Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# سمندری پدھر

**سمندری پدھر** یا سطح سمندر (Sea level) دا مطلب عام طور تے اوسط سمندری پدھر (Average sea level) ہُندا اے جیہڑا اک یا زیاہ سمندراں دا اوسط پدھر ہُندا اے جیہدے حساب نال زمین اُتے اچائیاں نوں ناپیا جاندا اے ۔
# نقشہ

پنجاب دا نقشہ
**نقشہ** (انگریزی: Map)، کِسے علاقے یا دیس دا دکھاݪا ہُندا اے ۔ نقشے دی مدد ناݪ اس علاقے دے بارے وچ بہت ساری مختلف قِسم دی معلومات مل سکدی اے ۔ نقشے د‏‏ی مدد ناݪ مختلف دیساں ، شہراں تے جگہاں نو‏‏ں لبھیا جا سکدا اے ۔ نقشے وچ مختلف براعظم ، سمندر ، پہاڑ ، دریا ، جنگل ، جانور تے آبادیاں لبھیاں جا سکدیاں نيں ۔

## ہور دیکھو

* اٹلس
# خط استوا

دنیا دے نقشہ اتے خط استوا لال رنگ وچّ۔
گلوب دا مہانتم چکر (گھیرا) اسنوں اپری اتے ہیٹھلے گولاردھاں وچّ ونڈدا ہے۔
سیر علاقےآں وچّ خط استوا نوں سڑک دے کناریاں اتے نشان زدہ کیتا جاندا ہے۔
خط استوا دا نشان
**خط استوا** (انگریزی:Equator) دھرتی دی سطح اتے قطب شمالی اتے قطب جنوبی توں اکو جہی دوری اتے واقع اک خیالی کلیر ہے۔ ایہہ دھرتی نوں اتری اتے دکھن ادھ گولیاں وچّ ونڈدی ہے۔ دوجے شبداں وچّ دھرتی دے مرکز توں سبھ توں زیادہ دریڈا استوائی ابھار اتے واقع نقطےآں نوں ملاندے ہوئے گلوب اتے لہندے توں چڑھدے دے ولّ کھچی گئی خیالی لکیر نوں حط استوا کہندے ہن۔ اس اتے سال بھر دن-رات برابر ہندے ہن، اس لئی اسنوں وشوت ریکھا وی کہندے ہن۔ ہور سیارےآں دی وشوت ریکھاواں نوں وی سامان روپ نال پربھاشت کیتا گیا ہے۔ اس ریکھا دے اتر ولّ 23½° وچّ خط سرطان ہے اتے دکھن ولّ 23½° وچّ خط جدی ہے۔

پریبھاشا دے انوسار بھو-مدھ ریکھا دا اکشانش صفر (0) ہندا ہے۔ دھرتی دی بھو-مدھ ریکھا دی لمبائی لگبھگّ 40,075 کہ می(24,901.5 میل) (شدھ لمبائی 40,075,016.6856 میٹر) ہے۔ دھرتی دے گھمن دی دھری اتے سورج دے چارے پاسے دھرتی دی پرکرما دے اکش توں پراپت سطح دے وچّ دے سنبندھ ستھاپت کرو، تاں دھرتی دی سطح اتے اکشانش دے پنج گھیرے ملدے ہن۔ اوہناں وچوں اک ایہہ ریکھا ہے، جو دھرتی دی سطح اتے کھچیا گیا مہانتم گھیرا (چکر) ہے۔ سورج اپنی سامائک چال وچّ اکاش ولوں، سال وچّ دو وار، 21 مارچ اتے 23 ستمبر نوں بھو-مدھ دے ٹھیک اتے ولوں گزردا ہے۔ ایہناں دناں بھو-مدھ ریکھا اتے سورج دیاں کرناں دھرتی دی سطح دے اکدم لمبوت پیندیاں ہن۔ بھو-مدھ ریکھا اتے ستھت پردیشاں وچّ پربھات اتے آتھن ٹاکرے تے زیادہ دیر نال ہندا ہے۔ اجیہے ستھاناں اتے سال بھر، سدھانتک طور تے، 12 گھنٹیاں دے دن اتے رات ہندے ہن، جدوں کہ بھو-مدھ ریکھا دے اتر اتے دکھن وچّ دن دا سماں موسم دے انوسار بدلدا رہندا ہے۔ جدوں اس دے اتروچّ شیتکال وچّ دن چھوٹے اتے رات لمی ہندیاں ہن، تدّ اس دے دکھن وچّ گرمی دی رتّ وچّ دن لمبے اتے راتاں چھوٹیاں ہندیاں ہن۔ سال دے دوجے نوک اتے موسم دوناں اردھ گولیاں وچّ اکدم الٹے ہندے ہن۔ پر بھو-مدھ ریکھا اتے دنمان دے نال نال موسم وی سامان ہی رہندا ہے۔

