Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# وزن

**وزن** هغه ځواک ته اشاره کوي چې کوم بدن د سیارې د جاذبې کشش له امله احساسوي. هغه وزن چې یو واحد وزن لري یو تول ته اشاره کوي؛ درهم, دینار, رتل, دانق, اساتر ; دا ټول وزنونه دي.

## د مقدار په توګه وزن

د یو څه اندازه معلومولو ته وزن ویل کیږي، په عموم کې، وزن هغه مقدار دی چې د پیمان یا فورک په واسطه اندازه کیږي (د درنو شیانو د وزن کولو وسیله) . په وړیا مني کې هرڅه صفر وزن لري. په ورته ډول، هر هغه څه چې تیریږي صفر وزن لري مګر د هغې کتله توپیر نلري. په همدې ډول، د ځمکې په مدار کې د یوې مصنوعي سیارې په مدار کې د یو څیز یا خلاباز وزن صفر کیږي، مګر د هغې وزن نه بدلیږي.

که چیرې په یوې لوړې ودانۍ کې نصب شوی لفټ ښکته شي، په لفټ کې د هر څه وزن کمیږي، مګر کله چې لفټ ودریږي، وزن یې زیاتیږي.

که چیرې یو څیز په ځمکه کې یو وزن ولري، نو په لمر باندې به د هغې وزن شاوخوا 28 ځله زیات شي که څه هم د څیز وزن به نه بدلیږي. په مختلفو سیارو کې د ورته څیز وزن به په لاندې ډول وي.

| سیارې
 | د ځمکې په پرتله په هغه باندې د یو څيز وزن
 | د جاذبې سرعت </br> m/s²
 |
| --- | --- | --- |
| لمر
 | 27.90
 | 274.1
 |
| عطارد
 | 0.3770
 | 3.703
 |
| زهره
 | 0.9032
 | 8.872
 |
| ځمکه
 | 1
 | 9.8226  |
| سپوږمۍ
 | 0.1655
 | 1.625
 |
| مریخ
 | 0.3895
 | 3.728
 |
| مشتري
 | 2.640
 | 25.93
 |
| زحل
 | 1.139
 | 11.19
 |
| اورانیس
 | 0.917
 | 9.01
 |
| نیپټون
 | 1.148
 | 11.28
 |

## حوالې
# د زړه او رگونو غونډال

زړه او رگونو غونډال د زړه چې يو عضلي پمپ دی او رگونو څخه جوړ غونډال دی چې دنده يې د بدن ټولو برخو ته د وينې رسول دي. اکسیجن په وینه کی د سږو له لارې جزبیږی وینه د زړه څخه تر ټولو لوی شریان یعنی شریان ابحر (آيورټا) په واسطه له زړه څخه وځي چې وروسته له نورو شریانونو څخه تېریږی چی بلآخره دبدن بېلابېلو ژونکو او ووبونو ته رسیږی هغه غشاء چی د زړه شاوخوا یې پوښلی دی د پېريکارد پوښ (پرده) په نوم یادیږي. زړه د ټټر د هډوکو او پښتیو تر شا پروت دی.
# هېرويين

هېرويين

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | type of chemical entity (en)   |
| ځانګړې وېشنيزه | Harry (en)   |
| کارول |
درمل  |

کچه او لوړوالی| وزن |
۳۶۹٫۱۵۸ dalton (en)   |

نور اړين مالومات| برخې |  لړۍ...
آکسيجن کاربون black tar heroin (en)  نايتروجن هايډروجن  |

هیروین
**هېروين** یو ډول د نيمه سينټيټيک د تریاک نشه یی توکه ده چی د مورفين څخه جوړېږی. دغه نشه یی توکی سپین یا قهوه ای پوډره ده چی مزه یی تریخ دی.

