Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# کیڑی

**کیڑی** اک رل مل کے رہن والا جاندا ر اے۔ تموڑی تے شہد دی مکھی ایدی ساک اے۔ ایدیاں 22000 دے نیڑے ونڈاں نیں جناں چوں 12500 دا عساب کتاب کیتا جاچکیا اے۔ دنیا دی ہر تھاں دیاں آپنیاں کیڑیاں نیں سواۓ انٹارکٹکا دے۔

## بارلے جوڑ
# بلی

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | بلی |  |

 |
|    |
|

---

 |
| سب کلاس | پالتو جانور ،  بلی ٹبر    |
| ورتوں | پالتو جانور    |
| ہور جانکاری
 |
| عام زمرہ | Cats   |
| ظہور | 8 ہزاریہ ق م   |
| ممکنہ عمر | 15 ورھا    |
| حمل دی مدت | 64 دن    |
| دل دی ڈھرکن | 125 beats per minute  ،  130 beats per minute     |
| خاصیت | کلیم شناسی ،  میاؤں    |
| اثر | کیٹ الرجی    |
| مذکر | (انگریزی وچ: tomcat)،  (جرمنی وچ: Kater)،  (سلووین وچ: maček)،  (روسی وچ: кот)،  (روسی وچ: кошак)   |
| استعمال | پالتو جانور    |
| ہیش ٹیگ | cat،  catsofinstagram،  cats،  catlover،  猫،  ねこ،  CuteCats   |
| قابل سماعت آواز دی گھٹ توں گھٹ فریکوئنسی | 45 ہرٹز    |
| قابل سماعت آواز دی ودھ توں ودھ فریکوئنسی | 64000 ہرٹز    |
| فائٹ فورس | 58    |
| ترمیم  |

**بلی** اک گھریلو تے شیر دے ٹبر تو جوڑ رکھن آلا اک پالتو جانور اے۔ ایہ گوشت کھان والا جانور اے۔ ایہ انسان دے نال 9500 ورھیاں توں رہ رہی اے۔ انسان ایہنوں بچھو تے سپ مارن وآسطے ورتدا رہیا اے۔

## ونڈاں

* سیامی
* آسٹریلین مسٹ
* امریکی بوبٹیل

## بارلے جوڑ
# سان مرینو

**سان مرینو** 61.2 مربع کلومیٹر تے پھیلیا یورپ دا اک نکا دیس اے۔ جیدی لوک گنتی 31,716 اے تے ایدے الے دوالے اٹلی اے۔ اے اٹلی دے پربت دھارے اپانائین دے چڑھدے پاسے اے۔ اے دنیا دی سب توں پرانی چلن والی سرکار تے لوک راج اے۔ ایدی نیو 3 ستمبر 301 نوں رکھی گئی تے ایدا سرکار چلان پربندھ وی سب تون پرانا اے جیہڑا 1600 توں لاگو اے۔

## ہور ویکھو

* ٹلہ ٹائیٹانو
* ڈی لا فراٹا
* گائیتا

**یورپ دے دیس**

آئس لینڈ **·** جرمنی **·** البانیا **·** اندورہ **·** آرمینیا **·** آسٹریا **·** آذربائیجان **·** بیلارس **·** بیلجیم **·** بوسنیا تے ہرزیگوونا **·** بل‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏غاریہ **·** کروشیا **·** قبرص **·** چیک  **·** ڈنمارک **·** اسٹونیا **·** فنلینڈ **·** فرانس **·** یونان **·** ھنگری **·** اٹلی **·** آئرلینڈ **·** قازقستان **·** کوسوو **·** لیٹویا **·** لیختنشٹاین **·** لیتھوینیا **·** لکسمبرگ **·** مقدونیہ **·** مالٹا  **·** مولڈوا **·** موناکو **·** مونٹی نیگرو **·** نیدرلینڈز **·** ناروے **·** پولینڈ **·** پرتگال **·** رومانیہ **·** روس **·** سان مرینو **·** سربیا **·** سلویکیا **·** سلوینیا **·** سپین **·** سویڈن **·** ترکی **·** سویٹزرلینڈ **·** برطانیہ **·** یوکرین **·** ویٹیکن **·** جارجیا
# 24 جون

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **جون** | >> |
| پیر | منگل | بدھ | جمعرات | جمعہ | چھنچھر | اتوار |
|  |  |  |  |  |  | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | **لکھن غلطی: "۳" نشان پچھانیا نہیں جارہیا** |
| **لکھن غلطی: "۳" نشان پچھانیا نہیں جارہیا** | **لکھن غلطی: "۳" نشان پچھانیا نہیں جارہیا** |   |
| **2026** |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 22 جون | 23 جون | 24 جون | 25 جون | 26 جون |

|  |
| --- |
| **16 جولائی** حالیہ سالاں چ |
|   2026 (جمعرات)
 |
|   2025 (بدھ)
 |
|   2024 (منگل)
 |
|   2023 (اتوار)
 |
|   2022 (ہفتہ)
 |
|   2021 (جمعہ)
 |
|   2020 (جمعرات)
 |
|   2019 (منگل)
 |
|   2018 (سوموار)
 |
|   2017 (اتوار)
 |

**24 جون** عیسوی کیلنڈر چ سال دا 175th دن اے  (175th لیپ دے سالاں چ)۔

تے جون دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 6واں مہینا اے جہڑا مئی دے مگروں تے جولائی توں پہلوں آندا اے ۔

