Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# سوئی راجٹبر

سوئی راجٹبر
**سوئی راجٹبر جاں سوئی شاہی خاندان**( چینی : 隋朝 , سوئی چاؤ ؛ انگریزی : Sui Dynasty ) پرانے چین دا اک راج پروار سی ۔ ایہہ صرف 589 عیسوی توں 618 عیسوی ( یعنی 29 سال ) تکّ چلیا لیکن اس ویلے وچّ اوہ کامیات رہا ۔ سوئی ویلے ولوں پہلاں شمالی اتے دکھنی راجٹبراں دا ویلہ سی اتے اسدے بعد تانگ راجٹبر اقتدار وچّ آیا ۔

## شروعات اتے راج ویلہ

سوئی راج پروار دی نیہہ یانگ جیان ( 杨坚 , Yang Jian ) نے رکھی سی جو شمالی راجٹبراں وچوں اک اتلے ژوؤ راجٹبر دی سرکاری سیوا وچّ لگا ہویا سی۔ اوہ شمالی ژوؤ بادشاہ دا سوہرا سی اتے اسدے مرن اتے اسنے پہلاں اسدے راج-بھاگ اتے قبضہ کیتا اتے پھر اگے چل کے بکھرے چین دے اتلے اتے دکھنی علاقےآں نوں اکٹھا کیتا ۔ سوئی نظام وچّ امیراں-غریباں دا فرق گھٹان لئی زمین دی نویں کٹائی کیتی گئی(یعنی مقابلہ راہیں ونڈی گئی )، سرکاری وزیراں دا ٹھیک گٹھن کیتا گیا اتے سکےآں دا میعاری کرن کیتا گیا(کیونکہ اس توں پہلاں ہر راج اپنے سکے ضرب کر رہا سی)۔ فوجی طاقت ودھائی گئی اتے شمال وچّ وےدے قبیلےآں توں بچّ - بچاو لئی چین دی مہان دیوار چین نوں اتے پھیلیا کیتا گیا ۔ اسی سمیں بدھ دھرم نوں وی سرکاری پروتساہے ملیا اتے اسدے زریعے چین دییاں وکھ وکھ قوماں اتے رہتلاں نوں اک - دوجے دے نیڑے لیایا گیا ۔ چین دی 1776 کلومیٹر لمبی مہان نہر وی اسی سمیں پوری کیتیاں گئی ، جو ہوانگ ہو ( پیلا دریا ) نوں یانگتسی دریا نال جوڑتی ہے اتے اج وی دنیا دی سبھتوں لمبی کھودی ندی جاں نہر ہے ۔

## راجٹبر دا انت

جتھے اک طرف سوئی سرکار سویوستھت سی ، وہیں اوہ خرچالو اتے بے رحم وی سی ۔ مہان دیوار اتے مہان نہر ورگیاں چیزاں لئی جنتا اتے بھاری ٹیکساں دا بوجھ پایا گیا ۔ بہت سارے لوکاں ولوں زبردستی مہیت وی کروایا گیا ۔ سوئی راج کوریا دے گوگرئیؤ راج نال وی لڑائی وچّ جٹیا سی اتے ساتوی صدی وچّ اس توں ہار گیا ۔ اسدے بعد مخالفاں، غداری اتے ہور تشدد وچ گھرکے سوئی راجٹبر ختم ہو گیا ۔