## تاریخ

**هېروین** لمړی ځل په ۱۸۷۴ کال کی په لندن کی جوړ شو.
ښاغلی وریټ د لندن په روغتون کی د مورفین خصوصیت وڅیړل. ښاغلی وریټ مورفین په اسید انهیډریډ کی پوخ کړ او هېروین یی جوړ کړ. هېروین د ۱۸۹۸ کال څخه تر ۱۹۱۰ کال پوری د ټوخی د علاج لپاره کارېده. په ۱۹۲۴ کال کی د هېروینو جوړول او پلورل منع شول.
هېروین ډېره خطرناکه نشه یی توکه ده او د دی په سبب په نړی کی د هېروین جوړول منع دی، یوازې په بریطانیاکی هغه څوک چی سرطان یا د زړه سکته لری کولای شی هېروین په درملتون کی را نیسی.

## د هېروین جوړول

د تور بازار لپاره هېروین د مورفين څخه جوړېږی. مورفین د کلسیم ( Calcium ) د ترکیبونو او آمونیاک ( Amoniak ) سره عکس العمل کوی او وروسته بیا د اسیټ آنهیډریډ ( Acetanhydrid ) یو ځای کېدلو سره خپل اثر څرگدوی.

## د هېروینو تولیدونکی هېوادونه

د هېروینو تولیدونکی هېوادونه
په اوس وخت کی افغانستان د هېروین له ټولو نه لوی تولیدونکی هېواد دی. په افغانستان کی د ایسف تر رسېدلو وروسته د هېروین تولیدول زیاتېږی. هره کال د افغانستان څخه نړی ته تقریبا ۵ ټنه هېروین صادریږی او طالبان د هېروین په مقابله کی وسلې واخلی.
د طلایی مثلث په سیمو کی د هیروین کیفیت له ټولو نه لوی دی.
هېروین په ځانگړی ډول د طلا مثلث د سیموڅخه استرالیا او امریکا ته قاچاقېږی.

## سرچينې
# ختيځه اسيا

ختيځه اسيا

ټوليز مالومات| عمومي مالومات |
سيمه  |
| وګړو شمېر |
۱٬۶۱۶٬۵۴۷٬۲۴۷  |
| هېواد | غځول  لړۍ...
 جاپان  سوېلي کوريا  شمالي کوريا  چين  منګوليا  تايوان  |

کچه او لوړوالی| د ځای کچه |
۱۱٬۸۳۹٬۰۷۴ كيلومتر مربع  |

نور اړين مالومات| برخې | غځول  لړۍ...
چين هانګ کانګ مکاو شمالي کوريا جاپان منګوليا سوېلي کوريا تايوان  |
| برخه د |
آسيا  |

نور مالومات| کورډي‌نېشن | ﻿ / ﻿  |

.  ختیځه اسیا
**ختیځه اسیا** یا **شرقي اسیا** د آسیا یوه سیمه ده چې د جغرافیې یا کلتور پر بنسټ تعریف شوې. له جغرافيايي پلوه ، په دې سيمه کې د چين ، مغولستان ، کوريا جمهوريت ( شمالي او جنوبي )، تايوان ، جاپان او د هانکانګ او مکاو خپلواکه سيمې شاملې دي، چې 12 مليونه مربع کيلومتره يا د ځمکې 26.5 سلنه مساحت لري . د آسیا لويه وچه چې د مساحت په پرتله نږدې 14٪ لوی دی دا د اروپا ټوله براعظم دی. د نړۍ په دې سیمه کې له ۱.۵ ملیارد څخه زیات خلک ژوند کوي، چې د اسیا د نفوس ۳۸٪ او د نړۍ د نفوسو له پنځمې برخې څخه ۲۲٪ او یا هم له سلو څخه زیات جوړوي. د نفوسو کثافت په هر مربع کیلو متر کې د 133 خلکو په پرتله د نړۍ په اوسط ډول په هر مربع کیلو متر کې د 45 خلکو (درې ځله) په پرتله، دا سیمه د نړۍ یو له ډیرو نفوس لرونکو سیمو څخه شمیرل کیږي. په عین وخت کې، منګولیا د نفوس ترټولو ټیټ کثافت لري. البته، د دې نفوس ډیره برخه په ساحلي سیمو کې متمرکزه ده، مګر منګولیا او لویدیځې سیمې د نفوس ډیر کم کثافت لري، له همدې امله منګولیا په نړۍ کې ترټولو کم کثافت خپلواک هېواد ګڼل کیږي.

