Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ضلع کاگوشیما

**کاگوشیما** جپان دا اک ضلع (prefecture) اے۔

## بارلے جوڑ

 **·جپان دے ضلعے**▼

آیچی **·** اکیٹا **·** آوموری **·** چیبا **·** اہیمے **·** فوکوئی **·** فوکوکا **·** فوکوشیما **·** گیفو **·** گنما **·** ہیروشیما **·** ہوکیڈو **·** ہیوگو **·** اباراکی **·** اشیکاوا **·** ایواٹے **·** کاگاوا **·** کاگوشیما **·** کاناگاوا **·** کوچی **·** کوماموٹو **·** کیوٹو **·** مائی **·** میاگی **·** میازاکی **·** ناگانو **·** ناگاساکی **·** نارا **·** نیایگاٹا **·** اویٹا **·** اوکایاما **·** اوکیناوا **·** اوساکا **·** ساگا **·** سائیٹاما **·** شیگا **·** شیمانے **·** شیزوکا **·** ٹوچیگی **·** ٹوکوشیما **·** ٹوکیو **·** ٹوٹوری **·** ٹویاما **·** واکایاما **·** یاماگاٹا **·** یاماگوچی **·** یاماناشی
# خط سرطان

کرء ارض دے نقشے اُتے خط سرطان
زمین د‏‏ی اوہ حالت جدو‏ں سورج خط استوا وچ **خط سرطان** اُتے عموداً چمکتا ا‏‏ے۔ ایہ 21 جون د‏‏ی کیفیت ہُندی ا‏‏ے۔ سورج قطب شمالی د‏‏ی طرف جھکا ہُندا ا‏‏ے۔ تے قطب جنوبی تو‏ں ہٹا ہويا۔ شمالی نصف کرے وچ جنوبی کرے تو‏ں مختلف صورت ہُندی ا‏‏ے۔ جنوبی حصے وچ سردیاں دا موسم ہُندا اے تے شمالی کرے وچ گرمیاں دا موسم ہُندا ا‏‏ے۔ خط استوا اُتے دن رات برابر ہُندے نيں۔ شمالی نصف کرہ وچ دن وڈے تے راتاں چھوٹی ہُندیاں نيں۔ قطب شمالی 24 گھینٹے روشنی وچ رہندا ا‏‏ے۔ جس تو‏ں اوتھ‏ے لگاتار دن رہندا ا‏‏ے۔ جنوبی نصف کرے وچ صورتِ حالات مختلف ہُندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے سردیاں دا موسم ہُندا ا‏‏ے۔ راتاں لمبی تے دن چھوٹے ہُندے نيں۔ قطبِ جنوبی مسلسل تاریدی ميں رہندا ا‏‏ے۔ اس دا جنوبی مساوی خط جدی ا‏‏ے۔

## جغرافیہ

خط سرطان د‏‏ی زد وچ آنے والے ارضی علاقے:

| Co-ordinates | Country, territory or sea | Notes |
| --- | --- | --- |
| ﻿ / ﻿ | سانچہ:DZA |  |
| ﻿ / ﻿ |  نائجر |  |
| ﻿ / ﻿ |  لیبیا | The Tropic touches on the northernmost point of  چاڈ at ﻿ / ﻿ |
| ﻿ / ﻿ |  مصر | The Tropic passes through جھیل ناصر |
| ﻿ / ﻿ | بحیرہ احمر |  |
| ﻿ / ﻿ |  سعودی عرب |  |
| ﻿ / ﻿ | سانچہ:ARE | Abu Dhabi emirate only |
| ﻿ / ﻿ |  اومان |  |
| ﻿ / ﻿ | بحر ہند | بحیرہ عرب |
| ﻿ / ﻿ |  بھارت | States of گجرات (بھارت), راجستھان, مدھیہ پردیش, چھتِیہہ گڑھ, جھاڑکھنڈ and مغربی بنگال |
| ﻿ / ﻿ |  بنگلا دیش | Khulna, Dhaka, and Chittagong Divisions |
| ﻿ / ﻿ |  بھارت | State of تریپورہ |
| ﻿ / ﻿ |  بنگلا دیش | چٹاگانگ ڈویژن |
| ﻿ / ﻿ |  بھارت | State of میزورم |
| ﻿ / ﻿ | سانچہ:MMR (Burma) | چن ریاست, سگینگ ریجن, ماندالے علاقہ, ریاست شان |
| ﻿ / ﻿ |  چین | Provinces of یوننان (passing about 7 km north of the border with  ویتنام), گوانگشی, and گوانگڈونگ |
| ﻿ / ﻿ | آبنائے تائیوان |  |
| ﻿ / ﻿ |  تائیوان | چیائی کاؤنٹی, ہوالیئن کاؤنٹی |
| ﻿ / ﻿ | بحر الکاہل | Passing just south of Necker Island, ہوائی,  ریاستہائے متحدہ امریکہ |
| ﻿ / ﻿ |  میکسیکو | State of باخا کیلیفورنیا سر |
| ﻿ / ﻿ | خلیج کیلی فورنیا |  |
| ﻿ / ﻿ |  میکسیکو | States of سینالوا, دورانگو, زاکاٹیکاس, سان لوئیس پوتوسی, نیوو لیون, and تاماولیپاس |
| ﻿ / ﻿ | خلیج میکسیکو |  |
| ﻿ / ﻿ | بحر اوقیانوس | Passing through the Straits of Florida and the Nicholas Channel Passing just south of the Anguilla Cays (سانچہ:BAH) Passing through the Santaren Channel and into the open ocean |
| ﻿ / ﻿ | سانچہ:BAH | جارج ٹاؤن، بہاماس Islands and Long Island |
| ﻿ / ﻿ | Atlantic Ocean |  |
| ﻿ / ﻿ | مغربی صحارا | Claimed by  مراکش and the سانچہ:SADR |
| ﻿ / ﻿ | سانچہ:MRT |  |
| ﻿ / ﻿ |  مالی |  |
| ﻿ / ﻿ | سانچہ:DZA |  |
# جزیرہ نما عرب

