Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# گندھارا

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| فائل:City icon for Wikipedia projectt.png | گندھارا |  |

 |
| تاریخ تاسیس | 750ء کی دہائی ق م   |
| انتظامی تقسیم
 |
| قسم | تاریخی خطہ ،  مہا جنپد ،  تہذیب    |
| قیام تے اقتدار |
|  | تاریخ |
| متناسقات | ﻿ / ﻿    |
|  |
|  |
|

|  |
| --- |
|
[مکمل اسکرین پر] |

 |
| ترمیم  |

**گندھارا** (انگریزی:Gandhara) اک پراݨا دیس ہے جیہڑا اُتلے پاکستان دے پنجاب، ہزارا تے صوبا خیبر وچ وسیا ہویا سی۔ پنجاب پٹھار، پشاور دی وادی، سوات، دیر، بونیر تے بدخشاں تک دے علاقے ایہدے وچ شامل سن۔

ٹیکسلا تے پشاور ایہدے نگر سن۔ گندھارا 2600 ورھے پہلاں وڈی رہتل بنی تے یارویں صدی تک چلی۔ بدھ کشان اودوں ایتھے راج کردے سن۔ اوہناں توں بعد ہندو شاہی دے راجے ایتھے راج کردے رہے۔ محمود غزنوی نے گندھارا اُتے 1021 وچ مل مار لیا۔ مغلاں دے ویلے ایتھے لہور یا کابل توں راج کیتا جاندا سی۔ 19 ویں صدی چ رنجیت سنگھ دی سلطنت وچ آگیا۔

## ناں

گندھارا سنسکرت بولی دا لفظ ہے۔ ایہہ سنسکرت لفظ گندھ توں بݨیا ہے جیہدا مطلب ‘‘‘ خُشبودار‘‘‘ ہے۔ لکھتاں وچ ایہہ ناں پہلی واری رگ وید وچ آيا۔

## تریخ

**گندھارا** ناں ہندوواں دی مقدس کتاب رگ وید وچ آیا ہے۔ ایہہ ایرانی لکھتاں وچ وی دِکھدا ہے۔ گندھارا دا مطلب "خُشبودار" ہے۔ ایرانی بادشاہ دارا دے 23 صوبیاں وچ اک گندھارا وی سی۔ یونانی تریخ لکھاری ہیروڈوٹس نے اپنی تریخ وچ گندھارا دا شمار دارا بادشاہ دے ٹیکس دیݨ والے تھان٘واں وچ کیتا اے۔ پرانے ہندو ویلیاں وچ گندھارا اترپاٹھا وچ آؤندا سی۔ رامائن تے مہابھارت وچ گندھارا دے بارے چ لکھتاں نیں۔

## مورتاں

*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

## ہور دیکھو

* گندھار (جنپد)

## حوالے
# ہفتھالی لوک

٥٠٠ عیسوی دے نقشے وچ ہپھتھالی خانت​
ادیان دے راجہ لکھن (لکھن ادیادتیہ) دا سکہ
**ہپھتھالی** (Hephthalites) وچکار ایشیا وچ ٥ویں توں٦ویی صدی عیسوی وچ رہن والی اک خانہ بدوش قوم سی۔ ہندستان وچّ ایہہ سفید ہن اتے ترشک دے نام توں وی جان جاندے سن ۔ چینی سوتراں دے حوالے توں ایہہ پہلاں چین دی مہان دیوار دے شمال وچّ رہن والے یوئیژی لوک سن ۔ ایہہ کس قوم توں متعلق سن اسدا ٹھیک - ٹھیک پتہ نہیں ہے لیکن بہت سارے اتہاسکار منندے ہن کہ ایہہ اک چڑھدی ایرانی بولی بولیا کردے سن ۔ دھرم توں ہپھتھالی ہندو اتے بودھی دھرم دے ساتھی سن ۔ اپنے عروج اتے اتلے ہندستان دا بہت سارا علاقہ ایہناں دے راج دا حصہ سی ۔

## جڑاں

ہپھتھالیاں دی نسل دے مول سروت دے بارے وچّ بہت سارے نظریئے ہن کہ ایہہ ترکی لسانی سن جاں ہند - ایرانی لسانی ۔ پہلاں زیادہ اتہاسکار ایہناں نوں ترکی مول دا سمجھدے سن اتے اصل وچّ وی شاید ایہناں وچّ ترکی مول دے بہت سارے لوک مکس سن ۔ 1959 وچّ کاجؤ اینوکی ( Kazuo Enoki ) نے دعوی کیتا کہ ایہناں دا اصل تھاں شاید: باختر ہوۓ اتے ایہہ اک چڑھدی ایرانی بولی بولدے ہون ۔ ہپھتھالی لوکاں دے پرانے ناواں توں وی لگدا ہے کہ اوہ ایرانی مول دے ہے ۔ ہور اتہاسکاراں نے ایہہ من تاں لیا ہے لیکن موجودہ دھارنا ہے کہ ایہہ اتلے چڑھدے ایران اتے اتلے لہندے ہندستان دی اک مکس نسل سی ۔

