Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# د حکومت بڼې

## پارلماني حکومت

**پارلماني حکومت** د اوسني وخت تر ټولو منلی ولسواک ډول دی. دې ته د حکومت وزارتي ډول هم وايي. په پارلماني حکومت کې د ولسمشر واک تش په نامه وي. ټول واک د کابینې له وزیرانو سره وي او هغوی په خپلو کارونو کې قانون جوړونکي مجلس ته ځواب ورکونکي وي. وزیران د قانون جوړونکي مجلس غړي وي . هغوی په هغه گوند پوری مربوط وي کوم گوند چې په پارلمان کې اکثریت لري . پارلمان د هغوی پر ضد د نه باور رایې په ورکولو سره هغوی له چوکۍ څخه لیرې کولی شي. دوی تر هغه وخته پوری په خپلو چوکیو پاته کیدلی شي تر څو پورې چې د اعتماد رایه له ځانونو سره ولري.

د کابینې د مجلس مشر ته لومړی وزیر وایي. نوموړی ډېر مهم شخص وي. دی په قانون جوړونکې مجلس کې د اکثریت لرونکي گوند مشر هم وي.

د حکومت په دې ډول کې د ولسمشر واک محدود وي. اجراییه قوه د مقننې تابع وي. وزیران گډ مسولیت لري. وزیران دمقننې غړي وي دوی مقننې ته د ځواب ویلو مسولیت لري . د حکومت په وزارتي ډول کې هر کار د اولس له خوښې سره سم کېږي . کچېرې وزیران کوم کار د اولس د خوښې پر ضد وکړي نو قانون جوړونکی مجلس د هغوی پر ضد د نه باور رایه ورکولی شي او هغوی له خپلو دندو څخه لیری کولی شي. د حکومت په داسې ډول کې د عامه کټو لپاره کار کېږي دا ډول حکومت په انگلستان او هندوستان کې شته.

## مرکزي حکومت

په هغو دولتونو كې چې د حکومت ډول يې واحد يا نا وېشلى وي په مركزي حكومت او سيميز حكومت كې خپلواكه ادارو كې واك په منظم ډول نه ويشل كېږي. په داسې دولت كې د هيواد ټول نظم د يوه مركزي حكومت په لاس كې وي . كه څه هم د اجرايه اسانتياوو په خاطر سيميزي ادارې جوړېږي ليكن شتون يې د مركزي حكومت تابع وي . په ځيني هيوادونو كې مركزي حكومت سيميزو ادارو ته ښه ډېر واك وركوي .د برتانيې سياسي نظام همدغه اصول كاروي ليكن په ځيني وحداني دولتونو كې په سيميزو چارو كې مركزي حكومت ډېر دخيل وي. په برتانيه، فرانسه، هسپانيا، ايټاليا ، ناروې،سويډن ، ډنمارك ،نوي زيلنډ ، پرتگال ،كولمبيا ، تركيه ، كينيا ، آييوري كوسټ او اسرايل كې د حكومت ډول وحداني (واحد ) نا وېشلى دٰى.
# ګاګاوزي ژبه

ګاګاوزي ژبهGagauz dili (ګاګاوزي)

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | طبيعي ژبه ژوندۍ ژبه  |
| ځانګړې وېشنيزه | لوېديځه اوغوز  |
| سیمييزتوب د | غځول  لړۍ...
Basarabeasca District (en)  Cahul District (en)  Criuleni District (en)  Cantemir District (en)  Gagauzia (en)  Leova District (en)  Taraclia District (en)   |
| ليکدود |
لاتين ليکدود سيريليک ليکدود يوناني ابېڅې  |
| ويونکو شمېر |
۱۴۸٬۷۲۰ (۲۰۱۴) ۱۱۵٬۰۰۰ (۲۰۱۴)  |
| د توکمپوهنې ژبې حالت | 5 پرمختيا په حال کې  |
| د ژبې کوډ |
gag  |
| هېواد |  مولدووا  |

نور مالومات| کورډي‌نېشن | ﻿ / ﻿  |

| ګاګاوزي ژبه |
| --- |
| Gagauz dili, Gagauzça |
| څرګندونه | ɡaɡaˈuzt͡ʃa |
| په مورنۍ ژبه | مالدوا, اوکراین, روسیه, ترکیه |
| سيمه | ګاګايوزيا |
| شمېر ويناوال | **د څرگندونې تېروتنه: د ناپېژندلې ليکنښې لوښه "۲".** |
| ژبې کورنۍ | تورکي ژبې
* مروجه تورکي ژبې
	+ اوغوز ژبې
		- لوېديځې اوغوزي ژبې
			* **ګاګاوزي ژبه**
 |
| ليکدود | لاتین (اوسمهال) سیریلیک (تاریخي) |
| رسمي حالت |
| رسمي ژبه په | * مولداويا
* ګاګايوزيا
 |
| د لږه کيو د ژبې په ډول په | اوکراين |
| ژبکوډونه |
| آيسو ۶۳۹-۳ | `gag` |
| ګلیټولوژیست | `gaga1249` |
| ژبپوهنه | `part of 44-AAB-a` |
|

**ګاګوز** ژبه د یو لړ ترکي ژبو نوم دی چې د گاګوز د خلکو یا په رسمي ډول په ګاګوزیا ، مولداويا کې خبرې کوي. دا ژبه له دوو ژبو څخه جوړه ده، ګګوزي بلغاریاني او ګګوزي بهري. روملي ترکي ژبه د ګګوز ژبې څخه جلا ژبه ده.

## الفبا

په اصل کې، د ګاګوز الفبا د یوناني الفبا سره ورته وه، کوم چې د 1957 په پیل کې سیریلیک الفبا ته بدل شو. د ګاګوز الفبا هغه الفبا ده چې لاتیني بنسټ لري او په حقیقت کې د ترکي الفبا ده چې د "ä" توري اضافه کولو سره (چې د اذربایجان په الفبا کې د "ə" په څیر ورته غږ لري) او "ţ" دی.

### سیریلیک الفبا

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а
 | Ä ä
 | Б б
 | В в
 | Г г
 | Д д
 | Е е
 | Ё ё
 |
| Ж ж
 | Ӂ ӂ
 | З з
 | И и
 | Й й
 | К к
 | Л л
 | М м
 |
| Н н
 | О о
 | Ö ö
 | П п
 | Р р
 | С с
 | Т т
 | У у
 |
| Ӱ ӱ
 | Ф ф
 | Х х
 | Ц ц
 | Ч ч
 | Ш ш
 | Щ щ
 | Ъ ъ
 |
| Ы ы
 | Ь ь
 | Э э
 | Ю ю
 | Я я
 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| А а
 | Ä ä
 | B b
 | C c
 | Ç ç
 | D d
 | Е е
 | F f
 |
| G g
 | H h
 | I ı
 | İ i
 | J j
 | K k
 | L l
 | M m
 |
| N n
 | O o
 | Ö ö
 | Р р
 | R r
 | S s
 | Ş ş
 | T t
 |
| Ţ ţ
 | U u
 | Ü ü
 | V v
 | Y y
 | Z z
 |

## سرچینې

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Gagauz language». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۴ مرداد ۱۳۸۹.