له تاريخي نظره، د ختيځې اسيا زياتې ټولنې د چين د کلتور د دايرې يوه برخه ده او د ختيځې اسيا لغتونه او رسم الخط د پخوانۍ چينايي ژبې او چينايي رسم الخط سره زيات تړاو لري. په لویو مذهبونو کې بودیزم ، کنفیوشیزم یا نو کنفیوشیزم، تاوزم ، چینایي توکمیز مذهبونه، په جاپان کې شینټو ، او د کوریا شمنیزم شامل دي. د ژبې، سیاسي فلسفې او مذهب دا ترکیب (د هنر ، معمارۍ ، مراسمو او نورو سره) د ختیځ آسیا د جغرافیایي جوړښت سره ډیر مشترک دی.

ختیځه آسیا د دودیز نوم " د ختیځ ختیځ " لپاره یوه عصري اصطلاح ده، چې پخپله د اروپا او آسیا په تړاو د سیمې جغرافیایي موقعیت اندازه کوي.

## تاریخ

د چين واکمنو سلطنتونو د اوږدې مودې لپاره د سيمې پر کلتوري، سوداګريزو او پوځي چارو تسلط درلود، په دې ډول چې تر لاسه شوي شواهد ښيي چې د جاپان او کوريا واکمنانو هم دوی ته درناوی کړی دی. د چين او سيمه ييزو قدرتونو او ګاونډيانو ترمنځ د کلتوري تبادلې نښې هم شته.

وروسته له دې چې له لويديځې نړۍ سره اړيکې ټينګې شوې، د چينايانو ځواک په کمېدو پيل شو. په همدې وخت کې جاپان چې د چينايانو تر تسلط لاندې راغلی و، د يو خپلواک هېواد په توګه خپل دريځ ټينګ کړ. د دویمې نړیوالې جګړې په جریان کې، کوریا، تایوان، د ختیځ چین ډیری برخه، هانګ کانګ او ویتنام د جاپان تر کنټرول لاندې راغلل. په دې جګړه کې د جاپان په ماتې سره کوریا خپلواکه شوه او په چین کې د کمونیستانو له خوا د جمهوري غوښتونکو له ماتې وروسته، تایوان د چین جمهوریت جوړ شو.

## انځورتون

*
*
*
*
*
*

## سرچینې

* انګلیسي ویکیپیډیا
# مونګميايي ژبې

مونګميايي ژبې

ټوليز مالومات| عمومي مالومات |
د ژبې کورنۍ  |
| ځانګړې وېشنيزه | انساني ژبه  |
| ويونکو شمېر |
۸٬۰۰۰٬۰۰۰  |

**د هونګ مين** ژبې يا مونګميايي ژبې (چې **د مياو ياو** په نامه هم يادېږي) د چين په سوېل او شمال ختيځه اسيا کې يوه ډېره کارېدونکې ژبکورنۍ ده. دا ژبې د چین په سوېل کې په غرنیو سیمو د ګوی جو ، هونان ، یون نان ، سیچوان ، ګوانګ شي او هوبي ولایتونه کې ويل کيږي. د دې ژبو ويونکي په عمده توګه د هان چينايانو په پرتله غرني خلک دي چې د هاساکندن سيند په حاصلخيزه دره کې ژوند کوي.