## ایہ وی ویکھو

* ہن لوک
* وچکار ایشیا

## حوالے
# 422

## دساں

## سائینسی کھوجاں

## موتاں

|  |
| --- |
| **پنجویں صدی** |
| 480 - 481 - 482 - 483 -  484 - 485 - 486 - 487 - 488 - 489 - 490 - 491 - 492 - 493 -  494 - 495 - 496 - 497 -  498 - 499 |
| 460 - 461 - 462 - 463 -  464 - 465 - 466 - 467 - 468 - 469 - 470 - 471 - 472 - 473 -  474 - 475 - 476 - 477 -  478 - 479 |
| 440 - 441 - 442 - 443 -  444 - 445 - 446 - 447 - 448 - 449 - 450 - 451 - 452 - 453 -  454 - 455 - 456 - 457 -  458 - 459 |
| 420 - 421 - 422 - 423 -  424 - 425 - 426 - 427 - 428 - 429 - 430 - 431 - 432 - 433 -  434 - 435 - 436 - 437 -  438 - 439 |
| 400 - 401 - 402 - 403 -  404 - 405 - 406 - 407 - 408 - 409 - 410 - 411 - 412 - 413 -  414 - 415 - 416 - 417 -  418 - 419 |
# 588

## دساں

## سائینسی کھوجاں

## موتاں

|  |
| --- |
| **چھیویں صدی** |
| 580 - 581 - 582 - 583 -  584 - 585 - 586 - 587 - 588 - 589 - 590 - 591 - 592 - 593 -  594 - 595 - 596 - 597 -  598 - 599 |
| 560 - 561 - 562 - 563 -  564 - 565 - 566 - 567 - 568 - 569 - 570 - 571 - 572 - 573 -  574 - 575 - 576 - 577 -  578 - 579 |
| 540 - 541 - 542 - 543 -  544 - 545 - 546 - 547 - 548 - 549 - 550 - 551 - 552 - 553 -  554 - 555 - 556 - 557 -  558 - 559 |
| 520 - 521 - 522 - 523 -  524 - 525 - 526 - 527 - 528 - 529 - 530 - 531 - 532 - 533 -  534 - 535 - 536 - 537 -  538 - 539 |
| 500 - 501 - 502 - 503 -  504 - 505 - 506 - 507 - 508 - 509 - 510 - 511 - 512 - 513 -  514 - 515 - 516 - 517 -  518 - 519 |
# 447

## دساں

## سائینسی کھوجاں

## موتاں

|  |
| --- |
| **پنجویں صدی** |
| 480 - 481 - 482 - 483 -  484 - 485 - 486 - 487 - 488 - 489 - 490 - 491 - 492 - 493 -  494 - 495 - 496 - 497 -  498 - 499 |
| 460 - 461 - 462 - 463 -  464 - 465 - 466 - 467 - 468 - 469 - 470 - 471 - 472 - 473 -  474 - 475 - 476 - 477 -  478 - 479 |
| 440 - 441 - 442 - 443 -  444 - 445 - 446 - 447 - 448 - 449 - 450 - 451 - 452 - 453 -  454 - 455 - 456 - 457 -  458 - 459 |
| 420 - 421 - 422 - 423 -  424 - 425 - 426 - 427 - 428 - 429 - 430 - 431 - 432 - 433 -  434 - 435 - 436 - 437 -  438 - 439 |
| 400 - 401 - 402 - 403 -  404 - 405 - 406 - 407 - 408 - 409 - 410 - 411 - 412 - 413 -  414 - 415 - 416 - 417 -  418 - 419 |
# 549

## دساں

## سائینسی کھوجاں

## موتاں

|  |
| --- |
| **چھیویں صدی** |
| 580 - 581 - 582 - 583 -  584 - 585 - 586 - 587 - 588 - 589 - 590 - 591 - 592 - 593 -  594 - 595 - 596 - 597 -  598 - 599 |
| 560 - 561 - 562 - 563 -  564 - 565 - 566 - 567 - 568 - 569 - 570 - 571 - 572 - 573 -  574 - 575 - 576 - 577 -  578 - 579 |
| 540 - 541 - 542 - 543 -  544 - 545 - 546 - 547 - 548 - 549 - 550 - 551 - 552 - 553 -  554 - 555 - 556 - 557 -  558 - 559 |
| 520 - 521 - 522 - 523 -  524 - 525 - 526 - 527 - 528 - 529 - 530 - 531 - 532 - 533 -  534 - 535 - 536 - 537 -  538 - 539 |
| 500 - 501 - 502 - 503 -  504 - 505 - 506 - 507 - 508 - 509 - 510 - 511 - 512 - 513 -  514 - 515 - 516 - 517 -  518 - 519 |
# تھاں

**تھاں**، کِسے جگہ، علاقے یا مقام نوں کہیا جاندا اے۔ ایہ زمین یا پاݨی اُتے ہوسکدا اے جیہڑا کِسے مُلک، ادارے، انسان یا جانور دی ملکیت ہوسکدا اے۔

ایہ کِسے اوس علاقے نوں وی کہیا جاسکدا اے جیہڑا کِسے مُلک دے ماتحت ہووے تے ایہ صوبے دے برابر وی ہوسکدا اے۔

## نیرکتا

لفظ "تھاں" پنجابی زبان دا اک مقامی لفظ اے۔ ایہی لفظ سنسکرت وچ "استھان" بݨ گیا۔ فارسی وچ ایہنوں "استاں" کہیا جاندا اے جیہڑا فارسی وچ صوبے لئی وی ورتیا جاندا اے۔ ایتھوں ای لفظ "آستانہ" بݨیا اے۔

