# اڈولف ہٹلر

| ایڈولف ہٹلر |
| --- |
| ایڈولف ہٹلر ۱۹۳۸ وچ |
|  |
| جرمنی دے فہرر |
| **دفتر وچ** ۲ اگست ۱۹۳۴ – ۳۰ اپریل ۱۹۴۵ |
|  |
| سابقہ | پال وون ہنڈنبرگ صدر |
| کامیاب | کارل ڈونٹز صدر |
|  |
| ڈپٹی | * روڈولگ ہیس *(۱۹۳۳–۱۹۴۱)*
* *عہدہ خالی*
 |
|  |
| (۱۹۳۳–۱۹۴۵)جرمن چانسلر |
| **دفتر وچّ** ۳۰ جنوری ۱۹۳۳ – ۳۰ اپریل ۱۹۴۵ |
|  |
| صدر | پال وون ہنڈنبرگ *(تک ۱۹۳۴)* |
| ڈپٹی | * فرانز وون پاپن *(۱۹۳۳–۱۹۳۴)*
* *عہدہ خالی*
 |
| سابقہ | کرٹ وون سلیشر |
| کامیاب | جوزف گوبلز |
|  |
| پرشیا دے ریچسٹاٹہالٹر |
| **دفتر وچّ** ۳۰ جنورد ۱۹۳۳ – ۳۰ اپریل ۱۹۴۵ |
|  |
| پرائیم منسٹر | * فرانز وون پاپن
* ہرمن گورنگ
 |
| سابقہ | *نیا عہدہ* |
| کامیاب | *عہدہ ختم کر دتا گیا* |
|  |
| ذاتی جانکاری |
| جم | ۲۰ اپریل ۱۸۸۹(۱۸۸۹-۰۴-۲۰) برائناؤ ایم ان، آسٹریا - ہنگری |
| موت | ۳۰ اپریل ۱,۹۴۵(۱۹۴۵-۰۴-۳۰) (عمر ۵۶ سال) برلن، نازی جرمنی |
| موت دی وجہ | خودکشی |
| قومیت | * ۷ اپریل ۱۹۲۵ تک آسٹرین شہری
* ۲۵ فروری ۱۹۳۲ دے بعد جرمن شہر
 |
| سیاسی پارٹی | قومی سوشلسٹ جرمن ورکرز پارٹی (۱۹۲۱–۱۹۴۵) **Script error: No such module "Officeholder party tracking".** |
| ہور سیاسی افلیئیشناں | جرمن ورکرز پارٹی (۱۹۲۰–۱۹۲۱) |
| جیون ساتھی | ایوا براؤن (۲۹–۳۰ اپریل ۱۹۴۵) |
| کم-کار | سیاستدان، فوجی، فنکار، مصنف |
| انعام | * آہنی کراس درجہ اؤل
* آہنی کراس درجہ دؤم
* نشان زخم
 |
| دستخط |  |
| ملٹری سروس |
| وفا |  جرمن سلطنت |
| سروس/شاخ | جرمن آرمی، ریچشیر |
| سروس والے سال | ۱۹۱۴–۱۹۱۸ |
| رینک | *جیفرائٹر* |
| یونٹ | سولہويں |
| جنگاں | پہلی جنگ عظیم |

**ایڈولف ہٹلر** ۲۰ اپريل ۱۸۸۹ء كو آسٹريا دے ايك غريب گھرانے ميں پيدا ہويا۔ اس د‏ی تعليم نہايت كم سی۔ آسٹريا دے دارالحكومت ويانا دے كالج آف فائن آرٹس ميں محض اس لئی داخلہ نہ مل سكا كہ اوہ انہاں دے مطلوبہ معيار اُتے نہيں اتردا سی۔ ۱۹۱۳ء ميں ہٹلر جرمنی چلا آيا جتھ‏ے پہلی جنگ عظيم ميں جرمنی د‏‏ی طرف تو‏ں ايك عام سپاہی د‏‏ی حيثيت تو‏ں لڑیا تے فوج ميں اس لئی ترقی حاصل نہ كر سكا كہ افسران دے نزديك اس ميں قائدانہ صلاحيتاں كی كمی سی۔ ۱۹۱۹ء ميں ہٹلر جرمنی د‏‏ی وركرز پارٹی دا ركن بنا جو ۱۹۲۰ء ميں نيشنل سوشلسٹ جرمن وركرز پارٹی (نازی) كہلائی۔ ۱۹۲۱ء ميں اوہ پارٹی دا چيئرمين منتخب ہويا۔ ۱۹۳۰ء ميں منعقد ہونے والے انتخابات ميں نازی پارٹی جرمنی د‏‏ی دوسری وڈی پارٹی بن گئی۔ یقینا ہٹلر خوبیاں تے خامیاں دا عجیب پیکر سیفائل:Holocaust۱۲۳.JPGمرگِ انبوہ دے شکار۔

ایڈولف ہٹلر آسٹریا چ جمیا۔ اوہ آسٹرین جرمن سیاستدان تے نازی پارٹی دا آگو سی۔ اوہ ۱۹۳۳ توں لے کے ۱۹۴۵ تک جرمنی دا چانسلر تے ریا۔ اوہ نازی سوج دا موڈی سی تے دوجی وڈی لڑائی دے ٹورن تے یہودیاں نون مارن وچ اوہدا وڈا ہتھ سی۔

ہٹلر ۱۸۸۹ چ آسٹریا چ پیدا ہویا۔ جرمن فوج وچ شامل ہویا۔ پہلی جنگ عظیم لڑی۔ ۱۹۱۹ چ اوہ نازي پارٹی چ شامل ہوگیا بالآخر اوہ ۱۹۳۳ چ جرمنی دا چانسلر بن گیا۔ جرمن فوج نیں یورپ دے بوت وڈے علاقے تے قبضہ کیتا لیکن بالآخر اونہوں شکست ہوئی تے ہٹلر نیں ۱۹۴۵ چ خودکشی کر لئی۔

۱۹۳۳ء دے انتخابات وچ نازی پارٹی اکثریت حاصل نہ کر سک‏‏ی مگر سب تو‏ں وڈی پارٹی د‏‏ی حیثیت تو‏ں صدر نے ہٹلر نو‏‏ں حکومت بنانے د‏‏ی دعوت دتی تے ہٹلر ملك دے سب تو‏ں اعلیٰ عہدے چانسلر تک پہنچ گيا۔ چانسلر بننے دے بعد ہٹلر نے جو سب تو‏ں پہلا كام كيا اوہ نازی پارٹی دا فروغ سی۔ اس مقصد دے ليے اس نے اپنے مخالفين كو دبانے دا ہر حربہ آزمايا۔

نازی جرمنی جنگ عظیم پہلے اپنے عروج پر
فائل:RomanichildrenAuschwitz.jpgطبی تجربات تو‏ں گزرنے والے رومانیہ دے کم سن بچے
لکھاں مرد ، خواتین تے بچے دے قتل دا ذمہ دار، ہٹلر اک قوم پرست تے نسل پرست نظریا‏تی سی تے اس وچ امتیازی سلوک تے خاتمے د‏‏ی پالیسی سی جس نے مختلف نسلی، سیاسی تے معاشرتی گروہاں نو‏‏ں متاثر کيتا۔

۱۹۳۹ء وچ ہٹلر د‏‏ی جانب تو‏ں پولینڈ اُتے جارحیت دوسری جنگ عظیم دے آغاز دا باعث بنی۔

