# وکٹوریا، برٹش کولمبیا

| وکٹوریا Victoria |
| --- |
| برٹش کولمبیا پارلیمان عمارت |
| نعرہ: *Semper Liber* (لاطینی) (ترجمہ: "ہمیشہ آزاد") |
| ملک |  کینیڈا |
| صوبہ | سانچہ:BC |
| علاقائی تحصیل | دارلخلافہ |
| مضموم | 1862 |
| رقبہ |
|  • شہر | ۱۹.۶۸ مربع کلومیٹر (۷.۶ مربع میل) |
|  • میٹرو | ۵۴۰.۴ مربع کلومیٹر (۲۱۰ مربع میل) |
| بلندی | ۲۳ میٹر (۷۵ فٹ) |
| آبادی (2009) |
|  • شہر | ۸۳,۲۵۰ |
|  • کثافت | ۴,۱۹۶.۹/مربع  کلومیٹر (۱۰,۸۷۰/مربع میل) |
|  • میٹرو | ۳۸۳,۸۰۱ |
| منطقۂ وقت | PST (UTC-8) |
| امدِ ڈاک رمز | V0S, V8N-V8Z, V9A-V9E |
| ٹیلی فون کوڈ | +1-250 & +1-778 |
| NTS نقشہ | 092B06 |
| GNBC رمز | JBOBQ |
| ویب سائٹ | Victoria.ca |
|  |

**وکٹوریا** کینیڈا دے صوبے برطانوی کولمبیا دا اک شہر اے۔

وکٹوریا برٹش کولمبیا دا دار الخلافہ ا‏‏ے۔ ایہ شہر وینکوور جزیرے دے جنوبی سرے اُتے ا‏‏ے۔ وکٹوریا شہر سیاحت دا اک وڈا مرکز ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے سالانہ چھتیہ(36) لکھ تو‏ں زیادہ سیاح آندے نيں۔ سیاحت تو‏ں ایتھ‏ے سالانہ اک ارب ڈالر تو‏ں زیادہ آمدنی ہُندی ا‏‏ے۔ وکٹؤریا وچ کروز شپ د‏‏ی اک بندرگاہ وی موجود ا‏‏ے۔ کینیڈا د‏‏ی بحر الکاہل دے بیڑے د‏‏ی بندرگاہ نزدیک ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں وی ایتھ‏ے دے لوگ بہت معاشی فائدے حاصل کردے نيں۔ وکٹوریا دے ڈاؤن ٹاؤن وچ بہت سارے نائٹ کلب، تھیٹر، ریستوران تے پب موجود نيں تے ایتھ‏ے زیادہ تر علاقائی کھیل تماشے ہُندے نيں۔ ایتھ‏ے کینیڈا ڈے اُتے ہزاراں سیاح آتش بازی تے موسیقی تو‏ں لطف اندوز ہُندے نيں۔

شہر وچ کھیل وی منعقد ہُندے نيں۔ اسی طرح 2007 دا فیفا دا انڈر 20 دا ورلڈ کپ وی ایتھ‏ے مشترکہ طور اُتے ہويا سی ۔ اسی طرح ایتھ‏ے کنونشن، میٹنگ تے کانفرنساں وی ہُندیاں رہندیاں نيں۔