دھرتی بھو-مدھ ریکھا اتے تھوڑھی ولوں ابھری ہوئی ہے۔ اس ریکھا اتے دھرتی دا ویاس 12759.28 کہ می (7927 میل) ہے، جو دھرواں دے وچّ دے ویاس (12713.56 کہ می، 7900 میل) توں 42.72 کہ می زیادہ ہے۔ بھو-مدھ ریکھا دے آلے دوآلے دے ستھان آکاش کیندر لئی چنگے ہن (جویں گیانا آکاش کیندر، کوروؤ، پھرینچ گیانا)، کیونکہ اوہ دھرتی دے گھورنن دے کارن پہلاں ولوں ہی دھرتی اتے کسے وی ہور ستھان ولوں زیادہ گتیمان (کونیئے رفتار) ہے، اتے ایہہ ودھی ہوئی رفتار، انترکش یان دے پرکھیپن لئی ضروری بالن دی ماترا نوں گھٹّ کر دندی ہے۔ اس پربھاو دا ورتو کرنلئی آکاش یان نوں پوروَ دشا وچّ پرکھپت کیتا جانا چاہیدا ہے۔
# عالمی تریخ لکیر

**عالمی تریخ لکیر** بین الاقوامی خطِ تاریخ (international date line) اک فرضی لکیر اے، جیہڑی سطحِ زمین اُتے اُبھے پاسیوں لمے تک نصف النہار اولیٰ (prime meridian) دے مخالف پاسے 180 ڈگری دی دوری اُتے واقع آ ۔ اک ای وقت وچ ایہدے دوناں پاسے دو مختلف تریخاں ہُندیاں نیں ، یعݨی لہندے حِصے دی تریخ چَڑھدے حِصے دی تریخ توں اک دن اگے ہُندی اے ۔

تریخ دی لکیر: تریخ تے دن دے تعلق دا اک دکھالا
180° درجے دے طول بلد اُتے واقع عالمی تریخ لکیر
عالمی تریخ لکیر جاپان دے مشرق وچ پیسفک ساگر دے تقرین گبھیوں نَنگھدا اے تے لگ پعھَگ 180 ڈگری دے طول بلد اُتے واقع آ ۔ نہ تاں ایہ لکیر بلکل سِدھی اے تے نہ ای اپݨی اصل جگہ اُتے واقع آ کیونکہ پیسفک ساگر وچ کئی چھوٹے بڑے جزیرے ہیگے نیں تے ایس لکیر نوں کُش چَڑھدے یا لہندے وِل ٹیڈھ دے کے پورے جزیرے نوں لکیر دے اک پاسے کر دِتا گیا اے ، نئیں تاں اک ای جزیرے اُتے اک ای دن وچ اِکو ویلے دو تریخاں ہو جاݨیاں سی ۔

سفر دے دروان ایہنوں عبور کرن نال تریخ وچ اک دن دا فرق آ جاندا اے ۔ مثلن جے کوئی 5 تریخ نوں بدھ دے دن اس خط اُتے چَڑھدے توں لہندے وَل جاوے تاں اوہ اپݨی گھڑی 24 گھنٹے یعݨی پورا اک دن پِچھے کر لیندا اے تے ایس طرحاں اوہ دوبارا منگل دے دن وچ داخل ہو جاندا اے تے تریخ وی اک دن پِچھے چلی جاندی اے یعݨی 5 توں 4 ہو جاندی اے ۔

ایہدے برعکس جے کوئی 5 تاریخ نوں بدھ دے دن اس خط اُپر مشرق توں مغرب وَل گزرے تاں اوہ اپنی گھڑی 24 گھنٹے یعݨی پورا اک دن اگے کر لیندا اے تے ایس طرحاں اوہ جمعرات دے دن وچ داخل ہو جاندا اے تے تریخ وی اک دن وَدھ جاندی اے یعݨی 5 توں 6 ہو جاندی اے ۔

## ہور ویکھو

* منطقۂ وقت

## حوالے
# تائیپے

**تائیپے** تائیوان دا اک شہر اَتے راجگڑھ ہے۔ تائیپے شہر دی آبادی 26,18,772 ہے۔ تائیپے، نواں تائیپے اَتے کیلونگ مل کے تائیپے میٹروپولٹن کھیتر بناؤندے نیں، جس دی کلّ آبادی 69,00,273 ہے۔ صرف تائیپے لفظ دا ورتوں مکھت: میٹروپولٹن کھیتر لئی اتے تائیپے شہر لفظ دا ورتوں صرف شہر لئی کیتا جاندا ہے۔