## سرچینې
# القاعده

القاعدهالقاعدة (عربي
)

اړوند| په نوم د | ǧihād (mul)   |

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | ترهګر تنظیم وسله وال سازمان  |

اړين مالومات| مهمې پېښې | * په ۱۹۹۸زکال کې د متحده ایالاتو په سفارتونو بریدونه
* 2000 millennium attack plots (en)
* د ۱۱ سپتمبر بريدونه
 |
| جګړه | * د افغانستان کورنۍ جګړه
* د وزیرستان او شاوخوا سیمو جګړه
 |

نور اړين مالومات| برخې |  لړۍ...
Al-Qaeda in the Arabian Peninsula (en)  al-Qaeda in the Islamic Maghreb (en)  al-Qaeda in the Indian Subcontinent (en)  Al-Qaeda in Bosnia and Herzegovina (en)  Al-Qaeda in Turkey (en)  Al-Qaeda in the Sinai Peninsula (en)  Al-Qaeda Kurdish Battalions (en)  Abdullah Azzam Brigades (en)  الشباب النصره ډله Jama'at Nasr al-Islam wal Muslimin (en)  Guardians of Religion Organization (en)  په عراق او شام کی اسلامي دولت  |

جوړښت| بنسټګر |
اسامه بن لادن  |

**القاعده** (په عربي کی: *القاعدة* چي په پښتو کي *اډه* معنی لري) یوه افراطي ترهګره ډله ده چی په ۱۹۸۸ کال کې د اسامه بن لادن لخوا جوړه شوه. د القاعدې د افراطیت ملاتړ د نړیوالو مرستو په مټ ترسره کېږی. د القاعدې مشران غواړی چه په اسلامي هېوادونو کې ددوی په اصطلاح یو اسلامي دولت جوړ کړی. د القاعدې مشران دا هم وایي چي امریکا او بریتانیا په نژدې ختیځ کې د نفت بډایي ذخیرې غلا کوي.

## تاریخ

د القاعدې غړی په ځانگړی ډول عرب مجاهدین دی چي په افغانستان کي یې د پاکستان له خاوري د شوروی د پوځ او افغان حکومت په خلاف جگړه کوله. په دې وخت کې مجاهدین د امریکا او اسلامی هېوادونو لخوا ملاتړ کېدل. اسامه بن لادین چی د شوروی د پوځ پر ضد هم جگړه کول مجاهدیونو ته یی پیسې او وسلې هم ورکولی. د افغانستان اسلامی امارت تر جوړولو وروسته اسامه بن لادن د طالبانو په مرسته په دغه هيواد کې د خپلو جنګیالیو لپاره د تمرین مرکزونه جوړ کړل.

## د القاعدې ترتیب

القاعده یو تنظیم دی چی د ډلو څخه تشکیل کېږی. هره ډله تقریبا درې تنه لری. د القاعدې قوماندان یوازې درې ډلې رهبري کوی. د ډلې غړی عموما د دښمن په هېواد کې د حکومت پر ضد هیڅ ترهګریز عملیات نه کوی. خو تر څو کالو وروسته د القاعدې قوماندان ترهګرو ته امر ورکړ او ترهګر د هغه امر پر ځای کوی.

## د القاعدې عملیات

القاعده په ۱۹۹۶ کې په سعودی عربستان کې د امریکا پر مرکزونو برید وکړ. په هغه برید کې لس تنه وژل شو. په ۱۹۹۹ کال کې ترهګرو په نایروبي او دارالسلام کې د امریکا پر سفارت خانو بریدونه وکړل. په برید کښې ۲۰۰ تنه وژل شول او ۵۰۰۰ تنه زخمي شول. په ۲۰۰۰ کال کښې د عدن په ښار کې ترهګرو د امریکا پر جنگی بیړۍ بریدونه وکړل او په برید کښې ۱۷ تنه وژل شول. په ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ کال کې په امریکا کې ۱۹ ترهګرو څلور الوتکې وتښتولې او د الوتکو په مرسته یی د نیویارک او واشینگټن په ښارونو کې پر ودانیو بریدونه وکړل. په یادو بریدونو کې تقریبا ۳۰۰۰ تنه وژل شول.

