# سيريليک ليکدود

په نړۍ کې د سیریلیک الفبا د وش نخچه. په تیاره شنه هېوادونو کې، سیریلیک ليکدود یوازېنی رسمي ليکدود دی، او په روښانه شنه هېوادونو کې، دا یو له رسمي ليکدودونو څخه دی.
**سیریلیک ليکدود** یا **ازبوکا** یو الفبا ده چې په یوریشیا کې د ملي ليکدود په توګه په سویل ختیځ او ختیځه اروپا ، قفقاز ، منځنۍ آسیا ، شمالي او ختیځه آسیا کې په بېلابېلو سلاویکي ، تورکي ، منګولیايي او فارسي ژبو هېوادونو کې کارول کیږي.

## هغه هېوادونه چې سيرليک ليکدود پکې رسمي دی:

* بېلاروس
* بوسنيا او هرزه ګوني
* بلغاريا
* Kazakhstan
* Kyrgyzstan
* مقدونيا
* منګوليا
* مونتينېګرو
* Russia
* سربيت
* تاجکېستان
* اوکراين

په نهمه پېړۍ کې، د دې خاورې واکمن، سایمن لوی، د خپل پلار ، بوریس اول، د کلتوري او سیاسي دورې په تعقیب، د یو نوي رسم الخط امر وکړ، لومړنی سیریلیک الفبا، چې د پریسلاو په ادبي ښوونځي کې رامینځته شوی و . لومړی د بلغاریا امپراتورۍ او د ګلاګولیټیک الفبا ځای په ځای شو، کوم چې مخکې د سیریل لخوا لیکل شوی و، او مقدس میتودیسټ د ورته پیروانو لخوا رامینځته شوی و چې په بلغاریا کې یې نوی سلاویکي الفبا رامینځته کړې وه. د سیریلیک الفبا کارول په 893 کې په بلغاریا کې رسمي شوي. نوی رسم الخط د الفبا اساس دی چې په مختلفو ژبو کې کارول کیږي، په ځانګړې توګه هغه چې د سلاویک ارتودوکس ریښې لري او غیر سلاویکي ژبې د روسیې ژبې تر اغیز لاندې دي. د پیړیو لپاره، سیریلیک د کاتولیکانو او سلاویک مسلمانانو لخوا کارول کیده. په 2019 کې، په یوروشیا کې شاوخوا 250 ملیون خلکو دا د خپلې ملي ژبې رسمي الفبا په توګه کارولې، چې روسیه یې شاوخوا نیمایي جوړوي. د 2007 کال د جنورۍ په 1 د اروپایی اتحادیې سره د بلغاریا د یوځای کیدو سره، سیریلیک د لاتین او یونان څخه وروسته د اروپایی اتحادیې دریم رسمي رسم الخط شو.

سیریلیک له یوناني یونیسیلیبیک ليکدود څخه اخیستل شوی او د زړې ګلاګولیټیک ژبې لیکونو سره وده شوې ، پشمول د دې ځینې لیکچرونه . دا اضافي توري د زاړه کلیسا سلاویک غږونو لپاره کارول کیږي چې په یوناني کې نه موندل کیږي. دا الفبا د دوه بازنطینی وروڼو، سینټ سیریل او میتودیوس په ویاړ نومول شوی، چې مخکې یې د ګلاګولیټیک الفبا جوړه کړې وه. عصري پوهان پدې باور دي چې سیریلیک د سیریل او میتودیوس د لومړیو شاګردانو په ځانګړي توګه د احرید کلیمینټ لخوا رامینځته شوی او رسمي شوی.

د اتلسمې پیړۍ په پیل کې، په روسیه کې کارول شوي سیریلیک الفبا د پیټر لوی لخوا د پام وړ بدلون موندلی و، چې یوازې لویدیځ اروپا ته له خپل ډیپلوماتیک سفر څخه راستون شوی و، چې هغه یې مدني الفبا وبلله او لاتیني الفبا ته یې نږدې کړه. زاړه لرغوني لیکونه او څو لیکونه، دوی پخپله د پیټر لخوا ډیزاین شوي. دې لیکونو د پورتنیو او ټیټو قضیو ترمینځ توپیر رامینځته کړی او لویدیځ ټایپوګرافي هم منل شوې. د اصلاح څخه دمخه فارمونه په ځانګړي توګه په کلیسا سلاوینک او ځینې وختونه حتی په عصري روسیه کې کارول کیږي، په ځانګړې توګه که تاسو غواړئ یو متن د سلاوی یا لرغونی احساس سره وړاندې کړئ.