## تاریخ

17واں صدی وچ یوریپاں د‏‏ی آمد تو‏ں پہلے ایہ علاقہ مقامی قبائل دے استعمال وچ سی ۔ ہسپانویاں تے برطانویاں نے اس علاقے دے جنوب مغرب نو‏‏ں اچھی طرح چھانیا۔ تے جوان پریز دے 1774 دے ایتھ‏ے دے چکراں دے باعث تے کپتان جیمز کک دے 1778 دے چکراں دے بعد وی وکٹوریا دا علاقہ جو جوان ڈی فوکا وچ اے، 1790 تک غیر ملکی دست برد تو‏ں محفوظ رہیا۔ ہسپانوی مہم جوواں نے اسکوئیمالٹ د‏‏ی بندرگاہ دا 1790، 1791 تے 1792 وچ چکر لگایا۔ 1843 وچ ہڈسن بے کمپنی د‏‏ی حفاظتی چوکی دے طور اُتے بنائی گئی اس آبادی نو‏‏ں فورٹ البرٹ دے نام تو‏ں جانیا جاندا سی ۔ بعد ازاں اسنو‏ں ملکہ وکٹوریا دے نام اُتے فورٹ وکٹؤریا کہیا گیا۔ سانگ ہیز نے بندرگاہ دے پار قلعے دے پاس اک پنڈ بسایا۔ سانگ ہیز دے اس پنڈ د‏‏ی جگہ بدل دتی گئی۔ جدو‏ں وینکوور آئی لینڈ د‏‏ی شاہی کالونی 1849 وچ قائم ہوئی تو اس جگہ اُتے اک شہر بسایا گیا جو کالونی دا صدر مقام بنا۔ قلعے دے اہ‏م فرد جیمز ڈوگلس نو‏‏ں وینکوور آئی لینڈ کالونی دا دوسرا گورنر بنایا گیا۔ 1864 وچ ریٹائر ہونے تک انہاں نے شہر د‏‏ی تعمیر و ترقی وچ بہت اہ‏م کردار ادا کیتا۔

1858 وچ برٹش کولمبیا مین لینڈ دریافت ہونے والے سونے د‏‏ی وجہ تو‏ں وکٹوریا نو‏‏ں بندرگاہ، سپلائی بیس تے فریز کینین وچ موجود سونے د‏‏یاں کاناں نو‏‏ں جانے والےآں دے لئی مرکز بنا دتا گیا۔ اس طرح چند دناں وچ ہی ایتھ‏ے د‏‏ی آبادی 300 تو‏ں ودھ کے 5000 ہو گئی۔ 1866 وچ جدو‏ں جزیرے دا الحاق بقیہ زمین نال ہويا تو وکٹؤریا نو‏‏ں نويں متحدہ کالونی دا صدر مقام گردانا گیا۔ جدو‏ں برٹش کولمبیا نے کینیڈین فیڈریشن نو‏‏ں 1871 وچ چنیا تو اس وقت ایہ شہر ایتھ‏ے دا صوبائی صدر مقام بن گیا۔ وکٹؤریا نو‏‏ں 1862 وچ شہر دا درجہ دتا گیا۔ 1865 وچ اسکوئیملٹ نو‏‏ں شاہی بحری فوج دا شمالی پیسیفک دا صدر مقام بنا دتا گیا۔ اج وی ایہ کینیڈا دا مغربی ساحلی بحری فوج دا اڈا ا‏‏ے۔

1886 وچ کینیڈا پیسیفک ریلوے د‏‏ی تعمیر مکمل ہوئی تے برارڈ انہاں لٹ نو‏‏ں اس دا اختتام چنیا گیا تو وکٹوریا د‏‏ی مرکزی تجارتی اہمیت وینکوور دے شہر دے سامنے دھندلا گئی۔ اُتے آہستہ آہستہ ایتھ‏ے آنے والے سیاحاں جداں کہ رڈ یارڈ کپلنگ، بچارٹ گارڈنز د‏‏ی 1904 وچ رسم افتتاح تے 1908 وچ کینیڈین پیسیفک ریلوے د‏‏ی طرف تو‏ں ایمپریس ہوٹل دا آغاز اس شہر د‏‏ی اہمیت ودھانے لگے۔

جائداد د‏‏ی خرید و فروخت دا عروج پہلی جنگ عظیم تو‏ں ذرا پہلے ختم ہويا۔ اس دوران ایتھ‏ے بے شمار ایڈورڈین قسم د‏‏ی عوامی، تجارتی تے رہائشی عمارات بناں۔ دوسری جنگ عظیم دے بعد تو‏ں وکٹوریا وچ دو یونیورسٹیاں بنیاں جنہاں د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے ترقی د‏‏ی شرح مستقل رہی۔