جزیرہ نما عرب|  |
| رقبہ | 3,237,500 کلومیٹر2 (1,250,000 میل²) |
| آبادی | 86,222,000 |
| دیس |  بحرین  کویت  عمان  قطر  سعودی عرب  متحدہ عرب امارات  یمن |

جزیرہ نما عرب دا خلاء توں منظر
**جزیرہ نما عرب** یا **عربستان** (عربی: شبه الجزيرة العربية، انگریزی: Arabian Peninsula) مغربی ایشیا وچ افریقا اَتے ایشیا دے سنگم اُتے واقع اک جزیرہ نما ہے جیہدا زیادہ تر حِصہ صحرائی ہ‏‏ے۔ جزیرہ نما عرب مشرق وسطی دا اہ‏م ترین حصہ ہے اتے تیل تے گیس دے وسیع ذخائر دے باعث خِطے وچ اہ‏م کردار ادا کردا ہے۔

## جزیرہ نما عرب وچ شامل ممالک

مندرجہ ذیل ممالک جزیرہ نما عرب دا حصہ سمجھے جاندے نیں:

1. ۔ بحرین (جزیرہ نما عرب نالوں زمینی طور تے الگ اک جزیرہ ہے)
2. ۔ کویت
3. ۔ عمان
4. ۔ سعودی عرب
5. ۔ متحدہ عرب امارات
6. ۔ قطر
7. ۔ یمن

## جغرافیا

جزیرہ نما عرب دا ساحل مغرب وچ لال سمندر اَتے خلیج عقبہ، جنوب مشرق وچ عرب سمندر اتے شمال مشرق وچ خلیج عمان، آبنائے ہرمز تے خلیج فارس نال ملدا ہے۔

شمال وچ جزیرہ نما عرب دیاں حداں کوہ زاگرس تک جا کے مُک جاندیاں نیں۔ بغیر کِسے واضع علامت دے ایہہ جغرافیائی طور تے صحرائے شام نال جا ملدا ہے۔ سیاسی طور تے جزیرے ورگا عرب سعودی عرب اَتے کویت دیاں شمالی سرحداں دے نال ختم ہو جاندا ہے۔

## نک سک

جزیرہ نما عرب دا بوہتا حصہ سعودی عرب وچ شامل ہے نالے آبادی دی وڈی گݨتی وی سعودی عرب اتے یمن وچ رہندی ہے۔ جزیرہ نما عرب وچ جگ دے سَبھ توں بوہتے تیل دے ذخیرے پائے جاندے نیں۔ مسلماناں دے مقدس مذہبی تھاں مکہ تے مدینہ وی ایتھے نیں۔ معاشی طور تے سعودی عرب اَتے متحدہ عرب امارات خِطے دے امیر مُلک نیں۔ عرب دنیا دا ٹیلی ویژن چینل الجزیرہ وی ایسے جزیرہ نما دے اک مُلک قطر توں چلایا جاندا ہے۔

## حوالے
# لال سمندر

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | لال سمندر |  |

 |
|    |
|

---

 |
| سميت بأسم | لال    |
| ﻿ / ﻿    نقشہ |
|

---

 |
|  منطقہ
  |
| حصہ | بحر ہند ،  بحیرہ اریترا    |
|  خصوصیات
  |
| چوڑآئی | 355 کلومیٹر    |
| گہرائی | 3040 میٹر    |
| رقبہ | 438000 مربع کلومیٹر ،  445816 مربع کلومیٹر    |
| ترمیم  |

**لال سمندر** یا **بحیرہ احمر**، وڈا سمندر ہند دا اک سمندر اے۔ ایہہ باب المندب تے خلیج عدن دے نال وڈا سمندر ہند نال جڑیا ہویا اے۔ ایہدے شمال وچ جزیرہ نما سینا، خلیج عقبہ تے خلیج سوئز نیں، جو نہر سوئز نال ملی ہوئے نیں۔ 19ویں صدی تک یورپی ایہنوں خلیج عرب کہندے سن۔

## حوالے
# صحارا

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | صحارا |  |

 |
|    |
|

---

 |
| مقامی ناں | (عربی وچ: الصحراء الكُبرى)   |
| لمبا‏ئی | 4800 کلومیٹر    |
| چوڑائی | 1800 کلومیٹر    |
| لمبائی | 4800 کلومیٹر    |
| نقشہ | ﻿ / ﻿    |
| انتظامی تقسیم
 |
| ملک |  الجزائر   چڈ   مصر   مراکش   تونس   موریطانیا   نائجر   مالی   سودان   فرانس  (–۳ جولائی ۱۹۶۲)   |
| حصہ | صحرا    |
| وقوع تھاں | الجزائر ،  چڈ ،  مصر ،  مراکش ،  لبیا ،  مالی ،  سودان ،  تونس ،  موریطانیا    |
| لمبائی | 4800 کلومیٹر    |
| تقسیم اعلیٰ | الجزائر ،  چڈ ،  مصر ،  مراکش ،  لبیا ،  مالی ،  سودان ،  تونس ،  موریطانیا    |
| جغرافیائی خصوصیات
 |
| متناسقات | ﻿ / ﻿    |
| رقبہ | 9200000 مربع کلومیٹر    |
| مزید معلومات
 |
| اوقات | متناسق عالمی وقت+01:00    |
| جیو رمز | 2212709   |
|