## تریخ

## واقعے

## جم

## موت

## تعطیلاں تے تہوار

## حوالے
# 23 جون

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **جون** | >> |
| پیر | منگل | بدھ | جمعرات | جمعہ | چھنچھر | اتوار |
|  |  |  |  |  |  | 1 |
| 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 |
| 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 |
| 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 |
| 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | **لکھن غلطی: "۳" نشان پچھانیا نہیں جارہیا** |
| **لکھن غلطی: "۳" نشان پچھانیا نہیں جارہیا** | **لکھن غلطی: "۳" نشان پچھانیا نہیں جارہیا** |   |
| **2026** |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 21 جون | 22 جون | 23 جون | 24 جون | 25 جون |

|  |
| --- |
| **16 جولائی** حالیہ سالاں چ |
|   2026 (جمعرات)
 |
|   2025 (بدھ)
 |
|   2024 (منگل)
 |
|   2023 (اتوار)
 |
|   2022 (ہفتہ)
 |
|   2021 (جمعہ)
 |
|   2020 (جمعرات)
 |
|   2019 (منگل)
 |
|   2018 (سوموار)
 |
|   2017 (اتوار)
 |

**23 جون** عیسوی کیلنڈر چ سال دا 174th دن اے  (174th لیپ دے سالاں چ)۔

تے جون دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا 6واں مہینا اے جہڑا مئی دے مگروں تے جولائی توں پہلوں آندا اے ۔

## تریخ

## واقعے

## جم

## موت

## تعطیلاں تے تہوار

## حوالے
# ۱۷ جولائی

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **جولائی** | >> |
| پیر | منگل | بدھ | جمعرات | جمعہ | چھنچھر | اتوار |
|  |  |  | ۱ | ۲ | ۳ | ۴ |
| ۵ | ۶ | ۷ | ۸ | ۹ | ۱۰ | ۱۱ |
| ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ | ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ |
| ۱۹ | ۲۰ | ۲۱ | ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ |
| ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ | **لکھن غلطی: "۳" نشان پچھانیا نہیں جارہیا** | **لکھن غلطی: "۳" نشان پچھانیا نہیں جارہیا** | **لکھن غلطی: "۳" نشان پچھانیا نہیں جارہیا** |   |
| **۲۰۲۶** |

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱۵ جولائی | ۱۶ جولائی | ۱۷ جولائی | ۱۸ جولائی | ۱۹ جولائی |

|  |
| --- |
| **۱۶ جولائی** حالیہ سالاں چ |
|   ۲۰۲۶ (جمعرات)
 |
|   ۲۰۲۵ (بدھ)
 |
|   ۲۰۲۴ (منگل)
 |
|   ۲۰۲۳ (اتوار)
 |
|   ۲۰۲۲ (ہفتہ)
 |
|   ۲۰۲۱ (جمعہ)
 |
|   ۲۰۲۰ (جمعرات)
 |
|   ۲۰۱۹ (منگل)
 |
|   ۲۰۱۸ (سوموار)
 |
|   ۲۰۱۷ (اتوار)
 |

**۱۷ جولائی** عیسوی کیلنڈر چ سال دا ۱۹۸th دن اے  (۱۹۸th لیپ دے سالاں چ)۔

تے جولائی دا مہینہ عیسوی کیلنڈر جاں گریگوری کیلنڈر دا ۷واں مہینا اے جہڑا جون دے مگروں تے اگست توں پہلوں آندا اے ۔

## تریخ

## واقعے

## جم

## موت

## تعطیلاں تے تہوار

## حوالے
# شاہی حکمران

**شاہی حکمران** (انگریزی: Monarch) اک بادشاہت یا مملکت دا سربراہ ریاست جس اک بادشاہ، شہنشاہ، ملکہ یا کوئی تے شاہی حکمران عہدہ ہوئے سکدا ا‏‏ے۔

## خصوصیات

شاہی حکمران متعدد القاب رکھدے نيں جداں بادشاہ یا ملکہ، شہزادہ یا شہزادی، شہنشاہ، آرچ ڈیوک، ڈیوک یا گرینڈ ڈیوک، امیر، سلطان تے فرعون وغیرہ۔

## ہور ویکھو

* موجودہ خودمختار شاہی حکمران د‏‏ی لسٹ

## حوالے
# چن شی ہوانگ

| چن شی ہوانگ 秦始皇帝 |
| --- |
|  |
| بادشاہ چن شاہی خاندان |
| راج ویلہ | 7 مئی 247 – 220 ق م |
| پیشرو | بادشاہ ژؤآنگ شیانگ |
| چین دا شہنشاہ |
| فرماں روائی | 220 ق م – 10 ستمبر 210 ق م |
| جانشین | چن ایر شی |
|  |
| نسل | ولی عہد فوسو چن ایر شی شہزادہ گاؤ |
|

| مکمل ناں |
| --- |
| Ancestral name: Ying (嬴) Clan name: Zhao (趙) Given name: Zheng (政) |

 |
| خاندان | چن راجٹبر |
| پیؤ | بادشاہ ژؤآنگ شیانگ |
| ماں | ملکہ ژاؤ |
| جم | 7 فروری 260 ق م |
| موت | 10 اگست210 ق م (عمر50) |

**چن شی ہوانگ** اکٹھے چین دا پہلا بادشاہ سی۔

**چن شی ہوانگ** (260–210 ق م ), personal name **Ying Zheng**, چن راجٹبر دا راجا سی (دور 246–221 ق م ) جسنے باقی سبھ لڑ رہیاں ریاستاں نوں جت کے 221 ق م وچّ چین نوں اک کیتا۔ اسنے پہلے حاکماں ولوں ورتیا گیا خطاب نہیں ورتیا سگوں، 220 توں 210 ق م تکّ چن راجٹبر دے پہلے بادشاہ طور حکومت کیتی۔