"ستھان" پنجابی زبان دا اک پچھیتر اے تے ایہ پنجابی لفظ "تھاں" توں بݨیا اے۔ فیر ایہ پچھیتر فارسی وچ شامل ہوگیا۔ فارسی وچ "تھ" دا اکھر تے آواز نئیں ہُندی، ایس لئی پنجابی دا ایہ پچھیتر "ستھان" فارسی وچ "ستان" بݨ گیا۔

## حوالے
# 500

## دساں

## سائینسی کھوجاں

## موتاں

|  |
| --- |
| **چھیویں صدی** |
| 580 - 581 - 582 - 583 -  584 - 585 - 586 - 587 - 588 - 589 - 590 - 591 - 592 - 593 -  594 - 595 - 596 - 597 -  598 - 599 |
| 560 - 561 - 562 - 563 -  564 - 565 - 566 - 567 - 568 - 569 - 570 - 571 - 572 - 573 -  574 - 575 - 576 - 577 -  578 - 579 |
| 540 - 541 - 542 - 543 -  544 - 545 - 546 - 547 - 548 - 549 - 550 - 551 - 552 - 553 -  554 - 555 - 556 - 557 -  558 - 559 |
| 520 - 521 - 522 - 523 -  524 - 525 - 526 - 527 - 528 - 529 - 530 - 531 - 532 - 533 -  534 - 535 - 536 - 537 -  538 - 539 |
| 500 - 501 - 502 - 503 -  504 - 505 - 506 - 507 - 508 - 509 - 510 - 511 - 512 - 513 -  514 - 515 - 516 - 517 -  518 - 519 |
# 542

## دساں

## سائینسی کھوجاں

## موتاں

|  |
| --- |
| **چھیویں صدی** |
| 580 - 581 - 582 - 583 -  584 - 585 - 586 - 587 - 588 - 589 - 590 - 591 - 592 - 593 -  594 - 595 - 596 - 597 -  598 - 599 |
| 560 - 561 - 562 - 563 -  564 - 565 - 566 - 567 - 568 - 569 - 570 - 571 - 572 - 573 -  574 - 575 - 576 - 577 -  578 - 579 |
| 540 - 541 - 542 - 543 -  544 - 545 - 546 - 547 - 548 - 549 - 550 - 551 - 552 - 553 -  554 - 555 - 556 - 557 -  558 - 559 |
| 520 - 521 - 522 - 523 -  524 - 525 - 526 - 527 - 528 - 529 - 530 - 531 - 532 - 533 -  534 - 535 - 536 - 537 -  538 - 539 |
| 500 - 501 - 502 - 503 -  504 - 505 - 506 - 507 - 508 - 509 - 510 - 511 - 512 - 513 -  514 - 515 - 516 - 517 -  518 - 519 |
# 565

## دساں

## سائینسی کھوجاں

## موتاں

|  |
| --- |
| **چھیویں صدی** |
| 580 - 581 - 582 - 583 -  584 - 585 - 586 - 587 - 588 - 589 - 590 - 591 - 592 - 593 -  594 - 595 - 596 - 597 -  598 - 599 |
| 560 - 561 - 562 - 563 -  564 - 565 - 566 - 567 - 568 - 569 - 570 - 571 - 572 - 573 -  574 - 575 - 576 - 577 -  578 - 579 |
| 540 - 541 - 542 - 543 -  544 - 545 - 546 - 547 - 548 - 549 - 550 - 551 - 552 - 553 -  554 - 555 - 556 - 557 -  558 - 559 |
| 520 - 521 - 522 - 523 -  524 - 525 - 526 - 527 - 528 - 529 - 530 - 531 - 532 - 533 -  534 - 535 - 536 - 537 -  538 - 539 |
| 500 - 501 - 502 - 503 -  504 - 505 - 506 - 507 - 508 - 509 - 510 - 511 - 512 - 513 -  514 - 515 - 516 - 517 -  518 - 519 |
# سمندری فوج

**سمندری فوج** پانی تے ٹرن آلے جعازاں دا بیڑا ہوندے نیں۔ اے کسے دیس دی فوج دا انگ ہوندے نیں تے ایناں دا کم پانی تے لڑنا تے پانی توں تھاں اتے حملہ کرنا اے۔ سمندری فوج سمندری جعاز، پن ڈوبیاں، امفبیس جعاز تے سمندروں اڈن آلے جعاز ورتدی اے تے دیس دے پانیاں دا بچاؤ کردی اے تے اس توں علاوہ اے سکھان تے ریسرچ دے کماں چ وی کم کردی اے۔ حملہ کرن دے کماں وچ سمندری فوج دا کم دیس دی طاقت اپنے ساحل توں دور پہنچانا اے۔ سمندری فوج بیلسٹک میزائلاں توں ایٹمی ڈراوے دا کم وی کردی اے۔ جگ وچ 3 قسماں دی نیویاں ہوندیاں نیں: بھورے پانی آلی نیوی: جیڑی اپنے ساحل تک محدود ہوندی اے، ہرے پانی آلی نیوی: جیڑی اپنے ساحل توں تھوڑا دور حملہ کر سکدی اے تے نیلے پانی آلی نیوی: جیڑی پورے جگ وچ کتھے وی اپنے دیس دی طاقت لا سکدی اے۔
# منگ سلطنت