|  |
| --- |
|
[مکمل اسکرین پر] |

 |
| ترمیم  |

**صحارا** جگ دی سبھ توں وڈا صحرا اے ۔ جیہدا رقبا ۹۰ لکھ مربع کلومیٹر اے جیہڑا تقریبن امریکا دے کُل رقبے جِنا اے ۔ ایہ صحرا شمالی افریقا وچ اے ۔ صحرا دے لہندے پاسے اٹلانٹک ساگر ، اُبھے پاسے رومی سمندر تے اطلس پربت دھارا ، چڑھدے پاسے لال سمندر تے مصر تے لمے پاسے دریائے نائجر دی وادی تے سوڈان نیں ۔ ایہ صحرا وکھرےاں حِصےآں وچ ونڈیا ہویا اے ۔ جیہناں وچ وسطی کوہ ہتار ، کوہ تبستی ، کوہ ایئر تے صحرائے لبیا شامل نیں ۔ صحرا دی سبھ توں اُچی چوٹی ایمی کوسی اے جیہدی اچائی ۳۴۱۵ میٹر اے ۔

صحرا وچ کل ۲۵ لَکھ لوک ریندے نیں جیہڑے مصر ، موریطانیا ،مراکش تے الجزائر دے لوک اے ۔

خلاء تو‏ں صحرائے اعظم دا منظر
**صحرائے اعظم** یا صحارا دنیا دا سب تو‏ں وڈا صحرا اے جس دا رقبہ ۹٬۰۰۰٬۰۰۰ مربع کلومیٹر (۳۵ لکھ مربع میݪ) اے، جو تقریباً امریکا دے کل رقبے دے برابر ا‏‏ے۔ صحرائے اعظم شمالی افریقا وچ واقع ا‏‏ے۔ انگریزی وچ اسنو‏ں Sahara کہیا جاندا اے جو دراصل عربی لفظ "صحرا" د‏‏ی جمع ا‏‏ے۔
صحارا دا علاقہ ہر ۲۰ ہزار سال بعد ۶ ہزار سال دے لئی ہرا بھریا ہو جاندا ا‏‏ے۔ ایسا اس لئی ہُندا اے کہ زمین دا محور خود ۲۶ ہزار سال وچ اک چکر مکمل کردا اے جسنو‏ں Apsidal precession کہندے نيں۔

صحرائے اعظم دے مغرب وچ بحر اوقیانوس، شمال وچ کوہ اطلس، تے بحیرہ روم، مشرق وچ بحیرہ احمر تے مصر تے جنوب وچ دریائے نائجر د‏‏ی وادی تے سوڈان واقع نيں۔ صحرائے اعظم وکھ وکھ حصےآں وچ تقسیم اے، جنہاں وچ وسطی کوہ ہقار، کوہ تبستی، کوہ ایئر، صحرائے تنیر، تے صحرائے لیبیا شام‏ل نيں۔ صحرائے اعظم د‏‏ی بلند ترین چوٹی ایمی کوسی اے جس د‏‏ی بلندی ۳۴۱۵ میٹر اے تے ایہ شمالی چاڈ وچ کوہ تبستی دے سلسلے وچ واقع ا‏‏ے۔

صحرائے اعظم وچ کل ۲۵ لکھ افراد رہائش پزیر نيں جنہاں د‏‏ی اکثریت مصر، ماریطانیہ، مراکش، تے الجزائر نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے رہنے والے باشندےآں د‏‏ی اکثریت بربر نسل نال تعلق رکھدی ا‏‏ے۔

## حوالے

## باہرلےجوڑ
# آبنائے ملاکا

آبنائے ملاکا دا نقشہ
**آبنائے ملاکا** (انگریزی: Strait of Malacca)، جزیرہ نما ملائیشیا تے انڈونیشیا دے جزیرے سماٹرا دے درمیان اک آبنائے آ۔

محل وقوع تے اقتصادی لحاظ نال ایہ نہر سویز تے نہر پاناما ونگوں دنیا دیاں اہم ترین بحری گزرگاہواں وچ شمار ہُندی اے۔ ایہ بحر ہند تے بحرالکاہل دے درمیان بحری جہازاں دے لنگھن دا مرکزی رستا دیندی اے تے ایداں دنیا دے تن گنجان آباد ترین مُلکاں بھارت، انڈونیشیا تے چین نوں مُنسلک کردی اے۔ اس آبنائے توں سالانہ 50 ہزار بحری جہاز لنگھدے نیں۔
دنیا بھر وچ تیل دی کل جہاز لدائی دا اک چوتھائی اس گزرگاہ توں لنگھدا اے۔ 805 کلومیٹر لمبی رودباد سنگاپور دے نیڑے رودباد فلپس دے مقام اُتے صرف ڈیڑھ بحری میل یا 2.8 کلومیٹر چوڑی اے۔ ایہ ایہدا سبھ توں تنگ علاقہ اے۔
# سنگاپور

**سنگاپور** دکھنی چڑھدے ایشیاء دا اک شہری دیس ہے۔ ایہہ ملایا جزیرے ورگا دی تھلویں نکر تے ایکویٹر توں 137 کلومیٹر اُتّے کرکے ہے۔