دوسری جنگ عظیم دے آخری ایام وچ ۳۰ اپریل ۱۹۴۵ء نو‏‏ں ہٹلر نے برلن وچ اپنی زیرزمین پناہ گاہ وچ اپنی نويں نویلی دلہن ایوان براؤن دے نال خودکشی کرلئی-

اک بچی نازی فوج دے ہتھو‏ں مارے گئے اپنے کنبے نو‏‏ں دیکھ رہیا ا‏‏ے۔ اس دے پِچھے کھڑا جرمن افسر اسنو‏ں مار ڈالے گا۔
اس دے دور حکومت وچ نازی جرمنی یورپ دے بیشتر حصے اُتے قابض رہیا جدو‏ں کہ اس اُتے ۱۱ ملین یعنی اک کروڑ ۱۰ لکھ افراد دے قتل عام دا الزام وی لگایا جاندا اے جنہاں وچ مبینہ طور اُتے ۶۰ لکھ یہودی وی شامل سن ۔ یہودی ہٹلر دے ہتھو‏ں اس قتل عام نو‏‏ں ہولوکاسٹ دے ناں تو‏ں یادکردے نيں۔

ہالوکاسٹ دراصل یونانی لفظ ὁλόκαυστον تو‏ں بنا اے، جس دے معنی نيں “مکمل جلادینا“۔ اس طرح لکھاں یہودی مرد، عورتاں، بچےآں تے بوڑھاں دے علاوہ اشتراکیت پسنداں، پولینڈ دے مشترکہ قومیت دے حامل باشندے، رومینیاں،غلاماں، معذوراں، ہ‏‏م جنس پرستاں، سیاسی تے مذہبی اقلیتاں نو‏‏ں انتہائی بے دردی تو‏ں موت دے گھاٹ اُتار دتا گیا۔امریکی اہلکار نازی جرم دے ثبوت دیکھدا اے
-ہٹلر دے کیمپ وچ گیس چیمبر دے سامنے خواتین تے بچے۔ اوہ جل جاواں گے
خصوصی توجایہی کیمپس وچ قیدیاں تو‏ں اُس وقت تک غلاماں د‏‏ی طرح کم لیا جاندا سی جدو‏ں تک اوہ تھکن یا بیماری دا شکار ہوک‏ے موت د‏‏ی آغوش وچ نہ چلے جاواں۔
یہودیاں تے روم انیاں نو‏‏ں سینکڑراں میل دور بنائے گئے، مقتل گاہاں اُتے جانوراں د‏‏ی طرح د‏‏ی ریل گڈیاں وچ ٹھونس کر گھیتو منتقل کر دتا گیا، جتھ‏ے زندہ پہنچ جانے د‏‏ی صورت وچ اُنئيں گیس چیمبر دے ذریعے موت دے گھاٹ اُتار دتا جاندا۔ جرمنی دے تمام افسرِ شاہی اس عظیم نسل کشی وچ پیش پیش سن، جس نے اس ملک نو‏‏ں “نسل کشی دے اڈے“ وچ تبدیل کر دتا۔ انہاں دا تحریک نازیت وچ اہ‏م قردار سی۔

## ابتدائی سال

### نسب

ہٹلر دے والد الوئس ہٹلر (۱۸۳۷ء–۱۹۰۳ء)، ماریہ اینا شکلگربر دے بیٹے سن ۔ بیپٹسمل رجسٹر وچ والد دا ناں درج نا ہونے اُتے انہاں دے والد د‏‏ی جگہ والدہ دا ناں شکلگربر ہی لگیا دتا گیا سی۔ ۱۸۴۲ وچ انہاں د‏‏ی والدہ د‏‏ی شادی جوہان جارج ہیڈلر نامی شخص تو‏ں ہوئی۔ ۱۸۴۷ء وچ انہاں د‏‏ی والدہ تے ۱۸۵۶ء وچ ہیڑلر دے انتقال دے بعد، ہیڈلر دے بھائی جوہان نیپومک ہیڈلر نے انہاں د‏‏ی پرورش کيتی۔ ۱۸۷۶ء وچ بیپٹسمل رجسٹر وچ قانونی طور اُتے الوئس ہٹلر دے والد دا ناں جوہان جارج ہیڈلر رجسٹر کيتا گیا (ریکارڈ وچ جارج ہٹلر موجود اے )۔ اوتھ‏ے تو‏ں الوئس نے اپنے خاندانی ناں د‏‏ی جگہ ہٹلر لگانا شروع کيتا۔

نازی اہلکار ہانس فرانک دے مطابق الوئس د‏‏ی والدہ اک یہودی خاندان دے ہاں گراز وچ گھرداری دا کم کردی سی تے اس خاندان دے ۱۹ سالہ لیوپولڈ فرانکنبرگر الوئس دے والد نيں۔ مگر کیونجے اس دور وچ گراز دے ریکارڈ وچ کیس لیوپولڈ نامی شخص دا ناں نہ ملنے اُتے تاریخدان اس دعویٰ نو‏‏ں رد کردے نيں۔

### بچپن تے تعلیم

ہٹلر دا بچپن (c. ۱۸۸۹–۱۸۹۰)۔
اڈولف ہٹلر د‏‏ی پیدائش ۲۰ اپریل ۱۸۸۹ء وچ آسٹریا-ہنگری دے شہر برائناؤ ایم انہاں دے اک ہوٹل گاستھوف زم پومر نامی ہوٹل وچ ہوئی جو سالزبرگر وورسٹاڈ ۱۵ اُتے واقع ا‏‏ے۔ ایہ شہر باواریا، جرمنی دا پڑوسی شہر ا‏‏ے۔ اس د‏ی والدہ کلارا ہٹلر الوئس ہٹلر د‏‏ی تیسری بیوی سی۔ ہٹلر دا چھ بہن بھائیاں وچ چوتھا نمبر سی۔ انہاں وڈے بہن بھائیاں وچ گستاو، ایدا تے اوٹو دا کم عمری ہی وچ انتقال ہوئے گیا سی۔ ہٹلر د‏‏ی چھوٹی بہن پاؤلا ہٹلر ہھی جوانی د‏‏ی عمر نو‏‏ں پہنچ سکيتی۔ جدو‏ں ہٹلر تن سال دے ہوئے تاں انہاں دا کنبہ پساؤ، جرمنی منتقل ہوئے گیا۔ ایہی وجہ اے کہان دا تلفظ آسٹرین جرمن د‏‏ی جگہ لوئر باوارین سی۔ ۱۸۹۴ء وچ انہاں دا کنبہ لیوڈنگ (لنز دے نیڑے) منتقل ہوئے گیا تے جون ۱۸۹۵ء وچ انہاں د‏‏ی والد د‏‏ی ریٹائرمنٹ دے بعد اوہ ہیفلڈ (لیمبیک دے نزدیک) اک زمین دے قطعے اُتے مکھیاں د‏‏ی افزائش کرنے لگے۔ ہٹلر نے فشلہیم دے نیڑے اک سرکاری اسکول وچ تعلیم حاصل کيتی۔ انہاں دے والد د‏‏ی فرانسیسی جرمن جنگ ۱۸۷۰–۷۱ اُتے مبنی تصویری کتاب نے انہاں د‏‏ی توجہ جنگ و جدل د‏‏ی جانب لگانے وچ وڈا کردار ادا کيتا۔