## ایہ وی ویکھو

* تن ملوک تے پنج شہنشاہ
* چین دے راج ٹبر
* پیلا شہنشاہ
* چن راجٹبر

## حوالے
# آمو دریا

|  |
| --- |
| آمو دریا |
| آکسس |
|  ترکمانستان وچ آمو دریا  |
| **ناں ماخذ:** آمول دریا پچھوں (ہن ترکمین آباد) |
|  |
|  | مرکزی ایشیا |
|  |
| **معاون دریا** |
|  - بائیں | پنج دریا |
|  - دائیں | وخش دریا, سرخان دریا, شیرآباد دریا, زرفشان دریا |
|  |
|  |
| بنیادی ماخذ | پامیر دریا/پنج دریا |
|  - محل وقوع | زورکول جھیل, پامیر پہاڑ, تاجکستان |
|  - بلندی |  |
| ثانوی ماخذ | قزل سو/وخش دریا |
|  - location | آلی وادی, پامیر پہاڑ, کرغیزستان |
|  - elevation |  |
|  - کوآرڈینیٹس | آمو دریا ﻿ / ﻿ |
| ماخذ سنگم | کیرکی |
|  - elevation |  |
|  - coordinates | آمو دریا ﻿ / ﻿ |
| دہانہ |  ارال سمندر  |
|  - محل وقوع | آمو دریا ڈیلٹا, ازبیکستان |
|  - بلندی |  |
|  - متناسقات | آمو دریا ﻿ / ﻿ |
|  |
| لمبائی | ۲,۴۰۰ کلومیٹر (۱,۴۹۱ میل) |
| طاس | ۵۳۴,۷۳۹ ک م٢ (۲۰۶,۴۶۴ مربع میل) |
| نکاس |  |
|  - اوسط | سانچہ:Unit discharge  |
|  |
|

 آمو دریا دے وگن دا نقشہ

 |

**آمو دریا** (فارسی: آمودریا‎، ازبک: *Amudaryo*; تاجک: *Амударё*; ترکمن : *Amyderýa*، پشتو: *د آمو سيند* ؛ چینی: 阿姆河; ||پینین]]: *آمو ہو*)، مرکزی ایشیا دا اک پرمکھ دریا اے۔ ایہہ وخش اتے پنج دے سنگم توں بندا اے۔ پرانے سمیاں وچ ایہنوں آریانا اتے توران وچلی سرحد منیا جاندا سی۔

## پانی اخراج

وسطی ایشیا دے نقشے چ آمو دریا
آمو دریا دے طاس دا نقشہ
آمو دریا وسطی ایشیا دا سب توں وڈا دریا اے ۔ اسنوں دریائے جیحوں وی آکھیا جاندا اے ۔ سطح مرتفع پامیر (پامیر) دے پہاڑاں چوں نکلن والے اس دریا دی کل لمبائی 24 سو کلومیٹر اے ، تے ایہہ افغانستان ، تاجکستان ، ازبکستان تے ترکمانستان دے وچکار سرحد بناندا ہوئیا بحیرہ ارال چ جا گردا اے ، اس چ پانی دا سالانہ اخراج 55معکب کلومیٹر اے ۔

## سرحد

اس دریا نوں افغانستان تے تاجکستان ، افغانستان تے ازبکستان تے افغانستان تے ترکمانستان دے وچکار سرحد قرار دتا گئیا اے ۔

## ہور ویکھو

* سر دریا

* ماوراء النہر

## حوالے

جارج نتھانیئل کورزون 1896ء :پامیر تے آمو دریا دا منبع ؛ رائل جغرافیکل سوسائٹی ؛ لندن ۔

## باہرلے جوڑ

* آبپاش زڑاعت دے اثر تھلے ، تھلوین آمو دریا چ ماہی گیری
# ککڑاں دی لڑائی

**ککڑاں دی لڑائی** دنیا دے پرانے کھیڈاں وچ اک ہے۔ پاکستان وچ ایہہ پنجاب اتے سندھ دے پنڈاں وچ کھیڈیا جاندا ہے جیہدے وچ ککڑاں نوں لڑایا جاندا ہے۔ اس کھیڈ دے ککڑ عام ککڑاں نالوں وکھرے ہوندے نیں، لڑاکے ہوندے نیں اتے اوہناں دی واوا سیوہ کیتی جاندی ہے۔ ایہدے کھیڈن والے نوں شکاری کہندے نیں۔

لڑائی والا ککڑ دوجیاں توں وکھرا ہوندا ہے۔ ایہہ اصیل اکھواندے نیں تے اگوں ایہناں دیاں کئی ونڈاں نیں۔ ایہہ کالا، چٹا تے پیلا ہوسکدا ہے۔ ایہنوں کلیاں رکھیدا ہے ہور ککڑاں یا ککڑی نال نِیہ ملن دئیدا۔

باجرہ، بدام ایہنوں کھان نوں دیندے نیں۔ دن نوں تُراہیدا ہے اَتے مالش کیتی جاندی ہے۔

## کھیڈ دے اصول

* ککڑاں دا قد، جوکھ اِکّو جیہا ہوݨا چاہیدا ہے۔
* ککڑاں دا جوڑ کھلے پدھرے ویہڑے وچ ہوݨا چاہیدا ہے۔
* 6 منٹ دی لڑائی مگروں اک منٹ دا وسرام یا وقفہ ہوندا ہے۔
* دوجی واری لڑائی دے مگروں 20 منٹ دا وسرام ہوندا ہے ارام، تیاری تے مالش لئی۔