سنگاپور سنسکرت بولی دا شبد ہے جیہدا مطلب ہے شیر شہر۔

دوسری صدی وج پہلی واری ایتھے لوک وسن لگے۔ 16وین توں 19ویں صدی دے مُڈھ تک ایہہ جوہر سلطنت دا انگ رہیا۔ 1819 وچ سٹیمفورڈ ریفلز نے جوہر سلطنت کولوں پچھ کے ایتھے ایسٹ انڈیا کمپنی ولوں اک کاروباری تھاں دی نیونہہ رکھی۔ 1824 وچ ایہہ تھاں برطانیہ کول چلی گئی۔ دوجی وڈی لڑائی وچ ایس تے جپانیاں نے مل مار لیا پر لڑائی مگروں ایتھے انگریزی راج فیر آگیا 1959 وچ سنگاپور اپنے اندرلے معاملیاں وچ ازاد ہوگیا۔ 1963 تک ایہہ ملائشیا نال سی پر 1965 وچ اوہدے نالوں بالکل وکھ اَتے ازاد ہوگیا۔

* سنگاپور سرکار

٭ سنگاپور دا قومی ترانہ
# خط جدی

خط جدی
**خط جدی** (Tropic of Capricorn) عرض بلد دا اک دائرہ ا‏‏ے۔ اس دا شمالی مساوی خط سرطان ا‏‏ے۔ **راس الجدی** اوہ حالت جدو‏ں آفتاب خط جدی اُتے عموداً چمکتا ا‏‏ے۔ ایہ صورت 22 دسمبر نو‏‏ں پیش آندی ا‏‏ے۔ سورج قطب جنوبی د‏‏ی طرف جھکا ہُندا ا‏‏ے۔ تے قطب شمالی اُتے تو‏ں ہٹا ہُندا ا‏‏ے۔ اس حالت وچ نصف کرہ جنوبی وچ گرمیاں دا موسم ہُندا اے یعنی دن وڈے تے راتاں چھوٹی ہُندیاں نيں۔ قطب جنوبی 24 گھینٹے روشنی وچ رہندا ا‏‏ے۔ اس لئی اوتھ‏ے لگیا تار دن رہندا ا‏‏ے۔ اس دے برعکس نصف کرۂ شمالی وچ سردیاں دا موسم ہُندا ا‏‏ے۔ راتاں لمبی تے دن چھوٹے چونکہ ایہ حصہ سورج تو‏ں دور ہٹا ہُندا ا‏‏ے۔ اس لئی قطب شمالی اُتے متواتر تاریکی چھائی رہندی ا‏‏ے۔

## دنیا بھر وچ

| متناسقات | ملک، علاقے یا سمندر | نوٹس |
| --- | --- | --- |
| ﻿ / ﻿ | بحر اوقیانوس |  |
| ﻿ / ﻿ |  نمیبیا | عرونگو, خوماس, ہارداپ |
| ﻿ / ﻿ |  بوٹسوانا | کالاگادی, کیونگ تے مرکزی ضلعے |
| ﻿ / ﻿ |  دکھنی افریقہ | صوبہ لیمپوپو |
| ﻿ / ﻿ |  موزمبیق | غزہ تے انہامابان صوبے |
| ﻿ / ﻿ | بحر ہند | رودبار موزمبیق |
| ﻿ / ﻿ |  مڈغاسکر | تولیارا صوبہ تولیارا فیانارانسوا صربے |
| ﻿ / ﻿ | بحر ہند |  |
| ﻿ / ﻿ |  آسٹریلیا | مغربی آسٹریلیا، شمالی علاقہ تے کوئنزلینڈ |
| ﻿ / ﻿ | بحیرہ کورل |  آسٹریلیا دا کورل سمندری جزیرے علاقہ |
| ﻿ / ﻿ | بحر الکاہل | مینروا ریف ( ٹونگا), تے جنوب توبوائی ( فرانسیسی پولینیشیا) |
| ﻿ / ﻿ |  چلی | آنتوفاگاستا علاقہ |
| ﻿ / ﻿ |  ارجنٹائن | خوخوئی, سالدا, تے فورموسا صوبے |
| ﻿ / ﻿ |  پیراگوئے | بوکيرون, صدر ہیس, کونسپسیون, سان پیڈرو تے امامبائی محکمے |
| ﻿ / ﻿ |  برازیل | ماتو گروسو دو سول, تے ساؤ پالو ریاستاں |
| ﻿ / ﻿ | بحر اوقیانوس |  |

## مختلف ملکاں وچ خط جدی یادگار

* مڈغاسکر
* شمالی ارجنٹائن
* نمیبیا
* برازیل
* برازیل
* کویںسلینڈ، آسٹریلیا
* کویںسلینڈ، آسٹریلیا
* مغربی آسٹریلیا
* شمالی علاقہ، آسٹریلیا

## حوالے
# گھانا

گھانا لیندے افریقہ دا اک دیس اے۔ گیمبیا دے اتر وچ برکینا فاسو، لیندے ول آئیوری کوسٹ تے چڑدے ول ٹوگو اے تے دکھن وچ وڈا سمندر اوقیانوس۔ گیمبیا دا تھاں 238,535 مربع کلومیٹر / 92,099 مربع میل اے۔ گیمبیا دی لوک گنتی 1,882,450 اے۔ گیمبیا دی دیسی بولی انگریزی ایے۔ اریٹریا دا راجگڑھ بانجول اے۔

 **افریقا دے دیس·** الجزائر **·** انگولا **·** بنین **·** بوٹسوانا **·** برکینا فاسو **·** برونڈی **·** کیمرون **·** کیپ وردی **·** وچکارلا افریقی لوک راج **·** چاڈ **·** لوکراج کانگو **·** کانگو **·** آئیوری کوسٹ **·** جبوتی **·** مصر **·** اریٹریا **·** ایتھوپیا **·** استوائی گنی **·** گیبون **·** گیمبیا **·** گھانا **·** گنی **·** گنی بساؤ **·** کینیا **·** لیسوتھو **·** لائیبیریا **·** لیبیا **·** مڈغاسکر **·** مالی **·** ملاوی **·** موریطانیا **·** ماریشس **·** موزمبیق **·** نمیبیا **·** نائجر **·** نائیجیریا **·** روانڈا **·** لہندا صحرا **·** ساو ٹومی تے برنسپی **·** سینیگال **·** سشلز **·** سیرالیون **·** صومالیا **·** جنوبی افریقا **·** سوڈان **·** اسواٹینی **·** تنزانیا **·** ٹوگو **·** تونس **·** یوگنڈا **·** زیمبیا **·** زمبابوے **·** کومورو **·** مراکش
# پولینڈ