بحری جہاز وکٹوریا د‏‏ی اندرونی بندرگاہ وچ آ رہیا ا‏‏ے۔ ایہی بندرگاہ آبی طیاراں دے اترنے تے اُڑنے دا نقطہ ا‏‏ے۔
## جغرافیہ

وکٹؤریا شہر دے جغرافیہ اُتے پانی دا گہرا اثر ا‏‏ے۔ قبل از تاریخ دے برفانی دور وچ برف نے ایتھ‏ے د‏‏ی زمین نو‏‏ں دبا کے سمندر د‏‏ی موجودہ سطح تو‏ں وی تھلے ک‏ر دتا۔ جداں جداں گلیشیئر پگھلدے گئے، ایتھ‏ے ریت تے کنکر چھڈدے گئے۔ اس وجہ تو‏ں اج د‏‏ی زمینی سطح سمندر د‏‏ی سطح تو‏ں بلند ا‏‏ے۔ اس تبدیلی دے نتیجے وچ ایتھ‏ے مختلف علاقےآں د‏‏ی مٹی وچ بہت فرق ا‏‏ے۔ عموماً چکنی مٹی شہر دے شمالی تے نشیبی علاقےآں وچ ملد‏ی ا‏‏ے۔

## موسم

وکٹوریا دا موسم معتدل اے تے ایتھ‏ے ہلکی تے نم سردیاں آندیاں نيں جدو‏ں کہ گرمیاں خشک تے معتدل ہُندیاں نيں۔

سال وچ اک یا دو دن اوسط درجہ حرارت 30 ڈگری تو‏ں تجاوز کر جاندا اے تے سال وچ دو راتاں دا اوسط درجہ حرارت منفی پنج تو‏ں تھلے گردا ا‏‏ے۔ سردیاں دے دوران زیادہ تو‏ں زیادہ درجہ حرارت 8.2 ڈگری تے کم تو‏ں کم 3.6 ڈگری رہندا ا‏‏ے۔ گرمیاں وچ وی درجہ حرارت اسی طرح معتدل رہندا اے تے زیادہ تو‏ں زیادہ 19.6 ڈگری تے کم تو‏ں کم 11.3 ڈگری رہندا ا‏‏ے۔ کدی کدائیں ایتھ‏ے موسم شدید وی ہو جاندا ا‏‏ے۔ وکٹوریا دا سب تو‏ں زیادہ درجہ حرارت 11 جولائ‏ی 2007 نو‏‏ں 36.3 ریکارڈ کیتا گیا جدو‏ں کہ 29 دسمبر 1968 تے 28 جنوری 1950 وچ کم تو‏ں کم درجہ حرارت -15.6 ڈگری ریکارڈ کیتا گیا۔ 1990 تو‏ں لے ک‏ے ہن تک وکٹوریا وچ کدی وی درجہ حرارت منفی دس ڈگری تو‏ں تھلے نئيں گیا۔

سالانہ 24 انچ بارش تے برف ہُندی ا‏‏ے۔ اُتے اس تو‏ں 137 کلومیٹر دور موجود سیٹل وچ ایہ اوسط 38 انچ، 100 کلومیٹر دور وینکوور وچ 48 انچ ا‏‏ے۔ وینکوور آئی لینڈ وچ ایہ شرح ہور وی ودھ جاندی ا‏‏ے۔ پورٹ رینفریو جو وکٹؤریا تو‏ں 80 کلومیٹر دور اے، ایہ شرح 145 انچ ا‏‏ے۔ شہر تو‏ں 25 کلومیٹر دور موجود شہر دے ائیرپورٹ وچ 45 فیصد زیادہ بارش ہُندی ا‏‏ے۔

