Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ياماتو

جاپان د ياماتو په وخت کې
پاگوډا چې په آسوکا کې جوړه شوه
**یاماتو** (په جاپاني: *大和*) د ۲۵۰ کال څخه تر ۷۱۰ کاله پورې د جاپاني تاريخ یوه برخه وه. په دې وخت کې د جاپاني امپراتور مرکز د یاماتو په ولايت کې پروت و. په دې وخت کې د آسوکا امپراتوري پلازمېنه هم جوړه شوه.
په ۵۳۸ کال کې بوديزم د چين د امپراتوري څخه جاپان ته ورسېده، د چينايي ليکدود د کارولو رسمی په توگه پېل شو او لومړني جاپاني اثرونه هم وليکل شول. په دې وخت کې د دولت مرکزي اداره او ددولت قضايي قوې هم جوړې شوې. په ۶ پېړۍ کې د یاماتو واکمنو سیاسي واک له لاسه ورکړل.
# هېيان دوره

هېناني بودايي جومات په وجي ښار کې
هېنان هغه لرغونی ياموتويي [جاپاني] پېر و چې پيل يې په ۷۹۴ کې و او پای يې په ۱۱۵۹
دا د ياموتو هغه پېر دی چېرته چې چيني هڅوب په ياموتويي کلتور باندې ډېر تاثیر لرو. دې پېر کې د ياموتويي ټولواکه کورنۍ په شعر، ادبياتواو نور هنري کارونو کې هم ډېر پرمختگ کړی و. خو آر ځواک د باچا کورنۍ سره نه وه بلکې هوجيواره خېل آر راج کاوه

## سرچينې
# ږغیزه تسمیه

په ایټالیا کې دیوې پلورنځي په کړکۍ کې یوه نښه ښکاري چې دا خاموش ساعتونه د ساعت د غږ په تقلید کې "No *Tic Tac* " جوړوي.
**Onomatopoeia** یا ږغیزه تسمیه د یوې کلمې داسي ډول کارول یا رامنځته کولو ته وایي چې په فونیټیک ډول د هغه غږ تقلید کوي . یعني که موږ دیوې معنا لپاره کوم لفظ ټاکلی وي هغه لفظ باید دټاکل سوي معنا سره په کلام کي مکمل ورته والی ولري . دا ډول کلمې ته پخپله آنوماتوپویا هم ویل کیږي. په عام آنوماتوپویا کې د څارویو غږونه شامل دي لکه دپشي ږغ (میاو)،دپسه ږغ(با) اوداسي نور چي په لیک اومعنا کي مکمل ورته والی لري . Onomatopoeia کیدای سي د ژبې له مخې توپیر ولري: داتریوې اندازې پوري د پراخ ژبني سیسټم سره سمون لري؛ له همدې امله د ساعت غږ په انګلیسي کې *د ټیک ټیک* په توګه څرګند کیدی شي .

د Onomatopeia انګلیسي اصطلاح د لرغوني یوناني مرکب *onomatopoeia* څخه راځي چي دنوم جوړونه، *د اونوماټو* - 'نوم' او - *poeia* 'making' څخه جوړه شوې ده. په دې توګه، هغه کلمې چې د غږونو تقلید کوي **آنوماتوپوییک** یا **آنوماتوپویټیک ورته ویل کیدای سي.**
# ليکدود

**لیکدود** د ژبې د لیکلو لپاره د نورمونو یوه ټولگه ده، چي پکې د املا ، نښان ، د کلمو حدود او نور اړخونه راځي.

**ليکدود يا رسم‌الخط** چې په فارسي ژبه کې يې **دبیره** هم بولي او په عربي ژبه کې يې **قواعد کتابت** ګڼي يو قرارداد يا تړون دی چې د مینځپانګې لیکلو لپاره کارول کیږي. د ليکدود ترمنځ توپیر د دوی په چلند یا د مفکورې په تفسیر کې دی کوم چې په متن کې د یو بل په پرتله د کلمو لیکلو لاره ورکوي. ليکدود د یوې ژبې سکریپټ لیکلو لپاره د معیاري لارې استازیتوب کوي. کله چې د یوې ژبې لیکلو لپاره له یو څخه زيات ليکدودونه شتون ولري، لکه کوردي ژبه، يغوري ژبه، سربيايي ژبه و یا اینوکتیتوت ژبه، د دا ډول ژبو لپاره شونې ده بېلابېل ليکدودونه شتون لوري.