**پولینڈ** وشکارلے یورپ دا اک دیس اے۔ ایدے لیندے چ جرمنی دکھن چ سلویکیا تے چیک لوک راج چڑھدے چ بیلارس تے یوکرین تے اتر چ بالٹک سمندر تے روس دا اک انگ اے۔

## تریخ

۹۶۰ چ پولینڈ دے لوک سعائی بندے نیں۔ ۹۶۶ چ پولینڈ دا بادشاہ میزکو I وی سعائی ہوجاندا اے تے ساری پولش قوم کیتھولک سغائی بندی اے۔ ۱۲ویں صدی چ بولسلا نے پولیند نوں اپنے پتراں چ ونڈ دتا تے ایندے نال پولینڈ دے وی ٹوٹے ہوگۓ۔ ۱۳ویں صدی ج منگولاں نے پولینڈ نوں برباد کیتا۔ ۱۴ ویں صدی ج کئی نسلاں دے لوک پولینڈ آۓ جناں چ یہودی وی سن۔ ۱۳۸۵ توں ۱۵۶۹ تک پولینڈ تے جگلین ٹبر نے راج کیتا۔ ۱۵۶۹ توں لے کے ۱۷۹۵ تک پولینڈ تے لتھوینیا اک جٹ ہوجاندے نیں۔ ۱۸ویں صدی دے انت تے پولینڈ نوں اودے تکڑے گوانڈی روس تے پرشیا آپس ج ونڈ لیندے نیں۔

نومبر ۱۹۱۸ چ پہلی وڈی لڑائی دے انت تے پولینڈ نوں ازادی لبدی اے۔ دوجی وڈی لڑائی چ ایہ ازادی جرمنی تے روس فیر کھ لیندے نیں۔ لڑائی دے انت تے پولینڈ فیر ازاد ہوندا اے۔ ۱۹۴۵ توں ۱۹۸۹ تک پولینڈ کمیونسٹ ریا تے روس تھلے لکیا ریا۔ ۱۹۸۹ چ سویت یونین دے ٹٹن تے پولینڈ وارسا پیکٹ توں وکھرا ہویا۔ نیٹو تے یورپی یونین نال رلیا۔

**یورپ دے دیس**▼
لُکاؤ
آئس لینڈ **·** جرمنی **·** البانیا **·** اندورہ **·** آرمینیا **·** آسٹریا **·** آذربائیجان **·** بیلارس **·** بیلجیم **·** بوسنیا تے ہرزیگوونا **·** بل‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏غاریہ **·** کروشیا **·** قبرص **·** چیک  **·** ڈنمارک **·** اسٹونیا **·** فنلینڈ **·** فرانس **·** یونان **·** ھنگری **·** اٹلی **·** آئرلینڈ **·** قازقستان **·** کوسوو **·** لیٹویا **·** لیختنشٹاین **·** لیتھوینیا **·** لکسمبرگ **·** مقدونیہ **·** مالٹا  **·** مولڈوا **·** موناکو **·** مونٹی نیگرو **·** نیدرلینڈز **·** ناروے **·** پولینڈ **·** پرتگال **·** رومانیہ **·** روس **·** سان مرینو **·** سربیا **·** سلویکیا **·** سلوینیا **·** سپین **·** سویڈن **·** ترکی **·** سویٹزرلینڈ **·** برطانیہ **·** یوکرین **·** ویٹیکن **·** جارجیا

 **·پولینڈ دے صوبے**▼

تھلواں سائیلیشیا **·** تھلواں کارپیتھی **·** سائیلیشیا **·** سویتو کاریزیسکی **·** لوبوس **·** لبلن **·** لودز **·** لیندا پومرینیا **·** ماسووی **·** نکا پولینڈ **·** وارمینی - ماسوری **·** وڈا پولینڈ **·** پودلاسکی **·** پومرینیا **·** کوجاوی - پومرینیا

  **·پولینڈ دے نگر**▼

اولشتین **·** لبلن **·** کراکوف **·** تورون **·** زیلونا گورا **·** ششیچن **·** لودز **·** کیلچ **·** زیلونا گورا **·** وروسلاو **·** گدانسک **·** پوزنان **·** وارسا
# ہنگری

**ہنگری** وچکارلے یورپ دا اک دیس اے ۔ ہنگری دے چڑھدے پاسے یوکرین تے رومانیا، اتر ول سلواکیا، سربیا تے کروشیا لمے ول ، سلوینیا لمے لہندے ول تے لہندے ول آسٹریا نیں ۔ ایہ نیٹو تے یورپی یونین دا ممبر تے اک شنجن دیس اے ۔ ایتھے دی بولی مگیار اے جیہڑی یورپ وج ہند یورپی بولیان دے ٹبر توں باہر سب تون وڈی بولی اے ۔ بوڈاپسٹ سبھ توں وڈا شہر اے ۔

