Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ويوکي ليکدود

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

**د کلمې نقشه** یا **لوګوګرام** () کې یو واحده نښه يا پته ده چې د یوې کلمې استازیتوب کوي. په بل عبارت، لغت یو داسې کرکټر دی چې یوه بشپړه او پراخه کارول شوې کلمه په ګوته کوي. دا لغتونه په ډېرو ژبو کې شته. یو عصري مثال يې هغه سمبولونه دي چې موږ یې کاروو، لکه $ د ډالرو لپاره.
يانې په لنډه توګه ويلای شو چې ويوکي ليکدود هغه ليکدود دی چې په هغې د يو ځانګړي لغت لپاره يوه خاصه نښه موجوده وي چې د ټول لغت مانا ورکوي.
دا د لیکلو سیسټمونه معمولا په پخوانیو وختونو کې رامینځته شوي، او د نورو لیکلو سیسټمونو په مقابل کې ولاړ دي چې نحوي ، الفبا او ابجد دي، په کوم کې چې هر لیک په اصل کې د یو واحد غږ یا د غږونو ترکیب استازیتوب کوي.
قاموسونه په عام ډول د فکر نقشې یا هیروګلیفونو په نوم پیژندل کیږي. که موږ غواړو د دې کلمې دقیق معنی ومومئ، مفکرین د تورو او فونیمونو پر ځای د نظرونو استازیتوب کوي. په عمل کې، د لیکلو موجوده سیسټمونو څخه هیڅ یو (د جعلي لیکلو سیسټمونو پرته) په بشپړه توګه لیکونکي ندي. د لیکسي لیکلو سیسټمونو په مینځ کې ، یوې کټګورۍ ته د کنسونینټ نقشه ویل کیدی شي ، لکه مصري هیروګلیفونه ، چیرې چې یو حرف د کنسوننټ نمایندګي کوي ، او بله کټګوري نحوي ده ، لکه کیونیفورم ( د سومیرین ، اکاډین ، او هیټایټ ژبو لیکلو لپاره) او چینایي حروف . ( د چینایي ، جاپاني ، کوریايي ، او ویتنامی ژبو لیکلو لپاره کارول کیږي)، او نور. په دې کټګورۍ کې، د حروفونو شمیر معمولا لوی وي، او هر کرکټر یو مورفیم او یو حرف ټاکي. پهلوي رسم الخط کې ( د منځني فارسي او پارتیایي ژبو د لیکلو لپاره) د کلمو د نقشې یوه ځانګړې بېلګه لیدل کېږي. پهلوي رسم الخط د ابجد رسم الخط دی، خو ځینې کلمې یې په آرامي معادل لیکل شوي دي.
په حقیقت کې، د لوګوګرامونو یو له غوره تاریخي مثالونو څخه شاوخوا پنځه زره کاله دمخه د سمیرین لیکلو میتود کې موندل کیدی شي. د دې ډول لیکلو په بڼه کارول کیږي، دا ډیری وختونه د کینیفورم په نوم پیژندل کیږي. په دې ډول لیکلو کې، سومریانو د نرمو خاورو په سطحه د ځانګړو ډیزاینونو جوړولو لپاره یو تیز او د کیل په څیر وسیله کارولې.

پايڅوړ
سرچينې* ګور، البرتين (ګور، البرتين); د کرښې تاریخ / د البرټین والي؛ ژباړن عباس مخبر، کورش صفوي؛ د چاپ جزیات: تهران: مرکز، ۱۳۶۷. د ملي کتابتون شمیره: M67-659

|  |
| --- |
| **لوا تېروتنهد چلنوال:Navbar په 58 کرښه کې: ناسم سرليک ليکدود ډولونه.**

 |

 |

 |
# دوديزه چينايي توري

دوديزه چينايي توري繁體字 (دوديزه چينايي)
正體字 (دوديزه چينايي)

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | logographic writing system (en)  طبيعي ليکلو سيستم يونيکس الفبا  |
| ځانګړې وېشنيزه | چيني ليکنښې  |
| هېواد |  لړۍ...
 تايوان  چين  پېليپين  د امریکا متحده ایالات  سنګاپور  |

نور اړين مالومات| برخه د | Traditional Chinese (en)   |

 **دودیز چینایي توري** کينډۍ:ه انګليسي د چینایي ژبې يو ليکدود دی، د دې ترڅنګ بل ليکدود د ستندرد چينايي ليکدود دی. دوديز ليکدود د لومړي ځل لپاره په چین کې د هان امپراتورۍ د واکمنۍ پرمهال پيل شو او شاوخوا پنځه پېړۍ کارول کیږي.