سوئی راجٹبر دے ویلے دی ملی مہاتما بدھ دی مورتی
## ایہہ وی ویکھو

* شمالی اتے دکھنی راجٹبر
* تانگ راجٹبر
* گوگرئیؤ

* تن راجشاہیاں
* اتری اتے دکھنی راجٹبر

* ہان راجٹبر
* ساؤ ویئی راج
* چڑھدا وو راج
* شُو ہان راج
* جن راجٹبر

* بہار تے خزاں ویلہ
* لہندا ژوؤ ویلہ
* ژوؤ راجٹبر
* چین دے راجٹبر
* چن راجٹبر

## حوالے

## باہرلے جوڑ
# جیانگزو

**·چینی صوبے**

شینجیانگ **·** اندرآلا منگولیا **·** ہیلونگچانگ **·** جیلن **·** لیاوننگ **·** تبت **·** چنگہاۓ **·** گانسو **·** ننگزیا **·** شانسی **·** ہوپے **·** تیانجن **·** شانڈونگ **·** ہینان **·** سوجوان **·** چونگچنگ **·** انہوئی **·** جیانگزو **·** ینعان **·** گوئیژو **·** جیانگزی **·** ہوبے **·** شنگزی **·** زیزیانگ **·** گوانگزی **·** گوانگڈونگ **·** فوجیان **·** مکاؤ **·** ہانگ کانگ **·** ہائینان **·** بیجنگ **·** شنگہائی **·**
# تانگ

**تانگ** اک چینی شاہی ٹبر سی جینے چین تے 618 توں 903 تک راج کیتا۔ سیان ایس دا راجگڑھ سی تے اے ویلہ چینی تریخ چ سکھ چین دا سی۔

700 عیسوی وچّ تنگ راجونش دوارا نئنترک کھیتراں دا نقشہ
تنگ راجونش ( چینی : 唐朝 ، تنگ چؤ ) چین دا اک راجونش سی ، جسدا شاسنکال سنّ 618 عیسوی توں سنّ 907 عیسوی تکّ چلیا۔ ایہناں توں پہلاں سوئی راجونش دا زور سی اتے ایہناں دے بعد چین وچّ پنج راجونش اتے دس راجشاہیاں نام دا دور آیا ۔ تنگ راجونش دی نیو لئی ( 李 ) نامک پروار نے رکھی جنہاں نے سوئی سامراج دے پتنکال وچّ ستا اتے قبجہ کر لیا ۔ اس راجونش دے شاسن وچّ لگبھگّ 15 سال دا اک انترال آیا سی ، جو 8 اکتوبر 690 توں 3 مارچ 705 تکّ چلیا ، جس وچّ دوجے جھؤ راجونش دی مہارانی وو جیتییاں نے کجھ سمیں لئی راجگدی اتے قابو حاصل کر لیا ۔

تنگ سامراج نے شیان دے شہر نوں اپنی راجدھانی بنایا اتے اس سمیں شیان دنیا دا سبھ تو وڈا نگر سی ۔ اس دور نوں چینی سبھیتا دی آخری سیما منیا جاندا ہے ۔ چین وچّ پوروَ دے ہان راجونش نوں انی عجت ولوں یاد کیتا جاندا ہے کہ اوہناں دے نام اتے چینی جاتی نوں ہان چینی بلایا جان لگا ، لیکن تنگ راجونش نوں اوہناں دے برابر دا جاں اوہناں نوں وی مہان خاندان سمجھیا جاندا ہے ۔ 7ویں اتے 8ویں شتابدیاں وچّ تنگ سامراج نے چین وچّ جنگننا کروائی اتے اوہناں توں پتہ چلیا کہ اس سمیں چین وچّ لگبھگّ 5 کروڈ ناگرکاں دے پروار پنجیکرت سن ۔ 9ویں شتابدی وچّ اوہ جنگننا پوری تاں نہیں کروا پائے لیکن انومان لگایا جاندا ہے کہ دیش وچّ خوش حالی ہون کرکے آبادی ودھکے 8 کروڈ تکّ پہنچ چکی سی ۔ اس وڈی جنسنکھیا توں تنگ راجونش لکھاں سینکاں دی وڈی فوجاں کھڑی کر پایا ، جنہاں توں وچکار ایشیا دے الاکیاں وچّ اتے ریشم رستے دے بہت منافعے والے وپارک رستیاں اتے ایہہ خاندان اپنی دھاک جمان لگی ۔ بہت سارے کھیتراں دے راجے تنگ راجونش نوں اپنا مالک منن اتے مجبور ہو گئے اتے اس راجونش دا سانسکرتیک پربھاو دور - دراز وچّ کوریا ، جاپان اتے وئتنام اتے وی محسوس کیتا جان لگا ۔

