

ټوليز مالومات| عمومي مالومات |   لړۍ...
سيالۍ ډول team sport (en)  Olympic sport (en)  spectator sport (en)  hobby (en)   |
| ځانګړې وېشنيزه | ball game (en)   |

## سرچينې
# دزونګخا ژبه

ژونګخاརྫོང་ཁ་ (دزونګخا)

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | ژبه ژوندۍ ژبه  |
| ځانګړې وېشنيزه | Southern Tibetic (en)   |
| سیمييزتوب د |   لړۍ...
پارو ولسوالۍ پوناخا ولسوالۍ وانگدو پھودرانگ ولسوالۍ اروناچل پرديش آسام ميگالايا منيپور ناګالينډ سيکيم مغربي بنگال  |
| ليکدود | Tibetan alphabet (en)   |
| ويونکو شمېر |
۱۷۱٬۰۰۰ (۲۰۰۶) ۲۳۷٬۰۸۰ (۲۰۱۰)  |
| د توکمپوهنې ژبې حالت | ۱ ملي  |
| آيسو ۶۳۹-۱ کوډ |
dz  |
| د ژبې کوډ |
dz  |
| هېواد |  بوتان  هند  |

نور مالومات| کورډي‌نېشن | ﻿ / ﻿  |

 **دزونګخا ژبه** Dzongkha) د تبتي ژبو له کورنۍ څخه ده، د تبتي ژبو کورنۍ ۵۸ ژبې لري. دزونګخا د بوتان هیواد رسمي ژبه ده.

| دزونګحا ژبه |
| --- |
|  |
| په مورنۍ ژبه |  Bhutan |
| قومیت | Ngalop people |
| شمېر ويناوال | **د څرگندونې تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۲".**e18 Second language:۴۷۰,۰۰۰ |
| ژبې کورنۍ | Sino-Tibetan
* Tibeto-Kanauri ?
	+ Bodish
		- Tibetic
			* Dzongkha–Lhokä
				+ **دزونګحا ژبه**
 |
| ژبې | Laya
Lunana
Adap

 |
| ليکدود | تبتي الفبابټ Dzongkha Braille |
| رسمي حالت |
| رسمي ژبه په |  Bhutan |
| سمونوال | Dzongkha Development Commission |
| ژبکوډونه |
| آيسو ۶۳۹-۱ | `dz` |
| آيسو ۶۳۹-۲ | `dzo` |
| آيسو ۶۳۹-۳ | `dzo` – نړیوال کوډ ځانګړي کوډونه: lya – Laya luk – Lunana |
| ګلیټولوژیست | `nucl1307` |
| {{{mapalt}}}Districts of Bhutan in which the Dzongkha language is spoken natively are highlighted in light beige. |

## ویونکي
# مکه مکرمه

مکه مکرمه د مسلمانانو لپاره تر ټولو مقدسه ښار دی، چیري چي مسجد الحرام او کعبه موقعيت لري، او د مسلمانانو د لمونځ کولو قبله ګڼل کیږي. مکه مکرمه د سعودي عربستان په لویدیځ کي د مدینې منورې نه تقریباً ۴۰۰ کیلومتره جنوب ته، د طایف ښار څخه تقریباً ۷۵ کیلومتره لویدیځ ته او د جدې ښار نه ۷۲ کیلومتره په واټن کي د سره سمندر سره نېږدې موقعيت لري. یاد ښار ته تر ټولو نږدې بندر د جدې اسلامي بندر دی او تر ټولو نږدې نړیوال هوايي ډګر یې د ملک عبد العزيز نړیوال هوايي ډګر دی.

مکهمكة المكرمة (عربي
)

اړوند| پلازمېنه د | Kingdom of Hejaz (en)  — Kingdom of Nejd and Hejaz (en)  — مکه ولايت — The Holy Capital Governorate (en)   |
| بلن‌نوم | * أم القرى
 |

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | د سیاحت ځای holy city of Islam (en)  holy city (en)  انساني استوگنځی  |
| وګړو شمېر |
۲٬۴۲۷٬۹۲۴  |
| وګړنوم |   لړۍ...
Meccan — мекканцы — Mekkano — مَكِّيّ — Mekke — meccani  |
| اداري سیمه |
مکه ولايت (۱۹۳۲ – )  |
| هېواد |  سعودي عربستان  |

اړين مالومات| مهمې پېښې | * Siege of Mecca (en)
 |

کچه او لوړوالی| د ځای کچه |
۷۶۰ كيلومتر مربع  |

نور مالومات| وېب‌پاڼه |
hmm.gov.sa  |
| کورډي‌نېشن | ﻿ / ﻿  |

مکه مکرمه د ۲۵/۲۱ عرض البلد او ۴۹/۳۹ طول البلد په تقاطع کي ځای پر ځای ده، چي دا د جیولوژیکي جوړښتونو له مخي تر ټولو له سختو ځایونو څخه ګڼل کیږي؛ ځکه چي زیاتي ډبري یې د ګرېنایټ په بڼه او بیخي کلکي دي.

د مکې مکرمې مساحت تقریباً ۸۵۰ کیلومتره مربع دی، چي له دې څخه ۸۸ کیلومتره مربع یې د خلکو استوګنځای ګڼل کیږي. په ښار کي د حرم شریف شاوخوا سیمه تقریباً ۶ کیلومتره مربع ده، او د سمندر له کچي څخه ددې مبارک ښار لوړوالی تقریباً ۲۷۷ متره دی.

مکه په پیل کي یو کوچنئ کلی وو، چي په یوه وچه دره کي پروت او له هره اړخه ورباندي غرونه راتاو وه. د حضرت ابراهیم او حضرت اسماعیل په عصر کي دلته د خلکو رسمي استوګنه پیل سوه، او کله چي حضرت ابراهیم(ع) خپله مېرمن هاجر او زوی اسماعیل د اللهﷻ په امر په دې وچه صحرا کي پرېښودل، ورسره سم د یو الهي معجزې له مخي د زمزم څاه دلته راوټوکېدی، او وروسته د کعبې د ودانۍ بنسټ هم د حضرت ابراهیم او د هغه د زوی اسماعیل(ع) په لاسونو کښېښودل سو.

د ۲۰۲۲ کال احصایو له مخي د مکې نفوس شاوخوا ۲،۳۸۵،۵۰۹ تنه وو. دغه ښار ډیر مهم اسلامي او مقدس ځایونه لري، چي تر ټولو مهم یې مسجد الحرام دی، چې د مسلمانانو لپاره تر ټولو مقدس ځای دی او د اسلامي شریعت له مخي د مسلمانانو سفر ورته واجب دی، لکه څنګه چي حضرت محمد صلی الله علیه وسلم فرمايي: «مسافري یوازې درې جوماتونو ته کېږي: زما جومات، مسجد الحرام او مسجد الاقصی.»