## اړوند

* چينايي ژبه
* ستندرد چينايي ليکدود
* چینایي الفبا
* کانجي

## سرچينې

ويکيپېډيا ګډونوال «Simplified Chinese characters». انګليسي ويکپېډيا، ۲۵ می ۲۰۰۹.
# ستندرد چينايي توري

ستندرد چينايي توري简化字 (ساده چينايي)

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | logographic writing system (en)  طبيعي ليکلو سيستم يونيکس الفبا  |
| ځانګړې وېشنيزه | چيني ليکنښې  |

نور اړين مالومات| برخه د | Simplified Chinese (en)   |

 **ساده چینایي توري يا ستندرد چينايي توري** کينډۍ:ه انګليسي د چینایي ژبې لیکلو لپاره يو چينايي ليکدود دی چې توري او کرکټرونه يې ساده کړای شوی او ستندرد کړای شوي دي، ترڅو ټول يې په اسانۍ زده کړای شي او په اسانۍ يې وکارولی شي، د چينايي ژبې د ليکلو لپاره بل ليکدود دوديزه ليکدود دی.

## اړوندې پوښتنې

* چينايي ژبه
* دودیز چینايي توري
* چینایي الفبا
* کانجي

## سرچينې

ويکيپېډيا ګډونوال «Simplified Chinese characters»، انګليسي ويکيپېډيا، ۲۵ می ۲۰۰۹.
# آی سو ۱۵۹۲۴

|  |
| --- |
| **ISO 15924** يا ای سومعیار () هغه کوډونه دي چې د لیکل شوي لیکونو ښودلو لپاره کارول کیږي او په دوه برخو کې مشخص شوي. هر لیکل شوی لیک په لومړۍ برخه کې لنډیزونه او په دویمه برخه کې شمېرې لري، او د لیکونو او شمېرو ټولګه د دې سکریپټ استازیتوب کوي. سکریپټد کرکټر ګرافیک ګروپونه د سکریپټ په توګه ګڼل کیږي چې په یوه یا ډیرو ژبو کې د لیکلو لپاره کارول کیږي. د سکریپټ لپاره معیاري کوډ په پیل کې د ISO 639-2 څخه ایستل شوی، او که په دې معیار کې نه وي، د دې ژبې لاتیني نوم کارول کیږي، د بیلګې په توګه، د ګوجراتي ژبې لپاره، ISO 639 guj، ISO 15924 ګوجر کوډ کارول کیږي.
د سکریپټ کوډد شمېرو سلسله* 000-099 هیروګلیفیک او کینیفورم سکریپټونه
* 100-199 الفبا توري له ښیې څخه کیڼ ته
* د 200-299 الفبا توري له کیڼ څخه ښیې ته
* 300-399 الفاسیلیبیک سکریپټونه
* 400-499 سیلاب سکریپټونه
* 500-599 ایډیوګرافیک سکریپټونه
* 600-699 ناڅرګند سکریپټونه
* 700-799 لنډ لاسونه او نور یادښتونه
* 800-899 (ناڅرګند)
* 900-999 شخصي استعمال، لنډیزونه، ځانګړي کوډونه

سرچينې

 |
# هجانګار ليکدود

|  |
| --- |
|

د **هجانګار ليکدود** د ليکبڼو یوه ټولګه ده چیرې چې هره نښه د یو توري استازیتوب کوي، کوم چې ډېری وختونه یو لنډ توری وي، د بېلګې په توګه د کنسوننټ او ویول ترکیب. البته، ځینې وختونه نښه یوازې د سور استازیتوب کوي. دا فونټ د هغو ژبو لپاره مناسب دی چې نسبتا ساده سلیبیک جوړښت لري، لکه جاپاني.
سرچینې |
# ليک

|  |  |
| --- | --- |
|

د لیکلو سیسټم یا ليکدود (په انګلیسي کې: Writing System)، چې د لیکلو طرز په نوم هم یادیږي. د هرې ژبې د لیکلو لپاره، ځینې توري جوړیږي چې په سمه توګه د هغې ژبې ويناوې په خپل ځان کې راونغاړي. الفبا د کلمو ټولګه ده چې ډېرې بڼې لري او هر يو يې یو غږ لري.

**خطاطي** ، **خطاطي** یا **ژبپوهنه** یا **د لیکلو سیسټم** ، یو هنر یا وسیله ده چې د نښو نښانو په کارولو سره د افکارو ثبت او لیکلو لپاره چې سترګو ته پیژندل کېږي او لیدل کیدی شي. جاهز وايي: خطاطي د لاس ژبه ده، د افکارو او کارونو ساتونکې ده.
په حقیقت کې انسان د لیکلو نړۍ ته له هغه وخته قدم ایښی چې غوښتل یې هغه څه ولیکي چې فکر یې کاوه. نن ورځ، لاتیني رسم الخط په نړۍ کې ترټولو پراخه کارول شوی او پیژندل شوی رسم الخط دی.

 د لیکلو لارښوونې په نړۍ کې کارول کیږي

|  |
| --- |
| **لوا تېروتنهد چلنوال:Navbar په 58 کرښه کې: ناسم سرليک ليکدود ډولونه.**

 |

 |