Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# غوږ

د انسان غوږ
**غوږ** يو اناتوميک غړی دی چې غږونه ورباندې اورېدل او پېژندل کېږي. دا نه يوازې د غږ اخيستونکي په توگه بلکه د تول او توازن په حس او د بدن په موقعيت کې هم لوی لاس لري. غوږ د اورېدنې د غونډال يوه برخه ده.

د غوږ وييکه په سمه توگه د اورېدو ټول غړی او يا يوازې په سترگو ښکاره برخې لپاره کارېږي. په تيورو ژويو کې غوږ د ووبونو يوه ښکاره ځوړنده ټوټه ده چې په اناتوميکه ژبه ورته پينا يا pinna وايي او همدا برخه د اورېدنې د پروسې په لومړني گام کې شمېرل کېږي. په انسانانو کې پينا ته د غوږ څپک يا آورېکل هم وايي. شمزۍ لرونکي ژوي يوه جوړه غوږونه لري، چې په سېمېټريک ډول يو و بل ته مخامخ د سر په ښي او کيڼ اړخ کې سمبال شوي. د غوږونو دا سمبالښت د غږونو د موقعيت او سرچينې په موندلو کې ډېر گټور دی.

## د غوږ جوړښت

### بهرنی برخه

د غوږ بهرنې برخه چې دغه برخه دغوږ د غوږوکي، د غوږ د نرمکۍ، د غوږ سوري یا غار ، ککرکي او د باندني خوا د غوږ دپردي څخه جوړ شوی . د غوږ بهرنې خوا یوازي د اورېدو لپاره نه بلکې د ږغ لور، دږغ لوړواله، ټيټواله او ډولونه ئي ښیي . د غوږ د غوږوکي کوږواله، کاچوغ ډوله شکل ئي د ږغ خوځښت ځایونه (Resonator) جوړه وي، چې د ږغ خوا وي د ټاکلي لور څخه و ښیي . نو په دې ډول سره د ږغ د لور په اړه ئي هم ډېررواله (Maximum) او لږواله (Minimum) د غو ږ د فرکونسي (Frequency spectrum) زگنال سره سمه وي . او هم د ږغ د راتک خوا یاني د مخ، د شا، پورته، کښته او د اړخو له خوا ئي لوري څرگنده وي .

### د غوږ منځنی برخه

د غوږ منځنې خوا : په دغه برخه پوري د غوږ پرده، د غوږ هډوککی ( سوټک او سندان )، کَږوکی او دغوږ «کړکی گکه» اړه لري .
د غوږ ترُوم (شپلي) د غوږ منځنې خوا د پزي او دستوني دسوري سره تړي . د غوږ په منځنۍ برخه کي د ږغ پر مهال خوځښت راځي،چې ږغ د غوږ دننه خواته و لېږدوي، چې په پوره توگه او سم له بهره نه زیگنال
(Signal) و دننه خواته د غوږ ورسوي .

### د غوږ دننه برخه

د غوږ دننه خوا : دغه خوا د غوږ په یوه وړوکي هډین خالي ځائ کي چې په لاتیني ورته (Labyrinthus osseus) وائي پرته ده . دغه خالي ځائ د غوږ چين سره پخواکي او په نیغه د منځني غوږ وشاته ځائ پر ځائ ده . په دغه هډین خالي ځائ کي يوه نازکه پرده د غوږ دننه خوا چې په لاتیني ورته (Labyrinthus membranaceus) وائي د او رېدو« حلزون» څخه چې په لاتیني ورته (Labyrinthus cochlearis) وائي، جوړه ده. چې په دې کي ږغ په عصبي خوځښت اړول کېږي . په دغه خوا کي د انسان د توازني غړي چې په لاتیني ورته (Labyrinthus vestibularis) وائي هم سته . توازوني غړي د کږو نلکو څخه جوړ سوي دي، چې په سروکي ئي دوې بوغۍ دي،چې په لاتیني ورته ( Utriculus او Sacculus) وائي . دغه بوغی د خوځښت بدلون او د ځمکي د کشش خوا پېژني . د اورېدو « حلزون» او د توازون غړي تقربا یو ډول جوړښت لري . دواړه د اوبړینو (Endolymphe) توکو څخه ډکي دي او د وېښتیانو هجرات لري . د وېښتیانو هجرې استوانه ئي شکل لري، چې د ۳۰ څخه بیاتر ۱۵۰ وېښته ډوله استوانه ئي اوږده تارونه دي چې پورته په پاي کې د هجرې پراته دي . د اوبړینو توکو په خوځښت وېښتیان کږيږي اود اعصابو یون را پاره وي . په پاي کي څه کښته ئي احساسي عصبي ريښې لاتيني نوم ئي (Sinsor Neuron) دی شتون لري، چې دغه یو ډول بیو شیمي مواد
(Neurotransmitter) نومیږي له ځانه راباسي . د ږغ د څپو یا دسر د خوځښت پوسیله دغه وېښتیان سره ښوري او اندازه د
(Neurotran Smitter) بدلون مومي . په توازوني غړي کي وېښتیان په یو ډول غوړزگي توکي غوړ دي، چې پر دوي باندي کریستل د کالسیم کاربونات (Calciumcarbonat) پراته دي، چې دغه خوځښت واکمن کوي . د اورېدو د «حلزون» څخه د اورېدوعصب یوځائ د توازوني دعصب سره مغزو ته ورځي .
# ویلنیوس

