Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# د جنوبي سندره

**د جنوبي سندره** (انګليسي ژبه: Song of the South‎) ایا 1946 امریکایی ژوندی چلند / متحرک شوي میوزیک کرمي فلم دی چې د هال ډیزني لخوا رامینځته شوی، او د واټ ډیزني لخوا رامینځته شوی دی. د دغه فلم د بیارغونې په موده کې د متحده ایالاتو د متحده ایالاتو ایالت کې د متحده ایالاتو د کورنۍ جګړې له پای او د غلامۍ د لېږلو وروسته د امریکایی تاریخ حالت ترسره کیږي. کیسه اوه کلن جاني (بوبي ډیسټال) تعقیبوي) څوک چې د خپلې انایلییل واټسن) کښت څخه لیدنه کوي د اوږدې مودې لپاره. جاني بایرسټ د برعکس خرگوش (Le)، بک فاکس، او باسکټ او باسکټ او سټیټ او بیرټ په اوریدو کې د هغه د کیسې په اوریدو کې خوښۍ اخلي. جاني له داسې کیسې څخه زده کوي چې څنګه د هغه ننګونو سره مبارزه وکړي چې هغه د کښت په اړه ژوند کولو پرمهال تجربه کوي.
# والي

**والي(په انگرېزي: governor)* د يو هېواد د ولايت تر ټولو لوړ حکومتي چارواکی چې يوه هېواد د دولتي چارو مسول وي . د يو ولايت د رسمي چارو لکه د امنيت ، اقتصاد او ټولنيزو پرمختياؤ سمبالگر وي.
# پیپسي

پېپسيPepsi (انگليسي) نښان

اړوند| تولیدوونکی | PepsiCo Ukraine (en)  — PepsiCo (mul)  — Szentkirályi Hungary (en)   |
| په نوم د | pepsin (en)   |

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | brand (en)   |
| مرکز | Mushin (en)   |
| ځانګړې وېشنيزه |
کولا  |
| هېواد |  د امریکا متحده ایالات  |

نور اړين مالومات| ساختماني توکي | carbonated water (en)   |

نور مالومات| وېب‌پاڼه |
pepsi.com (انګليسي ژبه)  |

**پیپسي** یو کاربونیټ شوی نرم څښاک دی چي د کولا بوی په لرلو سره د PepsiCo لخوا جوړ سوی دی. تر 2023 پوري یاد څیښاک د کوکا کولا وروسته په نړۍ کي د نرم څښاک دویم ترټولو ارزښتناک برانډ ګڼل کیږي.

پیپسي، په اصل کي په 1893 کي د کالیب براډم لخوا رامینځته او د "براد څښاک" په نوم ونومول سوه، چي تر ټولو دمخه د شمالي کارولینا په نیو برن کي د درملو په پلورنځي کي پلور ته وړاندي سول. په 1898 کې د هضمي ګټو له امله د پیپسي کولا نوم بدل، او په 1961 کي پیپسي ونومول سو. په پیل کي کله چي په 1923 کي افلاس رامنځ ته سو پیپسي له مالي ثبات سره مبارزه ټینګه مبارزه ترسره کړه، او تر ناکامۍ وروسته بیرته د چارلس ګوت لخوا ژوندۍ او د شربتو اصلاح کولو سره ټولني ته وړاندي سوه.

د شلمي پیړۍ په نیمایي کي پیپسي د افریقی امریکایی بازار په نښه کړ، او د نفوذ ترڅنګ یې ښه ګټه هم په لاس راوړه. د ځینو وختونو د جنجالونو سره سره پیپسي یو مشهور نړیوال برانډ پاته سوی دی، او په بازار موندنه او سپورټي خپرونو کي یې ښه رول ادا کړی دی.