## باہرلے جوڑ

* استمبول وچ ککڑاں دی لڑائی Archived 2012-09-25 at the وے بیک مشین
# 706

## دساں

## سائینسی کھوجاں

## موتاں

|  |
| --- |
| **اٹھویں صدی** |
| 780 - 781 - 782 - 783 -  784 - 785 - 786 - 787 - 788 - 789 - 790 - 791 - 792 - 793 -  794 - 795 - 796 - 797 -  798 - 799 |
| 760 - 761 - 762 - 763 -  764 - 765 - 766 - 767 - 768 - 769 - 770 - 771 - 772 - 773 -  774 - 775 - 776 - 777 -  778 - 779 |
| 740 - 741 - 742 - 743 -  744 - 745 - 746 - 747 - 748 - 749 - 750 - 751 - 752 - 753 -  754 - 755 - 756 - 757 -  758 - 759 |
| 720 - 721 - 722 - 723 -  724 - 725 - 726 - 727 - 728 - 729 - 730 - 731 - 732 - 733 -  734 - 735 - 736 - 737 -  738 - 739 |
| 700 - 701 - 702 - 703 -  704 - 705 - 706 - 707 - 708 - 709 - 710 - 711 - 712 - 713 -  714 - 715 - 716 - 717 -  718 - 719 |
# کٹھالی دا طریقہ

کُٹھالی دے طریقے نو‏‏ں انگریزی وچ cupellation کہندے ني‏‏‏‏ں۔ اس طریقے تو‏ں سونے چاندی تو‏ں ملاوٹ وکھ کيتی جاندی ا‏‏ے۔

گریفائیٹ د‏‏ی کُٹھالی وچ سونا پگھلایا جارہیا ا‏‏ے۔ ایہ کٹھالی 1650 ڈگری سنٹی گریڈ تک برداشت کر لیندی ا‏‏ے۔
کٹھالی (cupel) اس چھوٹی سی پیالی نو‏‏ں کہندے نيں جس وچ سونا چاندی رکھ دے پگھلائی جاندی ا‏‏ے۔ ایہ پیالہ یا پیالی عام طور اُتے جلی ہوئی ہڈیاں د‏‏ی راکھ یا کھریا مٹی (chalk) تو‏ں بنائی جاندی ا‏‏ے۔ جدو‏ں اس وچ ملاوٹ والا سونا چاندی رکھ دے بھٹی وچ اِنّا گرم کردے نيں کہ دھات پگھل جائے تاں سونے چاندی دا کشتہ (oxide) نئيں بندا لیکن سیسہ، تانبا، زنک، آرسینک، اینٹیمنی تے بسمتھ دا کُشتہ (آکسائیڈ) بن جاندا ا‏‏ے۔ ایہ آکسائیڈ پگھلی ہوئی حالت وچ پیالی وچ جذب ہوئے جاندے ني‏‏‏‏ں۔ انہاں د‏‏ی کچھ مقدار بخارات (بھاپ) بن دے اُڑ جاندی ا‏‏ے۔ ٹھنڈا ہونے اُتے جو دھات پیالی وچ باقی رہ جاندی اے اوہ صرف سونے تے چاندی اُتے مشتمل ہُندی ا‏‏ے۔ انسان ایہ طریقہ قدیم زمانے تو‏ں استعمال کردا چلا آ رہیا اے تے اج وی ایہ زیر استعمال ا‏‏ے۔

سونے چاندی نو‏‏ں کٹھالی وچ گرم کرنے تو‏ں پہلے اس وچ عام طور اُتے سیسہ ملایا جاندا اے جس تو‏ں کم آسان ہوئے جاندا ا‏‏ے۔

## ہور ویکھو

* سونے تو‏ں چاندی وکھ کرنا
* پارکیز دا طریقہ
* ملر دا طریقہ
* سایانائیڈ دا طریقہ
* املغم
* دھاتاں دا حصول
* دھاتاں د‏‏ی تریخ
* دھاتاں د‏‏یاں قیمتاں
* دھاتاں د‏‏ی عمل پذیری
# تانگ خاندان دے دور حکومت وچ اسلام

چین وچ اسلام دے داخلے تے مسلم آبادیاں دی رہائش دی ابتدا تانگ خاندان دے عہد وچ ہوئی۔تانگ خاندان نے 618ء توں 907ء تک چین اُتے حکومت کیتی۔ اس دوران اِس خاندان وچ 23 شہنشاہاں نے حکمرانی کیتی۔ چین وچ تانگ خاندان دے تیسرے شہنشاہ گاؤژونگ دے عہدِ حکومت وچ اسلام دے چین وچ داخل ہونے دے شواہد ملدے نیں۔ اِنہاں شواہد وچ متعدد غیر مستند روایات وی شامل نیں کہ جنہاں وچ مشہور غیر مستند روایت اے کہ 650ء جاں 651ء وچ سعد بن ابی وقاص بحیثیت اتاشی جاں سفیر خلیفہ سوم حضرت عثمان غنی رضی اللہ عنہ دی جانب توں چین آئے سن تے ایہ اُنہاں دا چین دا تیسری بار سفر سی۔ مؤرخین اسلام تے محققین دے مطابق ایہ روایت مستند نئی‏‏ں تے نہ ای ایسی کوئی تاریخی شہادت مل سکی اے کہ عہد نبوت وچ افراد چین آئے ہوں جاں خلافت راشدہ دے زمانے وچ۔