| مہان منگ 大明 |
| --- |
| 1368–1644 |
| 1580 دے نیڑے-تیڑے من چین |
| حیثیت | سلطنت |
| دار الحکومت | نانجن (انتیان پریفیکٹی) (1368–1644) Beijing (Shuntian prefecture) (1403–1644) |
| عام زباناں | دفتری بولی: مندارن ہور چینی ذیلی-بولیاں ہور بولیاں: ترکی (اجوکی ایغور)، پرانی ایغور بولی، تبتی، منگولی، جرچین، ہور |
| مذہب  | سرگ پوجا، داؤواد، کنفیوشیس مت، بدھ دھرم، چینی لوک دھرم، اسلام |
| حکومت | بادشاہی |
| سلطان (皇帝) |   |
|  |
| • 1368–1398  | ہونچو سلطان |
| • 1627–1644  | چونزن سلطان |
|  |
| جٹھیرا اچّ سکتر |   |
|  |
| • 1402–1407  | شی جن |
| • 1644  | وے ساؤدے |
|  |
| تاریخ |   |
|  |
| • نانجنگ وکھے قیام  | 23 جنوری 1368 |
| • Beijing designated as capital  | 28 اکتوبر 1420 |
| • بیجن فتح  | 25 اپریل 1644 |
| • دکھنی منگ دا انت  | 22 جنوری 1662 |
|  |
| رقبہ |
| 1415 | ۶٬۵۰۰٬۰۰۰ کلومیٹر2 (۲٬۵۰۰٬۰۰۰ مربع میل) |
| آبادی |
|  |
| • 1393  | 65,000,000 |
| • 1403  | 66,598,337¹ |
| • 1500  | 125,000,000² |
| • 1600  | 160,000,000³ |
|  |
| کرنسی | ددھاتی: تامبے دا کیش (文, *ون*) سکیاں دی تند اتے کاغذی روپ وچّ چاندی دے تائل (兩, *لیان*) |
| آیزو 3166 رمز | [[آیزو 3166-2:|]] |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **ماقبل** | **مابعد** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | یوآن خاندان |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| دکھنی من خاندان |  |
| شن خاندان |  |
| چھن خاندان |  |
| پرتگالی مکاؤ |  |

 |

 |
| موجودہ حصہ |  * برما
* چین
* لاؤس
* روس
* ویتنام
 |
| من خاندان دی رہند-کھونہد نے 1662 تکّ دکھنی چین اتے راج کیتا، اس خاندانی دور نوں دکھنی منگ آکھیا جاندا ہے۔ ¹The numbers are based on estimates made by CJ Peers in *Late Imperial Chinese Armies: 1520–1840* ²According to A. G. Frank, *ReOrient: global economy in the Asian Age*, 1998, p. 109 ³According to A. Maddison, *The World Economy Volume 1: A Millennial Perspective Volume 2*, 2007, p. 238 |

سانچہ:چینی

**منگ سلطنت** چین چ چلن والی اک سلطنت سی جیہڑی 1368 توں 1644 تک رئی۔ اینوں منگ ٹبر نے ٹوریا۔

**منگ راجٹبر** جاں **منگ سلطنت** (چینی: 明朝) نے 1368 توں 1644 عیسوی تکّ 276 سال چین اُتے راج کیتا سی۔ انہاں نے منگولاں دے یوآن راجٹبر دے خاتمے اتے چین وچّ اپنا راج شروع کیتا۔ ہان چینیاں دا ایہہ آخری راج پروار سی۔ منگ دور وچّ چین نوں بہت ہی سکاراتمک تے سفل سرکار ملی تے سمچے طور اتے چین نے معاشی ، سیاسی ، رہتل، فوجی میدان وچّ بہت ترقی کیتی۔ کجھ اتہاسکاراں دا مننا ہے کی "پوری منُکھ نسل دے اتہاس وچّ ایہہ حکومتی نظام تے سماجی توازن دا اک وڈا دور سی۔ ایہ ہان چینی لوکاں ولوں چلایا گیا آخری خاندان سی۔

## ایہہ وی ویکھو

* شمالی اتے دکھنی راجٹبر
* تانگ راجٹبر
* تن راجشاہیاں
* اتری اتے دکھنی راجٹبر
* ہان راجٹبر
* ساؤ ویئی راج
* چڑھدا وو راج
* شُو ہان راج
* جن راجٹبر
* بہار تے خزاں ویلہ
* لہندا ژوؤ ویلہ
* ژوؤ راجٹبر
* چین دے راجٹبر
* چن راجٹبر

## حوالے

## باہرلے جوڑ

* من خاندان ویلے دے اگھے چترکار اتے گیلریاں چین اؤنلائین عجائبگھر وکھے
* مہاننگری کلا عجائبگھر وکھے من خاندان دی کلا
* بریٹیش عجائبگھر توں Archived 2020-06-20 at the وے بیک مشین