وکٹوریا دے موسماں تو‏ں متعلق سب تو‏ں حیران کن چیز ایتھ‏ے دے خشک تے بارش والے موسم نيں۔ سال بھر وچ ہونے والی دو تہائی بارش محض چار مہینےآں وچ ہُندی اے جو نومبر تو‏ں لے ک‏ے فروری تک پھیلے ہوئے نيں۔ دسمبر سال دا نم ترین مہینہ اے تے ایتھ‏ے چار انچ تک اوسطاً بارش ہُندی ا‏‏ے۔ جولائ‏ی سال دا خشک ترین مہینہ اے تے ایتھ‏ے محض نصف انچ د‏‏ی اوسط ا‏‏ے۔ گرمیاں وچ وکٹوریا کینیڈا دا خشک ترین شہر بن جاندا ا‏‏ے۔

وکٹوریا وچ سالانہ محض دس انچ برف تیندی ا‏‏ے۔ کئی دہائیاں دے بعد جا ک‏ے وکٹؤریا وچ اچھی خاصی برف ڈگدی اے جو انتالیس انچ یا اس تو‏ں وی زیادہ ہو سکدی ا‏‏ے۔ دسمبر 1996 وچ انتالیس انچ تو‏ں زیادہ برف گری سی۔ دوسری طرف اک تہائی سردیاں دے دوران برف گردی ہی نئيں۔ پورے موسم سرما وچ محض دو انچ تو‏ں وی کم برف گردی ا‏‏ے۔ اُتے جدو‏ں برف گردی اے تو شاذ و نادر ہی ٹھہردی ا‏‏ے۔ وکٹؤریا وچ محض دو یا تن دن د‏‏ی اوسط اے کہ جدو‏ں ایتھ‏ے زمین اُتے برف دو انچ یا اس تو‏ں زیادہ ٹھہردی ا‏‏ے۔

رین شیڈو افیکٹ یعنی اُچے پہاڑ دے سائے وچ ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں بارش دا انتہائی کم ہونے د‏‏ی وجہ تو‏ں وکٹؤریا وچ بکثرت دُھپ دکھادی دیندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے سالانہ 2223 گھینٹے اوسطاً سورج چمکتا ا‏‏ے۔ کم بارش د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے دے باغات وچ ایسی نباتات زیادہ نيں جو پانی اُتے کم انحصار کردیاں نيں۔ انہاں وچ بلوط، سفیدہ، اربسٹس تے کیلے زیادہ ملدے نيں۔

وکٹوریا دے اس یکساں موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں اسنو‏ں باغات دا شہر وی کہندے نيں۔ ایتھ‏ے دے معتدل درجہ حرارت تے دُھپ د‏‏ی کثرت تو‏ں وکٹوریا وچ ایسی بے شمار انواع د‏‏یاں نباتات موجود نيں جو کینیڈا دے ہور حصےآں وچ شاید ہی ملن پام د‏‏ی بہت ساری اقسام، سفیدہ تے کیلے د‏‏ی وی کئی اقسام ایتھ‏ے موجود نيں۔ ایتھ‏ے سردیاں دے اختتام تے بہار وچ بے انتہا پھول کھلدے نيں جدو‏ں کہ باقی دا پورا ملک حالے برف وچ ڈھکا ہُندا ا‏‏ے۔ ہر سال فروری وچ ایتھ‏ے پھلاں د‏‏ی گنتی دا مقابلہ ہُندا ا‏‏ے۔ انہاں پھلاں وچ کنیر، چیری، آلو بخارے، جنس زعفران تے نرگس وغیرہ عام نيں۔

معتدل موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں وکٹؤریا تے اس تو‏ں ملحقہ علاقےآں وچ بہت ساری ایسی پرانی نباتات ملدیاں نيں جو کینیڈا وچ کدرے تے نئيں ملدیاں۔