مرکب لیکنه ، جلا لیکنه، تمثیلونه ، جماعات ، پولی سلیبیک کلمې ، د پورونو جملې او حروفو له هغو مفاهیمو څخه دي چې د لیکدود د ټاکلو عوامل دي.

ډېری ملي او نړۍ‌والي ژبې یو تاسیس سوی لیکلی سیسټم لري چې د بېلابېلو معیارونو څخه تېر سوی وي، او په دې توگه د ویل کېدونکې ژبې په پرتله د لهجو لږ توپیر ښیي.

ليکدودليکلارښود د استاد پوهاند مجاوراحمد زيار کتاب دی چې د پښتو ژبې د ليکدود راسمولو په موخه يې ليکلی دی.

ټوليز مالومات| عمومي مالومات |
د علم څانګې  |
| ځانګړې وېشنيزه | linguistic norm (en)  تګلاره ژبپوهنه  |
| کارول | ليکدوديزه وييپانگه  |

نور اړين مالومات| برخه د | ژبتګلار  |

د لیکدود نورمونه په بېلابېلو اړخونو کې د ټولنیز او سیاسي نفوذ له لارې وده کوي، لکه په پوهنه، کار ځای او دولت کې د لیکونو او چاپ چارو ترسره کول. د نړۍ ځینو هېوادونو په همدې پار د ژبو اکاډمۍ جوړې کړې دي؛ ترڅو د ملي ژبې اړخونه تنظیم کړي، لکه په فرانسه کې فرانسوي اکاډمي او په سپانيا کې شاهي سپانيايي اکاډمي چې د خپلو هېوادونو ژبي تنظیموي. ددې ور هاخوا د انگلیسي او پښتو ژبو په گډون د ډېری ژبو لپاره داسې کوم څه شتون نه لري.

## پښتو لیکدود

پښتو چې د لرغونو آریایي ژبو څخه یوه ده، تر دا مهاله یو منلی او ځانگړی لیکدود نه لري. ددې ژبي لیک له عربي تورو څخه جوړ دی، خو د خپلې لرغوني بډایني له مخه ځیني ځانگړي ويیونه له ځانگړو اوازونو سره هم لري لکه ټ، ځ، څ، ډ، ړ او ڼ چې هر یو په پښتو کې لرغونی او پراخه ادبي ويی گڼل کېږي.

په پښتو ژبه کې یوازېني اوازونه چې تر دا مهاله ورته کوم معیار نه دی ټاکل سوی هغه د ی توري اواز دی. په عمومي توگه د ی توري کارېدنه په لاندې ډول ده.

1. نرمه يا بې ټکو یا (ی): په نارینه مفردو نومونو، ځينې نسبي نومونو، ستايننومونو (صفتونو) او کړونو (فعلونو) کې راځي لکه : ستوری، زلمی، زمری، سړی، مزاری، خوستی، ژوندی، ځای، راتلای، کولای، زوی، توی، لوی…
2. څرگنده يا ( ي ) چې دوه ټکي څنگ پر څنگ ولري: په نارینه جمع نومونو (ځينو مفردو نومونو)، ځينې نسبتي ستایننومونو (صفتونو) او کړونو (فعلونو) کې راځي لکه: ستوري، منگي، موچي، سړي، والي، ځي، خوري، مولوي، وروري، بنگړي او نور…
3. لکۍ لرونکې یا ( ۍ): په ښځینه مفردو نومو او ځينو ستايننومونو کې راځي لکه: تڼۍ، مرمۍ، لکۍ، کيږدۍ، کابلۍ، گلالۍ، لېونۍ، خوښۍ، سپوږمۍ…
4. اوږده یا ( ې ): په ښځینه جمع نومونو، نومځرو (ضميرونو) او ستاينونونو او کړونو کې راځي لکه: کې، چې، راځې، تودې، مستې، واورې، پلمې، شېبې، کارنامې، جگړې…
5. همزه لرونکې يا امريه يا ( ئ ): تر ډېره د امر او نهې اړوند او ځينو وختونه د غوښتنې په کړونو (فعلونو) کې راځي لکه: وخورئ، راځئ، مه کوئ، وکړئ، راشئ، او داسې نور...