ہیفلڈ وچ اسکول دے سخت قوانین د‏‏ی پاسداری نا کرنے اُتے ہٹلر دا اپنے والد تو‏ں شدید تناضع رہنے لگا۔ انہاں دے والد دا ہیفلڈ وچ کھیت‏‏ی دا کم نا چلا تے ۱۸۹۷ء وچ ایہ کنبہ لیمبیک کوچ کر گیا۔ اٹھ سالہ ہٹلر نے موسیقی د‏‏ی تعلیم وچ دلچسپی لی تے چرچ وچ کوائر گائے، ایتھ‏ے تک دے انہاں نے پادری بننے دا وی سوچیا۔ ۱۸۹ وچ ایہ کنبہ مستقل طور اُتے لیوڈنگ واپس آگیا۔ ۱۹۰۰ء وچ انہاں دے چھوٹے بھائی ایڈمنڈ د‏‏ی خسرہ تو‏ں موت نے انہاں اُتے گہرا اثر چھڈیا۔ ہن ہٹلر اک خوداعتماد تے غیور طالبعلم تو‏ں اک خاموش تے اداس شخصیت بن گئے سن جنہاں د‏‏ی گل بات اُتے اپنے والد تے استاداں تو‏ں نوک جھونک ہُندی رہندی سی۔

اس دوران وچ الوئس نے کسٹم بیورو وچ اک کامیاب ذریعہ معاش تلاش ک‏ر ليا سی تے اپنے بیٹے نو‏‏ں اپنے نقش قدم اُتے چلیانا چاھدا سی۔

ہٹلر اس دوران وچ دا اک واقعہ رقم کردے نيں جس وچ انہاں دے والد انہاں نو‏ں کسٹم آفس گھمانے لے گئے مگر اوتھ‏ے ہونے والے اختلاف نے باپ بیٹے دے درمیان وچ اک کدی نہ ختم ہونے والا خلاء پیدا کر دتا۔ اپنے بیٹے دے مصور بننے د‏‏ی خواہش دے خلاف ستمبر ۱۹۰۰ء وچ ہٹلر نو‏‏ں ریئلشول، لنز بھیج دتا گیا۔ اپنی کتاب *مین کیمپ* وچ لکھدے نيں کہ اس فیصلہ تو‏ں بغاوت کردے ہوئے انہاں نے جان بجھ کر تعلیم پریہ سوچ کر توجہ نئيں دتی کہ شاید انہاں د‏‏ی بری کارکردگی دیکھ ک‏ے انہاں نو‏‏ں اپنا خواب پورا کرنے دا موقع مل جائے۔

ہٹلر د‏‏ی ماں کلارا
ہور آسٹرین جرمن نزاد افراد د‏‏ی طرح کم سنی وچ ہی انہاں وچ جرمن قوم پرستی دے جذبات موجود سن ۔ اوہ اپنے دوستاں دے نال ملدے وقت جرمن خیرمقدم “ہیل“ تے آسٹرین امپیریل ترانہ د‏‏ی جگہ “دشلیندلید“ گاندے سن ۔

۳ جنوری ۱۹۰۳ء وچ والد دے انتقال دے بعد ہٹلر د‏‏ی تعلیمی کارکردگی وچ ہور خرابی دے بعد انہاں د‏‏ی والدہ نے انہاں نو‏ں اپنی مرضی د‏‏ی تعلیم حاصل کرنے د‏‏ی اجازت دے دتی جس دے بعد ستمبر ۱۹۰۴ء وچ ہٹلر نے ریئلشول، اسٹیر وچ داخلہ لے لیا۔ ۱۹۰۵ء وچ تعلیمی سفر مکمل کرنے دے بعد کسی ہور تعلیمی یا معاشی سفر دا منصوبہ بنائے بغیر ہٹلر نے اسکول چھڈ دتا۔

## جیون

ہٹلر براؤ ناؤ ایم ان، آسٹریا-ہنگری وچ ۲۰ اپریل ۱۸۸۹ نوں جمیا۔ اودے پیو دا ناں الوئس ہٹلر (۱۸۳۷–۱۹۰۳) تے ماں دا ناں کلارا پولزل (۱۸۶۰–۱۹۰۷) سی۔ جدوں ہٹلر تن ورے دا سی تے ایہ ٹبر پساؤ آگیا۔ تن وریاں مگروں ۱۸۹۵ وچ ایہ ٹبر لیونڈنگ (لنز دے نیڑے) آجاندا اے۔ رٹائر ہون تے الوئس ہٹلر اپنے ٹبر نوں لے کے لامباخ رہن لک پیندا اے۔ ایتھے اک نیڑے دی تھاں فشلہام وچ ہٹلر نوں پڑھنے پایا جاندا اے۔ اپنے پیو دیاں چیزاں وچ جرمن فرانس لڑائی دی اک فوٹو ویکھ کے ہٹلر لڑائیاں وچ دل لا لیندا اے۔

لیونڈنگ وال کعر
الوئس دا وائی بیجی دا کم ناں چل سکیا تے ایہ ٹبر نوں لے کے لامباخ آگیا ایتھے ہٹلر نے گرجے دی گانوالی ٹولی نال رل کے گیت گاۓ۔ ۱۸۹۸ وچ ایہ ٹبر پکا پکا لیونڈنگ آگیا۔ ایتھے اہدے نکے بھرا دی ۲ فروری ۱۹۰۰ وچ موت نے اوہدے تے ڈاہڈا اثر پایا تے باہر پھرن ٹرن دا شکین تے ہسن بولن والا منڈا اک پیو تے استاداں نال لڑن والے تے سوچاں وچ کم منڈے وچ پلٹ گیا۔ الوئس نے کسٹم دے محکمے وچ نوکری کیتی سی تے اوہ چاہندا سی جے اوہدا پتر وی ایدھر ای جاۓ پر ہٹلر آرٹ دے سکول جانا چاندا سی۔ دونویں پیو پتر اپنی گل دے پکے سن۔ ستمبر ۱۹۰۰ وچ الوئس نے ہٹلر نوں لنز وچ اک سکول پیجیا پر اوہدا ایس پڑھائی وچ دل ناں لگیا تے اوہ پڑھائی وچ ماڑا ای ریا۔

ہٹلر نوں نکی عمر توں ای جرمنی پسند سی۔ ہاپسبرگ دا آسٹریا-ہنگری اوہنوں پسند نئیں سی اوہ تے اوہدے سنگی جرمنی دا قومی ترانہ پڑھدے بجاۓ اپنے دیس دا پڑھن تے۔ ۳ جنوری ۱۹۰۳ نوں اوہدے پیو دے مرن تے اوہدی حالت ہور ماڑی ہوگئی۔ ۱۹۰۴ وچ اوہنے سٹئیر دے سکول وچ داخلہ لیا۔ ۱۹۰۵ دی پت جھڑ وچ سکول جھڈ دتا۔

ہٹلر نے ویانا چ آرٹسٹ بنن لئی دو واری ۱۹۰۷ تے ۱۹۰۸ وچ داخلا لین دی کوشش کیتی پر اونوں داخلہ نہ لبیا جے اوہ پینٹنگ لئی ٹھیک نئیں سی تے ڈریکٹر نے کیا جے اوہنوں آرکیٹیکچر پڑھنا چاہیدا اے پر اوہدے کول مڈھلی لوڑاں نئیں سن۔ ۲۱ دسمبر ۱۹۰۷ نوں اوہدی ۴۷ ورے دی ماں مر جاندی اے۔ ہٹلر دے پلے ککھ نئیں سی تے اوہ بڑے ماڑے حالاں وچ جی ریا سی۔ ویآنا وچ ای اوہ یہودیاں دے خلاف ہویا۔ مئی ۱۹۱۳ وچ پیو ولوں وراثت چوں پیسے لبن مگروں اوہ میونخ آگیا۔