**یورپ دے دیس**▼

آئس لینڈ **·** جرمنی **·** البانیا **·** اندورہ **·** آرمینیا **·** آسٹریا **·** آذربائیجان **·** بیلارس **·** بیلجیم **·** بوسنیا تے ہرزیگوونا **·** بل‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏‏غاریہ **·** کروشیا **·** قبرص **·** چیک  **·** ڈنمارک **·** اسٹونیا **·** فنلینڈ **·** فرانس **·** یونان **·** ھنگری **·** اٹلی **·** آئرلینڈ **·** قازقستان **·** کوسوو **·** لیٹویا **·** لیختنشٹاین **·** لیتھوینیا **·** لکسمبرگ **·** مقدونیہ **·** مالٹا  **·** مولڈوا **·** موناکو **·** مونٹی نیگرو **·** نیدرلینڈز **·** ناروے **·** پولینڈ **·** پرتگال **·** رومانیہ **·** روس **·** سان مرینو **·** سربیا **·** سلویکیا **·** سلوینیا **·** سپین **·** سویڈن **·** ترکی **·** سویٹزرلینڈ **·** برطانیہ **·** یوکرین **·** ویٹیکن **·** جارجیا
# بلقان

بلقان
بلقان تھلویں چڑدے یورپ دا اک پاسہ اے۔ اس پاسے دا اے ناں بلقان پعاڑ توں پیا جیڑا بلغاریہ دے وشکاروں تے چڑدے سربیا چوں لنگدا اے۔ بلقان دا رقبہ 550،000 مربع کلومیٹر تے لوک گنتی 55 ملین اے۔

اس خطے نوں ناں کوہ بلقان دی وجہ توں دتا گئیا اے جہڑا بلغاریہ دے وسط توں مشرقی سربیا تک جاندا اے ۔

اسنوں اکثر جزیرہ نما بلقان وی آکھیا جاندا اے کیونجے اسدے 3 پاسے سمندر اے جنہاں چوں مشرق چ کالا سمندر ، جنوب تے جنوب مغرب چ رومی سمندر دیاں شاخاں ایڈریاٹک سمندر ، آیونیئن سمندر ، ایجی سمندر تے مرمرہ سمندر نیں۔ بلقان جنوب مشرقی یورپ چ کالا سمندر ، ایڈریاٹک سمندر تے ایجی سمندر دے ساحلاں توں شروع ہوکے وسطی یورپ تک پھیلیا ہوئیا اے ۔
بلقان چ ترکی ، یونان ، بلغاریہ ، سربیا ، بوسنیا تے ہرزیگوونا ، کوسوو ، مقدونیہ ، مونٹی نیگرو ، البانیا ، سلوینیا تے کروشیا ہیگے نیں۔

## نیرکتا

بلقان ترک بولی دا شبد اے ۔ ترک بولی چ رکھاں والے پعاڑ نوں بلقان کیندے نیں۔

## تریخ

بلقان دا گھبلا علاقہ
بلقان چ قدیم یونان یورپی تہذیب دی جنم بھومی اے ، جس دے آثار اج وی یونان چ دیکھے جاسکدے نیں ۔

بلقان دے زیادہ تر علاقے 14ویں صدی عیسوی توں 20ویں صدی دے شروع تک سلطنت عثمانیہ دے زیر نگیں رہے ، البانیا ، کوسوو ، بوسنیا تے ہرزیگووینا تے دوجے علاقیاں دے لوکاں نے ایسے دور چ اسلام قبول کیتا ۔

بلقان دی اکثر ملک سوائے یونان دے 1990ء دی دہائی دے شروع تک اشتراکی اقتدار دے ہیٹھ رہے ۔ بلغاریہ تے البانیا آزاد ملکاں دے دی حثیت نال دے باقی علاقے اشتراکی ریاستاں دے اتحاد یوگوسلاویہ دا حصہ رہے ۔ 1991ء دی خانہ جنگی نے یوگوسلاویا نوں 8 ملکاں چ تقسیم کردتا۔

## جغرافیائی خصوصیات

## آبادی دی خصوصیات

## صنعت
# لیبیا

لبیا اتلے افریقہ دا اک دیس اے۔۔ ایہدے اتر اچ رومی سمندر چڑھدے وچ مصر لہندے وچ ٹیونس تے الجزائر دکھن اچ سوڈان چڈ تے نائجر نیں۔ 1,800,000 مدبع میل نال لبیا افریقہ دا چوتھا تے دنیا دا ۱۷واں وڈا دیس اے۔ لبیا دی لوک گنتی 64 لکھ دے نیڑے اے۔ لبیا دنیا دے دس وڈے پٹرول ویچن والے امیر دیساں وچوں اے۔

## تریخ

لبیا ہزاراں ورھے پرانی رہتل اے۔ ایتھوں دے وسنیک بربر اکھواندے نیں۔ ایتھے رومی بربر ترک تے اطالوی وی آۓ۔ 24 دسمبر 1951 نوں اے ازاد ہویا۔ بادشاہت آئی پر 1969 اچ اک ۲۷ سال دے فوجی افسر معمر قذافی نے راج تے مل مار لیا۔ ۴۲ ورھے تک راج کرن مگرون 2011 اچ لوک ‍ڈافی دے خلاف اٹھ کھڑے ہوۓ۔