## سرچينې
# يوناني ابېڅې

**يوناني ابېڅې** د يوناني ژبې توري يا ليک نښې دي چې يوناني ژبه پرې ليکل کېږي.

يوناني ابېڅې

ټوليز مالومات| عمومي مالومات |
ابېڅې  |
| ليکدود | Greek script (en)   |
| کارول |
يوناني ژبه زړه يوناني  |

نور اړين مالومات| برخې |  لړۍ...
الفا بېټا ګاما ډېلټا E (en)  Ζ (en)  Η (mul)  Θ/θ (mul)  Ι (mul)  κ (mul)  λ (mul)  مېو Ν/ν (mul)  Ξ/ξ (mul)  Ο/ο (mul)  pi (en)  Ρ (en)  Σ (en)  Τ (en)  Υ (en)  Φ/φ (en)  Χ/χ (mul)  Ψ (mul)  Ω (mul)   |

نور مالومات| تاسیسات | * **Greek letter (en)**  : شمېر ۲۴
 |

## سرچينې
# ایموجي

|  |  |
| --- | --- |
|  یو نمونه ایموجي چې د نوټو پروژې لخوا رامینځته شوی**ایموجي** (پښتو: نښکه)په پراخه کچه په آنلاین چیټ، برېښنالیک او پیغامونو کې کارول کیږي دا په حقیقت کې یوه هڅه ده چې زموږ خبره په لنډه او ساده انځوریزه بڼه وړاندې کړو. د دې لپاره، ځینې احساسات یا حالت د انساني انځور پر ځای په سمبولیک ډول کارول کیږي. 😃, 🧘🏻‍♂️, 🌍, 🍞, 🚗, 📞, 🎉, ♥️ او 🏁 د دې سمبولونو مثالونه دي. د دوی هر یو يوه ځانګړې مانا لري. د مثال په توګه، 😃 موسکا ته اشاره کوي. 🚗 د موټر اشاره ده. ♥️ د زړه یا مینې سمبول دی.
د خندا، خپګان یا نورو حرکتونو، احساساتو یا د عام استعمال شیانو دا سمبولونه د عادي ژوندیو انځورونو څخه خورا توپیر لري. دوی په اسانۍ سره د پیغامونو، احساساتو او احتمالي شیانو په نښه کولو لپاره کارول کیدی شي.
په واټساپ کې ایموجيد ایموجي کارولو لپاره ، په ساده ډول د ایموجي انتخاب مینو خلاصولو لپاره په روښانه شوي ایموجي آیکون باندې کلیک وکړئ. خلک کولی شي ورته آیکون ټایپ کړي ترڅو بیرته خپل کیبورډ ته لاړ شي. ځینې ایموجیز په مختلفو رنګونو کې راځي. که څوک په بل رنګ کې ایموجي غواړي، دوی کولی شي خپل غوره شوي ایموجي باندې ټایپ او ونیسي او د خپلې خوښې رنګ غوره کړي.
نور وګوره* انټرنېټ

سرچينې

|  |
| --- |
| **لوا تېروتنهد چلنوال:Navbar په 58 کرښه کې: ناسم سرليک ليکدود ډولونه.**

 |

 |
# چينايي ژبه

چينايي ژبه汉语 (چينايي)
汉语 (ساده چينايي)
汉语 (چينايي )

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | لويه ژبه ژوندۍ ژبه language group (en)   |
| ځانګړې وېشنيزه | Sino-Tibetan (en)   |
| ليکدود | چيني ليکنښې دوديزه چينايي توري ستندرد چينايي توري  |
| ويونکو شمېر |
۱٬۲۹۹٬۸۷۷٬۵۲۰  |
| آيسو ۶۳۹-۱ کوډ |
zh  |
| د ژبې کوډ |
zh  |
| هېواد |  چين  تايوان  سنګاپور  |

نور اړين مالومات| برخې |  لړۍ...
Min Chinese (en)  Yue Chinese (en)  Hakka Chinese (en)  چينايي وو ژبه ماندارين ژبه Xiang Chinese (en)  Jin (en)  Huizhou Chinese (en)  Pinghua (en)  Ba-Shu Chinese (en)  Shaozhou Tuhua (en)   |