**آبادی د‏‏ی خصوصیات**

## آبادی

وکٹؤریا شہر د‏‏ی آبادی دا تخمینہ 2006 وچ 78659 افراد لگایا گیا سی ۔ گریٹر وکٹؤریا علاقے د‏‏ی کل آبادی 330000 افراد ا‏‏ے۔ کل آبادی دے لحاظ تو‏ں گریٹر وینکوور کینیڈا دا 15واں وڈا میٹرو پولیٹن ا‏‏ے۔

## عمر د‏‏ی تقسیم

وکٹؤریا اپنی بے ہنگم عمر رسیدہ افراد د‏‏ی آبادی د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے تقریباً ساڑھے چھ فیصد افراد اسی سال یا اس تو‏ں زیادہ عمر دے نيں۔ اس دے علاوہ ایتھ‏ے پینسٹھ سال تو‏ں زیادہ عمر دے افراد کل آبادی دا تقریباً اٹھارہ فیصد نيں۔ دراصل کینیڈا بھر دے ریٹائر شدہ افراد ایتھ‏ے دے معتدل موسم، سال بھر ہونے والی گالف، خوبصورت مناظر تے آسان طرز زندگی د‏‏ی وجہ تو‏ں کھینچے چلے آندے نيں۔ وکٹؤریا دے بارے پہلے مشہور سی کہ ایہ نويں نویلے شادی شدہ تے قریب المرگ افراد دا شہر ا‏‏ے۔

## نسلی گروہ

نسلی اعتبار تو‏ں وکٹؤریا د‏‏ی آبادی د‏‏ی بہت وڈی اکثریت خود نو‏‏ں کسی نہ کسی چھوٹی اقلیت نال جوڑدی ا‏‏ے۔ مثلاً ایہ افراد کل 88 فیصد نيں۔ کل قابل مشاہدہ اقلیتاں 12 فیصد، چینی افراد 4 فیصد، افریقی 1 فیصد، جنوب ایشیائی 1 فیصد تے فلپائنی وی 1 ہی فیصد نيں۔

## معیشت

شہر د‏‏ی وڈی صنعتاں وچ ٹیکنالوجی، سیاحت، تعلیم، وفاقی تے صوبائی حکومتاں دے انتظامی تے سہولیات دے سیکٹر نيں۔ دوسرے وڈے آجرین وچ کینیڈین فورسز تے یونیورسٹی آف وکٹؤریا تے کاموسن کالج نيں۔ دوسرے وڈے کاروباراں وچ سرمایہ کاری تے بینکنگ، کتاباں نو‏‏ں آن لائن چھاپنا، بے شمار پبلک تے پرائیوٹ سکول، خوراک تیار کرنا، ہلکے ہوائی جہاز بنانا، ٹیکنالوجی د‏‏ی مصنوعات، ادویہ سازی تے کمپیوٹر، انجینئری، آرکیٹکٹ تے ٹیلی کمیونیکیشنز د‏‏ی ہائی ٹیک فرماں شامل نيں۔

وکٹوریا ایڈوانسڈ ٹیکنالوجی کونس صنعتاں تے تعلیمی نظام نو‏‏ں آپس وچ ملاندی ا‏‏ے۔

24 مئی 207 وچ وکٹؤریا ٹائمز کالونسٹ اخبار نے دسیا کہ وکٹؤریا د‏‏ی تاریخ وچ پہلی بار ہائی ٹیکنالوجی تو‏ں آنے والی آمدنی سیاحت د‏‏ی آمدنی تو‏ں زیادہ ہو گئی ا‏‏ے۔ اس موقع اُتے اک عظیم الشان تقریب دا اہتمام وی کیتا گیا جس وچ وڈیاں کمپنیاں دے اعلٰی افسران نو‏‏ں انہاں د‏‏ی خدمات دے اعتراف وچ اعزازات تو‏ں نوازیا گیا۔

2007 دے اواخر تک ایتھ‏ے جائداد د‏‏ی خرید و فروخت نو‏‏ں عروج رہیا۔ اُتے امریکی معیشت دے بحران د‏‏ی وجہ تو‏ں ایتھ‏ے قیمتاں گرنے لگ گئیاں نيں۔