تنگ دور وچّ سرکاری نوکراں نوں نیوکت کرن لئی پربندھکی امتحاناں نوں آجوجت کیتا جاندا سی اتے اس آدھار اتے اوہناں نوں سیوا وچّ رکھیا جاندا سی ۔ لایق لوکاں دے آؤن نال پرشاسن وچّ بہتری آئی ۔ سنسکرتی دے کھیتر وچّ اس سمیں نوں چینی کویا دا سونے-رنگا یگ سمجھیا جاندا ہے ، جس وچّ چین دے دو سبھ توں پرسدھ کویاں - لئی بائی اتے دو فو - نے اپنیاں رچناواں رچیاں ۔ ہان گان ، جھانگ شوان اتے جھؤ پھنگ ورگے منے-پرمنے چترکار وی تنگ زمانے وچّ ہی رہندے سن ۔ اس یگ دے ودواناں نے کئی اتہاسک ساہت دیاں کتاباں ، گیانکوش اتے بھوگول - پرکاش لکھے جو اج تکّ پڑے جاندے ہن ۔ اس دوران بدھ دھرم وی چین وچّ بہت پھیلیا اتے وکست ہویا ۔ تنگ راجونش دے کال وچّ کافی وکاس ہویا اتے چین وچّ ستھرتا آئی۔تنگ شاسکاں نے جئیدوشی نام دے کھیتری سامنتاں نوں نیوکت کیتا اتے وکھ وکھ پرانتاں اتے 9وی صدی دے انت تکّ ایہناں نے تنگ سامراج دے ورودھ لڑائی شروع کر دتی اتے خود دے آزاد راج ستھاپت کیتے |

## ایہہ وی ویکھو

* سوئی راجٹبر
* چین دے راج ٹبر
* ہان راجٹبر
* شمالی اتے دکھنی راجٹبر
* تانگ راجٹبر
* گوگرئیؤ

* تن راجشاہیاں
* اتری اتے دکھنی راجٹبر

* ہان راجٹبر
* ساؤ ویئی راج
* چڑھدا وو راج
* شُو ہان راج
* جن راجٹبر

* بہار تے خزاں ویلہ
* لہندا ژوؤ ویلہ
* ژوؤ راجٹبر
* چین دے راجٹبر
* چن راجٹبر

## حوالے

## باہرلے جوڑ
# شہنشاہ چین

| شہنشاہ یا فغفور چین |
| --- |
| سابقہ بادشاہت |
| Imperial |
|  |
|  |
| **چن شی ہوانگ** |
| اولین بادشاہ/ملکہ | چن شی ہوانگ |
| آخری بادشاہ/ملکہ | پویی |
| انداز | متعدد بمطابق خاندان\ہز امپریل میجیسٹی |
| سرکاری رہائش گاہ | متعدد بمطابق خاندان، ماضی نیڑے وچ شہر ممنوع، بیجنگ |
| بادشاہت دا آغاز | چن خاندان |
| بادشاہت دا آختتام | 12 فروری 1912 |
| موجودہ مدعی | جن یوژانگ (**چنگ خاندان**) |

**شہنشاہ چین** تے **فغفور چین**
(چینی: 皇帝; ||پینین]]: *Huángdì*) چین دے شاہی خانداناں دے حکمراناں دا لقب سی جس د‏‏ی ابتدا 221 ق م وچ چن خاندان تو‏ں ہوئی تے 1912ء دے انقلاب تے جمہوریہ چین دے قیام تو‏ں ختم ہوِئی۔

## باہرلے جوڑ

* PRC Qin Shi Huang site Archived 2010-01-26 at the وے بیک مشین