نور مالومات| کورډي‌نېشن | ﻿ / ﻿  |

**چینایي ژبه** يوه لويه او ژوندۍ ژبه ده چې په چين، تايوان او د نړۍ ځينې نورو سيمو کې ويل کيږي.
چينايي ژبه چې د خلکو ترمنځ یې (Zhōngwén) ویل کیږي او د لیکلو په بڼه (华语/華語، Huáyǔ) د چین او یوشمېر نورو هېوادونو رسمي ژبه ده چې د نړۍ کابو یو پر پنځه خلک پری خبري کوي. چینایي ژبه پخپل ځان کي دانګلیسي غوندي ۲۶ دالفبا توري لري خوپه دغه ژبه کي ۲۴ توري غږ لرونکي (واول) او ۲۳ توري يې بې غږه دي چې پرهمدې اساس یې لوی شمېر توري په دوو ډولونو کي استعمالیږي. په لیکلي ډول چینایي ژبه کومه ځانګړې الفبا نلري بلکي یوازې د سمبولونو مجموعه ده چي شمېر یې ۵۰۰۰۰ ته رسیږي او د لوست لپاره یې یوازي ۳۰۰۰ سمبولونه هم بسنه کوي.

## مخینه

چینایي دنړۍ له لرغونو ژبو څخه ګڼل کیږي چې تاریخ یې له نن څخه ۶۰۰۰ کاله مخکې زمانه ګڼل ېوې ده.

```
دغه ژبه د (سينو تيبېتي ژبو) څخه منځ ته راغلې ده چي هغه بیا د (پروتو سينو تيبېتي ژبو) یوښاخ دی.
چینایي د لرغونې زمانې څخه تر ننه پورې پرلپسې پرمختګ کړی دی او اوس وخت د نړۍ

```

۱٬۲۹۹٬۸۷۷٬۵۲۰ (۱.۳ مېليارده) انسانان ورباندې خبرې کوي.

## سرچينې
# کامیکازي

**کامیکازي** د شینتو یوه کلمه ده، چي په لفظي توګه د "الهي باد" مانا لري او په دوهمه نړیواله جګړه کي د جاپان د هوایي ځواک اړوند هغو الوتکو ته کارول کیږي، چي ددوی لخوا د متحدینو د جنګي کښتیو په وړاندي یې ځانمرګي بریدونه ترسره کول.

کامیکازي神風特別攻撃隊 (جاپاني)

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | military unit branch-type class (en)   |
| ځانګړې وېشنيزه | Imperial Japanese Army unit (en)  Imperial Japanese Navy unit (en)  airstrike unit (en)   |
| هېواد |  جاپان  |

اړين مالومات| د ړنگېدو وخت |
۱۹۴۵  |

نور اړين مالومات| برخې | kamikaze (mul)   |
| برخه د | Japanese Special Attack Units (en)   |

د کامیکازي پیلوټانو هڅه کول ترڅو خپلي الوتکي، چي په عمومي توګه په چاودیدونکو توکو او بېلابیلو ډولونو بمونو یا د سونګ توکو باندي سمبال وې له جنګي کښتیو کي سره وجنګوي.

د جګړې په لړ کي کله چي د متحده ایالاتو سمندري ځواک د جاپان په لور پرمختګ پیل کړ، د جاپان سمندري ځواک چي نور یې د نوي امریکایي الوتکو سره د نښتي توان نه درلود، پریکړه وکړه ترڅو په خپلو جنګي جټ الوتکو کي ۲۵۰ کیلوګرامه چاودیدونکي توکي بار او د پوځ دا ډلګۍ په آسیا-پسیفیک کي د امریکایی الوتکو وړونکو بیړیو په ډیکونو کي وجنګوي. ددې الوتکو په مټ یوازي د ۱۹۴۳ کال په می میاشت کي ۴۳ کامیکازي بریدونه ترسره سول.
# هوموګراف

د وین ډیاګرام چي د هوموګرافونو (ژېړ رنګه) او اړوند ژبني مفاهیمو ترمینځ اړیکې ښیي.
یو **هوموګراف** ( , *homós* 'same' او γράφω, *gráphō* 'write') په انګلیسي ژبه کي هغه کلمه ده چې دبل لفظ سره ورته لیکل سوې بڼه ولري خو معنی یې بېله وي. که څه هم چي ځیني داسي لغاتونه ( وییونه ) شتون لري چي کلمې یې باید په بل ډول تلفظ سي، خو د اکسفورډ انګلیسي قاموس وايي چي انګلیسي کلمې باید د "بېلابیلو اصلونو" څخه وي.