## دا هم ولولۍ

* اسامه بن لادن
* ملا محمد عمر اخوند
* طالبان
* ابو محمد
* تحسین ملا علي
# اسامه بن لادن

| اسامه بن محمد بن عوض بن لادن
 |
| --- |
| أسامة بن لادن   |
| اسامه بن لادناسامه بن لادن |
|

---

 |
|  د شخص مالومات
 |
| زېږون نوم | أسامة بن محمد بن عوض بن لادن   |
| پيدايښت | ۱۳۷۷ ه.ق. ۱۰ مارچ ۱۹۵۷ ریاض، سعودي عربستان |
| مړینه | 2 می 2011 (54 کاله)   |
| د مړینې لامل | مرمۍ زخم    |
| هديره | عرب سمندرگی    |
| تابعیت |  سعودي عربستان  (۱۹۵۷–۱۹۹۴) |
| لقب | ابومحمد |
| قد | 195 سانتي متره    |
| وزن | 75 کيلوګرامه    |
| دين | وهابي، اسلام |
| رکن | القاعده    |
| اولاد | د ۲۰ څخه تر ۲۶ زامن: عبدالله، علی، عبدالرحمن، عمر، محمد، خالد، حمزه، سعد، علی، عثمان د نورو څخه يې هيڅ ډول خبر نسته. |
|  عملي ژوند
  |
| کار/مسلک | سېول انجنیر ،  سوداگر    |
| مورنۍ ژبه | عربي ژبه    |
| کاروونکې ژبه | انګليسي ژبه ،  عربي ژبه ،  پښتو    |
| خوځښت | سام دوښمني (يهود مخالفت) ،  د کمونيزم ضد ،  د صهیونیزم ضد    |
| پوځي خدمت
 |
| وفاداري | القاعده    |
| مقام | امير    |
| جګړه/جګړې | په افغانستان کې شوروي جګړه ،  د افغانستان کورنۍ جګړه ،  د ترهګرۍ پر وړاندې جګړه ،  د ځاځیو جګړه    |
| وېبپاڼه
 |
|  | مخ پر IMDB باندې   |
|  |
| سمول  |

**اسامه بن لادن** (په عربی: **أسامة بن لادن**)، ( زېږېدنه۱۰ وری ۱۹۵۲ ریاض، سعودي عربستان – مړینه ۲ مې ۲۰۱۱ ایبټ آباد، پاکستان) د اسامه بن محمد د ۵۲ اولادونو له ډلې ۱۷م و او د القاعدې د شبکې مشر وو.

## مخينه

اسامه بن لادن په ۱۹۵۲ کال کې په ریاض کی پیدا شو. پلار یی یمنی وو او مور یی د سوريې وه. کله چی اسامه بن لادن په سعودی عربستان کی د جدّه په پوهنتون کی زده کړه کوله نو د الإخوانو المسلمونو غړی وو. اسامه بن لادن په ۱۷ کلنۍ کې لومړی واده وکړ. د ده لومړنۍ ښځه د سوريې هېواد څخه وه چې نوم ېې نجوا غنم و او د لادن سره د واده کولو پر مهال د ۱۵ کلو عمر کې وه. داسې وېل کېږي چې د لومړنۍ ښځې څخه ېې لس ماشومان راوړي دي او څو ورځې مخکې د ۱۱ د سپټمبر د ۲۰۰۱ م ز کال په امريکايي ودانيو د بريد څخه ېې ښځې ترې طلاق واخيست او د افغانستان څخه بېرته پلرني ټاټوبي ته ولاړه.

## زده کړې

## د افغانستان په جهاد کې ېې ونډه

د افغانستان د جهاد په کلونو کې اسامه رول درلود، خو د طالبانو له رژيم سره يې همکاري زياته وه.