### تانگ خاندان وچ اسلام دے ابتدائی نقوش

تانگ خاندان دے دور وچ چین دی خوشحالی دی راہاں برقرار ہوئیاں تے لوکاں دے تجارتی تے ذہنی ترقی دی جانب اذہان مائل ہوئے۔ ایہ اوہ زمانہ سی جس وچ مغربی ایشیا دے مختلف مذاہب دا اثر چین دی زندگی اُتے پینا شروع ہویا۔ بدھ مت ، عیسائیت تے یہودیت وی اِسی زمانے وچ چین وچ داخل ہوئے۔ اسلام جو ابتداً خلافت راشدہ دے ادوار وچ جزیرہ نما عرب توں نکل کے ایشیا وچ منتقل ہو رہیا سی، اوہ ماوراء النہر وچ پہنچدا ہویا چین داخل ہویا۔ تقریباً تیس سال دے عرصے وچ مسلم آبادیاں ایشیا وچ قائم ہوچکیاں سن تے ماوراء النہر وچ داخل ہُندے ہوئے مسلمان جدو‏‏ں مشرقی ترکستان پہنچے تے اوتھے دے باشندے وی اسلام توں فیض یاب ہوئے تے منجملہ اُنہاں سب قبائل دے جنہاں نے اسلام قبول کیتا، اُنہاں وچ اک قبیلہ ’’ہوئی چِای‘‘ وی سی۔ ایہ لوک قتیبہ بن مسلم دے زمانہ وچ حلقہ ٔ اسلام وچ داخل ہوئے تے اج چینی زبان وچ اِنہاں مسلماناں نوں ’’ہوئی ہوئی‘‘ کہندے نیں۔ اِنہاں دی اصل ’’ہوئی چِہی‘‘ سی تے ایہ ناں غیر مسلماناں نے اِنہاں مسلماناں دے لئی تجویز کیتا سی جو عہد تانگ خاندان وچ اسلام لیائے۔ کیونجے اِنہاں دے اکثر افراد اِس زمانے وچ ’’ہوئی چِہی‘‘ قبیلہ نال تعلق رکھدے سن لیکن یوآن خاندان یعنی ابتدائی مغلاں دے زمانہ وچ اِنہاں مسلماناں نے ’’ہوئی چِہی‘‘ دے ناں توں اِجتناب کیتا تے ’’ہوئی چِہی‘‘ نوں ’’ہوئی ہوئی‘‘ وچ تبدیل کر دتا کیونجے ایہ لفظ اُنہاں دے نزدیک بالکل اسلام دا مفہوم ادا کردا اے تے شرقِ اقصیٰ وچ اج تک اوہ اِسی ناں توں مشہور نیں۔

### جامع مسجد شیان

تانگ خاندان دے عہد وچ ای جامع مسجد شیان تعمیر کیتی گئی۔

## ہور ویکھو

* چین وچ اسلام دی تریخ
* یوآن خاندان
* سونگ خاندان
* یوآن خاندان دے دور حکومت وچ اسلام
* سونگ خاندان دے دور حکومت وچ اسلام
* منگ خاندان دے دور حکومت وچ اسلام
* چنگ خاندان دے دور حکومت وچ اسلام
* جامع مسجد شیان

## حوالے

سانچہ:چین وچ مذہب
# 892

## دساں

## سائینسی کھوجاں

## موتاں

|  |
| --- |
| **نویں صدی** |
| 880 - 881 - 882 - 883 -  884 - 885 - 886 - 887 - 888 - 889 - 890 - 891 - 892 - 893 -  894 - 895 - 896 - 897 -  898 - 899 |
| 860 - 861 - 862 - 863 -  864 - 865 - 866 - 867 - 868 - 869 - 870 - 871 - 872 - 873 -  874 - 875 - 876 - 877 -  878 - 879 |
| 840 - 841 - 842 - 843 -  844 - 845 - 846 - 847 - 848 - 849 - 850 - 851 - 852 - 853 -  854 - 855 - 856 - 857 -  858 - 859 |
| 820 - 821 - 822 - 823 -  824 - 825 - 826 - 827 - 828 - 829 - 830 - 831 - 832 - 833 -  834 - 835 - 836 - 837 -  838 - 839 |
| 800 - 801 - 802 - 803 -  804 - 805 - 806 - 807 - 808 - 809 - 810 - 811 - 812 - 813 -  814 - 815 - 816 - 817 -  818 - 819 |
# کنفیوشس

| کنفیوشیئس 孔子 |
| --- |
| (چینی وچ: 孔夫子)   |
| کنفیوشیئس دی مورت، مصور: وو داؤزی (680–740) |
|

---

 |
| پیدائشی نام | (چینی وچ: 孔丘)   |
| جم | سنہ 551 ق م
 زاؤ، لو راج |
| وفات | سنہ 479 ق م
 لو راج |
| مدفن | قبرستان کنفیوشس    |
| طرز وفات | طبعی موت    |
| قومیت | چینی |
| شریک حیات | چیکون شی    |
| اولاد | کونگ لی    |
| تعداد اولاد | 3    |
| والد | شولنگ ہی    |
| والدہ | ین زین تسائی    |
| بہن/بھائی | منگ پی    |
|  عملی زندگی
  |
| تلمیذ خاص | یان ہوئی ،  یان وویو    |
| پیشہ | فلسفی ،  استاد ،  لکھاری    |
| مادری زبان | تاریخی چینی زبان    |
| پیشہ ورانہ زبان | قدیم چینی ،  چینی    |
| شعبۂ عمل | فلاسفی ،  سماجی فلسفہ ،  ایتھکس    |
| کارہائے نمایاں | گلدستۂ تحریر    |
| تحریک | کنفیوشنازم    |
|  | IMDB اُتے صفحات   |
|  |
|  |
| ترمیم  |

