# د باميانو بودايي پژۍ

د باميان مجسمې چي يوه يې ٥٣ ميتره او بله يې ٣٥ ميتره جګوالۍ لري.
باميان څه ده، او دا بتان څنګه په باميانو کي جوړ شوی؟، باميان د يوه غره په څنګ كې د واقع سيمې لپاره استعمالېږي، چي له دوو اجزاوو څخه جوړي ده، چې يو بام ده او بل يې يان.
د بام جز، چې يې د رڼا معنى لري، تاسو په فارسي كې په بامداد او بامدادان كې دا وينئ، چې د سهار په معنى استعمالېږي او يان جز، چې يې دى د ځاى معنى ښندي، باميان يعنې نوراني ځاى. او دا بوتان تقريبا ۱۸۰۰ كاله دمخه دلته جوړ شوي دي او د بودايي دين پيروان به لكه مسلمانان، چې حج ته ځي، دغسې د دغه بتانو د زيارت لپاره راتلل. او کله چي د کوشاني سلسلې ستر امپراتور کنيشکا طاهرد بودايې مذهب لاره خپله کړل او په اوله ميلادي پېړۍ کي په افغانستان کي ګريک بوديک تمدن را شين شو، نو گريکو بوديک تمدن د افغانستان پر لرغونی ټولنه هر اړ خيز تاثيرات وښندل ،د نوموړي مدنيت اثرات په افغانستان کي محدود پاته نه شول بلکي دجاپان ، کوريا ،او چين څخه بيا تر اوسني ايران او سيستان پوري ، دسريلانکا او هند څخه بيا تر سير دريا اوتاجکستان پوري ټولي سيمي تر خپلي اغيزي لاندي راوستي وې ، د نړۍ له بيلا بيلو سيمو څخه به د مذهبي مراسمو د پر ځای کولو په نيت زيات شمير راهبان ،زايرين او سيلانيان په افغانستان کي د ودان شوو بودايې زيارتونو او عبادت ځايونو په ځانگړي ډول د باميان لرغوني او د بو دايې پير متبرک ځای ته د ليدو کتو په نيت سفرونه کول . اوس يې صرف البوشاکه سته، نور نو طالبانو په 2001 ميلادي کال کي په داسي حال کي چي تلوېزوني کامرې او عکاسۍ ممنوع وي، بيا هم عکاسي ځيني کېدل و نړول شوې.

د باميانو بودايي پژۍ

ټوليز مالومات| حالت | demolished or destroyed (en)   |
| عمومي مالومات | lost sculpture (en)  destroyed artwork (en)  د لرغون پېژندنې ځای daibutsu (en)   |
| اداري سیمه |
باميان ولايت  |
| هېواد |  افغانستان  |

اړين مالومات| ودانولو وخت | * ۰۵۰۷  ته ۰۵۵۴
 |
| د ړنگېدو وخت | * ۲۰۰۱
 |
| مهمې پېښې | * ګواښ سره مخامخ نړيوال ميراثځايونه
 |

تاريخي اثار|  د یونيسکو نړیوال میراث |
| د ميراث ډول | * د یونیسکو د نړیوال میراث ځای برخه  (د Cultural Landscape and Archaeological Remains of the Bamiyan Valley (en)  برخه)
 |
| د ميراثېدو کال |
۲۰۰۳، ۲۰۰۳  |
| د پېژندنې شمیره |
208-001  |

کچه او لوړوالی| لوړوالی |
۵۳ متر ۳۸ متر ۱۰ متر  |
| د ځای کچه |
۱۰۵ هېکتار (د یونېسکو نړیوال میراث) ۲۲۵٫۲۵ هېکتار (د یونيسکو نړیوال میراث ځای بفر زون)  |

نور اړين مالومات| برخه د | Cultural Landscape and Archaeological Remains of the Bamiyan Valley (en)   |
| ساختماني توکي | sandstone (en)  stucco (en)   |

جوړښت| د معماري سټایل |
د ګندهارا هنر  |

نور مالومات| کورډي‌نېشن | ﻿ / ﻿  |

## ويجاړېدل

دا پژۍ د ملا عمر په حکم له منځه ولاړه، او د د پوښتنې په ځواب کې د ملا محمد عمر جواب په لاندې توګه وو:

> ما نه غوښتل چي د بامیانو بودا له منځه یوسم. په واقعیت کې یو شمیر بهرنیان ما ته راغلل او ویې ویل موږ غواړو چې د بامیانو د بودا د ترمیم پاته کار ترسره کړو کوم چې د بارانونو له کبله لږ خراب سوي دي. زه حیران پاته سوم، فکر مي وکي چي دا خلک د زرګونو انسانانو ژوند ته هیڅ درناوی نلري - هغه افغانان چې له لوږې مړه کیږي، مګر د غیر ژوندۍ شیانو لکه بودا په اړه اندیښمن دي. دا راته خورا ناوړه عمل ښکاره سو. له همدې کبله ما د بودا د ویجاړولو امر وکړ. که دوی د بشري کار لپاره راغلي واي، ما به هیڅکله د بودا بوت د ویجاړيدو حکم نه واي ورکړی
>

## انځورونه

* د باميانو بودا
* بودا پژۍ له وېجاړېدو مخکې او وروسته
* د بودا پژۍ بېرونۍ ننداره
* د باميانو بودا پژۍ غونډۍ لرليد
* د بودا کوچنۍ پژۍ چې ۳۸ متره (۱۲۵ فوټه) جګوالی لري چې د ۵۴۴ او ۵۹۵ مخزېږديز کلونو ترمنځ جوړه شوې ده

## سرچینې