سانچہ:چینی لوک
# 15 جولائی

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **جولائی** | >> |
| پیر | منگل | بدھ | جمعرات | جمعہ | چھنچھر | اتوار |
|  |  |  | 1 | 2 | 3 | 4 |
| 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 |
| 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| 19 | 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 |
| 26 | 27 | 28 | **لکھن غلطی: "۳" نشان پچھانیا نہیں جارہیا** | **لکھن غلطی: "۳" نشان پچھانیا نہیں جارہیا** | **لکھن غلطی: "۳" نشان پچھانیا نہیں جارہیا** |   |
| **2026** |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 13 جولائی | 14 جولائی | 15 جولائی | 16 جولائی | 17 جولائی |

|  |
| --- |
| **17 جولائی** حالیہ سالاں چ |
|   2026 (جمعہ)
 |
|   2025 (جمعرات)
 |
|   2024 (بدھ)
 |
|   2023 (سوموار)
 |
|   2022 (اتوار)
 |
|   2021 (ہفتہ)
 |
|   2020 (جمعہ)
 |
|   2019 (بدھ)
 |
|   2018 (منگل)
 |
|   2017 (سوموار)
 |

**15 جولائی** عیسوی کیلنڈر چ سال دا 196th دن اے  (196th لیپ دے سالاں چ)۔

تے جولائی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 7واں مہینا اے جہڑا جون دے مگروں تے اگست توں پہلوں آندا اے ۔

## تریخ

## واقعے

## جم

## موت

## تعطیلاں تے تہوار

## حوالے
# لوک

**لوک** (انگریزی: People) اوہناں انساناں دا اکَٹھ اے جیہناں نوں مجموعی طور اُتے سمجھیا جان٘دا اے۔ سیاست تے قانون وچ استعمال ہوݨ والی اِصطلاح "لوک" توں مراد کِسے نسلی، لسانی گروہ یا قَوم دی سان٘جھ یا برادری اے۔ انسانی حقُوق دے قانُون، بین الاقوامی قانُون دے نال نال آئِینی قانُون دا تصوّر اے، خاص طور اُتے عوامی خودمختاری دے دعویاں لئی "لوک" دی اِصطلاح دا اِستعمال ہُندا اے۔
# 7 دسمبر

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **دسمبر** | >> |
| پیر | منگل | بدھ | جمعرات | جمعہ | چھنچھر | اتوار |
|  |  |  |  |  |  | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | **لکھن غلطی: "۳" نشان پچھانیا نہیں جارہیا** |
| **لکھن غلطی: "۳" نشان پچھانیا نہیں جارہیا** | **لکھن غلطی: "۳" نشان پچھانیا نہیں جارہیا** |   |
| **2026** |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 5 دسمبر | 6 دسمبر | 7 دسمبر | 8 دسمبر | 9 دسمبر |

|  |
| --- |
| **17 جولائی** حالیہ سالاں چ |
|   2026 (جمعہ)
 |
|   2025 (جمعرات)
 |
|   2024 (بدھ)
 |
|   2023 (سوموار)
 |
|   2022 (اتوار)
 |
|   2021 (ہفتہ)
 |
|   2020 (جمعہ)
 |
|   2019 (بدھ)
 |
|   2018 (منگل)
 |
|   2017 (سوموار)
 |

**7 دسمبر** عیسوی کیلنڈر چ سال دا 341st دن اے  (341st لیپ دے سالاں چ)۔

تے دسمبر دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر سال دا 12واں تے آخری مہینا اے جہڑا نومبر دے مگروں آندا اے ۔

## تریخ

## واقعے

## جم

## موتاں

## تعطیلاں تے تہوار

## حوالے

## بارلے جوڑ
# دانتے

دانتے اٹلی دا اک عظیم شاعر ، فلورنس دے اک غریب گھرانے چ پیدا ہوئیا ۔ 1292ء چ شادی کیتی تے اسدے دو بچے سن ۔ دانتے شہری سیاست چ وی حصہ لیندا سی تے 1302ء اسنوں جلاوطن کردتا گئیا تے اسدی بقیہ عمر خانہ بدوشی چ ای گزری ۔ اسدی غہرہ آفاق تمثیلی نظم " طربیہ خداوندی "یعنی "ڈیوائن کامیڈی " اسدی پہچان بنی ۔ جس چ شاعر دی روح دوزخ ، اعراف تے جنت دا سفر کردی اے ۔ اس سفر چ اسدا رہنما اطالوی شاعر واجل ہندا اے ۔ جنت چ اسدی ہم سفر اسدی محبوبہ بیٹرس ہندی اے ، جہڑی 9 سال دی عمر توں اسدے خیالات چ بسی ہوئی سی ۔ اسدی کتاب " نویں زندگی" جہڑی کہ خوبصورت عشقیہ نظماں دا مجموعہ اے ،اس چ اسنے اپنی داستان محبت بیان کیتی اے ۔
# کورڈوفون