## سیریلیک الفبا په روسیي ژبه کې

| غټ توري
 | کوچني توري
 | نوم
 | غږيزه بڼه
 | بېلګه
 |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| А
 | а
 | اَ
 | /a/
 | **ا**دب
 |
| Б
 | б
 | بِه
 | /b/
 | نا**ب** |
| В
 | в
 | وِه
 | /v/
 | **و**زن
 |
| Г
 | г
 | گِه
 | /g/
 | ګام
 |
| Д
 | д
 | دِه
 | /d/
 | دبير
 |
| Е
 | е
 | یِه
 | /je/
 | يوازېنی
 |
| Ё
 | ё
 | یُ
 | /jo/
 | ر**یو** |
| Ж
 | ж
 | ژِه
 | / ʒ /
 | ژاله
 |
| З
 | з
 | زِه
 | /z/
 | زنګ
 |
| И
 | и
 | ایـ
 | /i/
 | ښادي
 |
| Й
 | й
 | ی
 | /j/
 | چا**ی** یا **Y**es
 |
| К
 | к
 | کا
 | /k/
 | پا**ک** |
| Л
 | л
 | اِل
 | /l/
 | کال
 |
| М
 | м
 | اِم
 | /m/
 | ګام
 |
| Н
 | н
 | اِن
 | /n/
 | نيکي
 |
| О
 | о
 | آ یا اُ
 | /o/
 | ال**و** د سلام په مانا
 |
| П
 | п
 | پِه
 | /p/
 | **پـ‍**اریس
 |
| Р
 | р
 | اِر
 | /r/
 | **ر**ادیو
 |
| С
 | с
 | اِس
 | /s/
 | **س‍ـ**رای
 |
| Т
 | т
 | تِه
 | /t/
 | **تـ‍**بر
 |
| У
 | у
 | او
 | /u/
 | دروغ
 |
| Ф
 | ф
 | اِف
 | /f/
 | فرهاد
 |
| Х
 | х
 | خا
 | /x/
 | ښاخ
 |
| Ц
 | ц
 | تْسه
 | /ts/
 | عطسه
 |
| Ч
 | ч
 | چِه
 | /št/
 | چارجر
 |
| Ш
 | ш
 | شا
 | /š/
 | آ**ش** |
| Щ
 | щ
 | شْچا
 | /štš/
 | خرو**شْچ‍**ف
 |
| Ъ
 | ъ
 | د سختۍ نښه
 | ?
 | مسـ‍**ـ‍ؤ**ول، وضـ‍**ـ‍ع** |
| Ы
 | ы
 | اَیی
 | /ɨ/
 | Почтительн**ы**й پاچتیتیل‌نی به معنی محترم
 |
| Ь
 | ь
 | د نرمۍ نښه
 | / j/
j/

 | معادل ندارد
 |
| Э
 | э
 | اِ
 | / e/
 | **اِ**کباتان
 |
| Ю
 | ю
 | یو
 | /ju/
 | **یو**نان
 |
| Я
 | я
 | یَه
 | /ja/
 | **یَ‍ـ**واش
 |

## سرچینې

## بهرنۍ لینک

* سیریلیک لیکونه لاتیني تورو ته واړوئ
* په سیریلیک (تاجک) کې لیکل شوي فارسي متنونه پارسي رسم الخط ته واړوئ Archived 2012-06-23 at the Wayback Machine.
* د ریانووستی سایټ څخه د روسی الفبا (فارسی ویونکو لپاره) تدریس
* د سیریلیک حروفونو طبقه بندي او تلفظ (د فارسي ویونکو لپاره) د ریانووسټي سایټ څخه
* د بي بي سي له سایټ څخه په انګلیسي ژبه د روسي الفبا (له غږ سره) زده کړه