د 21 مې پیړۍ په پیل کي لاهم پیپسي د محصولاتو د توپیرونو او بازار موندني ستراتیژیو ته پرله پسې پوښتنې نوښت او دوام ورکوي، او ځان یې په نړۍ کي مثبت ځلولی دی.
# سوخومي

| سوخومی
 |
| --- |
| სოხუმი Аҟәа |
| Аҟәа
სოხუმი
Сухум
Сухуми
Сухум
Сухум-Кале
Цхуми
*Suxum*   |
| د سوخومی انځورد سوخومی انځور |
|

---

 |
| سوخومیسوخومی |
|

---

 |
| **لوا تېروتنهد چلنوال:Mapframe په 385 کرښه کې: attempt to perform arithmetic on local 'lat\_d' (a nil value).** |
| کورډېناټونه: **لوا تېروتنهد package.lua په 80 کرښه کې: module 'Module:ISO 3166/data/GE' not found.**}} ﻿ / ﻿ |
| د ښار جوړیدنی تاریخ | ۱۸۴۸ |
| اداري وېش
 |
| هیواد | کينډۍ:GEO |
| د خود مختاره جمهوریت مرکز | 22px آبخازیا |
| پلازمینه د: | ابخازيا  (۲۳ جولای ۱۹۹۲–) |
| حکومت
 |
|  • ښاروال | آلیاس لاباخوا |
| پراخوالی
 |
|  • پراخوالی | ۳۷۲ کلوميټر٢ (۱۴۴ میله  مربع) |
| لوړوالی | 20 متر    |
| نفوس شمېرنه (۲۰۱۰)
 |
|  • ټولټال | ۴۳۷۰۰ |
|  • د نفوسو کثافت | ۱۲۰/کلوميټر٢ (۳۰۰/ميله مربع) |
| وروستي مالومات
 |
| وخت زون | MSK (ه.ن.و۳+) |
| رسمي ژبه | ابخازي ژبه ،  روسي ژبه    |
| پوستی کوډ | 384900
6600   |
| سيمه ييز د زنګ کوډ | ۸۴۰۲۲xxxxx ۷+ |
| جيو کوډ | 611847   |
| موټر پلېټ | ABH   |
| خورلڼې ښارونه | تیراسپول ،  کورسک ،  نېژني نوګورود ،  کراسنودار    |
| رسمي وېبپاڼه | abkh.ru/cgi-sys/suspendedpage.cgi |
| سمول  |

**سوخومي** په آبخازي ژبه Aqwa په روسي ژبه Сухуми) د آبخازیا هیواد پلازمینه ده چې ۱۲۰ زره وګړې لري.

## جغرافیه

## تاریخ

## کلتور
# صليبي جگړې

**صلیبي اورپکي** ( Crusaders ) یا عيسوي جنگسارلارانو چې په منځنۍ پېړۍ کې په 1095 زېږيزکال لومړنۍ عقيدوي غير اخلاقي جگړه د فلسطين او منځيني ختيځ د مسلمانانو پر ضد پیل کړه.
دغه اروپايي عيسوي اورپکي د عيسوي ملايانو د دستور په مطابق له اروپا څخه راوپارېدل او په فلسطین کې د مسلمانانو په ضد د صليب د ساتلو په موخه نهه جگړې پرله پسې وکړې. د انجیل په روایت په فلسطین کې د عیسی ( علیه السلام ) قبر پروت دی او د دې لپاره عيسوي ملايان او کاتولیک ډلې مشرانو غوښتل چې د فلسطین پلازمېنه بیت الحم چې اروپا کې ورته جيورسيلم وايي ونیسي. عيسوي ملا اوربن (پاپ اوربن) هم غوښتل په فلسطین کې د سپېڅلي هېواد تر نوم لاندې په منځيني ختيځ کې عيسايي مستعمره رامنځته کړي.

## فلسطین

په ۱۰۹۶ زېږيز کال لوی صليبي پوځ فلسطین ته ورسیده او په فلسطین کې يې په القدس کې پاچایي جوړه کړه. صلیبي اورپکو پوځيانو د مصر ، سوريې او لبنان شاوخوا سيمو باندې بريدونه وکړل. په دې وخت کې مصر د فاطمي دولت په لاس کې ؤ. خو فاطمي دولت مشرانو ونشوای کولای د صلیبي پوځيانو مخه ونيسي .
په ۱۱۲۷ کال کې په سوریا او عراق کې د پاچا نورالدین لخوا قوی دولت تاسیس شو. پاچا نورالدین غوښتل د القدس پاچایی ته ماته ورکړی او مصر د عباس د خلافت لاس ته ور کړی. پاچا نورالدین یو قوماندان چې نوم یی صلاح الدین وو مصر ته ولیږل. صلاح الدین په مصر کې وزیر شو. په ۱۱۷۲ کال کی فاطمی دولت د صلاح الدین د دسیسو په مرسته خراب شو او صلاح الدین د مصر پاچا شو او مصر د عباس د خلافت لاس ته راوړ.
د پاچا نورالدین تر وفات وروسته په ۱۱۷۴ کال کې صلاح الدین د نورالدین زوی مړ کړ.