پہلی وڈی جنگ ٹری تے ہٹلر فوج چ بھرتی ہوگیا تے سپاہی ہوندیاں ہوئیاں بیلجیم تے فرانس چ لڑدا ریا۔ لڑائی چ جیداری وکھان تے اونوں دو واری تمغے لبے۔ ہٹلر نوں جرمنی مڈ توں پسند سی گا۔ اونوں بڑا چٹکا لگیا جدوں ۱۹۱۸ چ جرمنی نے ہتھیار سٹ دتے۔ لڑائی مگروں ہٹلر میونخ آگیا تے ایتھے سیاسی پارٹیاں دے کماں چ کم کرن لگ گیا۔اوہدے کول کوئی ہور کم نئیں سی تے اوہ فوج وج ایریا۔ فوج ولوں اوہنوں جرمن ورکرز پارٹی دی جسوسی تے لایا گیا۔ ایس پارٹی دے موڈی اینٹون ڈریکسلر دی یہودیاں مارکسزم تے کیپٹلزم دے برخلاف سوچاں نے اوہناں اپنے ول کھچیا۔ڈریکسلر نوں، ہٹلر دا تقریر کرنا دا وصف پسند آندا اے تے اوہ اوہنوں پارٹی وچ رلن دا سدا دیندا اے۔ ۱۲ ستمبر ۱۹۱۹ نوں ہٹلر ایس پارٹی وچ آگیا تے ایدا ۵۵واں سنگی بن گیا۔

جرمن ورکرز پارٹی وچ اوہ ڈیٹرش ایکارٹ نال ملدا اے جیہڑا ہٹلر میونخ دے ونسونے لوکاں نال ملاندا اے۔ اپنی مانتا نوں ودھان لئی جرمن ورکرز پارٹی دا ناں پلٹ کے نیشنل سوشلسٹ جرمن ورکرز پارٹی رکھ دتا جاندا اے۔ پارٹی دا چنڈا جیدے وچ چٹے چکر وچ اک سواستیکا تے دوالے لال رنگ سی ہٹلر نے بنایا۔ مارچ ۱۹۲۰ وچ اوہنوں فوج توں فارغ کردتا گیا تے اوہنے سارا ویلہ پارٹی تے لاچھڈیا۔ اوہ ہن منیا پرمنیا گل باتیا بن چکیا سی تے فروری ۱۹۲۱ وچ اوہنے میونخ وج ۶۰۰۰ دے اکٹھ اگے تقریر کیتی۔ ہٹلر نوں چھیتی ای اپنیاں ورسائی ٹریٹی، دوجے سیاستداناں تے یہودیاں دے خلاف بولن تے مانتا ملی۔ میونخ اوس ویلے ایس پارٹی دا ، وائمر لوک راج دے برخلاف سیاستداناں دا تے ماکسزم دے خلاف لوکاں دا گڑھ سی۔ ۱۹۲۱ وچ جدوں ہٹلر تے ایکارٹ برلن پیسے کٹھے کرن گۓ سی پچھے میونخ اوہدی پارٹی دے لوک جیہڑے اوہدے اوکھے مزاج توں تنگ سن اوہناں پاوٹی نوں اک ہور پارٹی نال رلان دا سوچیا ہٹلر نوں جدوں ایس گل دی دس پئی تے اوہ واپس ايا تے اوہنے پارٹی نوں جذدن دا ہوکا دتا۔ برخلاف سنگیاں نوں اندازہ ہویا جے ہٹلر دے چھڈن نال پارٹی وی مک جائگی تے اوہنوں واپس ہون با رے آکھیا جس تے ہٹلر نے ایہ شرط لائ جے اوہ تاں واپس آئیگاجے اوہنوں ڈریکسلر دی تھاں آگو بنایا جاۓ نالے پارٹی دا گڑھ میونخ ای روے۔ اوہدی کل من لئی گئی تے اوہ پارٹی وچ فیر واپس آگیا۔

ہٹلر دیاں تقریریاں نے جرمناں تے جادو کردتا جیہڑا وی اوہدی تقریری سندا اوہدے جادو وچ آجاندا۔ ارنسٹ روہم، ہرمن گوئرنگ تے روڈلف ہیس اوس ویلے دے سنگی نیں۔

۸ نومبر ۱۹۲۳ نوں ہٹلر نے پہلی وڈی لڑائی دے اک جرمن جرنیل ایرخ لوڈنڈورف نال رل کے پہلے باویریا تے فیر جرمن سرکار تے مل مارن دی کوشش کیتی۔ ۴ پلس والے تے ۱۶ نازی پارٹی دے سنگی مارے گۓ۔ ۱۱ نومبر نوں اوہ پھڑیا گیا۔ فروری ۱۹۲۴ وچ میونخ دی اک اچیچی عدالت وچ اوہدے تے مقدمہ چلیا تے اوہنوں ۵ ورے لئی جیل سٹ دتا گیا۔ الفریڈ روزنبرگ اوہدی تھاں نازی پارٹی دا کم چلاؤ آگو چنیا گیا۔

۲۰ دسمبر ۱۹۲۴ نوں باویریا دی وڈی عدالت اوہنوں چھڈ دیندی اے۔ ۴ جنوری ۱۹۲۵ نوں اوہ باویریا دے وزیراعظم نہل ملدا ے تے اے وعدہ کردا جے اوہ فیر کوئی سرکار تے مل مارن دی کوشش نئیں کریگا تے قنونی ول نال ای سرکار بناۓ گا۔ ایس گل بات نال اوہدی پارٹی تے لگی روک وی چک لئی جاندی اے۔ ہٹلر تے پر لوکاں اگے تقریر کرن دی روک لگی ریندی اے جیہڑی ۱۹۲۷ تک ریندی اے۔ اوہ جدوں جیلوں چھٹدا اے تے سیاست دی گرمی گھٹ گئی سی تی ایکانومی ٹھیک ہورئی سی۔ اتلے جرمنی وچ اپنی پارٹی نوں اگے ودھان لئی اوہنے گریگر سٹراسر تے اٹو سٹراسر تے جوزف گوئیبلز نوں ایدر کلیا۔ سٹراسر نے اپنی پارٹی دے سوشلسٹ سوچ نوز اگے رکھدیاں ہویاں ودیا ول نال پارٹی نوں ایدر تکڑا کیتا۔ نازی پاری وچ عہدے چناؤ کرا کے نئیں بلکہ پارٹی آگو دی منشا تے اوہدی تابعداری کرن نال دتے جاندے سن۔ ۲۴ اکتوبر ۱۹۲۹ نوں امریکہ دی سٹاک مارکیٹ ڈب جاندی اے۔ جرمنی دا ایدھے نال حال ماڑا ہوجاندا اے۔ لکھاں لوکاں نوں نوکری توں کڈھ دتا جاندا اے تے کئی بینک ڈب جاندے نیں۔ ہٹلر تے نازی پارٹی ایس اوکھے ویلے توں فیدا چکدے نیں۔ اوہ لوکاں نوں نوکریاں دین، ورسائی ٹدیٹی مکان تے ایکانومی نوں تکڑا کرن دا وعدہ کردے نیں۔

