Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# کارېليايي ژبه

کارېليايي ژبهkarjalan kieli **ناسم ژبکوډ.**

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | ژبه ژوندۍ ژبه  |
| ځانګړې وېشنيزه | Northern Finnic (en)   |
| سیمييزتوب د |  لړۍ...
South Karelia (en)  North Karelia (en)  کارېليا جمهوريت مورمانسک ولايت توېر ولايت ليننګراد ولايت Karelia (en)   |
| ليکدود |
لاتين ليکدود  |
| ويونکو شمېر |
۳۵٬۶۰۰ (۲۰۱۰)  |
| د توکمپوهنې ژبې حالت | 6b ګواښ لاندې  |
| د ژبې کوډ |
krl  |
| هېواد |  روسیه  فينلينډ  |

 **کارېليايي** ( انګليسي ژبه: Karelian language‎ ) یوه فينلينډي ژبه ده چې په عمده توګه د روسیې په کارېليا جمهوریت کې ويل کيږي، د ژبپوهنې له نظره، دا ژبه د فينلينډي ژبې هغه وينګونو سره نږدې تړاو لري چې په ختیځ فنلینډ کې ويلي کيږي، ځینې فينلينډي ژبپوهان حتی دا ژبه د فينلينډي ژبې يو وينګ ګڼي. کارېليايي ژبه باید د سویل ختیځ فينلینډ له ژبو سره يو شان ونه ګڼل شي ، کوم چې ځینې وختونه په فينلینډ کې د کاریلا اسموریت (کارېليايي وينګ) په نوم یادیږي. کارېليايي ژبې لپاره معياري ليکدود نشته او له همدې امله هر لیکوال په دې ژبه کې د خپلې وينګ پر بنسټ لیکي. په دې ژبه کې بېلابېل لیکل شوي شکلونه راڅرګند شوي، له هغې ډلې: **شمالي کارېليايي** ، اولونیټس **کارېليايي (Olonets Karelian)** ، توېر کارېليايي(Tver Karelian)او لودې (Lude) يادولی شو. د لیکلو دا ټول ډولونه، پرته له توېر کارېليايي، په لاتیني ليکدود د کارېليايي تورو سره سم لیکل شوې. په تېرو وختونو کې، سیریلیک لیکدود هم د دې ژبې د ليکلو لپاره کارول شوی دی.

## ډلبندي

کارېليايي ژبه د یورالیک ژبې کورنۍ د فنیک څانګې پورې اړه لري او د فينلینډي ژبې سره نږدې تړاو لري. د فينلينډي او کارېليايي ژبو تر څنګ اېستونیايي ژبه او نورې فرعي ژبې چې د بالتیک سمندر په سیمه کې ويل کيږي د فينلينډي ژبو په فرعي څانګه کې شاملې دي.

## جغرافیایي وېش

کارېليايي ژبه د ۱۰۰,۰۰۰ وګړو لخوا ویل کیږي چې په عمده توګه د روسیې په کارېليا جمهوریت کې ژوند کوي. په فينلينډ کې شاوخوا پنځه زره کسان په دې ژبه خبرې کوي.

 د کارېليايي ژبوينګ نخچه
 په ۱۹۳۰ زېږديز کې د کارېليايي توېر، لاتیني الفبا
 *د کاکا ریموس کیسې* په سیریلیک الفبا کې په ۱۹۳۹ کې
## سرچينې

.mw-parser-output .reflist{font-size:90%;margin-bottom:0.5em;list-style-type:decimal}.mw-parser-output .reflist .references{font-size:100%;margin-bottom:0;list-style-type:inherit}.mw-parser-output .reflist-columns-2{column-width:30em}.mw-parser-output .reflist-columns-3{column-width:25em}.mw-parser-output .reflist-columns{margin-top:0.3em}.mw-parser-output .reflist-columns ol{margin-top:0}.mw-parser-output .reflist-columns li{page-break-inside:avoid;break-inside:avoid-column}.mw-parser-output .reflist-upper-alpha{list-style-type:upper-alpha}.mw-parser-output .reflist-upper-roman{list-style-type:upper-roman}.mw-parser-output .reflist-lower-alpha{list-style-type:lower-alpha}.mw-parser-output .reflist-lower-greek{list-style-type:lower-greek}.mw-parser-output .reflist-lower-roman{list-style-type:lower-roman}