تن سطر آلہ (17 ویں صدی)
 ہارپسٹ ایلین کرسٹی دوہاں ہتھاں نال وجاؤندے ہوئے رباب دے دوویں پاسیوں تاراں آؤندیاں نیں ۔ رباب ای اک پرمکھ سطر دے نال اک کورڈوفون اے
اک **کورڈوپھون** اک ساز اے جیہڑا اک کمبݨ والی تار یا دو نقطےآں دے وچکار تاراں دے ذریعے آواز پیدا کردا اے ۔ اس سنگیت دے زریعے ورگیکرن دی اصل ہورنبوسٹل - ساکسبوسٹل سکیم وچ سازاں دے چار مکھ حصےآں وچوں اک اے ۔ ہورنبوسٹل-سیکسبوسٹل کورڈوپھون نوں دو مکھ گروہاں وچ ونڈدا اے:- اک بناں گونج دے زریعہ دے اک انکھڑویں حصے وجوں آلہ، جسدا ورگیکرن نمبر 31 ماتحت اے، جس نوں عام وی کیہا جاندا اے، اتے دوجا گونج والا اپکرن، جسدا ورگیکرن نمبر 32 ماتحت ہندا اے، جس نوں کمپوزٹ وی کیہا جاندا اے۔ بہتے مغربی اپکرن دوجے گروہ وچ آؤندے ہن، پر پیانو تے ہارپسکور پہلے وچ آؤندے نیں ۔ کہڑا اپکرن کس اپ-گروہ وچ پیندا اے ایہہ مقرر کرن لئی ہورنبوسٹل اتے سیکس دا ماپدنڈ دیکھیا جاندا اے اے کہ جے اپکرن بغیر گونجاؤندا اے تاں اس نوں 31 ماتحت شرینیبدھّ کیتا گیا اے۔ ایہ وچار کہ پیانو دا ڈھکن، جو کہ گونجن دے طور تے کم کردا اے، آلہ نوں نشٹ کیتے بغیر ہٹایا جا سکدا اے، اجیہا کرن نال ایہہ عجیب لگ سکدا اے، پر جے پیانو دیاں کریاواں اتے تاراں اس دے ڈبے وچوں باہر کڈھ دتیاں جاندیاں تاں وی ایہہ چلایا جا سکدا اے۔ ایہہ وائلن بارے سچ نہیں اے، کیونکہ تنداں ریزونیٹر بکسے اُتے واقع اک پل دے اتے لنگھدیاں ہن، اس لئی گونج نوں ہٹاؤن دا مطلب تاراں وچ تناء نوں پیدا کرنا اے۔

## کم کرن دا عمل

جدوں اک کورڈوپھون وجایا جاندا اے، تار کمبدے ہن اتے اک دوجے دے نال رابطہ کردے ہن۔ اتھے عامَ طور اُتے کجھ اجیہا ہندا اے جو آواز نوں گونجاؤندا اے، جویں کہ اک گٹار یا وائلن دا سریر ہندا اے ۔ تاراں نوں جاں تاں وڈھّ کے (اک رباڑ دی طرحاں) تڑکاؤنا (اک گٹار وانگ)، کمان نال رگڑ کے (اک وائلن، سیلو جاں ڈبل باس وانگ)، جاں ہڑتال (اک پیانو جاں بیریمبا ورگے) ولوں رفتار وچ قائم کیتا جاندا اے ۔ عام کورڈوپھونز ، جِداں بینجو، سیلو، ڈبل باس، ڈلسیمر، گٹار، رباب، لوٹ، پیانو، ستار، یوکولے، ویؤلا اتے وائلن وغیرا نیں ۔

## مڈھ تے ترقی

اک تکھے آلہ کھیڈن والے اک ہٹائیڈ بارڈ دی اک 3،300 سال پرانی پتھر دی مورتی اے جو کہ بابلونیا دے اک کورڈوپھون اتے مٹی دیاں تختیاں دی سبھ توں پرانی پرتیکریا اے جس وچ لوکاں نوں اک ساز وجاؤندے ہوئے پردرشت کیتا گیا اے، جسدی برابری گٹار نال کیتی جا سکدی اے، اس لئی گٹار سمبھاوت بابلیئن مول دا اشارہ کردا اے۔

## ہور دیکھو

* برو، ویئتنام
* گائیزیئم، کوریا
* گجھینگ، چین
* لوٹ-پھیملی ینتراں دا اتہاس
* ک'نی، ویئتنام
* کافر ہارپ
* کانکلس، لتھوانیا
* کوکلے، لاتویا
* کوٹو، جاپان
* یاٹگا، منگولیا
* این ٹرانہ، ویئتنام

## حوالے
# رومانی بولی

**رومانی بولی** یورپ دے جِپسی لوکاں دی بولی اے۔ ایہ بولی بولݨ آلے کئی صدیاں پہلاں پنجاب تے ایہدے آلے دوالیوں یورپ ول گئے سن۔ ایہ گل ایس بولی دے پنجابی نال رلݨ توں پتہ چلدی اے۔

رومانی بولی بولݨ آلیاں دی گݨتی 25 لکھ دے نیڑے اے۔
# جنوب مشرقی یورپ

جنوب مشرقی یورپ
**جنوب مشرقی یورپ** (Southeast Europe) یورپ دا اک جغرافیائی خطہ اے جو بنیادی طور اُتے جزیرہ نما بلقان اُتے مشتمل ا‏‏ے۔

## جنوب مشرقی یورپ وچ ریاستاں

* البانیا
* بوسنیا تے ہرزیگووینا
* بلغاریہ
* کروشیا
* یونان
* کوسوو
* مقدونیہ
* مالدووا
* مونٹی نیگرو
* رومانیہ
* سربیا
* سلوینیا

دوسری ریاستاں دے علاقےآں
* اٹلی
* ترکی

صوبہ ادرنہ، صوبہ قرقلرایلی، صوبہ تکیرداغ تے حصہ صوبہ استنبول.