د هوموګراف استعمالول د وینا په ترکیب ، طبیعي ژبې پروسس کولو او نورو برخو کي خورا اړین دي.
# هوموفون ( ورته ږغ لرونکي )

د وین ډیاګرام چي *د هوموفونونو* (نیلي حلقي) او اړوند ژبني مفاهیمو ترمینځ اړیکي په ډاګه کوي.
**هوموفون (ομόφωνο)**  /ˈhɒməfoʊn,\_ˈhoʊməʔ/ په پښتو ( ورته ږغ لرونکي ) دګډو تورو یوه کلمه ده چې ټول له یوبل سره ورته ( يو ډول ) تلفظ کیږي مګر په معنی کي له یوبل سره توپیر لري. د *هوموفون* اصطلاح ځیني وختونه د کلمو په پرتله په اوږدو یا لنډو واحدونو باندې پلې کیږي، د بیلګي په توګه یوه جمله، لیک، یا د حروفونو ګروپ چي د مقابل طرف په څیر تلفظ کیږي. په دې ډول هر هغه واحد چې د دې ملکیت سره ورته ویل کیږي *هوموفونوس* (  /həˈmɒfənəs/ ). بلل کیږي.

هوموفونونه چې په مختلف ډول لیکل سوي وي **د هیټروګراف** په نوم هم یادیږي.
# کیوتو

**کیوتو ښار** په جاپاني ژبه 京都市) په انګلیسي Kyoto City ) د جاپان هیواد له ښارونو څخه یو دی، کیوتو ښار ۱،۵ میلیونه وګړي لري همدارنګه په تیر کې یاد ښار د جاپان هیواد پلازمینه وه. یاد ښار د کیوتو ولایت په سویلي برخه کې موقیعت لري.

| کیوتو
 |
| --- |
| 京都 Meaco (historic)
 |
| 京都市 · Kyoto City
 |
| From top left: Tō-ji, Gion Matsuri in modern Kyoto, فوشیمی‌ایناری معبد، Kyoto Imperial Palace, Kiyomizu-dera, کین‌کاکوجي، Ponto-chō and Maiko, Ginkaku-ji, Cityscape from Higashiyama and Kyoto TowerFrom top left: Tō-ji, Gion Matsuri in modern Kyoto, فوشیمی‌ایناری معبد، Kyoto Imperial Palace, Kiyomizu-dera, کین‌کاکوجي، Ponto-chō and Maiko, Ginkaku-ji, Cityscape from Higashiyama and Kyoto Tower |
|

---

 |
| Location of Kyoto in کیوتو ولایتLocation of Kyoto in کیوتو ولایت |
|

---

 |
|  |
| کورډېناټونه: ﻿ / ﻿ |
| د رامنځته کېدو نېټه | ۱ اپريل ۱۸۸۹،  ۱۸ نومبر ۰۷۹۴   |
| نومول شوی په | پلازمېنه    |
| اداري وېش
 |
| هیواد | جاپان |
| سیمه | کانسای سیمه |
| ولایت | کیوتو ولایت |
| اداري وېش | فوشیمي    |
| حکومت
 |
|  • Mayor | Daisaku Kadokawa |
| پراخوالی
 |
|  • پراخوالی | ۸۲۷٫۹۰ کلوميټر٢ (۳۱۹٫۶۵ میله  مربع) |
| نفوس شمېرنه (۱ اګسټ ۲۰۱۱)
 |
|  • ټولټال | ۱۴۷۳۷۴۶ |
|  • د نفوسو کثافت | ۱٬۸۰۰/کلوميټر٢ (۴٬۶۰۰/ميله مربع) |
| وروستي مالومات
 |
| وخت زون | د جاپان وخت (ه.ن.و+۹) |
|  | 600-0000–616-9999
520-0461–520-0465   |
| سيمه ييز د زنګ کوډ | 75   |
| جيو کوډ | 1857910
1857906   |
| خورلڼې ښارونه | کولن ،  فلورانس ،  کيېف ،  شيان ،  ګوادالجارا مکسیکو) ،  زګريب ،  پراګ ،  پاريس ،  کوسکو ،  ایدینبرګ    |
| - Tree | Weeping Willow, جاپانیان and Katsura |
| - Flower | کاملیا، آزالیا بوره او ګیلاس |
| Phone number | ۰۷۵-۲۲۲-۳۱۱۱ |
| Address | 488 Teramachi-Oike, Nakagyō-ku, Kyōto-shi, Kyōto-fu ۶۰۴–۸۵۷۱ |
| رسمي وېبپاڼه | کينډۍ:وبسایټ |
|  |
| سمول  |