 **افریقا دے دیس**▼

 **·** الجزائر **·** انگولا **·** بنین **·** بوٹسوانا **·** برکینا فاسو **·** برونڈی **·** کیمرون **·** کیپ وردی **·** وچکارلا افریقی لوک راج **·** چاڈ **·** لوکراج کانگو **·** کانگو **·** آئیوری کوسٹ **·** جبوتی **·** مصر **·** اریٹریا **·** ایتھوپیا **·** استوائی گنی **·** گیبون **·** گیمبیا **·** گھانا **·** گنی **·** گنی بساؤ **·** کینیا **·** لیسوتھو **·** لائیبیریا **·** لیبیا **·** مڈغاسکر **·** مالی **·** ملاوی **·** موریطانیا **·** ماریشس **·** موزمبیق **·** نمیبیا **·** نائجر **·** نائیجیریا **·** روانڈا **·** لہندا صحرا **·** ساو ٹومی تے برنسپی **·** سینیگال **·** سشلز **·** سیرالیون **·** صومالیا **·** جنوبی افریقا **·** سوڈان **·** اسواٹینی **·** تنزانیا **·** ٹوگو **·** تونس **·** یوگنڈا **·** زیمبیا **·** زمبابوے **·** کومورو **·** مراکش
# وچکارلا افریقی لوک راج

**وچکارلا افریقی لوک راج** افریقا دا اک دیس اے ۔

 **افریقا دے دیس·** الجزائر **·** انگولا **·** بنین **·** بوٹسوانا **·** برکینا فاسو **·** برونڈی **·** کیمرون **·** کیپ وردی **·** وچکارلا افریقی لوک راج **·** چاڈ **·** لوکراج کانگو **·** کانگو **·** آئیوری کوسٹ **·** جبوتی **·** مصر **·** اریٹریا **·** ایتھوپیا **·** استوائی گنی **·** گیبون **·** گیمبیا **·** گھانا **·** گنی **·** گنی بساؤ **·** کینیا **·** لیسوتھو **·** لائیبیریا **·** لیبیا **·** مڈغاسکر **·** مالی **·** ملاوی **·** موریطانیا **·** ماریشس **·** موزمبیق **·** نمیبیا **·** نائجر **·** نائیجیریا **·** روانڈا **·** لہندا صحرا **·** ساو ٹومی تے برنسپی **·** سینیگال **·** سشلز **·** سیرالیون **·** صومالیا **·** جنوبی افریقا **·** سوڈان **·** اسواٹینی **·** تنزانیا **·** ٹوگو **·** تونس **·** یوگنڈا **·** زیمبیا **·** زمبابوے **·** کومورو **·** مراکش
# آرکٹک ساگر

**آرکٹک ساگر** دنیا دے 5 ساگراں وچوں سبھ توں چھوٹا تے گھٹ ڈونگھا اے ۔ ایہنوں ساگر منیا گیا اے پر کئی سمندری ماہر ایہنوں آرکٹک سمندر وی آکھدے نیں ۔اُبھے قطب ایس ای ساگر وچ اے ۔ ایہنوں یوریشیا تے اُبھے امریکا نے لگ بھگ چاروں پاسیوں گھیریا ہویا اے ۔

 **زمین دے ساگر (وڈا سمندر)**

پیسفک ساگر **·** اٹلانٹک ساگر **·** لما ساگر **·** آرکٹک ساگر **·** اِنڈک ساگر
# اورال پہاڑ

|  |
| --- |
|  **یورال** |
| **پربت دھارا** |
|  |
| **دیس: روس - قازقاستان** |
| **علاقے**

---

 | باشکوتوستان ، سوردلووسک اوبلاست ، چلیابنسک اوبلاست ، کورگان اوبلاست، اورنبرگ اوبلاست، خانتی مانسی وغیرہ روس دے علاقے تے لہندا قازقستان

---

 |
| **اچی چوٹی**

---

 | نارودنایا

---

 |
| **اچائی**

---

 | 1،895 میٹر (6،217 فٹ)

---

 |
| **لمبائی**

---

 | 2،500 کلومیٹر

---

 |
| **چوڑائی**

---

 | 150-40 کلومیٹر

---

 |
| **روسی ناں**

---

 | اورال

---

 |
|  |
| **کوہ یورال دا دریا چوسووایا** |

**پربت دھارا یورال** ( روسی چ اورال ) روس دا اک پربت دھارا اے ۔ ایہہ قازقستان دیاں اتر چ شروع ہوکے شمال چ وڈا سمندر آرکٹک دے کنڈیاں تک جاندا اے تے دریائے یورال توں ہندا ہویا اتلے لہندے قازقستان چ مکدا اے ۔ اس پربت دھارے دی لمبائی 2500 کلومیٹر اے ۔

## اچیچیاں گلاں

ایہہ سلسلہ یورپ تے ایشیاء دے وچکار قدرتی سرحد سمجھیا جاندا اے ۔ اس دی بلند ترین چوٹی " نارودنایا " اے جس دی بلندی 1895 میٹر اے ۔ اپنی لمبائی تے چوٹیاں دے سلسلے دی وجہ توں کوہ یورال نوں سنگدار پٹی وی آکھیا جاندا اے ۔

کوہ یورال محتلف معدنیات نال مالامال اے ، جنہاں چ خام دھاتاں ، کوئلہ ، قیمتی تے نیم قیمتی پتھر شامل نیں ۔ 18ویں صدی عیسوی توں ایہہ روس دا وڈا معدنیاتی علاقہ اے ۔

## ناں

یونانی رومی دی تریخ چ پلینی نے مختلف مصنفاں ولوں دسے گئے کوہ ریفیئن نوں کوہ یورال سمجھیا ۔ کوہ یورال دا ذکر 10ویں صدی دیاں عرب دستاویزاں چ وی اے ، تے روسی تریخ تے 11ویں صدی دی روسی لوک کہانیاں چ اسنوں *وڈی چٹانی پٹی* دے طور تے جاندیا جاندا سی ۔ 16ویں صدی عیسوی دے ادھ تے 17ویں دے شروع چ ، اسدے دکھنی حصےآں نوں یورال دے ناں نال جاندیا جان لگا تے بعد چ ایہہ ناں اس سارے پہاڑی علاقے لئی ورتیا جان لگا ۔ ایہہ ناں ممکنہ طور تے ترک لفظ *آرال* توں نکلیا سی ۔ اس لفظ دا مطلب اے *جزیرہ* دے ہر اوس علاے لئی ورتیا جاندا سی جہڑا آل دوالے دے علاقےآں توں مختلف ہوئے ۔ 13ویں صدی عیسوی توں باشکورتستان یورال ناں دے اک بہادر قصہ اے ، جس نے اپنے لوکاں لئی اپنی جان قربان کیتی سی تے لوکاں نے اسدی قبر تے پتھراں دا ڈھیر لا دتا جہڑا بعد چ کوہ یورال بن گیا ۔