## حوالے
# سینٹ مارٹن

**اتلے امریکی دیس·** کینیڈا **·** امریکہ **·** میکسیکو **·** کیوبا **·** گویٹے مالا **·** ہیٹی **·** پانامہ **·** ہونڈراس **·** باہاما **·** گریناڈا **·** ال سالواڈور **·** ڈومینیکن **·** کوسٹا ریکا **·** باربادوس **·** سینٹ لوشیا **·کریبین جزیرے دیس**

گریناڈا **·** کیوبا **·** ہیٹی **·** ڈومینیکن **·** باربادوس **·** باہاما **·** سینٹ لوشیا **·** اینگویلا **·** انٹیگوا تے باربودا **·** اروبا **·** گواڈلوپ **·** بونایر **·** برطانوی ورجن جزیرے **·** کیمین جزیرے **·** کراساؤ **·** ڈومینیکا **·** ہیٹی **·** جمیکا **·** مارٹینیک **·** مونتسرات **·** پورٹو ریکو **·** سائبا **·** سینٹ بارتھلمی **·** سینٹ کٹس اینڈ نیویس **·** سینٹ مارٹن **·** سینٹ ونسٹنٹ اینڈ دی گریناڈانز **·** سنت ایوستیتیس **·** سنٹ مارٹن **·** ٹرینیڈاڈ تے ٹوبیگو **·** ٹرکس تے کائیکس جزیرے **·** امریکی ورجن جزیرے
# ولاویکنسیو

|  |
| --- |
| **ولاویکنسیو** |
| **کولمبیا دا شہر** |
|

|  |
| --- |
|  |

 |
| **کولمبیا دا نشان** |
|  |
| **کولمبیا دا نقشہ** |
| **سیاسی حثیت** |
| **دیس** | **کولمبیا** |
| **ڈیپارٹمنٹ(صوبہ)** | **میتا ڈیپارٹمنٹ** |
| **سیاسی حثیت** | **راجگڑھڈیپارٹمنٹ** |
| **بولی** | **ہسپانوی بولی** |
| **اعداد تے شمار** |
| **لوک گنتی** | ' |
| **رقبہ** |  **مربع کلومیٹر** |
| **آبادی دی گنجانی** |  **افراد فی مربع کلومیٹر** |

کولمبیا براعظم دکھنی امریکہ دا دیس اے اسدا راجگھر بگوٹا شہر اے ۔
کولمبیا لاطینی امریکی دیساں چ وی شامل اے ۔
ولاویکنسیو شہر کولمبیا دا شہر اے تے کولمبیا دے میتا ڈیپارٹمنٹ دا صدرمقام اے ۔

### نقشے

* کولمبیا دا سیاسی نقشہ

## باہرلے جوڑ

* کولمبیا دے ڈیپارٹمنٹاں دے گورنراں دی فہرست
* کولمبیا دے ڈیپارٹمنٹ

 **·کولمبیا دے شہر**

آراؤکا **·** آرمینیا **·**
اباگوۓ **·** اینیردا **·** بارانکولا **·** بوکارامانگا **·** پاستو **·** پورتو کارینو **·** پوپایان **·** پیریئرا **·** تنجا **·**
سان آندرس **·** سان جوزے دیل گوایارے **·** سانتا مارتا **·** سنسیلیو **·** سوسوتا **·** فلورنسیا **·** کارتاجینا **·** کالی (شہر) **·** کوبدو
 **·** لیتیکیا **·**
منیزالس **·** مونتیریا **·** موکوآ **·** میتو (شہر) **·** میڈیلن **·** نیوا **··** ولاویکنسیو **·** ویلیدوپار **·**
یوپال
# 1674

## دساں

## سائینسی کھوجاں

## موتاں

|  |
| --- |
| **ستارویں صدی** |
| 1680 - 1681 - 1682 - 1683 -  1684 - 1685 - 1686 - 1687 - 1688 - 1689 - 1690 - 1691 - 1692 - 1693 -  1694 - 1695 - 1696 - 1697 -  1698 - 1699 |
| 1660 - 1661 - 1662 - 1663 -  1664 - 1665 - 1666 - 1667 - 1668 - 1669 - 1670 - 1671 - 1672 - 1673 -  1674 - 1675 - 1676 - 1677 -  1678 - 1679 |
| 1640 - 1641 - 1642 - 1643 -  1644 - 1645 - 1646 - 1647 - 1648 - 1649 - 1650 - 1651 - 1652 - 1653 -  1654 - 1655 - 1656 - 1657 -  1658 - 1659 |
| 1620 - 1621 - 1622 - 1623 -  1624 - 1625 - 1626 - 1627 - 1628 - 1629 - 1630 - 1631 - 1632 - 1633 -  1634 - 1635 - 1636 - 1637 -  1638 - 1639 |
| 1600 - 1601 - 1602 - 1603 -  1604 - 1605 - 1606 - 1607 - 1608 - 1609 - 1610 - 1611 - 1612 - 1613 -  1614 - 1615 - 1616 - 1617 -  1618 - 1619 |
# 1632