## جگړه

صلاح الدین
په ۱۱۸۲ کال کې د صلیب مشر رینالد چاتیلون د عرب په تجارتی کاروانونو برید وکړ. په برید کې ټول سودگران وژل شول. ریتالد چاتیلون تر دغه برید وروسته په سره سمندر کې د عربانو پر تجارتی پیړیو برید وکړ او د مدینې په ښار کې یی بندرونه خراب کړل.
تر دغه بریدونو وروسته صلاح الدین په قهر شو. په ۱۱۸۷ کال کې صلاح الدین لوی اردو راټول کړ او د القدس پر پاچایی برید وکړ. د صلاح الدین اردو د صلیب اردو ته ماته ورکړه او د القدس ښار د عباس خلیفې لاس ته راوړ. د القدس تر ونیولو وروسته ټول ښار د سرو گلونو د اوبو په مرسته پاک شو.

## دریمه صلیبی جگړه

په ۱۱۸۹ کال کې د انگریز پاچا ریچرد ۱ د صلیب قوماندان شو. د انگریز پاچا غوښتل القدس ونیسی. مگر تر دری کلو وروسته ریچرد ۱ مجبور شول صلاح الدین سره سوله وکړی
# اسعد اباد

اسد آباداسعدآباد (دري) د تېرافغان حکومت سرتېری د اسعد اباد د غره له څوکي څخه مخ پر کښته د کتلو په حال کي

اړوند| پلازمېنه د |
کونړ ولايت  |

ټوليز مالومات| عمومي مالومات |
ښار انساني استوگنځی small city (en)   |
| وګړو شمېر |
۱۵٬۹۰۰ — ۱۶٬۷۰۰ — ۲٬۰۸۹ — ۱۱٬۲۰۰  |
| اداري سیمه |
اسعد اباد ولسوالۍ  |
| هېواد |  افغانستان  |

نور مالومات| کورډي‌نېشن | ﻿ / ﻿  |

**اسعد اباد** چې د **چغسرای** په نامه هم یادیږي، د افغانستان د کونړ ولایت مرکز دی. دا د هیواد په ختیځ-شمال ختیځ ختیځه برخه کې موقعیت لري.

د اسعد اباد ښار
## سرچينې
# خبريال

ژورنالېست یا خبریال چې په لوېدیځه نړۍ کې ورته راپورتراو خبر څېړونکی هم وایي،
مالومات راټولوي، کیسې تیاروي، په ورځپاڼو، رادیو او تېلویزیون کې خبرونه وړاندې کوي، او ولس په سیمه ییزو، ملي او نړیوالو پېښو خبروي . د دې تر څنگ پر ټولو پېښو تبصرې کوي، خلک په ټولیزو چارو خبروي او دوی د خپل اندو واند څرگندولو ته هڅوي . خبریال همدارنگه د دولتي کارمنو کړه وړه څاري، د سیاسي او دولتي کړیو کړه وړه او تصمیمونه ملت ته په روانه، ساده اوڅرگنده ژبه ژباړي او د ملت غږ دولت ته رسوي .
# تفسير

|  |
| --- |
| **د یوېلړۍبرخه دهقرآن**
 |
| **مصحف** |
|
سوره **·** ایت

 |
| **قرآن لوستل** |
|
تجوید **·** حزب **·** ترتیل **·** د قرآن حافظ **·** منزل **·** قاري **·** جزء **·** رسم **·** رکوع **·** سجده