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Karelian language». در دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی، بازبینی‌شده در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۴.
# مکډونالډز

مکډونالډزMcDonald's Corporation (انگليسي) نښان

اړوند| په نوم د | Richard and Maurice McDonald (en)   |
| بلن‌نوم |  لړۍ...
* Mickey D's
* Megges
* McDo
* Mekáč
* Мак; Макдак
* マック
* マクド
* 麥記
* Meki
* Mekdi
* Méqui
 |

ټوليز مالومات| عمومي مالومات |  لړۍ...
fast food restaurant chain (en)  سوداگري trademark (en)  public company (en)  سازمان  |
| مرکز |
شیکاګو Illinois (mul)   |
| هېواد |  د امریکا متحده ایالات  |
| څښتن | The Vanguard Group (mul)  (۲۰۲۴) BlackRock (mul)  (۲۰۲۴) State Street Corporation (mul)  (۲۰۲۴)  |

نور اړين مالومات| برخه د | S&P 500 (mul)  — Dow Jones Industrial Average (en)  — S&P 100 (mul)   |

جوړښت| بنسټګر | Ray Kroc (mul)  Richard and Maurice McDonald (en)   |
| جایزې | * Silver Anvil Award (en)  (۲۰۰۴)
* Silver Anvil Award (en)  (۲۰۰۲)
 |

نور مالومات| وېب‌پاڼه |
mcdonalds.com (انګليسي ژبه)  |

د مکډونالډز طلايي نښان
**مکډونالډز** د نړۍ یو له سترو ځنځيره يزو خوړنځايونو (رسټورانټونو) څخه یو دي. چې په ۱۱۹ هېوادونو کې د استازوليو (نماينده گيو) په درلودلو سره هره ورځ ۶۸ ميليونه پېرودونکو ته خپلې چوپړتياوې رسوي. آر مرکز يي د امريکا په متحده ايالتونو کې دی.
# اولمپس غر

**اولمپس غر** (انگلیسي: Mount Olympus) – (لاتیني: Olympus Mons) د درست لمریز غونډال (شمسي نظام) تر ټولو جگ غر دی. دا غر په مریخ (Mars) کې دی چې جگوالی یې کابو ۲۲ کیلومټرو ته رسېږي. اولمپس غر د ځمکې تر ایورسټ غره (Mount Everest) کابو دوه نیم واره جگ دی. د مریخ تر ټولو ځوان اورشیند (اتشفشان) هم په همدې غره کې دی چې د مریخ د امازوني پېر (Amazonian Period) په مودې کې جوړ شوی دی. دا نن سبا د لمریز غونډال (شمسي نظام) تر ټولو لوی اورشیند بلل کېږي چې ستورپوهانو د ۱۹مې پېړۍ په وروستیو کلونو کې کشف کړی دی. په لومړنیو کالونو کې ساینسپوهان او ستورپوهان هم په دې نه پوهېدل چې دا به غر وي، خو وروسته بیا د تشیال‌بېړیو (spacecraft) په مټ ورته مالوم شو.
# پېکسل

د **پیکسیل** کلمه د یوه تصویر د عنصر معنا ورکوي ، ټول دیجیتلی انځورونه د پیکسیلونو څخه جوړ شویدي .
پیکسیل ډیر کوچني واحدونه دي چې معمولا گرد او مربع شکل لري او په دوه بعدي یا دوه اړخیز شکل سره اندازه کیږي. یعنې که په ساده ژبه سره وویل شي هر انځور د کوچنیو گردو یا چارکنجه واحدونو څخه تشکیلیږي.
هر څومره چې په یوه انځور کې د پیکسیلونو شمیر زیاتیږي په هماغه اندازه سره انځور روښانه تشکیلیږي.