## دساں

## سائینسی کھوجاں

## موتاں

|  |
| --- |
| **ستارویں صدی** |
| 1680 - 1681 - 1682 - 1683 -  1684 - 1685 - 1686 - 1687 - 1688 - 1689 - 1690 - 1691 - 1692 - 1693 -  1694 - 1695 - 1696 - 1697 -  1698 - 1699 |
| 1660 - 1661 - 1662 - 1663 -  1664 - 1665 - 1666 - 1667 - 1668 - 1669 - 1670 - 1671 - 1672 - 1673 -  1674 - 1675 - 1676 - 1677 -  1678 - 1679 |
| 1640 - 1641 - 1642 - 1643 -  1644 - 1645 - 1646 - 1647 - 1648 - 1649 - 1650 - 1651 - 1652 - 1653 -  1654 - 1655 - 1656 - 1657 -  1658 - 1659 |
| 1620 - 1621 - 1622 - 1623 -  1624 - 1625 - 1626 - 1627 - 1628 - 1629 - 1630 - 1631 - 1632 - 1633 -  1634 - 1635 - 1636 - 1637 -  1638 - 1639 |
| 1600 - 1601 - 1602 - 1603 -  1604 - 1605 - 1606 - 1607 - 1608 - 1609 - 1610 - 1611 - 1612 - 1613 -  1614 - 1615 - 1616 - 1617 -  1618 - 1619 |
# 1573

## دساں

## سائینسی کھوجاں

## موتاں

|  |
| --- |
| **سولویں صدی** |
| 1580 - 1581 - 1582 - 1583 -  1584 - 1585 - 1586 - 1587 - 1588 - 1589 - 1590 - 1591 - 1592 - 1593 -  1594 - 1595 - 1596 - 1597 -  1598 - 1599 |
| 1560 - 1561 - 1562 - 1563 -  1564 - 1565 - 1566 - 1567 - 1568 - 1569 - 1570 - 1571 - 1572 - 1573 -  1574 - 1575 - 1576 - 1577 -  1578 - 1579 |
| 1540 - 1541 - 1542 - 1543 -  1544 - 1545 - 1546 - 1547 - 1548 - 1549 - 1550 - 1551 - 1552 - 1553 -  1554 - 1555 - 1556 - 1557 -  1558 - 1559 |
| 1520 - 1521 - 1522 - 1523 -  1524 - 1525 - 1526 - 1527 - 1528 - 1529 - 1530 - 1531 - 1532 - 1533 -  1534 - 1535 - 1536 - 1537 -  1538 - 1539 |
| 1500 - 1501 - 1502 - 1503 -  1504 - 1505 - 1506 - 1507 - 1508 - 1509 - 1510 - 1511 - 1512 - 1513 -  1514 - 1515 - 1516 - 1517 -  1518 - 1519 |
# امریکی مہر

**امریکی مہر** امریکہ دا سرکاری نشان اے تے ایہ ایہدے سرکاری کاغذاں تے لگی ہوندی اے۔ ایہ پہلی واری 1782 وچ ورتی گئی۔

ایہدے تے اک گنجا عقاب بنیا ہویا اے جیدے کھبے پنجے وچ 13 تیر نیں جیہڑے امریکہ دیاں مڈھلیاں 13 صوبیاں نوں دس دے نیں تے ایہدے سجے پنجے وج زیتون دی ٹہنی اے جیہڑی امن دی نشانی اے۔ ٹہنی تے 13 پتیاں نیں جیہڑیں فیر 13 مڈھلے صوبیاں دی نشانی نیں۔ عقاب دا منہ ٹاہنی ول مڑیا اے جیہڑا امن ول سوج نوں دسدا اے۔ عقاب دے سر تے نیلے رنگ وچ 13 تارے نیں جنہاں دی پدھر اک 6 کونے والا تارہ بندی اے۔

عقاب دے منہ وج اک لیر اے جیدے تے اک لاطینی باک (E pluribus unum) لکھیا اے جیدا مطلب اے "کئیاں وچوں اک۔"

## امریکی نشان

* گنجا عقاب
* امریکی چنڈا
* انکل سام
* میرین لڑائی یادگار
* ازادی ٹل

## بارلے جوڑ
# 1787

## دساں

## سائینسی کھوجاں

## کھیڈاں

## فلماں

## موتاں

|  |
| --- |
| **اٹھارویں صدی** |
| 1780 - 1781 - 1782 - 1783 -  1784 - 1785 - 1786 - 1787 - 1788 - 1789 - 1790 - 1791 - 1792 - 1793 -  1794 - 1795 - 1796 - 1797 -  1798 - 1799 |
| 1760 - 1761 - 1762 - 1763 -  1764 - 1765 - 1766 - 1767 - 1768 - 1769 - 1770 - 1771 - 1772 - 1773 -  1774 - 1775 - 1776 - 1777 -  1778 - 1779 |
| 1740 - 1741 - 1742 - 1743 -  1744 - 1745 - 1746 - 1747 - 1748 - 1749 - 1750 - 1751 - 1752 - 1753 -  1754 - 1755 - 1756 - 1757 -  1758 - 1759 |
| 1720 - 1721 - 1722 - 1723 -  1724 - 1725 - 1726 - 1727 - 1728 - 1729 - 1730 - 1731 - 1732 - 1733 -  1734 - 1735 - 1736 - 1737 -  1738 - 1739 |
| 1700 - 1701 - 1702 - 1703 -  1704 - 1705 - 1706 - 1707 - 1708 - 1709 - 1710 - 1711 - 1712 - 1713 -  1714 - 1715 - 1716 - 1717 -  1718 - 1719 |