## تاریخ

## جغرافیه
# اوساکا

**اوساکا** د جاپان هېواد درېم ستر ښار او د دغه هېواد د اوساکا ولايت مرکز دی.

اوساکا大阪市 (جاپاني)
Osaka City (انگليسي) نښان

اړوند| پلازمېنه | Kita-ku (en)   |
| پلازمېنه د | Ōsaka-fu (mul)   |
| ترټولو لوړه څوکه | Mount Tenpō (en)   |

ټوليز مالومات| عمومي مالومات |  لړۍ...
city designated by government ordinance (en)  (۱۹۵۶ – ) prefectural capital of Japan (en)  port city (en)  city of Japan (en)  (۱۸۸۹ – ) metropolis (en)  former capital (en)  ستر ښار city for international conferences and tourism (en)  Enumeration of 24 (en)   |
| وګړو شمېر |
۲٬۷۵۱٬۸۶۲ — ۲٬۶۸۵٬۴۸۱ — ۲٬۶۹۱٬۱۸۵ — ۲٬۶۶۵٬۳۱۴  |
| پکي شاملې اداري سیمې |  لړۍ...
Miyakojima Ward (en)  — Fukushima-ku (en)  — Konohana-ku (mul)  — Nishi-ku (en)  — Minato-ku (en)  — 大正区 (mul)  — 天王寺区 (mul)  — Naniwa-ku (en)  — Nishiyodogawa-ku (en)  — Higashiyodogawa-ku (en)  — Higashinari-ku (en)  — Ikuno-ku (en)  — Asahi Ward (en)  — 城東区 (mul)  — Abeno-ku (en)  — Sumiyoshi-ku (en)  — Higashisumiyoshi-ku (en)  — Nishinari-ku (en)  — Yodogawa-ku (en)  — Tsurumi-ku (en)  — Suminoe-ku (en)  — Hirano-ku (en)  — Kita-ku (en)  — 中央区 (mul)   |
| ځايي ژبې | Osaka dialect (en)   |
| د حکومت مشر | mayor of Osaka (en)   |
| وګړنوم | Osakien — Osakienne — Osakan  |
| فزیکي ځای | Osaka Plain (en)   |
| مرکز | Kita-ku (en)   |
| اداري سیمه | Ōsaka-fu (mul)  (۱۸۶۸ – )  |
| هېواد |  جاپان  |
| ځایناستی د | Tanabe (en)  — Nakashima (en)   |

اړين مالومات| مهمې پېښې | * ۱۶۱۴ : Ōsaka no eki (mul)
* ۱۷۲۴ : Great Fire of Kyōhō (en)
* ۱۸۳۷ : Rebellion of Ōshio Heihachirō (en)
 |

کچه او لوړوالی| د ځای کچه |
۲۲۳ كيلومتر مربع  |

نور اړين مالومات| برخې | Kita (en)  Minami (en)   |
| برخه د |  لړۍ...
Santo (mul)  — six greatest cities in Japan (1922) (en)  — three major cities in Japan (en)  — Keihanshin (en)  — Osaka metropolitan area (en)   |

نور مالومات| وېب‌پاڼه |
city.osaka.lg.jp (جاپاني ژبه)  |
| پوسټ‌کوډ |
530-0001  |
| کورډي‌نېشن | ﻿ / ﻿  |

## سرچينې
# هانشین پړانګان

د هانشین پړانګ کریسټ
هانشین ټایګرز په جاپان کې د بیسبال ټیم ​​دی.