## ژوندی مثال:

په خپل کمیپوټر یا آیفون کې مو یو عکس را خلاص کړی او بیا دغه عکس ښه غټ (Zoom) کړی وروسته له غټولو څخه به نوموړی عکس په کوچنیو مربعي یا گردو شکلونو سره پارچه پارچه ووینی چې همدغه کوچنی شکلونه د پیکسیل څخه عبارت دي، هر څومره چې په یوه سانتي متر مربع یا په بل واحد ساحه یا مساحت کې دغه گرد سطحي شکلونه یا مربع گانې ډیرې وي په هماغه اندازه سره تصویر روښانه وي چې د دغه پیکسیلونو ډیروالی او لږوالی د کمرې په ماډل او کیفیت پورې اړه لري یعنې هر څومره چې د کمرې د پیکسیلونو تعداد زیاتیږي په هماغه اندازه سره نوموړې کمره د ښه انځور اخیستلو وړتیا لري.

## ریزولیشن (Resolution) څه ته وایي ؟

په یوه انځور کې د پیکسیلونو شمیر ته ریزولیشن وايي چې ځینې خلک د بیټ (bit) اصطلاح هم ورته کاروي.

## ژوندی مثال:

Pixel art
مثلا د یوه کمپیوټر د مانیټور د سکرین ریزولیشن 1280 په 1024 کې دی، ددې معنا داده چې د یوه طرف نه بل طرف ته په هر قطارکې 1280 پیکسیلونه شتون لري او له پورته څخه کښته خواته 1024 پیکسیلونه په هر قطار کې شتون لري، که مو پام کړی وي هر څومره چې د سکرین د ریزولیشن اندازه کموو په هماغه اندازه سره سکرین خیره او غیر شفاف معلومیږی او برعکس، څرنگه چې دغه پیکسیلونه لکه د ضرب زباني خانې لري نو کله چې یو طرف په بل طرف کې ضرب شي نو د ټولو پیکسیلونو شمیر په لاس راځي اوس که 1280 په 1024 کې ضرب شي نو 1310720 پیکسیلونه یا 1.31 میگا پیکسل لاسته راځي.
د پیکسیلونو د اندازه کولو د پاره یو انچ مربع یا یو سانتي متربع سطح ټاکل شوې ده او د هغه له مخې بیا د پیکسیل مقدار ټاکل کیږي.
د مثال په ډول سره د یوه ښه کیفیت لرونکي پرنټ د پاره اړینه ده تر څو لږ تر لږه 240 پکسیل په هر یوه انچ بعد یا اړخ کې ولرو یعنې په یوه انچ مربع ساحه کې باید 57600 پیکسیل شتون ولري.
هغه کمرې چې شفافیت یې 7 میگا پیکسیله دی په دواړو اړخونو کې د پیکسیلونو شمیر (3072 X 2304 =7077888 ) ته رسیږي یعنې 7 میگا پیکسیل لاسته راځي.

## بل مثال:

یو انځور چې په یوه کمره باندې اخیستل شوی دي د تصویر په اوږدوالی باندې د پیکسیلونو شمیر 4000 او په لوړوالی باندې یې د پیکسیلونو شمیر 3000 ته ررسیږي ، د نوموړې کمرې د ریزولیشن مقدار څو پیکسیله ده پیدا یې کړی .

## حل :

په ډیر آسانه ډول سره 3000 په 4000 کې ضربوو او 1200000 یا دوولس میلیونه پیکسیله یا 12 میگا پیکسیله لاسته راځي پس معلومه شوه چې د کمرې ریزولیشن 12 میگا پیکسیله ده .

## آخري پایله :

هر پیکسیل یو کرد یا مربع ډیر کوچنی دوه اړخیر شکل دي چې له مجموعې یا یو ځای والی څخه یې انځور یا عکس لاسته راځي یعنې یو عکس د ډیرو پیکسیلونو د یوځای کیدو مجموعه ده.

## تړلې لیکنې

کامره
ډېجېټل کامره
کېنن کامره
نیکان کامره