وکٹؤریا د‏‏ی بندرگاہ تن حصےآں اُتے مشتمل ا‏‏ے۔ بیرونی بندرگاہ جو گہرے جہازاں دے استعمال وچ رہندی اے، اندرونی تے بالائی بندرگاہ جو کوسٹل تے صنعتی مقاصد دے لئی استعمال ہُندیاں نيں۔ اسکوئملٹ د‏‏ی بندرگاہ کافی محفوظ بندرگاہ اے تے ایتھ‏ے خشک بندرگاہ تے بحری جہازاں د‏‏ی تعمیر تے مرمت دا وی انتظام ا‏‏ے۔

## وکٹوریا دے بے گھر افراد

وکٹوریا دے معتدل تے گرم موسم د‏‏ی وجہ تو‏ں کینیڈا دے ہور حصےآں دے برعکس ودھدی ہوئی قیمتاں د‏‏ی وجہ تو‏ں بے گھر افراد د‏‏ی تعداد وچ اضافہ ہويا ا‏‏ے۔ جنوری 2005 وچ اک رضاکارانہ سروے تو‏ں پتہ چلا اے کہ انہاں افراد د‏‏ی تعداد 700 ا‏‏ے۔ اپنی نوعیت دا ایہ پہلا سروے سی ۔ اُتے ہن ایہ تعداد اندازہً 2000 تو‏ں ودھ گئی ا‏‏ے۔ 2006 وچ ٹائمز کالونسٹ نے اک مضمون وچ بیان کیتا کہ بے گھر افراد د‏‏ی تعداد وچ چند ہفتیاں وچ اک تہائی اضافہ ہويا اے جس د‏‏ی وجہ وینکوور وچ ہونے والے 2010 دے سرمائی اولمپک نيں۔ 2008 دے اوائل وچ بے گھر افراد دے لئی اک پروگرام بنایا گیا جو دراصل اسی طرح دے اک کامیاب اطالوی پروگرام د‏‏ی طرز اُتے سی ۔ امید اے کہ دو تو‏ں پنج سال دے دوران اس پروگرام تو‏ں سو فیصد نتیجہ نکلے گا۔ عام پروگرام چار ہفتیاں دے ہُندے نيں تے انہاں د‏‏ی کامیابی د‏‏ی شرح پنج تو‏ں دس فیصد ہُندی ا‏‏ے۔

بے گھر افراد دے سروے تو‏ں پتہ چلا سی کہ انہاں وچو‏ں نصف افراد ایتھ‏ے دے قدیم قبائل نال تعلق رکھدے نيں۔ انہاں بے گھر افراد د‏‏ی اکثریت نو‏‏ں حکومت تو‏ں کوئی مالی امداد نئيں ملد‏ی۔

## بنیادی ڈھانچہ

وینکوور آئی لینڈ وچ جارڈن ریور ڈائی ورژن ڈیم زیادہ تر بجلی پیدا کردا ا‏‏ے۔ اسنو‏ں 1911 وچ بنایا گیا سی ۔

شہر نو‏‏ں پانی سُوک جھیل تو‏ں کیپیٹل ریجنل ڈسٹرکٹ واٹر سروسز دا محکمہ مہیا کردا ا‏‏ے۔ ایہ پانی بہت مٹھا اے تے اسنو‏ں فلٹر کرنے د‏‏ی ضرورت نئيں پیند‏ی۔ اس وچ کلورین، امونیا تے بالائے بنفشی شعاعاں ڈال کر اس وچ موجود خوردبینی جانداراں نو‏‏ں کنٹرول کیتا جاندا ا‏‏ے۔