### القاعده، افغانستان او اسامه

په ۱۹۷۹ کال کی شوروی پوځ پر افغانستان یرغل وکړ نو اسامه بن لادن افغانستان ته ولاړ. هغه مجاهدینو ته پیسې او وسلې ورکولې او د شوروي سره پوځ په مقابل یی جگړه کووله. په نوموړي پير کې ېې د القاعدې تنظیم جوړ کړ.
په ۱۹۹۱ ز کال کې د خلیج جگړه پېل شوه، دې کار دی لا زيات د لويديځ په مقابل کې کرکجن کړ .

په کال ۱۹۹۱ کی اسامه بن لادن مجبور شو چې د سعودی عربستان څخه سوډان ته ولاړ شي او د ۱۹۹۶ز کال په جنورۍ مياشت کې اسامه بن لادن بيا افغانستان ته د برهاندالدين رباني او څو نورو پخوانيو جهادوالو په بلنه ورمخه کړه.

په ۱۹۹۶ ز کال کې افغانستان د طالبانو لاس ته ورغلئ نو اسامه بن لادن په دې هېواد کې د حقیقې مسلمانانو لپاره ډیرې اډې جوړې کړې.
د ۱۹۹۸ ز کال په فبروري مياشت کې هغه يوه فتوا ورکړه او په دغه فتوا کې يې ويلي و چې د يهوديانو او د امريکايانو او هر قسم کفری پلويانو وژل د مسلمانانو فرضیه ده ځکه دوی د اسلام دښمنان او یو غولونکې ګروه ده.

په ٢٠٠١ کي امریکا پر افغانستان برید وکړ، او اسامه بن لادن قبایلي سيمو ته ولاړ.
په ۲۰۰۴ ز کال کې اسامه بن لادن د ایبټ آباد په ښار کی خپل کور جوړ کړ.
په ۲۰۱۱ ز کال کې امریکایی ځواکونو پر دغه کور برید وکړ او اسامه بن لادن د امریکې ځواکونو لخوا په ووژل سو او درې ښځې او څو کسان ورسره ټپیان سول.

## مدني حالت او مړينه

## سرچينې
# کيم جونگ ايل

کيم جونگ ايل
کيم جونگ ايل (۱۶ د فېبروري ۱۹۴۱/۲ – ۱۷ د ډېسمبر، ۲۰۱۱) د سهېلي کوريا د کارگر گوند مشر او د نومېدلي هېواد ولسمشر و چې د خپل پلار تر مړينې وروسته واکمن شو او تر خپلې مړينې يې په سهېلي کوريا خپل واک چلاوه.
# واتیکان

**واتیکان** په ایټالوي Vaticano) د ایټالیا په ټاپووزمه کې پروت یو هیواد دی. واتیکان یو ښاری هیواد دی چې د ایټالیا پلازمینه روم ښار په زړه کې ځای لرې. دا هیواد د کاتولیک مذهب پیروانو مشر (پاپ فرانسیس) کور دی او د کاتولیکې کلیسا مرکز ګڼل کیږي. واتیکان ۴۰۰۰ کیلومتره مربع مساحت او ۲۰۰'۸۴ وګړي لري چې د یاد شمیر وګړو سره د نړۍ ترټولو کم نفوسه خپلواک هیواد ګڼل کیږې. د واتیکان پلاز مینه واتیکان ښار (واتیکان ښار) دی.

| واتیکان
 |
| --- |
| واتیکانبیرغ
 | واتیکاننښان
 |
|

---

 |
| واتیکان |
|

---

 |
| **ملي ترانه:** |
| ځمکه او استوګنه
 |
| کوارډينېټ | ﻿ / ﻿ |
| پراخوالی | 0.49 کیلومتره مربع    |
| پلازمېنه | واتیکان ښار |
| رسمي ژبې | اېټاليايي ژبه ،  لاتيني ژبه    |
| مشرتابه
 |
| حکومت ډول | تیوکراسي ،  مشروطه پاچهي    |
| بنسټ اېښودنه او واکمنۍ
 |
| خپلواکۍ نېټه | ۱۱ فېبروري ۱۹۲۹   |
| د عمر محدودیتونه
 |
|  نور مالومات
  |
| پیسې | ېورو    |
| بېړنۍ ټليفون شمېره | ۱۱۲    |
| تګلوری | ښي لورۍ    |
| رسمي وېبپاڼه | د تاييدولو سرچينه   |
| پوستخونې شمېره | 00120   |
| هېواد کوډ | VA   |
| د زنګ وهنې نړیوال کوډ | +379   |
|  |
|  |