## عمومي کتنه

۱۹۳۵ زدا په جاپان کې د دوهم بیسبال ټیم ​​په توګه. دويمه نړېواله جګړهوروستهدا په جاپان کې د بیسبال د پراختیا سره مشهور شو.دا اوس په جاپان کې د بیسبال ترټولو مشهور ټیم دی.
د لیوالتیا مینه والو د ملاتړ لپاره مشهور،کله چې دوی وګټي، دوی لیدل کیدی شي چې په اوساکا کې په سیند کې یوځای لمانځي.

کوشین لوبغالی
د کوشین په لوبغالي کې د یوې لوبې پرمهالډیری مینه وال د لوبې لیدو ته راځي.زه ډیر خوښ یم کله چې زه وګټم.

## لخوا لارښوونه شوې

اکیفو اوکادا
د اوکادا شوفو په نوم یو کس یې مشر و.د لوبغاړو په پرتله ډیر مشهور.د لوبې وروسته د روزونکي څرګندونې د ټیم له لاسلیکونو څخه دي .

## سرچينې

## بهرنی سایټ

رسمي ویب پاڼه
# مغولي ژبه

مغولي ژبهмонгол хэл (مغولي)
ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠬᠡᠯᠡ **ناسم ژبکوډ.**

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | طبيعي ژبه لويه ژبه ژوندۍ ژبه  |
| ځانګړې وېشنيزه | Mongolic (en)   |
| ليکدود |  لړۍ...
Mongolian (en)  سيريليک ليکدود (د 1940 څخه تر – ) ʼPhags-pa (mul)  Soyombo (en)  لاتين ليکدود Mongolian Cyrillic alphabet (en)  Tibetan alphabet (en)  برېل  |
| ويونکو شمېر |
۵٬۲۰۰٬۰۰۰ (۲۰۰۵) ۷٬۰۰۰٬۰۰۰  |
| آيسو ۶۳۹-۱ کوډ |
mn  |
| د ژبې کوډ |
mn  |
| هېواد |  منګوليا  چين  |

نور مالومات| کورډي‌نېشن | ﻿ / ﻿  |

 **مغولي ژبه** د مغولو ژبه ده چې ۹۰٪ ویونکي یې په مغولستان کې اوسېږي او پاتې یې په نوره نړۍ کې په پاشلي توگه اوسېږي، لکه په روسی کې کالمیک خلک او افغانستان کې هزارگان هم ددغه توکم پاتې شوني وگړي گنل کېږي.د ۲۰۰۵م کال د اټکل مخې په مغولستان روسیه او چین کې په مغولي ژبه ۵,۲ میلیونه خلکو خبرې کولې.

## نور

* مغولي ادبیات
* مغولي الفباء

## سرچینې

Wikipedia contributors، "Mongolian language،" Wikipedia، The Free Encyclopedia،  (accessed January ۱۷، ۲۰۰۸).
# هېروگليف

هېروگليف
**هېروگليف** یو ډول لیک وو چه په پخوانی مصر او ختوش کې د رسمی او مذهبی متنونو لپاره ور څخه کار اخیستل کېده.
د هېروگليف لیک د عکسونو لیک دی چه ۳۰۰۰ عکسونه لری او تقریبا ۴۰۰۰ عیسوی کال مخکی جوړ شو.
# د ژبې کورنۍ

د ژبې کورنۍ

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | languoid class (en)   |
| ځانګړې وېشنيزه | ژبډله language group (en)   |

نور اړين مالومات| برخې | language subfamily (en)   |
| برخه د | genetic classification (en)  — macrofamily (en)   |

 د اصلي او بنسټيزو ژبو کورنۍ

```
**د ژبې کورنۍ** (Language family) د ژبو يوه ډله ده چې له يوې مورنۍ ژبې نه رازېږېدلي وي.