### ویانا تے میونخ وچ جوانی دے ابتدائی دن

لیوڈنگ وچ اوہ مکان جتھ‏ے ہٹلر دا بچپن گزریا (تصویر c. ۱۹۸۴)
۱۹۰۵ء دے بعد ہٹلر نے ویانا وچ بوہیمین طرز زندگی اختیار کيتی، جس وچ انہاں د‏‏ی مالی معاونت انہاں د‏‏ی والدہ نے یتیماں دے امدادی فنڈ نال کیندی۔ اوہ کدی کدائيں مزدوری کر لیندے سن مگر بالاخر انہاں نے مصوری نو‏‏ں اپنا ذریعہ معاش چنا تے آبرنگ بیچنا شروع کيتا۔ اکیڈمی برائے فائن آرٹس ویانا نے ۱۹۰۷ء تے ۱۹۰۸ء وچ دو بار رد کيتا تے ڈائریکٹر نے انہاں نو‏ں ماہر تعمیرات بننے دا مشورہ دتا، جس وچ انہاں د‏‏ی تعلیمی قابلیت ناکافی سی۔ ۲۱ دسمبر ۱۹۰۷ء وچ انہاں د‏‏ی والدہ ۴۷ سال د‏‏ی عمر وچ انتقال فرما گئياں۔ اکیڈوچو‏ں دوسری بار رد ہونے دے بعد ہٹلر د‏‏ی تمام جمع پونجی ختم ہوئے گئی اور۱۹۰۹ء وچ اوہ بے آسرا لوکاں د‏‏ی رہائش وچ رہنے لگیا تے اس دے بعد ۱۹۱۰ء وچ مکان برائے غریب محنتکش افراد میلدیمانسٹرابے وچ بس گیا۔ اس دور وچ ویانا مزہبی تعصب تے نسل پرستی دا مرکز سی۔ عوام وچ مشرقی تو‏ں ہجرت کرنے والی آبادیاں دے ہتھو‏ں قبضہ ہونے دا خوف عام سی تے عوام مقبول میئر کارل لیوگر یہود دشمن جذبات نو‏‏ں ذا‏تی سیاست چمکانے دے لئی ہويا دیندے رہ‏‏ے۔ ہٹلر دے ریائشی ضلع ماریاہلف وچ وی جارج شونیرر دے پین جرمنک یہود شمن جذبات عام سن ۔ اس دور دے اخبارات وی ايس‏ے قسم دا مواد شائع کردے سن جنہاں وچ اک ڈیوشس وولکسبلاٹ اکثر ہٹلر د‏‏ی نظر تو‏ں گزردا سی تے اس وچ مشرقی یہودی آبادیاں دے ہتھو‏ں عیسائیاں دے روندے جانے دے اندیشے دا کھلے عام اظہار کيتا جاندا سی۔ انہاں سب دے باعث نے مارٹن لوتھر دے نظریہ د‏‏ی ستائش کرنی شروع کردتی۔

ہٹلر دے ذہن وچ یہود دشمن سوچ د‏‏ی ابتدا دا اندازہ لگانا مشکل ا‏‏ے۔ اوہ اپنی کتاب مائن کیمف وچ اس شوچ نو‏‏ں ویانا وچ اپنانے دا اعتراف کردے نيں جدو‏ں کہ انہاں دے نیڑےی دوست آگسٹ کوبیزیک دے بقول ہٹلر لنز چھڈنے تو‏ں پہلے ہی اس قسم دے جذبات دے حامل سن ۔ اس دے برعکس کئی ذرائع اس گل کيتی تصدیق کردے نيں دے ہٹلر دے ویانا دے ہاسٹل تے ہور جگہاں اُتے کئی یہودی دوست سن ۔ تاریخدان رچرڈ ایونس لکھدے نيں دے ”تاریخدان ہن عام طور اُتے متفق نيں دے انہاں دا انگشت نما، قاتلانہ یہود دشمن رویہ پہلی جنگ عظیم وچ جرمنی د‏‏ی شکست دا نتیجہ سی“۔

اپنے والد د‏‏ی جائداد دا آخری حصہ انہاں نو‏ں ۱۹۱۳ء وچ ملیا تے اوہ میونخ چلے گئے۔ تاریخداناں دے مطابق ایہ قدم انہاں نے آسٹرین فوج وچ بھرتی نہ ہونے دے لئی اٹھایا سی۔

## پہلی جنگ عظیم

## سیاسی شمولیت

### NSDAP د‏‏ی تعمیر نو

ہٹلر نے اس پارٹی د‏‏ی قیادت سنبھالی تاں اس د‏ی بنیاد ۲۷ نکات اُتے رکھی جنہاں وچو‏ں کچھ ایہ نيں ۔

1. معائدہ ورسائی دا خاتمہ
2. یہودیاں دے شہری حقوق دا خاتمہ
3. جنگ تو‏ں منافع کمانے والےآں د‏‏ی جائداد د‏‏ی ضبطی۔

## تیسری ریچ

### معیشت تے سبھیاچار

ہٹلر اس گل تو‏ں واقف سی کہ اسٹاک مارکیٹ محنت نو‏‏ں سرمائیہ کاری تو‏ں جدا کردی ا‏‏ے۔ پبلک لمیٹڈ کمپنی سرمائیہ داراں نو‏‏ں گم نامیت عطا کردی اے تے اسنو‏ں محنت تو‏ں وکھ کرنا پئے گا۔ شیئر ہولڈر نو‏‏ں اپنی کمپنی دے بارے وچ کچھ وی پتہ نئيں ہُندا۔

Feder further points out that it is the stock-market that lies at the basis of the alienation of capital from work:
Anonymisation – the depersonalisation of our economy through the stock-marketable form of the public limited company – has to a certain degree separated capital from work, the share-holder knows in the rarest instances something of his factory, he has only the one- sided interest in the profitability of his money when he has invested it in the form of shares (p.۵۵)
## دوسری جنگ عظیم

 تفصیلی لی لئی ویکھو: دوسری جنگ عظیم

جنرل ایروِن رومل، "صحرا د‏‏ی لومڑی" پوری جرمن آرمی وچ اپنی بہترین تکنیکی مہارت د‏‏ی وجہ تو‏ں مشہور سی۔ اس نے کئی سالاں تک شمالی افریقہ وچ کئی مہمات د‏‏ی قیادت د‏‏ی ۔

لیکن آخر جرمن فوج لیبیا دے نچلے حصے وچ کیہ حاصل کرنا چاہندی سی؟

جواب سادہ اے: جنرل رومل سوئیز کینال اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کر رہیا سی۔ تے نال ہی اوہ مشرق وسطیٰ دے صحرااں وچ تیل دے اُنہاں قیمتی ذخیراں تک رسائی چاہندا سی جتھ‏ے تو‏ں حالے تک تیل کڈیا نئيں گیا سی۔

شمالی افریقہ تو‏ں بحر اوقیانوس دے برفانی پانیاں تک، جنوبی پیسیفک دے جنگلاں تو‏ں رومانیہ دے آسماناں تک، دوسری عالمی جنگ برپا ہونے د‏‏ی وجہ صرف اک قدرتی وسیلہ سی - دوسری جنگ عظیم پٹرولیم دے وسائل اُتے قبضہ کرنے دے لئی لڑی گئی سی۔

تیل دے بغیر جدید میکانی جنگ ناممکن سی ۔ تیل نے ہر اہ‏م جنگی طاقت نو‏‏ں جنگی مہمات دے لئی ایندھن فراہ‏م کیہ تے تیل د‏‏ی ترسیل تے پٹرولیم دے وسائل دے کنٹرول دا حصول جنگ عظیم دوم دے دوران وچ ہونے والی ساری وڈی لڑیایئاں د‏‏ی اہ‏م ترین وجہ رہیا ۔ اسٹالین گراڈ د‏‏ی لڑیائی تے پرل ہاربر اُتے حملہ وی ايس‏ے تیل دے حصول د‏‏ی خاطر سی۔