 |
| **ژباړه** |
|
آر لړ  **·** پښتو ژباړه

 |
| **د قرآن مخینه** |
|
مکي سورتونه **·** مدني سورتونه

 |
| **تفسیر** |
|
د کسانو په اړه ایتونه **·** عدالت **·** د نزول لاملونه **·** نسخ **·** کتابي روایتونه **·** تحریف **·** بکه **·** مقطعات **·** Esoteric interpretation

 |
| **قرآن او سنت** |
|
Literalism **·** معجزه **·** ساینس **·** ښځې

 |
| **د قرآن په اړوند اندونه** |
|
شیعه **·** نقد **·** Desecration **·** سورت النورين او سورت الولاية **·** تنزیل **·** قصص الانبیا **·** بیت القرآن

---

This box: view • talk • edit |

**تفسير** د تشرېح او څرگندولو په مانا ده چې د يو مطلب د پوهاوي وړ گرځوي. په اصل کې هغو تشريحاتو او څرگندونو ته وييل کېږي چې په قراني ايتونو ليکل کېږي. د تفسير ليکونکي ته مفسر وايي. د قرآن لومړنی تفسير مکتوب و مدون قرآن دی چې مفسر يې محمد بن جرير طبري دی.
# پېښليک (کړکېښ)

یو له مدرنه کړکېښ پوهانو څخه, چاچې د خپلو لویو ممکنه پروژو په مرسته د تاریخ بیاکتنه وکړه

**پېښليک** یا **کړکیېش** (انګلیسي ژبه: history)(عربي ژبه: تاریخ), ډیره وخت د دوه مفهومونو په معنی دی. لومړی په تیرو پیښو ته کتنه دویم د پیښتو کتنه او څیړنه بلل کیږي. اما څوک یا شخص چې کړکېښ کتنه او پېښلیک لیکنه کوی کړکېښ پوه بلل کیږي. کړکېښ چې پېښليک هم بلل کېږي په ټوليز ډول د انسانانو يا وگړو د ژوند پېښې څېړي په تېره بيا د دوی د تېرمهال او پخواني ژوندانه د پلټلو په موخه. دغه پوهنه د ټولنيزوو او بشري پوهنو په کتار کې راځي او له نورو نژديو او گاونډيو پوهنو څخه گټه اخلي لکه لرغونپوهنه، ادبيات او داسې نور. هره ټولنه او هر هېواد هڅه کوي چې خپل کړکېښ وڅېړي او د خپلې ټولنې آر او تاريخي پس منظر وپېژني. هر ټبر ريار باسي تر څو د خپل ولس زانگو او د خپلو نيکونو رويات او کيسې تر لاسه کړي. په دې لړ کې تاريخپوهان د يو هېواد يا سيمې تاريخ په مختلفو مرحلو او دورو يا پېرونو وېشي.

**د اکثرو سيمو کړکېښ په دې ډول وېشلی شو : مختاريخي زمانه لکه د ډبرو پېر، د وسپنو پېر
* تاريخي دوره چې هغه مهال پيلېږي کله چې ليکلي لاسوندونه شتوالی ولري
* منځنۍ پېړۍ
* نوی پېر
* اوسمهال

## سرچينې

* History & Mathematics: Historical Dynamics and Development of Complex Societies. Moscow: KomKniga, 2006. ISBN 5-484-01002-0
* کينډۍ:Gutenberg author
# فقه

د **فقه** مانا ده پوهه، فهم، په يو څه خبرتيا ده. یا په شرعي احکامو خبرتيا، او په اسلامی اصطلاح هغه علم ته وايي چې د داسې عبادتو اومعاملو متضمنه وي چې هغه دواړه د قرآن مجيد په کتاب او نبوي سنت کې راغلي وي. محمد (ص) به د خپل قوم لپاره د فقهې احکام له قرانه را ايستل او شرح کول به يې، د هغو تر رحلت وروسته ابوبکر صديق (رض) د پيغمبر (ص) پر اساس عمل کاوه او که به ستونزه ورپېښېده نو د پغمبر (ص) د خبرو د اورېدونکو څخه به يې مرسته غوښته او بې له دې به يې په خپله رايه عمل کاوه. مشهور تاريخي فقها عبدالرحمن بن عوف ،کعب بن ابی ،حذیفه یمان،زید بن ثابت ،سلمان فارسي،ابوالدردا، او ابوموسی اشعري دي. تر صحابه وو وروسته دغه علم تابعنيو ته انتقال شو.حنفي فقه، د اسلام د سترو فقهاوو د يوې لويې ډلې د څيړنو او زيارونو محصول دی چې لوی نابغه افغان ابوحنيفه ته منسوبه ده.