کنفیوشیئس
**کنفیوشیس** جاں **کنگفیوشیئس**(چینی: 孔子; پن-ین: Kǒng Zǐ) (551-479ق م) اک چینی وچارک اتے سماجی فلسفی سی جس دے فلسفے نے چینی، کوریائی، جاپانی اتے ویتنامی سبھیاچاراں اتے کافی اثر پایا اے۔ جس ویلے بھارت وچ مہاویر اتے بدھ دھرم دے تعلق وچ نویں وچار رکھ رہے سن، چین وچ وی اک سدھارک دا جم ہویا، جسدا نام کنفیوشیئس سی۔ اس ویلے چین وچ ژوؤ شاہی خاندان دا بہار تے خزاں ویلہ چل رہا سی۔ ویلے دے نال ژوؤ شاہی خاندان دی طاقت کمزور پین دے کارن چین وچ بہت سارے راج قایم ہو گئے، جو ہمیشہ آپس وچ لڑدے رہندے سن۔ اسنوں جھگڑدے راجاں دا دور کیہا جان لگیا۔ اس کر کے چین دی پرجا بہت ہی دکھ سہہ رہی سی۔ اجیہے ویلے وچ چین واسیاں نوں اخلاقیات دا پاٹھ پڑھاؤن لئی مہاتما کنفیوشیئس دی آمد ہوئی۔

**کنفیوشس** (551–479 م پ) اک پرانا چینی فلسفی، لکھاری، سیاسی آگو سی جیہڑا چینی تریخ دے بسنت تے پت چڑ ویلے ہویا۔جیدیاں سوچاں نے چین جپان کوریا تائیوان تے ہوراں دیساں دیاں رہتلاں تے گوڑے رنگ لا‎ۓ۔

کنفیوشس نے ذاتی تے سرکاری اخلاق تے ویہار ، انصاف ، خلوص تے رشتیاں دے ٹھیک ہون تے زور دتا۔ کنفیوشس دیاں اے سوچاں چین دیاں دوجیاں سوچاں توں بہوتیاں منیاں گیاں۔ ہان راجٹبر دے چین تے راج ویلے وج کنفیوشس دیاں سوچاں نوں سرکاری تھاپڑا ملیا تے ایہ سوچاں اک پربندھ دا روپ دھاردیاں نیں۔ کنفیوشس دیاں سوچاں چینی ریت رواج دیاں مڈھ نیں۔اوہنے تکڑے ٹبر، پرکھ پوجا، وڈیاں دی نیانیاں کولوں آدر تے جنیاں دی زنانیاں ہتھوں آدر کرن دا آکھیا۔ اک ٹبر نوں اوہنے اک چنگی سرکار دا مڈھ منیا۔ اوہنے ای ایہ گل آکھی جے "دوجیاں نال اوہ نہ کرو جیہڑا تسیں تسیں اپنے نال نہیں ہون دینا چاہندے۔"
کنفیوشس 551 ق م چ چین دے کوفو تھاں تے جمیا تے 479 ق م نوں مر گیا۔

## ناں

کنفیوشس دا ایہ ناں 16ویں صدی دے اک پرتگالی پرچارک میٹیو رچی نے چینی ناں کونگ فیوزی توں بنایا۔

551 ق م کنفیوشس دا جمن ورہ منیا جاندا اے تے لو سرکار دا نگر زو جیہڑا ہن شانڈونگ وچ کوفو اخواندا اے۔ اوسدا پیو کونگ ہی لو سرکار وچ اک فوجی افسر سی۔ کنفیوشس ہجے 3 ورے دا سی جے اوہدا پیو مر جاندا اے۔ اوہدی ماں یان زینگزائی بڑی غریبی وچ اوہنو پالدی اے۔ اوہ 19 وریاں دا سی جدوں اوہدا ویاہ چیگوان نال ہوندا اے تے سال مگروں اوہدا پتر کونگ لی جمدا اے۔ کنفیوشس دا تعلق سماج دی وشکارلی پدھر نال سی۔ اوہنے اجڑی، گوالے، کلرک تے کتاباں سامبھن دے کم کیتے۔

## حوالے

## بارلے جوڑ
# دریائی ڈیلٹا

**دریائی ڈیلٹا** (River delta) دریا دی آخری منزل ہُندی اے جتھے دریا چھوٹے چھوٹے ندی ناݪےآں وچ بٹ کے جھیل یا سمندر وچ ڈِگھ جاندا اے ۔
دریائی ڈیلٹا دے علاقے وچ مینگروو دے چُعھنڈ تے ہور ون سونے جنگݪ تے جنگلی جیون ہُندا اے ۔

## ہور دیکھو

* کھالا
* نہر
* دریا
# جنوبی کوریا

**جنوبی کوریا** چڑھدے ایشیا وچ جزیرا نما کوریا دے لمے پاسے اک لوک راج دیس ہے۔ ایہدے لہندے پاسے چین، اُبھے پاسے شمالی کوریا اَتے چڑھدے پاسے جاپان ہے۔ ایہہ اک پہاڑی دیس ہے۔ ایہدی لوک گݨتی 5 کروڑ دے لگ بھگ ہے۔ ایہدا راجگڑھ سیول ہے۔
ناں کوریا ، کوریا دے اک شاہی ٹبر گوریو توں بݨیا ہے۔
کوریا وچ انسان ہزاراں ورھیاں تو رہ رہیا ہے۔ 668 وچ کوریا دیاں تِن بادشاہتاں رل کے اک دیس بݨِیاں ۔ 1910 وچ کوریا اُتے جاپان نے مَل مار لیا ۔ دوجی وڈی لڑائی دے مُکݨ توں بعد امریکا تے سوویت یونین نے کوریا نوں شمالی کوریا تے جنوبی کوریا وچ ونڈ دِتّا ۔ جنوبی کوریا اَتے شمالی کوریا 1948 وچ وکھ ہوگئے ۔ جنوبی کوریا وچ صدارتی نظام ہے۔