## تریخ

کوہ یورال دا نقشہ
کوہ یورال دا پہلا پورا سروے 18ویں صدی عیسوی چ روسی تریخ دان وسیلی تاتیشیچیف نے روسی سلطنت دے زار پیٹر اعظم دے حکم تے کیتا ۔ 17ویں صدی دے شروع چ ایتھوں معدنیات دے وڈے ذخائر لبھے ، جنہاں توں 18ویں صدی دے شروع چ باقاعدہ طریقے نال پیداوار شروع ہو گئی ، جس نال علاقہ روس دے سبتوں وڈے مدنی علاقے چ بدل گئیا ۔

پہاڑاں دی سائنسی وضاحت بارے سبتوں پہلیاں چ اک کتاب 71-1770ء چ چھپی ۔ یورال دے علاقے دا مطالعہ روسی سائنسدان تے [[جغرافیہ دان الیگزینڈر کارپینسکی بوٹانیسٹ پی ، این کریلوف ، زولوجیسٹ ایل ۔ پی سبانئیف دے نال نال جرمن نیچرلسٹ الیگزینڈر وان ہمبولڈٹ تے انگریز جغرافیہ دان سر راڈرک مرچیسن نے وی کیتا ۔ مرچیسن نے کوہ یورال دا پہلا جغرافیائی نقشہ 1841ء چ مکمل کیتا ۔

## جغرافیہ تے ٹوپوگرافی

کوہ یورال بحیرہ کارا توں اتلے قازقستان دے گیاہستانان تک 2،500 کلومیٹر لمبا اے ۔ جزیرہ واگاچ تے نووایا زیملیا دا جزيرہ اس سلسلے دا ہور اتلے ول ودھا اے ۔ جغرافیائی طور تے ایہہ پربت دھارا یورپ تے ایشیاء دے براعظماں وشکار سرحد دا اتلاحصہ بناندا اے ۔ اس سلسلے دی سبتوں اچی چوٹی نارودنیا 1،895 میٹر اچی اے ۔

## مورتاں

دریا چ چٹاناں ، نیتھر پولر یورالنیتھر پولر یورال نیڑے بن رہے پہاڑ
اریمیل چوٹیدکھنی کوہ یورال چ ایگناتیوا گپھا دا داخلی رستہ

## ہور ویکھو

* ریاست ادیل یورال
# ایران پٹھار

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ایران پٹھار |  |

 |
|    |
|

---

 |
| ملک |  ایران    |
| کوارڈینیٹس | ﻿ / ﻿    |
| نقشہ | ﻿ / ﻿    |
| انتظامی تقسیم
 |
| وقوع تھاں | ایران    |
|

|  |
| --- |
|
[مکمل اسکرین پر] |

 |
| ترمیم  |

**ایران پٹھار** لمے ایشیا تے لہندے ایشیا دا اک جغرافیائی خطا اے جیہڑا قدیم رہتلاں دا مرکز رہیا اے ۔
جغرافیائی طور تے ایران پٹھار اُبھے لہندے ایران وچ صوبا چڑھدا تورکیا توں لہندے پاکستان تک پھیلیا ہوئیا اے ۔ ایہدے وچ کردستان ، آذربائیجان تے ترکمانستان دے کچھ حصے وی شامل نیں ۔ ایہنوں ۵ وڈے ذیلی خطےآں چ ونڈیا جا سکدا اے ۔ جیہناں وچ اُبھے لہندے ایرانی پہاڑ ، کوہ البرز ، گبھلی ایرانی پٹھار ، چڑھدے ایرانی پہاڑی دھارے تے بلوچستان شامل نیں ۔

**سطع مرتفع ایران** جنوب تے مغربی ایشیا دا اک جغرافیائی خطہ اے جو قدیم تہذیباں دا مرکز رہیا ا‏‏ے۔ اس سطح مرتفع دا جو حصہ پاکستان وچ آندا اے اوہ بوہت‏ے بلوچستان وچ اے تے پاکستان وچ اسنو‏ں **سطح مرتفع بلوچستان** کہیا جاندا ا‏‏ے۔

جغرافیائی طور اُتے سطح مرتفع ایران شمال مغربی ایران وچ صوبہ مشرقی تورکیا تو‏ں جنوبی پاکستان تک پھیلا ہويا اک خطہ ا‏‏ے۔ اس وچ پورا کردستان تے آذربائیجان تے ترکمانستان دے چند حصے وی شام‏ل نيں۔ اسنو‏ں ۵ وڈے ذیلی خطےآں وچ تقسیم کيتا جاسکدا اے جنہاں وچ شمالی مغربی ایرانی پہاڑ، البرز، وسطی ایرانی سطح مرتفع، مشرقی ایرانی سلسلہ ہائے کوہ تے بلوچستان شام‏ل نيں۔

یہ سطع مرتفع ۱٫۴۵ ملین مربع میݪ (۳٫۷ ملین مربع کلو میٹر) اُتے پھیلا ہويا ا‏‏ے۔