```

## سرچينې
# کريول ژبه

کريول ژبه

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | type of language (en)   |
| ځانګړې وېشنيزه | pidgin or creole (en)  contact language (en)   |

 **کریول ژبه** کينډۍ:ه انګليسي يا رامنځته شوې **ژبه** یوه ثابته او طبیعي ژبه ده چې له څو بېلابېلو ژبو د يو ځای کېدو څخه رامنځته شوې ده. په بل عبارت،يوه مرکبه ژبه هغه وخت کریول کیږي کله چې یو باثباته حالت ته ورسیږي او د ماشومانو لخوا د مورنۍ ژبې په توګه زده شي. کریول په حقیقت کې پراخ شوي پیجنونه دي چې ګرامري او غږيز بدلونونه یې خپل کړي دي.

کريول په حقيقت کې د يو مستعمره يا اغېز لاندې هېواد د ځايي ژبې سره د استعمارګر هېواد د ژبې ترکيب دی. کريولي ژبې معمولاً په داسې ځايونو کې رامنځته شوي چې هلته له غلامانو يا کاريګرو کار اخيستل کېده، لکه کیریبین ، د هند سمندر ، او د آرام سمندر ټاپوګان. ډېری یې د اروپایی استعمار د پراختیا پایله ده او د دوی کلمې له انګلیسي، فرانسوي، اسپانيايي او پرتګالي ژبو څخه اخیستل شوي دي.

## اړوند

* جميکايي کريول
* منځګړیتوب ژبه
* پیجن ژبه
* مختطله ژبه
* ډیریک بیکرټن

## سرچينې
# شیمانه

**شیمانه** (په جاپاني 島根県) د جاپان هیواد په هونشو ټاپو کې پروت ولایت دی.
شیمانه ولایت ۶۷.۷ کیومتره مربع مساحت لري.
یاد ولایت په ۲۰۰۰م کال کې ۷۹۱،۲۰۳ وګړي لرل.

## تاریخ

## جغرافیه

## سرچينې
# پوښتنه

پوښتنه د ژبې يوه مهمه برخه ده چې د مالوماتو د ترلاسه کولو لپاره کارول کېږي. دا نه يوازې د خبرو اترو د اساسي برخو څخه ده، بلکې د انساني تعامل يوه مهمه وسيله هم ده. کله چې يو کس پوښتنه کوي، هغه د ځواب غوښتنه کوي، او دا ځواب ممکن ډیر ساده معلومات وي يا هم يو تفصيلي وضاحت.

## پوښتنې او د هغوی جوړښت

پوښتنې په عمومي ډول سره د جملو د جوړښت له دوه بېلابېل ډولونه لري: **بنده پوښتنه** او **خلاصه پوښتنه**.

### بنده پوښتنه

بنده پوښتنه یا هو/نه پوښتنه هغه پوښتنه ته ویل کیږي چې د جملې ټول مطلب پوښي او یوازې "هو" یا "نه" ځواب غواړي. بنده پوښتنه هیڅ ډول وضاحت یا اضافي معلومات نه غواړي، یوازې په هو او یا نه باندې ټول ځواب ورکول کیږي. مثال په ډول: "آیا ته فوټبال خوښوې؟". دا پوښتنه یوه بنده پوښتنه ده او هیڅ ډول وضاحت ته ضرورت نه لري، یواځې په هو او په نه باندې ځواب کیدای شي. د هو او نه سربېره بنده پوښتنه هر وخت په سوالیه نښې باندې ختمیږي.

### خلاصه پوښتنه

خلاصه پوښتنه هغه ده چې د "هو" یا "نه" ځواب ته اړتیا نه لري، بلکې وضاحت غواړي. مثلاً، که څوک وپوښتي، **"ته چیرته اوسیږې؟"**، نو ځواب به "هو" یا "نه" نه وي، بلکې باید یو مشخص ځای وي، لکه **"زه په کابل کې اوسیږم."** همداراز، که څوک وپوښتي **"څنګه دې دا کار وکړ؟"**، نو ځواب باید د طریقې وضاحت ورکړي، لکه **"ما داکار په فلاني طریقې سره وکړ."**.
# بېټا

(انګليسي beta)ː د يوناني الفبا دويم توری چې ليکني شکلونه یې Ββ دي او زیاتره په ساینسي نومونو او معادلو کې کارېږي. دا توری (په تېره د دې توري کوچنۍ بڼه "β") زیاتره د يوه اسماني صورت [= constellation] د روښانه يا کليدي ستورو له نامه سره راځي.