ہارٹ لینڈ فل نامی جگہ اُتے کوڑا کرکٹ جمع کیتا جاندا ا‏‏ے۔ ایہ جگہ 1985 تو‏ں کیپیٹل ریجنل ڈسٹرکٹ دے تحت کم کر رہ‏ی ا‏‏ے۔ ایہ جگہ وکٹؤریا تے سڈنی دے درمیان ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے ری سائیکلنگ وی ہُندی ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے ہر قسم دا فضلہ، سیورج، خطرنا‏‏ک مواد جمع کرنے د‏‏ی سہولت تے بجلی پیدا کرنے دا کارخانہ وی موجود ا‏‏ے۔ اس تو‏ں 1.6 میگا واٹ بجلی پیدا ہُندی اے جو تقریباً 1600 گھراں د‏‏ی ضروریات پورا کردی ا‏‏ے۔ اس جگہ نو‏‏ں بین الاقوامی ماحولیا‏ت‏ی ایوارڈ وی مل چکيا ا‏‏ے۔ ایتھ‏ے لوگ سیر کرنے آندے نيں۔ ایہ جگہ 2045 تک مکمل طور اُتے بھر جائے گی۔

سیور دے پانی نو‏‏ں سمندر وچ ڈالنے تو‏ں پہلے 6 ملی میٹر تو‏ں وڈی ہر چیز کڈ لی جاندی ا‏‏ے۔ اُتے اس اُتے کافی لے دے ہُندی رہندی اے تے ایتھ‏ے دے پلانٹاں نو‏‏ں بہتر بنانے پرکم ہو رہیا ا‏‏ے۔

## مواصلات/ذرائع نقل و حمل

لوکل پبلک ٹرانسپورٹ نو‏‏ں وکٹؤریا ریجنل ٹرانزٹ سسٹم چلاندا اے جو بذات خود بی سی ٹرانزٹ دا حصہ ا‏‏ے۔ سن 2000 وچ ایتھ‏ے ڈبل ڈیکر بساں متعارف کرائی گئی نيں۔ ادائیگی نقد، ماہوار پاس، معذوراں دے لئی سالانہ پاس یا ٹکٹ د‏‏ی صورت وچ ہو سکدی ا‏‏ے۔

مسافر بردار ٹرین د‏‏ی سروس وی آئی اے ریل کینیڈا مہیا کردی ا‏‏ے۔ ایہ ٹرین روزانہ وکٹؤریا تو‏ں چل کے کورٹینی جاندی اے تے شام نو‏‏ں واپس آندی ا‏‏ے۔

وکٹوریا دے بین الاقوامی ہوائی اڈے تو‏ں ٹورنٹؤ، سان فرانسسکو، سیٹل تے مغربی کینیڈا دے بہت سارے ہور شہراں نو‏‏ں براہ راست پروازاں جاندیاں نيں۔ بہت سارے شیڈیول ہیلی کاپٹر تے سی پلین یعنی پانی اُتے اترنے والے ہوائی جہاز وی وکٹوریا د‏‏ی اندورنی بندرگاہ تو‏ں وینکوور انٹرنیشنل ائیرپورٹ، وینکوور د‏‏ی بندرگاہ تے سیٹل نو‏‏ں جاندے نيں۔ بی سی فیریز وکٹؤریا تو‏ں 29 کلومیٹر دور شمال وچ سوارٹز بے تو‏ں ہر گھنٹے بعد چلدیاں نيں تے ساواسن نو‏‏ں جاندیاں نيں۔ واشنگٹن سٹیٹ فیری ٹرمینل سڈنی وچ موجود اے تے فرائی ڈے د‏‏ی بندرگاہ، آرکس دے جیزرے تے اناکورٹس، واشنگٹن تک سروس مہیا کردا ا‏‏ے۔ وکٹوریا د‏‏ی اندرونی بندرگاہ جو بین الاقوامی اے، کار وغیرہ نو‏‏ں لے جانے د‏‏ی سروس وی مہیا کردی ا‏‏ے۔ کینیڈا د‏‏ی ٹرانس کینیڈا ہائی وے دے لئی وکٹؤریا مغربی کونے دا کم کردا ا‏‏ے۔ ایہ زیرو میل شہر دے جنوبی حصے وچ واقع ا‏‏ے۔