| **ایشیائی دیساں دے راجگڑھ خطے دے حساب نال** |
| --- |
| **چڑھدا ایشیا** | ٹوکیو
 • بیجنگ
 • پیانگ یانگ
 • سیول
 • منیلا
 • تائے پی
 • اولان باتور |
| **دکھنی ایشیا** | اسلام آباد
 • نویں دلی
 • مالے
 • ڈھاکہ
 •  کولمبو
 • کھٹمنڈو
 •  ٹھمپھو |
| **وشکارلا ایشیا** | تاشقند
 • اشک آباد
 • بشکیک
 • آستانہ
 • دوشنبے
 • کابل
 • باکو۱
 • یریوان۱
 • تبلیسی۱ |
| **دکھن چڑھدا ایشیا** | بنکاک
 • جکارتہ
 • کوالالمپور
 • سنگاپور
 •  ہنوئی
 • رنگون
 • نوم پنہہ
 •  وینتیان
 •  بندر سری بیگوان
 •  ڈلی |
| **لہندا ایشیا** | ریاض
 • تہران
 • انکرہ
 • دوحہ
 • بغداد
دمشق
 • عمان
 • کویت
 • منامہ
 • مسقط
 • صنعاء
 • یروشلم۲
 • ابوظہبی
 • بیروت |
| | ۱:قفقاز چ ایشیا تے یورپ وشکار نیں:: ۞:: ۲:فلسطین دا وقتی راجگڑھ اے ،اصل راجگڑھ یروشلم اے ۔ |
| **وڈے شہر**:کراچی • لاہور • ممبئی • شنگھائی۔بنڈونگ • کلکتہ • چنائی • ہوچی منہ • بنگلور • چینگڈو • ھانگژو • ووہان • ہانگ کانگ • احمدآباد • ڈونگ گوآن • شینژین • چونگچنگ |
# دائرہ قطب شمالی

دائرہ قطب شمالی نیلے رنگ وچ
**دائرہ قطب شمالی** یا **آرکٹک سرکل** (Arctic Circle) زمین دے نقشے اُتے عرض بلد دے پنج وڈے حلفےآں وچو‏ں اک ا‏‏ے۔

## ہور دیکھو

دائرہ قطب جنوبی
# ناروی سمندر

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  | ناروی سمندر |  |

 |
|    |
|

---

 |
|    |
|

---

 |
| ﻿ / ﻿    نقشہ |
|

---

 |
|  منطقہ
  |
| ساحلی دیس | ناروے    |
|  خصوصیات
  |
| گہرائی | 3970 میٹر    |
| رقبہ | 1383000 مربع کلومیٹر    |
| ترمیم  |

**ناروی سمندر** ناروے دے لیندے ول تے وڈا سمندر اوقیانوس دے اتر چڑدے ول اک سمندر اے ۔

### بارلے جوڑ
# آبنائے بیرنگ

آبنائے بیرنگ
**آبنائے بیرنگ** (انگریزی: Bering Strait)، بحرالکاہل تے بحر منجمد شمالی دے درمیان اک آبنائے آ جو روس دے انتہائی مشرق وچ چکچی جزیرہ نما نوں الاسکا دے سیوارڈ جزیرہ نما توں الگ کردی اے۔ موجودہ روس-امریکا دی سمندری حدود 168° 58' 37' W طول البلد اُپر اے، جو آرکٹک سرکل دے تھوڑا جیا جنوب وچ تقریبن 65° 40' N عرض البلد اُپر اے۔ اس آبنائے نوں کاسک سیمون دژنیف نے 1648ء وچ پار کیتا سی، پر ایہدا نام ڈنمارک دے مہم جو وِٹس بیرنگ دے نام اُتے رکھیا گیا، جیہنے ایہنوں 1728ء وچ پار کیتا سی۔

## جغرافیا

آبنائے بیرنگ کیپ دیژنیف، چکچی جزیرہ نما، روس، براعظم ایشیا دے سبھ توں مشرقی نقطے (169° 39'W) تے کیپ پرنس آف ویلز، الاسکا، ریاستہائے متحدہ، براعظم شمالی امریکا دے سبھ توں مغربی نقطے (168° 05' W) دے درمیان واقع آ۔ ایہدی سرحد شمال وچ بحیرہ چکچی (بحر منجمد شمالی) دا حصہ) تے جنوب وچ بحیرہ بیرنگ (بحر الکاہل دا حِصہ) بنال ملدی اے۔

ایہ اپݨے تنگ ترین مقام توں تقریبن 82 کلومیٹر (51 میل) چوڑی اے تے ایہدی سبھ توں گھٹ گہرائی صرف 90 میٹر (300 فٹ) اے۔

## آبنائے بیرنگ دا نظریہ

آبنائے بیرنگ اس سائنسی نظریے دا موضوع رہی اے کہ انساناں نے ایشیا توں شمالی امریکا دی طرف ہجرت لئی اک زمینی پل استعمال کیتا، جو بیرنگیا دے نام توں جاݨیاا جاندا اے جد سمندر دی سطح گھٹ سی تے جد گلیشیئرز نے پاݨی دا رستا روک لیا سی تے موجودہ آبنائے تے ایہدے شمال تے جنوب وچ سطحی سمندر وچ، سمندر دے فرش دا اک وسیع حصہ خشکی دے طور تے اُبھر آیا سی۔ پتھر دے دور دے Paleo-Indians دے امریکا وچ داخل ہوݨ دا ایہ نظریہ کئی دہائیاں توں غالب رہیا اے تے ہُݨ وی سبھ توں زیادہ قبول کیتا جا رہیا اے۔ کم از کم 20ویں صدی دے اوائل توں لے کے ہُݨ تک کشتی دے استعمال توں بغیر متعدد کامیاب کراسنگ ریکارڈ کیتے گئے نیں۔

## حوالے