## اقتصاد

## تاریخ

واتیکان یو ښار یو دولت د نړۍ ترټولو کوچینی هیواد دی چې په ۱۱ فبروری ۱۹۲۹م کال د لاتران تړون له لاری منځ ته راغی.

## ژبي او کلتور

The Vatican obelisk, originally taken from Egypt by Caligula
د واتیکان هیواد رسمي ژبه ایټالوي ده او ټول قانوني کارونه په یاده ژبه تریره کیږي.

## جغرافیه

## مذاهب

## سیاست

شین رنګه هغه هیوادونه دي چې له واتیکان سره ډیپلماټیکي اړیکې لري.

د واتیکان بهرنی سیاست د یاد هیواد د بهرنیو چارو وزارت له خوا پرمخ زي.
# سپوږميز لېږديز کليز

سپوږميز لېږديز کليز

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | lunar calendar (en)   |
| ځانګړې وېشنيزه | 12 month calendar (en)   |

اړين مالومات| مهمې پېښې | * د محمد هجرت
 |

نور اړين مالومات| برخې | غځول  لړۍ...
د حسن او حسين مياشت صفره لومړۍ خور دويمه خور درېيمه خور څلورمه خور د خدای پاک مياشت برات روژه د کوچني اختر مياشت ميانې د لوی اختر مياشت  |
| برخه د |
اسلامي هڅوب  |

 **سپوږميز لېږديز کلیز** (س ل) چې ورته هجري قمري (ه ق) کال هم وايي.

سپوږميز ليږديز (هجري قمري) کال لکه د ليږديز لمريزکال په څېر د اسلام د ستر پيغمبر حضرت محمد د مکې څخه مدينې ته د هجرت کولو څخه مروج شوي دي. حضرت محمد ص د مکې څخه مدينې ته په ۶۲۲ زکال کې د دسيپتمبر په ۱۳امه نيټه (جوليان) يا د ۶۲۲ ز کال د سپتمبر ۱۶ امه نېټه (گرگوري) د خالي (نۍ) په ورځ هجرت وکړ چې د لمړي سپوږميز کال د ربيع الاول د لمړۍ نيټې او د وري د ۲۴ امې نېټې سره سمون خوري. د ليږديز سپوږميزکال د پيل لومړۍ ورځ د جمعې (ادينې) ورځ ده چې د ۶۲۲ ز کال د جولای د ۱۶ امې نېټې (جوليان) يا د ۶۲۲ ز کال د جولای د ۱۹ امې نېټې (گرگوري) سره سمون خوري پيليږي.

ليږديز سپوږميز کال د 355/354 ورځو لرونکې دي چې دا ورځې په ۱۲ مياشتو:

## نور کالونه

* لمريز لېږديز کليز (هجري شمسي)
* گرېگوري کليز (زيږديز کال/ميلادي)

## سرچينې او ياداښتونه

* اکرمي موسی، گاه‌شماری ايرانی، چاپځای: دفتر پژوهش‌های فرهنگی تهران: لومړی چاپ، کال ۱۳۸۰ ل، ۷۵ ام مخ.

|  |
| --- |
|  سپوږميزې مياشتې
 |
|  |
|
حسين
 · صفره
 · لومړۍ خور
 · دويمه خور
 · درېيمه خور
 · څلورمه خور
 · خدای پاک
 · برات
 · روژه
 · کوچني اختر
 · ميانې
 · لوی اختر

 |