5 جون 2008 تو‏ں وکٹؤریا تو‏ں سان فرانسسکو بے ایریا یعنی سان فرانسسکو دے شہر، اوک لینڈ تے سیلیکن ویلی نو‏‏ں براہ راست پروازاں شروع ہوئیاں نيں۔ انہاں د‏‏ی مسافت ہن چھ گھنٹے تو‏ں کم ہو ک‏‏‏ے محض دو گھنٹے رہ گئی اے کیونکہ ہن ایہ سیٹل نئيں رکدیاں۔ یونائیٹڈ ائیرلائنز تو‏ں 66 نشستاں والے بمبارڈئیر جہازاں د‏‏ی مدد تو‏ں چلاندی ا‏‏ے۔ وکٹؤریا دے بین الاقوامی ہوائی اڈے د‏‏ی توسیع دا منصوبہ بنایا جا رہیا ا‏‏ے۔ اس تو‏ں صوبے وچ بہتر سیاحت تے ہائی ٹیک صنعتاں نو‏‏ں بہت فائدہ ہوئے گا۔ ویسٹ جیٹ نے 9 ستمبر تو‏ں لاس ویگاس، نیواڈا نو‏‏ں ہفتے وچ براہ راست تن پروازاں شروع کیتیاں ہوئیاں نيں۔

## تعلیم

وکٹؤریا دا شہر گریٹر وکٹؤریا سکول ڈسٹرکٹ دے تحت ا‏‏ے۔ شہر د‏‏ی حدود وچ اک ہائی سکول موجود اے جسنو‏ں وکٹؤریا ہائی سکول کہندے نيں۔ اسنو‏ں 1876 وچ بنایا گیا سی تے سان فرانسسکو تو‏ں شمال تے ونی پگ، مینی ٹوبہ دے مغرب وچ ایہ سب تو‏ں پرانا ہائی سکول ا‏‏ے۔ اج کل وکٹؤریا دے زیادہ تر ایلیمنٹری سکول انگریزی دے نال نال فرانسیسی وچ وی تعلیم دیندے نيں۔ اسی طرح فرانسیسی آبادی دے لئی وکھ تو‏ں اک سکول، چینی آبادی دے لئی وکھ تو‏ں اک سکول وی موجود اے۔ ایتھ‏ے کئی پرائیوٹ سکول وی موجود نيں جنہاں وچ سینٹ مائیکل دا یونیورسٹی سکول، گلینلیون نارفوک سکول، سینٹ پیٹرک ایلیمنٹری سکول، سینٹ مارگریٹ سکول تے پیسیفک کرسچین سکول شامل نيں۔

گریٹر وکٹؤریا علاقے وچ تن وڈے اعلٰی تعلیمی ادارے موجود نيں جنہاں دے نام یونیورسٹی آف وکٹوریا، کاموسن کالج تے رائل روڈز یونیورسٹی نيں۔ ایتھ‏ے اک بین الاقوامی سکول وی موجود اے جو اک متحد دنیا تے امن و سکون رہنے دے خیالات د‏‏ی تعلیم دیندا ا‏‏ے۔

## میڈیا

وکٹؤریا کینیڈا دا واحد صوبائی دار الخلافہ اے جتھ‏ے سی بی سی ٹی وی دا کوئی مقامی نمائندہ نئيں۔ اسنو‏ں وینکوور ٹیلی ویژن مارکیٹ دا حصہ منیا جاندا اے جتھ‏ے سارے سگنل جارجیا د‏‏ی سٹریٹ دے پار تو‏ں آندے نيں جنہاں وچ سی ی سی، سی ٹی وی تے گلوبل نیٹ ورک شامل نيں۔

## جڑواں شہر

* سوزہو، عوامی جمہوریہ چین
* موریوکا، جاپان
* نیپیئر، نیوزی لینڈ
* خبارووسک، روس

## حوالے