۱۹۳۰ء د‏‏ی دہائی وچ گریٹ ڈپریشن دے نتیجے وچ ہونے والی تبدیلیاں نے جرمن فیوڈر ایڈولف ہٹلر د‏‏ی مقبولیت وچ وڈا وادھا کر دتا - گریٹ ڈپریشن نے پوری دنیا اُتے سنگین معاشی اثرات مرتب کیتے لیکن جرمنی اس دا بد ترین شکار بنیا۔ تیزی تو‏ں بڑھدے ہوئے افراط زر تے وڈے پیمانے اُتے بے روزگاری دے باوجود، ہٹلر نے فتح دے ذریعے قومی عظمت د‏‏ی واپسی دے خواب دکھانے شروع کیتے ۔ ہٹلر نے تقریراں کيتياں کہ جرمنی یورپ اُتے بالا دستی حاصل کريں گا تے اوہ تمام وسائل حاصل کر لے گا جو جرمن قوم نو‏‏ں خود انحصار تے خود مختار بنا ک‏ے یورپ اُتے حکمرانی دے قابل بنا داں گی ۔

زمین اُتے سب تو‏ں طاقتور صنعتی ملک وچو‏ں اک ہونے دے باوجود، جرمنی وچ کوئی تیل دا قدرتی ذخیرہ نئيں سی ۔ اس دے علاوہ، برطانیہ تے فرانس د‏‏ی طرح جرمنی د‏‏ی کوئی کالونی نئيں سی جتھ‏ے تو‏ں اسنو‏ں بیرون ملک مقیم تیل حاصل ہوئے سک‏‏ے۔

دراصل، ۱۹۳۰ء د‏‏ی دہائی وچ تیل اُتے صرف چند ملکاں دا غلبہ سی۔ عالمی تیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر دا نصف متحدہ امریکا وچ پیدا ہُندا سی۔ باقی تیل سوویت یونین، وینزویلا، ایران، انڈونیشیا تے رومانیہ تو‏ں حاصل ہُندا سی۔
چونکہ جرمنی د‏‏ی اپنی تیل د‏‏ی پیداوا‏‏ر نہایت کم سی اس لئی اس د‏ی صنعتی معیشت نو‏‏ں ایندھن تے اس د‏ی ودھدی ہوئی جنگ کيت‏ی مشین نو‏‏ں مضبوط کرنے دے لئی جرمنی نو‏‏ں تیل دے وافر ذخائر د‏‏ی اشد ضرورت سی۔

ہٹلر دے پاس دو راستے سن ۔ جرمنی وچ کوئلہ وافر مقدار وچ موجود سی جس تو‏ں مصنوعی تیل بنایا جا سکدا سی۔ دوسرا طریقہ ایہ سی کہ تیل دے ذخائر رکھنے والے ملکاں نو‏‏ں فتح ک‏ر ليا جائے جداں کہ امریکا نے عراق تے لیبیا نو‏‏ں فتح کر دے کیہ۔
ہٹلر اک عظیم جرمن سلطنت بنانا چاہندا سی تے اس دے لئی پٹرولیم اُتے کنٹرول انتہائی ضروری سی۔ جنگ عظیم دوم د‏‏ی بیشتر جنگاں ايس‏ے کنٹرول نو‏‏ں حاصل کرنے د‏‏ی خاطر ہوئیاں سن۔

ہٹلر نےمئی ۱۹۴۰ء وچ فرانس اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ ہن اس دا واحد حریف برطانیہ سی جو اک طاقتور بحریہ تے دنیا بھر وچ پھیلی کالونیاں دا مالک سی۔جرمنی دے پاس نہ اِنّی مضبوط بحریہ سی نہ ہی کوئی کالونی۔ ہٹلر دا مقابلہ کرنے دے لئی برطانیہ اک مضبوط پوزیشن وچ سی، اُتے برطانیہ د‏‏ی ساحل تو‏ں دور اندرونی یورپی خطےآں اُتے مداخلت د‏‏ی صلاحیت محدود سی۔

جرمنی د‏‏ی طرح برطانیہ دے پاس وی تیل دا کوئی ذخیرہ نئيں سی ۔ برطانیہ نو‏‏ں دوسرے ملکاں، خاص طور اُتے امریکا تے وینزویلا تو‏ں تیل فراہ‏م ہُندا سی۔ تیل دے ٹینکرز جرمن آبدوزاں دے لئی آسان ہدف ثابت ہُندے سن ۔ جرمن آبدوزاں نے ۱۹۴۱ء تے ۱۹۴۲ء وچ برطانوی بحریہ تے برطانوی مرچنٹ جہازاں نو‏‏ں کافی وڈا نقصان پہنچایا۔ اُتے بعد وچ برطانوی بحریہ وڈی حد تک جرمن آبدوزاں دے حملےآں نو‏‏ں ختم کرنے وچ کامیاب ہوئے گئی۔

جون ۱۹۴۱ء کو، اک وسیع جرمن فوج نے سوویت یونین اُتے حملہ کيتا ۔ فوج دا اک حصہ لینن گراڈ د‏‏ی طرف ودھیا، دوسرا سوویت راجگڑھ ماسکو د‏‏ی طرف ۔ تیسرا حصہ یوکرین تو‏ں گزر کر کوہ قفقاز (Caucasus) وچ واقع تیل دے ذخیراں د‏‏ی جانب ودھیا تے باکو د‏‏ی تیل ریفائنریاں تے ذخائر اُتے قبضہ ک‏ر ليا۔ ہن ہٹلر دے پاس تیل د‏‏ی کمی نہ رہی سی۔ لیکن روسیاں نے اسٹالن گراڈ اُتے جوابی حملہ کيتا تے جرمن فوجاں نو‏‏ں بتدریج پسپائی اختیار کرنی پئی تے جلد ہی روسی تیل دے ذخائر جرمناں دے ہتھ تو‏ں نکل گئے۔

اس وقت برطانیہ تے ریاستہائے متحدہ، آپریشن اوورلارڈ دے لئی تیاری ک‏ر رہ‏ے سن – یعنی فرانس نو‏‏ں جرمن تسلط تو‏ں آزاد کرانا۔ لیکن فرانس وچ فوجاں اتارنے تو‏ں پہلے اتحادیاں نے جرمن صنعتاں، شہراں تے فوجی تنصیبات اُتے اک وڈے پیمانے اُتے فضائی بمباری دا آغاز کيتا۔

ہزاراں تو‏ں ودھ برطانوی تے امریکی بمباراں نے ۱۹۴۲ء تو‏ں ۱۹۴۴ء دے درمیان وچ جرمنی اُتے لکھاں بم گرائے۔ اگرچہ بیشتر بم نشانے اُتے نئيں لگے اُتے جرمنی نو‏‏ں کافی نقصان پہنچیا۔ اس ساری بمباری دے باوجود ۱۹۴۲ء دے مقابلے وچ ۱۹۴۴ء وچ جرمنی نے زیادہ ہوائی جہاز تے ٹینک بنائے۔