## ہور دیکھو

* شمالی کوریا

**دکھنی کوریا دے شہر**▼

سیول **·** بسان **·** انچن **·** ڈیگو **·** ڈیجیون **·** گوانگجو **·** السان **·** سوون **·** چانگون **·** سیونگنام
# ویکسین

|  |
| --- |
| **ویکسین** |
|  |

**ویکسین** ایسی دوائی اے جیہڑی روگاں دے خلاف لڑن دا زور جماندی اے۔ ویکسین جیوندے یا مردہ جرثوماں، اوناندے زہر یا سرفیس پروٹین نال بنائی جاندی اے۔

## بارلے جوڑ
# 608

## دساں

## سائینسی کھوجاں

## موتاں

|  |
| --- |
| **ستویں صدی** |
| 680 - 681 - 682 - 683 -  684 - 685 - 686 - 687 - 688 - 689 - 690 - 691 - 692 - 693 -  694 - 695 - 696 - 697 -  698 - 699 |
| 660 - 661 - 662 - 663 -  664 - 665 - 666 - 667 - 668 - 669 - 670 - 671 - 672 - 673 -  674 - 675 - 676 - 677 -  678 - 679 |
| 640 - 641 - 642 - 643 -  644 - 645 - 646 - 647 - 648 - 649 - 650 - 651 - 652 - 653 -  654 - 655 - 656 - 657 -  658 - 659 |
| 620 - 621 - 622 - 623 -  624 - 625 - 626 - 627 - 628 - 629 - 630 - 631 - 632 - 633 -  634 - 635 - 636 - 637 -  638 - 639 |
| 600 - 601 - 602 - 603 -  604 - 605 - 606 - 607 - 608 - 609 - 610 - 611 - 612 - 613 -  614 - 615 - 616 - 617 -  618 - 619 |
# وکٹوریا، اسٹریلیا

**وکٹوریہ** آسٹریلیا دا اک صوبہ اے۔ آبادی دے مطابق یہ آسٹریلیا دا دوجا سب توں وڈا صوبہ اے۔

 **·اسٹریلیا دے صوبے**

نواں تھلواں ویلز **·** وکٹوریہ **·** کوینزلینڈ **·** دکھنی اسٹریلیا **·** لیندا اسٹریلیا **·** تسمانیہ **·** اتلا تھاں
# انسانی ترقیاتی اشاریہ

Human Development Index

World map representing the inequality-adjusted Human Development Index categories (based on 2018 data, published in 2019).

|  |  |
| --- | --- |
|   0.800–1.000 (very high)
  0.700–0.799 (high)
  0.550–0.699 (medium) |   0.350–0.549 (low)
  Data unavailable |

## 2010

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| 1. ناروے 0.938 ()
2. آسٹریلیا 0.937 ()
3. نیوزی لینڈ 0.907 ( 17)
4. ریاستہائے متحدہ امریکہ 0.902 ( 9)
5. آئرلینڈ 0.895 ()
6. لیختینستائن 0.891 ( 13)
7. سانچہ:Country data نیدر لینڈز 0.890 ( 1)
8. کینیڈا 0.888 ( 4)
9. سویڈن 0.885 ( 2)
10. جرمنی 0.885 ( 12)
11. جاپان 0.884 ( 1)
12. جنوبی کوریا 0.877 ( 14)
13. سوئٹزرلینڈ 0.874 ( 4)
14. فرانس 0.872 ( 6)
 | 1. اسرائیل 0.872 ( 12)
2. فن لینڈ 0.871 ( 4)
3. آئس لینڈ 0.869 ( 14)
4. بیلجیم 0.867 ( 1)
5. ڈنمارک 0.866 ( 3)
6. ہسپانیہ 0.863 ( 5)
7. ہانگ کانگ 0.862 ( 3)
8. یونان 0.855 ( 3)
9. اطالیہ 0.854 ( 5)
10. لکسمبرگ 0.852 ( 13)
11. آسٹریا 0.851 ( 11)
12. برطانیہ 0.849 ( 5)
13. سنگاپور 0.846 ( 5)
14. چیک جمہوریہ 0.841 ( 8)
 | 1. سلوینیا 0.828 ()
2. انڈورا 0.824 ( 2)
3. سلوواکیہ 0.818 ( 11)
4. متحدہ عرب امارات 0.815 ( 3)
5. مالٹا 0.815 ( 5)
6. اسٹونیا 0.812 ( 6)
7. قبرص 0.810 ( 3)
8. ہنگری 0.805 ( 7)
9. برونائی 0.805 ( 7)
10. قطر 0.803 ( 5)
11. بحرین 0.801 ()
12. پرتگال 0.795 ( 6)
13. پولینڈ 0.795 ()
14. بارباڈوس 0.788 ( 5)
 |