## دفقه درسی کتابونه

1. منیه المصلی
2. نورالایضاح
3. القدوری
4. کنزالدقائق
5. مختصرالوقایه
6. شرح الوقایه
7. لمړی هدایه
8. وروستی هدایی
9. عالمگیری فتاوی
10. لدرالمختار
11. ردالمحتار
12. فتاوی قاضی خان
13. قتح القدیر

الاختیار للتعلیل المختار
# مېچپوهنه

An illustration of Desargues' theorem, an important result in Euclidean and projective geometry.
**مېچپوهنه(په انگرېزي: Geometery)* د شمېرپوهنې يوه لويه څانگه ده.
# کال

کال

ټوليز مالومات| عمومي مالومات | unit of time (en)  unit without standard conversion to SI (en)  UCUM derived unit (en)   |
| ځانګړې وېشنيزه | duration (en)  orbital period (en)   |

نور اړين مالومات| برخې |
مياشت  |
| برخه د | Sothic cycle (en)   |

 *کال'* د مهال يو پړاو يا موده ده چې له ۱۲ مياشتو جوړ شوی يا په ۱۲ مياشتو وېشل شوی دی. په يوه کال کې ۵۲ اوونۍ او ۳۶۵ ورځې دي.

یو *کال* د هغه وخت سره مساوي دی چې ځمکه د لمر په شاوخوا کې یو حرکت بشپړوي. یو شمسي کال معمولاً ۳۶۵ ورځو لري.

## نور وګورئ

* کليز
* سپوږميز کليز
* لمريز کليز
* کليز

## سرچينې

## سرچينې

کينډۍ:د وخت واحدونه
کينډۍ:د وخت سرليکونه
# مارچ

**مارچ** دگریگوري کلیز درېيمه میاشت ده، چې ۳۱ ورځې لري.

|  |
| --- |
|  گریگورې مياشتې
 |
|  |
|
جنوري
 · فېبروري
 · مارچ
 · اپريل
 · می
 · جون
 · جولای
 · اګست
 · سېپتمبر
 · اکتوبر
 · نومبر
 · ډېسمبر

 |

## اخځونه

*
# ابن خلدون

عبدالرحمن ابن خلدون
د ابن خلدون بشپړ نوم ابو زيد عبدالرحمن بن محمد بن خلدون او لقب يې ولي الدين ؤ.

د پيداېښت کال يې ۷۳۲هجري د روژې مبارکې مياشتې لومړېنۍ نيټۀ، چې د ۱۳۳۲ز د مى له ۲۷مې سره سمون خوري، په تونس زېږېدلې دى.

دده د نسب لړۍ له بنو وائل سره نښلي. د ځينو تاريخليکونکو دا خيال دى، چې دده غور نيکه په درېيمه هجري پيړۍ کې له يمن څخه هجرت وکړ، او د اندلس پر لور وخوځېد. او بيا د اوومې پېړۍ په منځ کې له اندلس څخه د تونس پر لور وکوچېدل.

| مسلمان فیلسوفان
 |
| --- |
|  |
| يعقوب کندي | ابن سینا بلخي | ابن عربي | ابي نصر الفارابي | غزالي | ابن خلدون | ابن رشد | ابن طفیل | علامه اقبال | سيد جمال الدين افغاني| امير حمزه شينوارې | امام فخر الدين رازي | رابعه بلخي | غني خان | ابو الاعلى مودودي | شاه ولي الله | {سېد محمد طباطبايي | عمر خيام |ابن مسکوی | سېد حسن نصر | جلال الدین رومي |شقیق بلخي | شېخ الاشراق سهروردي
 |