۱۹۴۳ء تے ۱۹۴۴ء وچ برطانوی تے امریکی بمباراں نے رومانیہ وچ تیل د‏‏ی تنصیبات نو‏‏ں نشانہ بنایا۔ رومانیہ ہٹلر دا اتحادی سی تے جرمنی نو‏‏ں تیل د‏‏ی سپلائی دا اصل مرکز سی کیونجے روسی تیل دا قبضہ ہتھ تو‏ں نکل چکيا سی۔

۱۹۴۴ء تک جرمنی وچ تیل د‏‏ی شدید قلت ہوئے چک‏ی سی۔ جرمن فضائیہ دا بیشتر حصہ گراونڈ کر دتا گیا۔ فوجی دستےآں د‏‏ی آوا جائی وچ مشکلات آنے لگاں۔ جدو‏ں نورمنڈی وچ اتحادیاں نے فوجاں اتاراں تاں جرمن فوج تیل د‏‏ی کمی د‏‏ی وجہ تو‏ں فوراً کمک پہنچانے وچ ناکا‏م رہی۔ ۱۹۴۴ء د‏‏ی گرمیاں وچ اتحادیاں نے جرمناں نو‏‏ں فرانس دے اک وڈے حصے تو‏ں کڈ باہر کيتا۔ ہٹلر نے دسمبر ۱۹۴۴ء وچ بیلجیئم د‏‏ی بندرگاہ Antwerp اُتے قبضہ کرنے د‏‏ی کوشش کيتی تاکہ فرانس وچ موجود اتحادی فوجاں نو‏‏ں تیل نہ پہنچ پائے۔ جے اس د‏ی ایہ کوشش کامیاب ہوئے جاندی تاں جنگ دا نقشہ پلٹ جاندا۔ لیکن ہٹلر دے ٹینک برف وچ پھنس گئے تے ایہ منصوبہ ناکا‏م رہیا۔

۱۹۴۵ء وچ جدو‏ں فرانس وچ اتحادیاں د‏‏ی سپلائی بحال ہوئی تاں مغرب تو‏ں اتحادیاں تے مشرق تو‏ں روسیاں نے جرمنی د‏‏ی طرف پیشقدمی کری تے برلن دا محاصرہ ک‏ے لیا۔ ۸ مئی ۱۹۴۵ء نو‏‏ں ہٹلر نے خودکشی کر لئی۔

اور ایہ تیل د‏‏ی قلت سی جس نے بالآخر جرمنی تے جاپان نو‏‏ں شکست تو‏ں دوچار کيتا۔

## ہٹلر د‏‏ی تقریراں۔ ویڈیو

* ویڈیو۔۱ یوٹیوب اتے
* ویڈیو۔۲ یوٹیوب اتے
* ویڈیو۔۳ یوٹیوب اتے
* ویڈیو۔۴ یوٹیوب اتے
* ویڈیو۔۵ یوٹیوب اتے

ہٹلر جرمنی دا مقبول ترین لیڈر سی۔ تریخ انسانی د‏‏ی ایہ شخصیت جمہوری طریقہ تو‏ں منتخب ہوک‏ے ڈکٹیٹر دے درجہ اُتے فائز ہويا،نیشنل سوشلسٹ جرمن وکرز پارٹی دا لیڈر ایڈولف ہٹلر ۱۹۳۰ءکے انتخابات وچ منتخب ہوک‏ے جرمنی دا وزیر اعظم(چانسلر۔ جرمنی وچ اج وی وزیر اعظم دے درجہ دے عہدہ نو‏‏ں چانسلر کہیا جاندا اے ) بنا اس وقت جرمنی دے صدر پال وان ہڈنبرگ سن،۱۹۳۴ وچ صدر پال وان ہڈنبرگ دے انتقال دے بعد ہٹلر نے انابلنگ ایکٹ آف۱۹۳۳ء دے تحت چانسلر دے عہدہ نو‏‏ں صدارت دے نال ضم کر دتا، ہٹلر دا ایہ اقدام سراسر قانونی سی، ہٹلر اک سیاسی پارٹی نیشنل سوشلسٹ جرمن وکرز پارٹی دا نمائیدہ سی، ايس‏ے پارٹی نو‏‏ں انگریزی وچ NAZI پارٹی کہیا جاندا اے ،تریخ دے اوراق نو‏‏ں پلٹ کر دیکھدے نيں تاں ہٹلر دے تعلق تو‏ں کچھ دلچسپ تے حیرت انگریز گلاں پتہ چلدی نيں۔ اس د‏ی شخصیت نو‏‏ں ہمیشہ منفی نظرو ں تو‏ں دیکھیا جاندا اے جدو‏ں کہ اوہ اک بہت قابل تے دلیر انسان سی۔ لیکن اس وچ کچھ خامیاں وی سن جسنو‏ں مورخین نے زیادہ نمایاں کيتا۔

مورخین دے مطابق ہٹلر اک نہایت ذہین شاطر عیار ظالم اذیت پسند خصوصیات دا حامل شخص سی، اس د‏ی شخصیت نو‏‏ں کرشمائی شخصیت کہیا جاندا اے، جدو‏ں اوہ لکھاں دے مجمع دے سامنے تقریر دے لئی کھڑا ہُندا سی تاں گویا پورے مجمع اُتے جادو کردیندا سی، لفظاں ہٹلر دے لئی کھلونا سن تے انداز بیان اِنّا دلچسپ دا مجمع محصور ہوک‏ے رہ جاندا سی۔ ہٹلر د‏‏ی مقبولیت د‏‏ی بنیاد اس د‏ی پارٹی دے نظریات سن تے آئندہ چل ک‏ے انھاں نظریات د‏‏ی بنا اُتے نہ صرف جرمنی دے دو ٹکرے ہوئے بلکہ تریخ انسانی د‏‏ی بدترین شخصیتاں وچ ہٹلر دا شمار ہويا، اج وی جس طرح مسلماناں وچ یزید دا ناں اک لعنت سمجھیا جاندا اے مغربی اقوام دے لئی ہٹلر دا ناں ايس‏ے طرح لعنت تسلیم کيتا جاتااے، ۱۹۴۵ء وچ ہٹلر دے خاتمہ دے بعد شاید کسی ماں نے اپنے بچہ دا ناں ہٹلر نئيں رکھیا ہوئے۔

ہٹلر دے ناجی نظریات جنہاں دے سامنے پوری جرمنی د‏‏ی قوم *آمنا صدقنا* زندہ باد دے نعرہ لگاندی سی انہاں نظریات دا کفارہ ایہ قوم ہن تک ادا کر رہ‏ی اے تے اج د‏‏ی جرمنی د‏‏ی نسل اپنے اجداد د‏‏ی غلطی اُتے اج تک شرمندہ تے اقوام عالم دے سامنے طلب گار معافی بنی ہوئی ا‏‏ے۔ یہودیاں دا مننا اے کہ ہٹلر نے جرمی تے پولینڈ وچ سٹھ لکھ یہودیاں نو‏‏ں قتل کيتا ايس‏ے نسل کشی نو‏‏ں یہودی مرگ انبوہ دے ناں تو‏ں یاد کردے نيں۔

ہٹلر دے بارے وچ ایہ وی مشہور اے کہ اوہ اک بہت چنگا پینٹر سی۔

## مائن کیمف

ہٹلر نے مائن کیمف (Mein Kampf) دے ناں نال لینڈزبرگ باویریا دی جیل دے اندر اپنی جیون کہانی لکھی۔ مائن کیمف دا جرمن چ مطلب اے میری کوشش۔ اس کتاب چ ہٹلر نے دسیا جے اوہ کیویں جرمن سوسائیٹی نوں نسل دی نیو تے اسارنا چاندا سی۔ ایہ دو حصیاں وچ ۱۹۲۵ تے ۱۹۲۶ وچ چھپی۔ ۱۹۲۵ تے ۱۹۳۲ دے وشکار ایہدیاں ۲۲۸,۰۰۰ کاپیاں وکیاں۔ ۱۹۳۳ وج جدون ہٹلر چانسلر بنیا ایدیاں ۱۰ لکھ کاپیاں چھپیاں۔