| ویلنیوس
 |
| --- |
| Vilnius |
| Вильна
Вильно
Вильнюс
*Vilnius*
*Wilno*
Вильнюс
*Vilnius*   |
| Vilnius montage.jpgپاس: د ویلنیوس زوړ ښار منځ چپ: د ویلنیوس جامع کلیسا منځ ښوی: ویلنیوس د سنت آنه کلیسا دریم قطار: سنیپیسکس څلورم قطار: په ویلنیوس کې د ولسمشری ماڼۍ. |
|

---

 |
| الشعار:
*Unitas, Iustitia, Spes*   |
| په لیتوانیا کې د ویلنیوس موقیعتپه لیتوانیا کې د ویلنیوس موقیعت |
|

---

 |
| **لوا تېروتنهد چلنوال:Mapframe په 385 کرښه کې: attempt to perform arithmetic on local 'lat\_d' (a nil value).** |
| کورډېناټونه: ﻿ / ﻿ |
| بنسټ ایښودنه | ۱۳۲۳ |
| د ښار جوړیدنی | ۱۳۸۷ |
| اداري وېش
 |
| هیواد |  لېتوانيا |
| قومي سیمه | Dainava |
| ولایت | 22px ویلنیوس ولایت |
| ولایت | ویلنیوس ولایت |
| پلازمینه | لیتوانیا ویلنیوس ولایت ویلنیوس ولایت Vilnius district municipality |
| پلازمینه د: | ليتوانيا
د پولينډ - ليتوانيا د ګډو ګټو دولت    |
| Elderships | کينډۍ:قائمة مخفية |
| پراخوالی
 |
|  • ښار | ۴۰۱ کلوميټر٢ (۱۵۵ میله  مربع) |
| لوړوالی | 112 متر ،  98 متر    |
| نفوس شمېرنه (۲۰۱۱)
 |
|  • ښار | ۵۲۳٬۰۵۰ |
|  • د نفوسو کثافت | ۱۳۹۱٫۹/کلوميټر٢ (۳٬۶۰۵/ميله مربع) |
|  • ستره ښاري سيمه | ۸۳۸,۸۵۲ (ویلنیوس سیمه) |
| وروستي مالومات
 |
| وخت زون | EET (ه.ن.و۲+) |
|  • د اوړي وخت | EEST (ت.ع.م ۳+) |
|  | پوستی کوډ |
| سيمه ييز د زنګ کوډ | 5   |
| جيو کوډ | 593116   |
| خورلڼې ښارونه | استانه ،  براتیسلاوا ،  بوډاپسټ ،  شیکاګو ،  کیشیناو ،  ډنپرو ،  دوبلين ،  ایدینبرګ ،  ارفورت ،  استانبول ،  کيېف ،  لیوبلیانا ،  لووف ،  نيکوزيا ،  اوسلو ،  پالرمو ،  پیرایوس ،  پراګ ،  ریکیاویک ،  ریګا ،  سالڅبورګ ،  تایپي ،  تالین ،  تفلیس ،  تیرانا ،  ټورنټو ،  والتا ،  وارسا ،  الماته ،  مینسک ،  مسکو ،  سینټ پیټرزبورګ ،  کالینینګراد ،  نېژني نوګورود ،  شینزن (شینجیانګ) ،  میلان ،  بلګراډ    |
| رسمي وېبپاڼه | www.vilnius.lt |
|  |
| سمول  |

**ویلنیوس** په لیتوانیایي ژبه Vilnius) د لیتوانیا هیواد پلازمینه او لوی ښار دی. یاد ښار د اټکل له مخی ۶۰۰ زره وګړي لري.