## ہور ویکھو

لسٹ ایشیاء تے اوقیانوسیہ د‏‏ی خود مختار ریاستاں بلحاظ انسانی ترقیا‏ت‏‏ی اشاریہ

سانچہ:لسٹ مملک بلحاظ کیفیت حیات
سانچہ:فہرستاں آبادی بلحاظ ملک
سانچہ:عالمی اقتصادی درجہ بندی
# نگاری پریفیکچر

| **نگاری پریفیکچر མངའ་རིས་ས་ཁུལ་ Ngari Prefecture** |
| --- |
|  |
| جانکاری |
| **راجگڑھ** : | آلی |
| **رقبہ** : | ٣،٠٤،٦٨٣ کلومیٹر² |
| **آبادی**(٢٠٠٣):  • لوک : | ٩٥،٤٦٥  ٠۔٣١/ک م² |
| **ذیلی ونڈ:** | ضلعے |
| **تعداد:** | ٧ |
| **بولی:** | تبتی بولی |

کیلاش پربت تیرتھ نگاری وچ واقعہے
نگاری پریفیکچر وچ تبتی خانابدوش
تساپرنگ وچ پرانےگوگے راج دے کھنڈر
**نگاری پریفیکجر** (تبتی: མངའ་རིས་ས་ཁུལ་, انگریزی: Ngari Prefecture), جسنون **آلی پریفیکچر** (چینی: 阿里地区, انگریزی: Ali Prefecture) وی کہندے نیں، تبت دا اک پربندھکی پریفیکچر ہے جو چین دے تبت خودمختار علاقہ دا حصہ ہے ۔ اسوچّ اکسائی چن علاقے دا اک حصہ آؤندا ہے جنوں بھارت اپنا حصہ سمجھدا ہے لیکن جو چین دے قبضے وچّ ہے ۔ شنجیانگ تبت شاہراہ اس پریفیکچر توں گزردی ہے ۔

## نگاری اتے اکسائی چن

جدوں چین نے 1950 - 1960 دے دہاکے وچّ تبت اتے اپنا قابو جمایا سی اس ویلے نگاری چین دی پہنچ توں دور سی اتے فوجاں اتھے لے جان دا سبھتوں آسان رستہ شنجیانگ علاقے توں سڑک کڈھکے اکسائی چن توں ہندے ہوئے نگاری تکّ پہنچنا سی ۔ اس شاہراہ دی اساری اتے اکسائی چن اتے چین دے قبضے نال 1962 دی بھارت چین لڑائی چھڑ گئی سی ۔

## بھارت تے نگاری دے رہتلی تعلقات

نگاری دیاں سرحداں بھارت دے مل مارے جموں اتے کشمیر , ہماچل پردیش اتے اتراکھنڈ صوبےآں نال لگدیاں ہن ۔ ہندوآں دے پوتر کیلاش پہاڑ اتے مانسروور تیرتھ تھاں اس پریفیکچر وچّ واقعع ہن اتے ہزاراں سالاں توں بھارتی اتے تبتیاں دا اک - دوجے دے دیساں وچّ آنا - جانا رہا ہے ۔ اتہاسک روپ نوں نگاری تریفیکچر دا علاقہ گگے راج دا حصہ ہویا کردا سی ۔ ایہہ علاقہ بودھی مٹھاں ، مورتیکلا نال بھریاں گپھاواں اتے ہور آثار قدیمہ نال بھرپور ہے ۔ بہت سارے تھاواں اتے گہرا تریخی بھارتی مذہبی اتے رہتلی اثر ملدا ہے ۔

## ضلعے

پربندھکی روپ توں نگاری وبھاگ ستّ جلیاں وچّ بنٹا ہویا ہے :

| Map |
| --- |
|  |
| # | نام | انگریزی نام | چینی نام | تبتی نام | وائلی لپینترن | آبادی (٢٠٠٣ اندازا) | رقبہ(مربع کلومیٹر) | کثافت آبادی (فی مربع کلومیٹر) |
| 1 | گر ضلع | Gar County | 噶尔县 | སྒར་རྫོང་ | sgar rdzong | ١٢،١١٤ | ١٣،١٧٩ | ٠۔٩١ |
| 2 | پرنگ ضلع | Burang County | 普兰县 | སྤུ་ཧྲེང་རྫོང་ | spu hreng rdzong | ٧٣،٠٠٠ | ١٢،٤٩٧ | ٥۔٨ |
| 3 | زاندا ضلع | Zanda County | 札达县 | རྩ་མདའ་རྫོང་ | rtsa mda' rdzong | ٥،٦٢٤ | ١٨،٠٨٣ | ٠۔٣١ |
| 4 | رتوگ ضلع | Rutog County | 日土县 | རུ་ཐོག་རྫོང་ | ru thog rdzong | ٦،٣٠٠ | ٧٧،٠٩٦ | ٠۔٠٨ |
| 5 | گیگیئی ضلع | Gê'gyai County | 革吉县 | དགེ་རྒྱས་རྫོང་ | dge rgyas rdzong | ١٢،٣١٣ | ٤٦،١١٧ | ٠۔٢٧ |
| 6 | گیرزے ضلع | Gêrzê County | 改则县 | སྒེར་རྩེ་རྫོང་ | sger rtse rdzong | ١٦،٦٢٣ | ١،٣٥،٠٢٥ | ٠۔١٢ |
| 7 | تسوچین ضلع | Coqên County | 措勤县 | མཚོ་ཆེན་རྫོང་ | mtsho chen rdzong | ١١،٤٩٥ | ٢٢،٩٨٠ | ٠۔٥ |

## ایہ وی ویکھو

* رتوگ ضلع
* اکسائی چن
* گگے راج
* شگاتسے پریفیکچر

## حوالے