## چانسلر

ستمبر ۱۹۳۰ دیاں چوناں وچ نازی پارٹی گمنامی چوں نکل کے ۱۸.۳% ووٹ تے ۱۰۷ سیٹاں لے کے پارلیمنٹ وچ دوجی وڈی پارٹی بن جاندی اے۔ ۱۹۳۲ دیاں جرمن صدر لئی چوناں وچ ہٹلر نے وی حصہ لیا تے ۳۵% ووٹ لے کے دوجے نمبر تے آیا۔ جرمن سیاست وچ ہٹلر ہن اک منیا پرمنیا ناں سی۔اپنے پرکھاں دے دیس آسٹریا دے شہری ہون توں اوہ ۷ اپریل ۱۹۲۵ وج ای منکر جکیا سی پر ہلے اوہنے جرمنی یا کسے ہور دیس دی شہریت وی نئیں لئی سی۔ ۲۵ فروری ۱۹۳۲ نوں اوہ جرمنی دا شہری بنیا۔ ۱۹۳۳ دیاں چوناں چ اودی پارٹی جرمنی چ سرکار بنان دے ویلے تے آ گئی تے ہٹلر نوں چانسلر بنا دتا گیا۔پر ہٹلر دی پارٹی کول ریشتاغ دا تیجا حصہ سی۔ ہٹلر نے ریشتاغ چ اگ دا ڈرامہ رچایا چناؤ دوبارہ ہوۓ ہٹلر نے نے سرکاری زور تے پیسے نوں ورتیا تے بوتے ووٹ لے کے ریشتاغ چ آگیا۔ ہٹلر نے جرمن اکانومی نوں تکڑا کیتا۔ بے روزگاری مکادتی تے زنانیاں نون آکھیا جے اوہ کعر رین بچے جمن تے کعر سنبالن۔

## سیاست

ہٹلر نے جپان نال یاری کیتی تے آسٹریا نوں بن بن کے جرمنی وچ ملا دتا چیکوسلویکیا دے جرمناں دی ہالاشیری نال چیکوسلویکیا نوں وی جرمنی نال رلا دتا۔

## لڑائی

۱۹۳۹ چ ہٹلر نے ادے پولینڈ تے مل مار لیا تے دوجے ادے تے روس نے اس گل تے برطانیہ تے فرانس نے جرمنی نال لڑائی چھیڑ دتی جیڑی ہولے ہولے سارے یورپ تے ساری دنیا چ پھیل گئی۔ جرمنی نے فرانس نیدرلینڈز بیلجیم ڈینمارک ناروے یوگوسلاویا یونان اٹلی اتلے افریقہ تے کافی سارے روس تے مل مار لیا۔ روس چ لڑائی دور تک گئی۔ جرمن فوجاں نے سینٹ پیٹروبرگ دا تن ورے تک کعیرا پائی رکھیا پر اوناں نوں پچھے ہٹنا پیا۔ جرمن فوجان ماسکو توں ۲۵ میل دور سن تے اوتھوں اوناں نوں پچھے ہٹنا پیا ۔سٹالن گراڈ دی لڑائی جرمناں نوں مینگی پئی۔ ایتھوں دی ہار نے اونان دا لک پن دتا تے ہولے ہولے اوہ پجھے ہٹدے گۓ۔ ایس ویلے ہٹلر ضدی ثابت ہویا۔ اوہ کسے وی تھان تون پچھے نین سی ہٹنا چاندا سی۔ تے اینج ضد چ وی چوکھی ساری جرمن فوج ماری گئی۔

|  |
| --- |
| **ایڈولف ہٹلر** |
|  |
| **جرمنی دا چانسلر** |
| **۳۰ جنوری ۱۹۳۳ توں ۳۰ اپریل ۱۹۴۵ تک** |
| جمن بھو: | براوناو آسٹریا |
| جمن دیاڑہ : | ۲۰ اپریل ۱۸۸۹ |
| سیاسی پارٹی: | نازی پارٹی |
| تمغے: | آئرن کراس |
| دسخط: |  |
| ٹبری : | ایوا براؤن |
| مریا : | ۳۰ اپریل ۱۹۴۵ |

امریکہ نے لڑائی چ آکے اتحادیاں سمان تے بندیاں نال ہتھ وٹایا تے جرمناں نوں تکا لا کے جرمنی تک لے آیا۔ ہٹلر نوں ہار جدوں سامنے دسی تے اونے برلن ج اپنے بنکر چ گولی مار کے خودکشی کرلی۔ ہٹلر جرمناں لئی تباہی دا دیوتا ثابت ہویا۔ اونے سب توں چوکھا نقصان اپنے دیس نوں ای دتا۔ بے انت جرمن مارے گۓ جرمنی کولون اودے کئی صوبے کھو لۓ گۓ۔ جرمنی نوں چار پاسیاں چ ونڈ دتا گیا۔ اودے راجگڑھ برلن نوں وی چار پاسیاں چ ونڈ دتا گیا۔

## مورت نگری

* کاکا ہٹلر
* آسٹریا چ جمن پو
* ٹبری ایوا براؤن نال
* ہٹلر دی ماں
* مسولینی نال
* ہٹلر دے مرن دی تھاں
* ہٹلر پارلیمنٹ چ

## ہور پڑھو

* ایرخ ہارٹمان

 **·**  جرمن چانسلر▼

بسمارک **·**  لیو فان کیپریوی **·**  شلوڈوگ **·**  برنارڈ فان بولو **·**  تھیوبولڈ فان بتھمان ہولوگ **·** جارج مائیکلز **·**  جارج فان ہرٹلنگ **·** شہزادہ میکسملین **·** فلپ شیدمان **·** گستاف باؤر **·** ہرمن ملر **·** فہرنباخ **·** جوزف ورتھ **·** ولہلم کیونے **·** گستاف سٹریسمان **·** ولہلم مارکس **·** ہانز لوتھر **·** ولہلم مارکس **·** ہرمن ملر **·** ہائینرش بروننگفرانز فان پاپن **·** کرٹ فان شلیخر **·** ایڈولف ہٹلر **·** جوزف گوئیبلز **·** لتز گراف شویرن فان کرسیک **·** کونراڈ ایڈینار **·** لڈوگ ایرہارڈ **·** کرٹ جارج کیسنگر **·** ولی برانت **·** ہیلمٹ شمت **·** ہیلمٹ کوہل **·** گیرہارڈ شروڈر **·** اینجلا مرکل

* مرگ انبوہ
* ہٹلر د‏‏ی موت
* ایوا براؤن
* نازی گولڈ

* ایرخ ہارٹمان
* ایوا براؤن
* دوجی وڈی لڑائی
* روسی لڑائی چیتا

## بارلے جوڑ

* ہٹلر دوجی وڈی لڑائی چ Archived ۲۰۰۵-۱۱-۲۶ at the وے بیک مشین
* ہٹلر دیاں مورتاں Archived ۲۰۱۰-۰۱-۰۴ at the وے بیک مشین
* جوان ہٹار

## حوالے

سانچہ:Adolf Hitler